ପ୍ରାଣ ଇତି ହୋଵାଚ ସର୍ଵାଣି ହ ଵା ଇମାନି ଭୂତାନି ପ୍ରାଣମେଵାଭିସଂଵିଶନ୍ତି ପ୍ରାଣମଭ୍ଯୁଜ୍ଜିହତେ ସୈଷା ଦେଵତା ପ୍ରସ୍ତାଵମନ୍ଵାଯତ୍ତା ତାଂ ଚେଦଵିଦ୍ଵାନ୍ପ୍ରାସ୍ତୋଷ୍ଯୋ ମୂର୍ଧା ତେ ଵ୍ଯପତିଷ୍ଯତ୍ତଥୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯେତି
ସେ କହିଲେ, 'ଏହା ପ୍ରାଣ।' ନିଶ୍ଚୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରାଣକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରାଣରୁ ଉଠିଆସନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା ପ୍ରସ୍ତାବ ସହିତ ନିର୍ଭର କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ଏହାକୁ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାଠ କରିବ, ତେବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖସିଯିବ—ମୁଁ ଏହିପରି କହିଛି।
ଅଥ ହୈନମୁଦ୍ଗାତୋପସସାଦୋଦ୍ଗାତର୍ଯା ଦେଵତୋଦ୍ଗୀଥମନ୍ଵାଯତ୍ତା ତାଂ ଚେଦଵିଦ୍ଵାନୁଦ୍ଗାସ୍ଯସି ମୂର୍ଧା ତେ ଵିପତିଷ୍ଯତୀତି ମା ଭଗଵାନଵୋଚତ୍କତମା ସା ଦେଵତେତି
ତାପରେ ଉଦ୍ଗାତା ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଉଦ୍ଗାତା ପାଇଁ ଦେବତା ଉଦ୍ଗୀଥ ସହିତ ନିର୍ଭର। ଯଦି ଏହାକୁ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ଉଦ୍ଗୀଥ ଗାଇବ, ତେବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖସିଯିବ—ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପ୍ରଭୁ। 'ସେଇ ଦେବତା କିଏ?' ସେ ପଚାରିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯ ଇତି ହୋଵାଚ ସର୍ଵାଣି ହ ଵା ଇମାନି ଭୂତାନ୍ଯାଦିତ୍ଯମୁଚ୍ଚୈଃ ସନ୍ତଂ ଗାଯନ୍ତି ସୈଷା ଦେଵତୋଦ୍ଗୀଥମନ୍ଵାଯତ୍ତା ତାଂ ଚେଦଵିଦ୍ଵାନୁଦଗାସ୍ଯୋ ମୂର୍ଧା ତେ ଵ୍ଯପତିଷ୍ଯତ୍ତଥୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯେତି
ସେ କହିଲେ, 'ଏହା ଆଦିତ୍ୟ।' ନିଶ୍ଚୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଚ୍ଚରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା ଉଦ୍ଗୀଥ ସହିତ ନିର୍ଭର। ଯଦି ଏହାକୁ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ଉଦ୍ଗୀଥ ଗାଇବ, ତେବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖସିଯିବ—ମୁଁ ଏହିପରି କହିଛି।
ଅଥ ହୈନଂ ପ୍ରତିହର୍ତୋପସସାଦ ପ୍ରତିହର୍ତର୍ଯା ଦେଵତା ପ୍ରତିହାରମନ୍ଵାଯତ୍ତା ତାଂ ଚେଦଵିଦ୍ଵାନ୍ପ୍ରତିହରିଷ୍ଯସି ମୂର୍ଧା ତେ ଵିପତିଷ୍ଯତୀତି ମା ଭଗଵାନଵୋଚତ୍କତମା ସା ଦେଵତେତି
ତାପରେ ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଦେବତା ପ୍ରତିହାର ସହିତ ନିର୍ଭର। ଯଦି ଏହାକୁ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତିହାର ପାଠ କରିବ, ତେବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖସିଯିବ—ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପ୍ରଭୁ। 'ସେଇ ଦେବତା କିଏ?' ସେ ପଚାରିଲେ।
ଅନ୍ନମିତି ହୋଵାଚ ସର୍ଵାଣି ହ ଵା ଇମାନି ଭୂତାନ୍ଯନ୍ନମେଵ ପ୍ରତିହରମାଣାନି ଜୀଵନ୍ତି ସୈଷା ଦେଵତା ପ୍ରତିହାରମନ୍ଵାଯତ୍ତା ତାଂ ଚେଦଵିଦ୍ଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯହରିଷ୍ଯୋ ମୂର୍ଧା ତେ ଵ୍ଯପତିଷ୍ଯତ୍ତଥୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯେତି ତଥୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯେତି
ସେ କହିଲେ, 'ଏହା ଅନ୍ନ।' ନିଶ୍ଚୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନ୍ନ ଖାଇ ଜୀବନ୍ତ। ଏହି ଦେବତା ପ୍ରତିହାର ସହିତ ନିର୍ଭର। ଯଦି ଏହାକୁ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତିହାର ପାଠ କରିବ, ତେବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖସିଯିବ—ମୁଁ ଏହିପରି କହିଛି, ମୁଁ ଏହିପରି କହିଛି।
ଶୌଵ ଉଦ୍ଗୀଥସ୍ତଦ୍ଧ ବକୋ ଦାଲ୍ଭ୍ଯୋ ଗ୍ଲାଵୋ ଵା ମୈତ୍ରେଯଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମୁଦ୍ଵଵ୍ରାଜ
ଶୌବ ଉଦ୍ଗୀଥ। ତାପରେ ବକ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ଓ ଗ୍ଲାବ, ମୈତ୍ରେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ।
ତସ୍ମୈ ଶ୍ଵା ଶ୍ଵେତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ତମନ୍ଯେ ଶ୍ଵାନ ଉପସମେତ୍ଯୋଚୁରନ୍ନଂ ନୋ ଭଗଵାନାଗାଯତ୍ଵଶନାଯାମ ଵା ଇତି
ତାଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ୱେତ କୁକୁର ଦେଖାଦେଲା। ଅନ୍ୟ କୁକୁରମାନେ ଏକଠି ହୋଇ କହିଲେ, 'ମହାଶୟ, ଆମ ପାଇଁ ଗାନ କରନ୍ତୁ; ଆମେ ଭୁଖା।'
ତାନ୍ହୋଵାଚେହୈଵ ମା ପ୍ରାତରୁପସମୀଯାତେତି ତଦ୍ଧ ବକୋ ଦାଲ୍ଭ୍ଯୋ ଗ୍ଲାଵୋ ଵା ମୈତ୍ରେଯଃ ପ୍ରତିପାଲଯାଞ୍ଚକାର
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭାତରେ ଏଠାରେ ଆସିବେ ନାହିଁ।' ତେଣୁ ବକ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ଓ ଗ୍ଲାବ, ମୈତ୍ରେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ।
ତେ ହ ଯଥୈଵେଦଂ ବହିଷ୍ପଵମାନେନ ସ୍ତୋଷ୍ଯମାଣାଃ ସꣳରବ୍ଧାଃ ସର୍ପନ୍ତୀତ୍ଯେଵମାସସୃପୁସ୍ତେ ହ ସମୁପଵିଶ୍ଯ ହିଂ ଚକ୍ରୁଃ
ଯେପରି ଲୋକେ ବହିଷ୍ପବମାନ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଭଳି ଗତି କରିଲେ, ଲୁଚୁଚୁ କାମ କରିଲେ। ସେମାନେ ଏକଠି ବସି 'ହିଁ' ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଓ3ମଦା3ମୋଂ3ପିବା3ମୋଂ3 ଦେଵୋ ଵରୁଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ସଵିତା3ନ୍ନମିହା2ହରଦନ୍ନପତେ3ଽନ୍ନମିହା2ହରା2ହରୋ3ମିତି
'ଓଁ, ଆମେ ଖାଉ! ଓଁ, ଆମେ ପିଉ! ଦେବତା ବରୁଣ, ପ୍ରଜାପତି, ସବିତା ଏଠାରେ ଅନ୍ନ ଆଣିଛନ୍ତି। ଅନ୍ନର ଠାକୁର, ଏଠାରେ ଅନ୍ନ ଆଣ, ଆଣ, ଆଣ!'
