ਸੁਣੋ, ਸੰਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਨੂੰ। ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਹਿੱਸੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਖੋਹ ਵੱਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਪਦ੍ਰਵ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਧਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲੇਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਧਨ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮਨ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਏ। ਹਿੰਗਕਾਰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਆਦੀ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਗੀਥ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, ਉਪਦ੍ਰਵ ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਧਨ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਾਈ ਅੱਖਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇੱਕੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਇੱਕੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਾਈ ਅੱਖਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਰਗ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਹੈ। ਇਉਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮਨ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਸਤਵਿਕ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਹਨ—ਮਨ ਹਿੰਗਕਾਰ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਅੱਖ ਉਦਗੀਥ, ਕੰਨ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਸਾਹ ਨਿਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਗਾਯਤਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀਵਾਨ, ਪੂਰਾ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮਥਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਿੰਗਕਾਰ ਹੈ; ਧੂੰਆਂ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ; ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ; ਅੰਗਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ; ਅੱਗ ਥੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਧਨ; ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਰਥੰਤ੍ਰ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ, ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੂਰਾ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਚੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਥੂਕਣਾ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਰਚਨਾ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਿੰਗਕਾਰ ਹੈ; ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ; ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ; ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ; ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਧਨ; ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਾਮਦੇਵਯ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤਿਆਗਣਾ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦਾ ਚੜ੍ਹਨਾ ਹਿੰਗਕਾਰ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਪਹਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਦੁਪਹਿਰ ਉਦਗੀਥ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਬ੍ਰਹਤ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਿੰਗਕਾਰ ਹੈ; ਬੱਦਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ; ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ; ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ; ਮੀਂਹ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵੈਰੂਪ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਸ਼ੂ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਹਿੰਗਕਾਰ ਹੈ, ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਵਰਖਾ ਉਦਗੀਥ, ਪਤਝੜ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਸਰਦੀ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵੈਰਾਜ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਤਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹਿੰਗਕਾਰ, ਆਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਸਵਰਗ ਉਦਗੀਥ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਵਰੀ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਬੱਕਰੀ ਹਿੰਗਕਾਰ, ਭੇਡ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਗਾਂ ਉਦਗੀਥ, ਘੋੜਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰੇਵਤੀ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਵਾਲ ਹਿੰਗਕਾਰ, ਚਮੜੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਮਾਸ ਉਦਗੀਥ, ਹੱਡੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਮੱਜਾ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਯਜ్ఞਾਯਜ੍ਨੀਯ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਕਦੇ ਡਿਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੱਜਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਅੱਗ ਹਿੰਗਕਾਰ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਸੂਰਜ ਉਦਗੀਥ, ਤਾਰੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਚੰਦ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਨ ਸਾਮਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਤਿੰਨਵੇਦ ਹਿੰਗਕਾਰ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਸੂਰਜ ਉਦਗੀਥ, ਤਾਰੇ, ਪੰਛੀ, ਕਿਰਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਸੱਪ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਤਰ ਨਿਧਨ—ਇਹ ਸਾਮਨ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਰਿਕ ਹੈ—"ਜੋ ਕੁਝ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—"ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹਾਂ"—ਇਹ ਆਚਾਰ ਹੈ। ਵਿਨਰਦੀ ਸਾਮਨ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਦਗੀਥ ਅਗਨੀ ਦਾ, ਅਨਿਰੁਕਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ, ਨਿਰੁਕਤ ਸੋਮ ਦਾ, ਮਿਠਾ ਤੇ ਨਰਮ ਵਾਯੂ ਦਾ, ਨਰਮ ਤੇ ਤੀਖਾ ਇੰਦਰ ਦਾ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ, ਅਪਧਵਾਂਤ ਵਰੁਣ ਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਚੋ—"ਮੈਂ ਅਮਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ," ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ—"ਮੈਂ ਸਵਧਾ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ," ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ—"ਮੈਂ ਆਸ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ," ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ—"ਮੈਂ ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ," ਯਜਮਾਨ ਲਈ—"ਮੈਂ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ," ਆਪਣੇ ਲਈ—"ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂ।" ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਪਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਸਪਰਸ਼ ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਕਹੋ—"ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ।" ਜੇ ਤਾਪਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਕਹੋ—"ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।" ਜੇ ਸਪਰਸ਼ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਕਹੋ—"ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਸਾਰੇ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੱਸੋ—"ਮੈਂ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਸਾਰੇ ਤਾਪਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦੱਸੋ—"ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਸਾਰੇ ਸਪਰਸ਼ ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਦੱਸੋ—"ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਥੰਭ ਹਨ—ਯਜ, ਅਧ੍ਯਯਨ ਅਤੇ ਦਾਨ; ਦੂਜਾ ਤਪ; ਤੀਜਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁਗਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਪ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਤਾਪ ਤੋਂ ਤਿੰਨਵੇਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਤਾਪ ਤੋਂ ਭੂਃ, ਭੁਵਃ, ਸਵਃ ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰ ਨਿਕਲੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਤਾਪ ਤੋਂ ਓਁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਖੂਟੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਁ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਵਾਣੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਓਁ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ, ਓਁ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਨਾਤਨ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਅੰਗ, ਰੁਤਾਂ, ਲੋਕ, ਜਾਨਵਰ, ਦੇਵਤੇ, ਸੂਰਜ, ਮੀਂਹ, ਅੱਗ, ਜੋੜਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧੀ ਹੋਈ, ਸਾਡੀ ਅਸਲਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ।