ओमित्येतदक्षर मुपासीत । ओमिति ह्युद्गायति तस्योपव्याख्यानम्
ਇਹ 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 'ਉਦਗੀਥ' ਵੀ 'ਓਮ' ਨਾਲ ਹੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਉਣੀ ਹੈ।
एषा भूतानां पृथिवी रसः पृथिव्या अपो रसः अपामोषधयो रस ओषधीनां पुरुषो रसः पुरुषस्य वाग्रसो वाच ऋग्रस ऋचः साम रसः साम्न उद्गीथो रसः
ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਰ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਾਰ ਬੂਟੇ ਹਨ, ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਾਰ ਬੋਲੀ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਸਾਰ ਰਿਗ ਹੈ, ਰਿਗ ਦੀ ਸਾਰ ਸਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਮ ਦੀ ਸਾਰ ਉਦਗੀਥ ਹੈ।
स एष रसानाꣳ रसतमः परमः परार्ध्योऽष्टमो यदुद्गीथः
ਉਦਗੀਥ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਹੈ।
कतमा कतमर्क्कतमत्कतमत्साम कतमः कतम उद्गीथ इति विमृष्टं भवति
ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਇਹ? ਕਿਹੜੀ ਰਿਗ? ਕਿਹੜਾ ਸਾਮ? ਕਿਹੜਾ ਉਦਗੀਥ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
सामोमित्येतदक्षरमुद्गीथस्तद्वा एतन्मिथुनं यद्वाक्च प्राणश्चर्क्च साम च
'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਹੀ ਸਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਉਦਗੀਥ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਜੋੜੇ ਹਨ: ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਾਹ, ਰਿਗ ਤੇ ਸਾਮ।
तदेतन्मिथुनमोमित्येतस्मिन्नक्षरे सꣳ सृज्यते यदा वै मिथुनौ समागच्छत आपयतो वै तावन्योन्यस्य कामम्
ਇਹ ਜੋੜਾ ਹੈ: 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
आपयिता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਉਦਗੀਥ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
तद्वा एतदनुज्ञाक्षरं यद्धि किञ्चानुजानात्योमित्येव तदाहैषो एव समृद्धिर्यदनुज्ञा समर्धयिता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते
ਇਹ ਅੱਖਰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੀਦਾ ਹੈ, 'ਓਮ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ; ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਉਦਗੀਥ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
तेनेयं त्रयीविद्या वर्तते ओमित्याश्रावयत्योमितिशꣳसत्योमित्युद्गायत्येतस्यैवाक्षरस्यापचित्यै महिम्ना रसेन
ਇਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਚੱਲਦੀ ਹੈ: 'ਓਮ' ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਓਮ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਓਮ' ਉਦਗੀਥ ਵਾਂਗ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਅੱਖਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਸਾਰ ਲਈ ਹੈ।
तेनोभौ कुरुतो यश्चैतदेवं वेद यश्च न वेद । नाना तु विद्या चाविद्या च यदेव विद्यया करोति श्रद्धयोपनिषदा तदेव वीर्यवत्तरं भवतीति खल्वेतस्यैवाक्षरस्योपव्याख्यानं भवति
ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਗਿਆਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਇਸ ਅੱਖਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
देवासुरा ह वै यत्र संयेतिरे उभये प्राजापत्यास्तद्ध देवा उद्गीथमाजह्रुरनेनैनानभिभविष्याम इति
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗੇ।'
ते ह नासिक्यं प्राणमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तꣳ हासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं जिघ्रति सुरभि च दुर्गन्धि च पाप्मना ह्येष विद्धः
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਨੱਕ ਦੇ ਸਾਹ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਤੇ ਮੰਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੋਵੇਂ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
अथ ह वाचमुद्गीथमुपासांचक्रिरे ताꣳ हासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तयोभयं वदति सत्यं चानृतं च पाप्मना ह्येषा विद्धा
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
अथ ह चक्षुरुद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं पश्यति दर्शनीयं चादर्शनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम्
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਨਾ-ਸੋਹਣਾ ਦੋਵੇਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
अथ ह श्रोत्रमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयꣳ शृणोति श्रवणीयं चाश्रवणीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम्
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੁਣਨ ਜੋਗ ਤੇ ਨਾ ਸੁਣਨ ਜੋਗ ਦੋਵੇਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
अथ ह मन उद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयꣳ संकल्पते संकल्पनीयं चासंकल्पनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम्
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਮਨ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਣ ਜੋਗ ਤੇ ਨਾ ਸੋਚਣ ਜੋਗ ਦੋਵੇਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
अथ ह य एवायं मुख्यः प्राणस्तमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तꣳ हासुरा ऋत्वा विदध्वंसुर्यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वꣳ सेतैवम्
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਸਾਹ ਨੂੰ ਉਦਗੀਥ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਨਾ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੱਜ ਕੇ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वꣳ सत एवꣳ हैव स विध्वꣳसते य एवंविदि पापं कामयते यश्चैनमभिदासति स एषोऽश्माखणः
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੱਜ ਕੇ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਇਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਮੰਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਜਾਂ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
नैवैतेन सुरभि न दुर्गन्धि विजानात्यपहतपाप्मा ह्येष तेन यदश्नाति यत्पिबति तेनेतरान्प्राणानवति एतमु एवान्ततोऽवित्त्वोत्क्रमति व्याददात्येवान्तत इति
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਬਦਬੂ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਪੀਣ ਪੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
तꣳ हाङ्गिरा उद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एवाङ्गिरसं मन्यन्तेऽङ्गानां यद्रसः
ਅੰਗੀਰਸ ਨੇ ਇਸ ਉdgੀਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗੀਰਸ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਰਸ ਹੈ।
तेन तꣳ ह बृहस्पतिरुद्गीथमुपासञ्चक्र एतमु एव बृहस्पतिं मन्यन्ते वाग्घि बृहती तस्या एष पतिः
ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉdgੀਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲੀ 'ਬ੍ਰਹਤੀ' ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
तेन तꣳ हायास्य उद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एवायास्यं मन्यन्त आस्याद्यदयते
ਇਸ ਨਾਲ ਆਯਾਸ੍ਯ ਨੇ ਉdgੀਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਯਾਸ੍ਯ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੀ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
तेन तꣳ ह बको दाल्भ्यो विदाञ्चकार । स ह नैमिशीयानामुद्गाता बभूव स ह स्मैभ्यः कामानागायति
ਇਸ ਨਾਲ ਬਕੋ ਦਾਲਭਯ ਨੇ ਉdgੀਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਉਹ ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉdgਾਤਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।
आगाता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्त इत्यध्यात्मम्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਟੱਲ ਉdgੀਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ।
अथाधिदैवतं य एवासौ तपति तमुद्गीथमुपासीतोद्यन्वा एष प्रजाभ्य उद्गायति । उद्यꣳ स्तमो भयमपहन्त्यपहन्ता ह वै भयस्य तमसो भवति य एवं वेद
ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ: ਜੋ ਉਥੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
समान उ एवायं चासौ चोष्णोऽयमुष्णोऽसौ स्वर इतीममाचक्षते स्वर इति प्रत्यास्वर इत्यमुं तस्माद्वा एतमिमममुं चोद्गीथमुपासीत
ਇਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਗਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗਰਮ ਹੈ; ਇਹ 'ਸਵਰ' ਹੈ, ਉਹ 'ਪ੍ਰਤਿਆਸਵਰ' ਹੈ, ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ, ਉਹ ਤੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
अथ खलु व्यानमेवोद्गीथमुपासीत यद्वै प्राणिति स प्राणो यदपानिति सोऽपानः । अथ यः प्राणापानयोः सन्धिः स व्यानो यो व्यानः सा वाक् । तस्मादप्राणन्ननपानन्वाचमभिव्याहरति
ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਨ ਹੈ; ਤੇ ਵਿਆਨ ਹੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ।
या वाक्सर्क्तस्मादप्राणन्ननपानन्नृचमभिव्याहरति यर्क्तत्साम तस्मादप्राणन्ननपानन्साम गायति यत्साम स उद्गीथस्तस्मादप्राणन्ननपानन्नुद्गायति
ਬੋਲੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਰਿਚ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ। ਜੋ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਸਾਮ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਸਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਉdgੀਥ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਉdgੀਥ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
अतो यान्यन्यानि वीर्यवन्ति कर्माणि यथाग्नेर्मन्थनमाजेः सरणं दृढस्य धनुष आयमनमप्राणन्ननपानꣳ स्तानि करोत्येतस्य हेतोर्व्यानमेवोद्गीथमुपासीत
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਜਲਾਉਣਾ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਦੌੜ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
अथ खलूद्गीथाक्षराण्युपासीतोद्गीथ इति प्राण एवोत्प्राणेन ह्युत्तिष्ठति वाग्गीर्वाचो ह गिर इत्याचक्षतेऽन्नं थमन्ने हीदꣳ सर्वꣳ स्थितम्
ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਉdgੀਥ'—'ਉਦ' ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਉਠਦੇ ਹਨ; 'ਗੀ' ਬੋਲੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 'ਗੀਰ' ਦਾ ਅਰਥ ਬੋਲੀ ਹੈ; 'ਥ' ਖਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।