ତଂ ଚେଦ୍ବ୍ରୂଯୁର୍ଯଦିଦମସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରେ ଦହରଂ ପୁଣ୍ଡରୀକଂ ଵେଶ୍ମ ଦହରୋଽସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରାକାଶଃ କିଂ ତଦତ୍ର ଵିଦ୍ଯତେ ଯଦନ୍ଵେଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଯଦ୍ଵାଵ ଵିଜିଜ୍ଞାସିତଵ୍ଯମିତି ସ ବ୍ରୂଯାତ୍
ଯଦି ସେମାନେ ପଚାରନ୍ତି—‘ଏହି ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ଏହି ଛୋଟ ଗୋଲାପ ଫୁଲ ଭଳି ଘର ଅଛି, ଏହାର ଭିତରେ ଏହି ଛୋଟ ଆକାଶ ଅଛି—ଏଠାରେ କଣ ଅଛି ଯାହା ଖୋଜିବା ଉଚିତ୍? କିମ୍ବା କଣ ଅଛି ଯାହା ଜାଣିବା ଦରକାର?’—ତେବେ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଯାଵାନ୍ଵା ଅଯମାକାଶସ୍ତାଵାନେଷୋଽନ୍ତର୍ହୃଦଯ ଆକାଶ ଉଭେ ଅସ୍ମିନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନ୍ତରେଵ ସମାହିତେ ଉଭାଵଗ୍ନିଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵୁଭୌ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଯଚ୍ଚାସ୍ଯେହାସ୍ତି ଯଚ୍ଚ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଂ ତଦସ୍ମିନ୍ସମାହିତମିତି
ଯେପରି ଏହି ବଡ଼ ଆକାଶ, ସେପରି ହୃଦୟ ଭିତରର ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ବଡ଼। ