ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਂਦੋਗ੍ਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਜੋ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਹੈ—ਇਹੀ ਬੋਲਚਾਲ ਹੈ, ਇਹੀ ਅੱਗ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਜਿਹੜਾ ਇੰਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੋ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਨ ਵਾਯੂ ਹੈ—ਇਹ ਮਨ ਹੈ, ਇਹ ਵਰਖਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਤਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਜੋ ਇੰਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਵੱਲ, ਉਧਾਨ ਵਾਯੂ ਹੈ—ਇਹ ਹਵਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਜੋ ਇੰਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੁਆਰਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਪੰਜੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਪੁਰਸ਼ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਉਹ ਪਰਕਾਸ਼ ਜੋ ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜਦੋਂ ਕੰਨ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੜਗੜਾਹਟ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਜੋ ਇੰਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਸਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਉਸਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਧਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰ ਸਾਹ ਹੈ, ਰੂਪ ਤੇਜ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਸੁਗੰਧਾਂ ਤੇ ਸਵਾਦਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਜੌ, ਸਾਰਸੋਂ, ਜਾਂ ਕਣਕ ਦੇ ਦਾਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਅਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਣਸੁਣ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਪਾਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਨੀਂਹ ਧਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਇਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਤ੍ਰ ਧਰਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਚਮਚ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਸਾਹਮਾਨਾ, ਪੱਛਮ ਰਾਜਨੀ, ਉੱਤਰ ਸੁਭੂਤਾ, ਉੱਤੇ ਉਡੀਚੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵੱਛਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਵਾ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਛਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੋੰਦਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਨਾ ਰੋਵਾਂ। ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਭੂਹ, ਭੁਵਹ, ਸਵਹ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਹ ਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਭੂਹ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਮਤਲਬ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਭੁਵਹ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਮਤਲਬ ਅੱਗ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਸਵਹ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਮਤਲਬ ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਯਜਨ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਉਮਰ ਦੇ ਚੋਵੀ ਸਾਲ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਸੋਧ ਹਨ, ਗਾਇਤਰੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੋਵੀ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਸੂ ਜੁੜੇ ਹਨ—ਸਾਹ ਹੀ ਵਾਸੂ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਗ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖੇ: "ਸਾਹ, ਵਾਸੂ, ਇਹ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਸੋਧ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਸੋਧ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇ; ਮੈਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਸੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੁਣਤਾਲੀ ਸਾਲ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਸੋਧ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਦੇ ਚੁਣਤਾਲੀ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਜੁੜੇ ਹਨ; ਸਾਹ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਰੋਗ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖੇ: "ਸਾਹ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇਹ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਸੋਧ, ਤੀਜੀ ਸੋਧ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇ; ਮੈਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰਾਂ।" ਉਹ ਇੰਝ ਰੋਗ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅੱਠਤਾਲੀ ਸਾਲ ਤੀਜੀ ਸੋਧ ਹਨ, ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਦੇ ਅੱਠਤਾਲੀ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਦਿਤਯ ਜੁੜੇ ਹਨ; ਸਾਹ ਹੀ ਆਦਿਤਯ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਰੋਗ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖੇ: "ਸਾਹ, ਆਦਿਤਯ, ਇਹ ਤੀਜੀ ਸੋਧ, ਇਹ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇ; ਮੈਂ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤਯਾਂ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰਾਂ।" ਉਹ ਇੰਝ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਮਹਿਦਾਸ ਆਇਤਰੇਯ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: "ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਰੋਗ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ?" ਉਹ ਇਕਸੋ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਕਸੋ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਨਾ ਖਾਂਦਾ, ਨਾ ਪੀਂਦਾ, ਨਾ ਸੁਖ ਲੈਂਦਾ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਖਾਂਦਾ, ਪੀਂਦਾ, ਸੁਖ ਲੈਂਦਾ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਹੱਸਦਾ, ਖੇਡਦਾ, ਸੰਭੋਗ ਕਰਦਾ—ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਮ ਜਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਭਜਨ ਹਨ। ਤਪ, ਦਾਨ, ਸਿਧਾ ਵਿਹਾਰ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚਾਈ—ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਦਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਖਾਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਖਾਵੇ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਨਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਰਾ ਆੰਗੀਰਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਕੇਵਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਬਚੀ।" ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ: "ਤੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ, ਤੂੰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈਂ।" ਇੱਥੇ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: "ਪੁਰਾਣੇ ਬੀਜ ਤੋਂ, ਜਦ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਸੂਰਜ, ਪਰਮ ਜੋਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ।" ਮਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਦੋਵੇਂ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਇੰਝ ਹੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ: ਬੋਲ, ਸਾਹ, ਅੱਖ, ਤੇ ਕੰਨ—ਇਹ ਆਤਮਾ ਵਾਸਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਸੂਰਜ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਇਹ ਪੈਰ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਲਈ ਇਹ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਬੋਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪੈਰ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਯਸ਼, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਚੌਥਾ ਪੈਰ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਯਸ਼, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਚੌਥਾ ਪੈਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਯਸ਼, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਕੰਨ ਚੌਥਾ ਪੈਰ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਯਸ਼, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਇਹ ਹੈ: ਸੂਰਜ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ: ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਅਸਤਿਤਵ ਬਣਿਆ, ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਅੰਡਾ ਟਿਕਿਆ, ਫਿਰ ਉਹ ਫੱਟ ਗਿਆ। ਅੰਡੇ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਬਣੇ। ਚਾਂਦੀ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ; ਸੋਨਾ—ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾਪਣ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾ ਵਾਲ਼ੇ ਬੱਦਲ ਹਨ। ਜੋ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਹਨ; ਜੋ ਨਮੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੋ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਧੁਨੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਧੁਨੀਆਂ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਹੈ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋਤ, ਮਹਾਨਤਾ, ਯਸ਼, ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।