ଅଯଂ ଵାଵ ଲୋକୋ ହାଉକାରଃ ଵାଯୁର୍ହାଇକାରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା କାର ଆତ୍ମେହକାରୋଽଗ୍ନିରୀକାରଃ
ଏହି ଜଗତ୍ 'ହା' ଧ୍ୱନି; ବାୟୁ 'ଇକାର'; ଚନ୍ଦ୍ରମା 'କାର'; ଆତ୍ମା 'ହକାର'; ଅଗ୍ନି 'ଈକାର'।
ଆଦିତ୍ଯ ଊକାରୋ ନିହଵ ଏକାରୋ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଔହୋଯିକାରଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ହିଙ୍କାରଃ ପ୍ରାଣଃ ସ୍ଵରୋଽନ୍ନଂ ଯା ଵାଗ୍ଵିରାଟ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ 'ଉକାର'; ନିହବ 'ଏକାର'; ସମସ୍ତ ଦେବତା 'ଔହୋଇକାର'; ପ୍ରଜାପତି 'ହିଙ୍କାର'; ପ୍ରାଣ 'ସ୍ୱର'; ଅନ୍ନ 'ୟା'; ଓ ଭାଷା 'ବିରାଟ୍'।
ସ୍ତୋଭଃ ସଞ୍ଚରୋ ହୁଙ୍କାରଃ
ସ୍ତୋଭ 'ସଞ୍ଚାର'; ହୁଙ୍କାର।
ଦୁଗ୍ଧେଽସ୍ମୈ ଵାଗ୍ଦୋହଂ ଯୋ ଵାଚୋ ଦୋହୋଽନ୍ନଵାନନ୍ନାଦୋ ଭଵତି ଯ ଏତାମେଵꣳ ସାମ୍ନାମୁପନିଷଦଂ ଵେଦୋପନିଷଦଂ ଵେଦେତି
ଯିଏ ଏହି ସାମଗାନର ଉପନିଷଦ୍ ଜାଣେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭାଷା ଦୁଧ ଦିଏ। ଏହିପରି ଉପନିଷଦ୍ ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ ଅନ୍ନବାନ୍ ଓ ଅନ୍ନ ଭୋଗ କରୁଥିବା ହୁଏ।
ସମସ୍ତସ୍ଯ ଖଲୁ ସାମ୍ନ ଉପାସନꣳ ସାଧୁ ଯତ୍ଖଲୁ ସାଧୁ ତତ୍ସାମେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ଯଦସାଧୁ ତଦସାମେତି
ସାମଗାନର ସମଗ୍ର ଉପାସନା ଭଲ। ଯାହା ଭଲ, ସେହିକୁ ସାମ କୁହାଯାଏ; ଯାହା ଭଲ ନୁହେଁ, ସେହିକୁ ସାମ ନୁହେଁ କୁହାଯାଏ।
ସାମ୍ନୈନମୁପାଗାଦିତି ସାଧୁନୈନମୁପାଗାଦିତ୍ଯେଵ ତଦାହୁରସାମ୍ନୈନମୁପାଗାଦିତ୍ଯସାଧୁନୈନମୁପଗାଦିତ୍ଯେଵ ତଦାହୁଃ
ସେ ସାମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ; 'ସେ ସାମ ସହିତ ଭଲ ଭାବରେ ଗଲେ,' ଲୋକେ କହନ୍ତି। ସେ ସାମ ନୁହେଁ ଦ୍ୱାରା ଗଲେ; 'ସେ ଭଲ ଭାବରେ ଯାଇନାହିଁ,' ଲୋକେ କହନ୍ତି।
ସାମ ନୋ ବତେତି ଯତ୍ସାଧୁ ଭଵତି ସାଧୁ ବତେତ୍ଯେଵ ତଦାହୁରସାମ ନୋ ବତେତି ଯଦସାଧୁ ଭଵତ୍ଯସାଧୁ ବତେତ୍ଯେଵ ତଦାହୁଃ
'ସାମ ଆମ ପାଇଁ!'—ଯେତେବେଳେ ଭଲ ଥାଏ, 'ଭଲ ଆମ ପାଇଁ!' କୁହନ୍ତି। 'ସାମ ନୁହେଁ ଆମ ପାଇଁ!'—ଯେତେବେଳେ ଭଲ ନୁହେଁ, 'ଭଲ ନୁହେଁ ଆମ ପାଇଁ!' କୁହନ୍ତି।
ସ ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନସାଧୁ ସାମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେଽଭ୍ଯାଶୋ ହ ଯଦେନꣳସାଧଵୋ ଧର୍ମା ଆ ଚ ଗଚ୍ଛେଯୁରୁପ ଚ ନମେଯୁଃ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, 'ଅଭଲ ସାମ' ଭାବେ ସାମ ଉପାସନା କରେ, ତାଙ୍କୁ ଯଦି ଅଧର୍ମୀ ଲୋକେ ନିକଟକୁ ଆସିବେ କିମ୍ବା ଶିର ନମାଇବେ, ସେମାନେ ନିକଟକୁ ଆସି ଅନୁଗତ ହେବେ।
ଲୋକେଷୁ ପଞ୍ଚଵିଧꣳ ସାମୋପାସୀତ ପୃଥିଵୀ ହିଙ୍କାରୋଽଗ୍ନିଃ ପ୍ରସ୍ତାଵୋଽନ୍ତରିକ୍ଷମୁଦ୍ଗୀଥ ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରତିହାରୋ ଦ୍ଯୌର୍ନିଧନମିତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵେଷୁ
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଆକାଶ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ଏବଂ ଦ୍ୟୌଲୋକ ହେଉଛି ନିଧନ—ଏହିପରି ଉପର ଲୋକମାନେ।
ଅଥାଵୃତ୍ତେଷୁ ଦ୍ଯୌର୍ହିଙ୍କାର ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରସ୍ତାଵୋଽନ୍ତରିକ୍ଷମୁଦ୍ଗୀଥୋଽଗ୍ନିଃ ପ୍ରତିହାରଃ ପୃଥିଵୀ ନିଧନମ୍
ଏବେ ତଳକୁ ଯିବା କ୍ରମରେ—ଦ୍ୟୌଲୋକ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଆକାଶ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ନିଧନ।
କଲ୍ପନ୍ତେ ହାସ୍ମୈ ଲୋକା ଊର୍ଧ୍ଵାଶ୍ଚାଵୃତ୍ତାଶ୍ଚ ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାꣳଲ୍ଲୋକେଷୁ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ସାମୋପାସ୍ତେ
ଯିଏ ଏପରି ଜାଣି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରେ, ସେଠି ଉପର ଓ ତଳ ଦୁଇ ଲୋକ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧ୍ୟ ହୁଏ।
ଵୃଷ୍ଟୌ ପଞ୍ଚଵିଧꣳ ସାମୋପାସୀତ ପୁରୋଵାତୋ ହିଙ୍କାରୋ ମେଘୋ ଜାଯତେ ସ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଵର୍ଷତି ସ ଉଦ୍ଗୀଥୋ ଵିଦ୍ଯୋତତେ ସ୍ତନଯତି ସ ପ୍ରତିହାର
ବର୍ଷାକାଳରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ପବନ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ମେଘ ଜମେ ଯେଉଁଠାରେ ତାହା ପ୍ରସ୍ତାବ, ବର୍ଷା ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ବିଜୁଳି ଚମକିଥିବା ଓ ମେଘ ଗର୍ଜନ କରିଥିବା ସମୟ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର।
ଉଦ୍ଗୃହ୍ଣାତି ତନ୍ନିଧନଂ ଵର୍ଷତି ହାସ୍ମୈ ଵର୍ଷଯତି ହ ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵୃଷ୍ଟୌ ପଞ୍ଚଵିଧꣳସାମୋପାସ୍ତେ
ଯାହା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ, ସେହି ନିଧନ। ବର୍ଷା ହେଲେ, ଯିଏ ଏପରି ଜାଣି ବର୍ଷାକାଳରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରେ, ସେ ନିଜ ପାଇଁ ବର୍ଷା ହେବାକୁ କରାଏ।
ସର୍ଵାସ୍ଵପ୍ସୁ ପଞ୍ଚଵିଧꣳ ସାମୋପାସୀତ ମେଘୋ ଯତ୍ସଂପ୍ଲଵତେ ସ ହିଙ୍କାରୋ ଯଦ୍ଵର୍ଷତି ସ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଯାଃ ପ୍ରାଚ୍ଯଃ ସ୍ଯନ୍ଦନ୍ତେ ସ ଉଦ୍ଗୀଥୋ ଯାଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଯଃ ସ ପ୍ରତିହାରଃ ନିଧନମ୍
ସମସ୍ତ ପାଣିରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ମେଘ ଯେଉଁଠାରେ ଜମେ, ସେହି ହିଙ୍କାର; ବର୍ଷା ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ; ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଝରଣା ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଝରଣା ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର; ଏବଂ ନିଧନ।
ନ ହାପ୍ସୁ ପ୍ରୈତ୍ଯପ୍ସୁମାନ୍ଭଵତି ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସର୍ଵାସ୍ଵପ୍ସୁ ପଞ୍ଚଵିଧꣳସାମୋପାସ୍ତେ
ଯିଏ ଏପରି ଜାଣି, ସମସ୍ତ ପାଣିରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରେ, ସେ ପାଣିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ପାଣିର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ଋତୁଷୁ ପଞ୍ଚଵିଧꣳସାମୋପାସୀତ ଵସନ୍ତୋ ହିଙ୍କାରଃ ଗ୍ରୀଷ୍ମଃ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଵର୍ଷା ଉଦ୍ଗୀଥଃ ଶରତ୍ପ୍ରତିହାରୋ ହେମନ୍ତୋ ନିଧନମ୍
ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ବସନ୍ତ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ବର୍ଷା ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ଶରତ୍ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ଏବଂ ହେମନ୍ତ ହେଉଛି ନିଧନ।
କଲ୍ପନ୍ତେ ହାସ୍ମା ଋତଵ ଋତୁମାନ୍ଭଵତି ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନୃତୁଷୁ ପଞ୍ଚଵିଧꣳ ସାମୋପାସ୍ତେ
ଯିଏ ଏପରି ଜାଣି, ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଋତୁମାନେ ସାଧ୍ୟ ହୁଏ; ସେ ଋତୁମାନଙ୍କ ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ପଶୁଷୁ ପଞ୍ଚଵିଧꣳ ସାମୋପାସୀତାଜା ହିଙ୍କାରୋଽଵଯଃ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଗାଵ ଉଦ୍ଗୀଥୋଽଶ୍ଵାଃ ପ୍ରତିହାରଃ ପୁରୁଷୋ ନିଧନମ୍
ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ଛାଗ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ମେଷ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଗାଈ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ଘୋଡ଼ା ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ଏବଂ ମଣିଷ ହେଉଛି ନିଧନ।
ଭଵନ୍ତି ହାସ୍ଯ ପଶଵଃ ପଶୁମାନ୍ଭଵତି ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପଶୁଷୁ ପଞ୍ଚଵିଧꣳସାମୋପାସ୍ତେ
ଯିଏ ଏପରି ଜାଣି, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରେ, ପଶୁମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି; ସେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
ପ୍ରାଣେଷୁ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ପରୋଵରୀଯଃ ସାମୋପାସୀତ ପ୍ରାଣୋ ହିଙ୍କାରୋ ଵାକ୍ପ୍ରସ୍ତାଵଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁଦ୍ଗୀଥଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ପ୍ରତିହାରୋ ମନୋ ନିଧନଂ ପରୋଵରୀଯାꣳସି ଵା ଏତାନି
ପ୍ରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ସାମ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ବାକ୍ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଚକ୍ଷୁ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, କାନ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ମନ ହେଉଛି ନିଧନ—ଏହିମାନେ ପରମ।