ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ 'ਉਦ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ 'ਗੀ', ਧਰਤੀ ਨੂੰ 'ਥ' — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਬ ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ 'ਉਦ' ਹੈ, ਹਵਾ 'ਗੀ' ਹੈ, ਅੱਗ 'ਥ' ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਮਵੇਦ 'ਉਦ' ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ 'ਗੀ', ਅਤੇ ਰਿਗਵੇਦ 'ਥ' ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਲਈ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਾਕ (ਬੋਲੀ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਕ ਦੀ ਦੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਉਦਗੀਥ' ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸੀਸ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਉਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵੀ ਸਾਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਤੇ। ਜਿਸ ਰਿਕ ਨਾਲ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਿਕ ਨੂੰ ਹੀ ਲਏ; ਜਿਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਸੀ ਨੂੰ ਲਏ; ਜਿਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਸੀ ਨੂੰ ਲਏ। ਜਿਸ ਛੰਦ, ਜਿਸ ਸ੍ਤੋਮ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣੇ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੋਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸ ਇੱਛਾ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ, 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ 'ਉਦਗੀਥ' ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਓਮ' ਹੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਚਾਦਰ ਵਾਂਗ ਲੈ ਲਿਆ। ਛੰਦਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸਰ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਮੌਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ, ਰਿਗ, ਸਾਮਨ ਅਤੇ ਯਜੁਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਗ, ਸਾਮਨ ਅਤੇ ਯਜੁਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਿਗ ਆਉਂਦੀ, 'ਓਮ' ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਰਿਗ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਸਾਮਨ ਤੇ ਯਜੁਸ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧੁਨੀ, ਇਹ ਅੱਖਰ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਮਰ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਗਏ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਇਸ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਅਮਰ, ਨਿਰਭੈ ਧੁਨੀ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਉਦਗੀਥ' ਹੀ 'ਪ੍ਰਣਵ' ਹੈ, ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਣਵ' ਹੀ 'ਉਦਗੀਥ' ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੀ 'ਉਦਗੀਥ' ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 'ਓਮ' ਵਾਂਗ ਧੁਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਉਸ਼ੀਤਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਸੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਹੈਂ। ਆਪਣੇ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ (ਆਤਮਾ) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ 'ਉਦਗੀਥ' ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੀ 'ਓਮ' ਵਾਂਗ ਧੁਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਉਸ਼ੀਤਕੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਸੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਹੈਂ। ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣ।" ਜੇ ਹੋਤ੍ਰੀ ਗਲਤ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਉਦਗੀਥ' ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਿਕ ਉੱਤੇ ਗੁੱਥਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਮਨ ਰਿਕ ਉੱਤੇ ਹੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਹੀ ਰਿਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਮਨ ਉਹ ਹੈ। ਅੰਤਰੀਖ ਰਿਕ ਹੈ, ਸਾਮਨ ਉਹ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਰਿਕ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਤਾਰੇ ਰਿਕ ਹਨ, ਚੰਦ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ; ਜੋ ਨੀਲੀ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਾਲ਼ਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਨੌਂਗ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਦਿਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਰਿਕ ਤੇ ਸਾਮਨ ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਦਗੀਥ, ਇਸ ਲਈ ਗਾਇਕ ਉਸ ਲਈ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਾਰੇ, ਬੋਲੀ ਰਿਕ ਹੈ, ਸਾਹ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਸਾਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਿਕ ਉੱਤੇ ਗੁੱਥਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਮਨ ਰਿਕ ਉੱਤੇ ਹੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਹੀ ਉਹ ਹੈ, ਸਾਹ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਅੱਖ ਰਿਕ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਸਾਮਨ ਉਹ ਹੈ। ਕੰਨ ਸਾਮਨ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਅੱਖ ਵਿਚ ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਕ ਹੈ; ਜੋ ਨੀਲੀ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਅੱਖ ਵਿਚ ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਕ ਹੈ; ਜੋ ਨੀਲੀ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਅੱਖ ਵਿਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ, ਉਹ ਉਕਥ ਹੈ, ਉਹ ਯਜੁਸ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਹ, ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਇੱਥੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ। ਜੋ ਵੀ ਵੀਣਾ ਉੱਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਗਾਇਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਮਨ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ। ਇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਮਨ ਗਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਵਾਂ?" ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਮਨ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ 'ਉਦਗੀਥ' ਦੇ ਗਿਆਨੀ—ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਯ, ਚੈਕਿਤਾਯਨ ਦਾਲਭਯ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ—ਇੱਕਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਉਦਗੀਥ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਾਂ; ਆਓ, ਉਦਗੀਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।" ਉਹ ਬੈਠ ਗਏ। ਤਦ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਸੁਣਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਯ ਨੇ ਚੈਕਿਤਾਯਨ ਦਾਲਭਯ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਾਮਨ ਦਾ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?" ਉਹ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਸੁਰ (ਸੁਰ) ਹੈ।" "ਸੁਰ ਦਾ ਲਕੜੀ?" "ਸਾਹ," "ਸਾਹ ਦਾ?" "ਭੋਜਨ," "ਭੋਜਨ ਦਾ?" "ਪਾਣੀ," "ਪਾਣੀ ਦਾ?" "ਉਹ ਲੋਕ (ਅਗਲਾ ਸੰਸਾਰ)," "ਉਹ ਲੋਕ ਦਾ?" "ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਤੱਕ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੋ। ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਸਾਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੈ।" ਤਦ ਸ਼ਿਲਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰਾ ਸਾਮਨ ਤਾਂ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਖੇ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਪਵੇ।" "ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ," ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ," "ਜਾਣ ਲੈ," ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਉਹ ਲੋਕ ਦਾ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?" "ਇਹ ਲੋਕ," "ਇਹ ਲੋਕ ਦਾ?" "ਉਸਨੂੰ ਅਧਾਰ ਲੋਕ ਤੱਕ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੋ। ਅਸੀਂ ਅਧਾਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਸਾਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਅਧਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਇਹ ਅਮੂਲਕ ਬਚਨ, ਅੱਖਰ ਅੱਖਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਾਜ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।