ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਜਾਬਾਲ ਅਤੇ ਉਪਕੋਸਲਾ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਂਦੋਗ੍ਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਗਲਾ ਚਰਣ ਅਗਨੀ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇਗੀ।" ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਅਗਨਿਕੁੰਡ ਰਚਿਆ, ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਲੱਕੜ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਗਨੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਤ੍ਯਕਾਮਾ!" ਉਹ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਹਾਂ, ਭਗਵਨ ਜੀ।" ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਆਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਚੌਂਕੜੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਅਨੰਤ' ਆਖਦੇ ਹਨ।" ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਇਸ ਚੌਂਕੜੇ ਨੂੰ 'ਅਨੰਤ' ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਨੰਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਹੰਸ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ।" ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ। ਠਿਕਾਣੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਅੱਗ ਜਗਾਈ, ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਲੱਕੜ ਰੱਖੀ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰੀ, ਹੰਸ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਤ੍ਯਕਾਮਾ!" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂ, ਭਗਵਨ ਜੀ।" ਹੰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਪੈਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।" ਹੰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਗ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਚੌਂਕੜੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਤੇਜੋਮਯ' ਆਖਦੇ ਹਨ।" ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਇਸ ਚੌਂਕੜੇ ਨੂੰ 'ਤੇਜੋਮਯ' ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜੋਮਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਜੋਮਯ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ।" ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ। ਠਿਕਾਣੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅੱਗ ਜਗਾਈ, ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਲੱਕੜ ਰੱਖੀ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਤ੍ਯਕਾਮਾ!" ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂ, ਭਗਵਨ ਜੀ।" ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਪੈਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ," ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਹ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਸ੍ਰਵਣ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਤੇ ਮਨ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਚੌਂਕੜੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਆਯਤਨ' (ਆਸਰਾ) ਆਖਦੇ ਹਨ।" ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਇਸ ਚੌਂਕੜੇ ਨੂੰ 'ਆਯਤਨ' ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਯਤਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਯਤਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਤ੍ਯਕਾਮਾ!" ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂ, ਭਗਵਨ ਜੀ।" ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ?" ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਭਗਵਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ 'ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" ਹੁਣ ਕਹਾਣੀ ਉਪਕੋਸਲਾ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਪਕੋਸਲਾ, ਕਮਲਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਜਾਬਾਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਗਾਂਹ ਅੱਗ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦੇਵੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਦੱਸੋ।" ਪਰ ਅਧਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਖਾਂਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?" ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।" ਫਿਰ ਅੱਗਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਈਏ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਸਾਹ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹਨ।" ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" ਅੱਗਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ; ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਗ੍ਰਿਹਪਤਿ ਅੱਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਸੂਰਜ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ।" ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿਰਕਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਹੋਮ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਤਾਰੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ।" ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿਰਕਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਹ, ਆਕਾਸ਼, ਅਕਾਸ਼, ਬਿਜਲੀ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ।" ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿਰਕਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਅੱਗਾਂ ਨੇ ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨ। ਪਰ ਅਧਿਆਪਕ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਗ ਦੱਸੇਗਾ।" ਜਦ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਉਪਕੋਸਲਾ!" ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂ, ਭਗਵਨ ਜੀ।" ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ?" ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਭਗਵਨ, ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਸਿਖਾ ਸਕਦਾ ਸੀ?" ਪਰ ਅੱਗਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਿਆ?" ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਜਿਸਨੂੰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ।" ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।" ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰ ਹੈ, ਨਿਰਭਯ ਹੈ, ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ 'ਤੇ ਘੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਭ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਹਵਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗ ਦੇ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਅੱਗ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਦਿਨ, ਪੱਖ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਬਿਜਲੀ ਤੱਕ। ਉੱਥੇ, ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵਯਾਨੀ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।" "ਇਹੀ ਯਜਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੱਟੜੀਆਂ ਹਨ—ਮਨ ਅਤੇ ਵਾਣੀ। ਮਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਤ੍ਰ, ਅਧਵਰਯੁ, ਉਦਗਾਤ੍ਰ। ਜਦ ਸਵੇਰੇ, ਲੱਕੜ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਪੱਟੜੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਰਥ ਡੋਲਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਡੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਪੱਟੜੀਆਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਯਜਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਕਾਮ ਅਤੇ ਉਪਕੋਸਲਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਗਿਆ।