ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛੇ ਕਿ "ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਛੋਟੀ ਕੁਮਲ ਲੋਟਸ ਵਰਗੀ ਨਿਵਾਸੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਨਿੱਘਾ ਥਾਂ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਖੀਰ ਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਇਹ ਹੈ: ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਅਕਾਸ਼ ਗਗਨ ਹੈ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਇਹ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਤਾਰੇ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛੇ ਕਿ "ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ?" ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਓ: "ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਬੁੱਢਾ ਹੁੰਦਾ, ਮੌਤ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੱਚੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੱਚਾ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਹੜਾ ਦੇਸ਼, ਜਿਹੜਾ ਖੇਤਰ—ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਇੱਥੋਂ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਵਾਂ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਾਵਾਂ, ਭੈਣਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਹਾਰ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ, ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ, ਜਨਾਨੀਆਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਆਖਰੀ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਝੂਠ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਸੱਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਝੂਠ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਣੇ ਇੱਥੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਝੂਠ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੱਭਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਝੂਠ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੱਭਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ "ਹਿਰਦਾ" ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਪਰਮ ਜੋਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਅਮਰ ਹੈ, ਨਿਡਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਾਮ "ਸੱਚ" ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰ ਹਨ: "ਸਤ-ਤਿ-ਯਮ"। "ਸਤ" ਅਮਰ ਹੈ, "ਤਿ" ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, "ਯਮ" ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਪੁਲ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਨਾ ਦਿਨ, ਨਾ ਰਾਤ, ਨਾ ਬੁੱਢਾਪਾ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਮਾੜਾ ਕਰਮ—ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਪੁਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਅੰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੰਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਵੇ, ਜ਼ਖਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਸਦਾ ਦਿਨ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨਹੀਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਇਹ ਯਜਨਾ ਹੈ," ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। "ਇਹ ਹੋਮ ਹੈ," ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਸਤ੍ਰਾਯਣ" ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। "ਮੌਨ" ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਅਨਾਸ਼ਕਾਇਣ" ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਜਿਸ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਮਿਤਿ" ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਝੀਲਾਂ ਹਨ: ਅਰਾ ਅਤੇ ਨਿਆ। ਤੀਜੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਐਰਾਮ ਹੈ—ਇਹ ਹੈ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਚੌਕੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੱਦ। ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸੁਖਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਲਾਲ, ਚਿੱਟੇ, ਨੀਲੇ, ਪੀਲੇ, ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਲਾਲ ਹੈ, ਇਹ ਚਿੱਟਾ, ਇਹ ਨੀਲਾ, ਇਹ ਪੀਲਾ, ਇਹ ਲਾਲ। ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਮੁੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁੜਕੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੰਦਤਾ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਹੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨੇੜੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?" ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। "ਓਮ" ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮਨ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਦੁਆਰ ਹੈ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ: ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਰਸਤਾ, ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ। ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: "ਦਿਲ ਦੇ ਸੌ ਇੱਕ ਰਸਤੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਉੱਪਰ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਲਈ ਹਨ।" ਜੋ ਆਤਮਾ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਰਹਿਤ, ਮੌਤ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਹਿਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਸੱਚੇ ਹਨ—ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ, ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਆਤਮਾ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੀਏ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਚਨ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੰਦਨ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਏ। ਉਹ ਬੱਤੀ-ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਲੱਭਦੇ ਹੋ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਆਤਮਾ ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਰਹਿਤ, ਮੌਤ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰਹਿਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਸੱਚੇ ਹਨ—ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹੀ ਅਸੀਂ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ।" ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰ, ਨਿਡਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਮਾਣਯੋ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?" ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ; ਹਰ ਥਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ।" ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮਾਣਯੋ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ, ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਖਾਂ ਤੱਕ, ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ।" ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕਰੋ, ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ, ਸਜੋ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ।" ਉਹ ਇਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮਾਣਯੋ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਵਧੀਆ ਲਿਬਾਸ ਵਿੱਚ, ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।" ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਅਮਰ, ਨਿਡਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।