ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਨ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ?" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਮਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਬੋਲਦੇ, ਵੇਖਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਹ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਘੋੜਾ ਖੂਟਾਂ ਉਖਾੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਹ ਜਦੋਂ ਉਖੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਉਖੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਰੁਕੋ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਨਾ ਜਾਓ।" ਫਿਰ ਬੋਲੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।" ਅੱਖ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।" ਕੰਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।" ਮਨ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਿਵਾਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।" ਅਸਲ ਵਿਚ, ਲੋਕ ਸਿਰਫ 'ਬੋਲੀ', 'ਅੱਖਾਂ', 'ਕੰਨ' ਜਾਂ 'ਮਨ' ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ 'ਪ੍ਰਾਣ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੱਕ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈ।" ਮਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੱਧਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰਾ ਵਸਤ੍ਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਪਾਣੀ।" ਇਸ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਭੁੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕਦੇ ਹਨ—ਅੱਗੇ ਵੀ ਤੇ ਉੱਤੇ ਵੀ। ਪਾਣੀ ਹੀ ਸੱਚਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੰਗਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਜਾਬਾਲ ਨੇ ਗੋਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵੈਗ੍ਰਪਾਦਯ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫਿਰ ਹਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।" ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਰਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਘੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ 'ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸ੍ਵਾਹਾ' ਆਖ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ 'ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸ੍ਵਾਹਾ', 'ਸਥਾਪਨਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ', 'ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਸ੍ਵਾਹਾ', 'ਨਿਵਾਸ, ਸ੍ਵਾਹਾ' ਆਖ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰੀ ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਦਾਰਥ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਅਮੂ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਅਮੂ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਵਡਿਆਈ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ, ਰਾਜ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨਤਾ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾ ਲਵਾਂ।" ਇਹ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: "ਅਸੀਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਜੋਤ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ," ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; "ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ," ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਦਾ ਸਰ," ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; "ਜਲਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲੇ," ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਥਾਲੀ, ਜਾਂ ਚਮੜੇ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਰਸਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਜਾਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਂਗ ਸਿੱਖਿਆ?" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜ।" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਇਥੋਂ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?" ਉੱਤਰ ਆਇਆ, "ਨਹੀਂ, ਮਹਾਰਾਜ।" "ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ?" "ਨਹੀਂ, ਮਹਾਰਾਜ।" "ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਤੇ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਹ?" "ਨਹੀਂ, ਮਹਾਰਾਜ।" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭਰਦੇ?" "ਨਹੀਂ, ਮਹਾਰਾਜ।" "ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਵੀਂ ਹਵਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?" "ਨਹੀਂ, ਮਹਾਰਾਜ।" ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ?" ਉੱਤਰ ਆਇਆ, "ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ, ਪਰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਾ ਵੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਰੂਰ ਦੱਸਦਾ।" ਗੌਤਮ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਵੇਰੇ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਦਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਗੌਤਮ, ਮਨੁੱਖੀ ਧਨ ਦੀ ਇਕ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਧਨ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹੇ, ਰਾਜਨ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ।" ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ, "ਇਹ ਇੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਗੌਤਮ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੀ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। "ਉਹ ਲੋਕ, ਗੌਤਮ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਇੰਧਨ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਧੂੰਆਂ ਹਨ, ਦਿਨ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਚੰਦ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਤਾਰੇ ਸ੍ਪਾਰਕ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਦਲ, ਗੌਤਮ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹਨ; ਇੰਧਨ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਬਿਜਲੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛਿੜਕਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਗੌਤਮ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹੈ; ਇੰਧਨ ਸਾਲ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਰਾਤ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਸ੍ਪਾਰਕ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ, ਗੌਤਮ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਇੰਧਨ ਹੈ, ਸਾਹ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਜੀਭ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਕੰਨ ਸ੍ਪਾਰਕ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੀਰਜ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ, ਗੌਤਮ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕੋਖ ਇੰਧਨ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਯੋਨੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਰਮ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਸ੍ਪਾਰਕ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਵੀਰਜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਗਰਭ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜਵੀਂ ਆਹੁਤੀ ਤੇ ਬੋਲੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਗਰਭ, ਜੋ ਝਿਲੀ ਵਿਚ ਲਪਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੌ ਜਾਂ ਦੱਸ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਮੁਤਾਬਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੇ, ਨਿਯਤ ਅੱਗਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਆਇਆ ਸੀ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ ਤੋਂ ਦਿਨ; ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ; ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀਆਂ ਮਹੀਨੇ; ਉੱਤਰੀਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਲ; ਸਾਲ ਤੋਂ ਸੂਰਜ; ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਚੰਦ; ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ—ਉੱਥੇ ਇਕ ਅਮਾਨਵੀ ਪੁਰਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ। ਪਰ ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਯਜ, ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਰਾਤ; ਰਾਤ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਮਹੀਨੇ; ਉਹ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਉਹ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੋਂ ਅਕਾਸ਼; ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਚੰਦ; ਚੰਦ ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ; ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਕੁਝ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਇਸੇ ਰਾਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਹਵਾ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਧੂੰਆ, ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਬੱਦਲ। ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਮੀਂਹ, ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੌ, ਚੌਲ, ਜੜੀਆਂ, ਦਰੱਖਤ, ਤਿਲ, ਮਾਸ਼ ਆਦਿ ਵਜੋਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਜੋ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ, ਜੋ ਵੀਰਜ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੀ ਜਾਤ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜਾਂ ਵੈਸ਼—ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਤੇ, ਸੂਰ, ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਵਾਂਗ ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ।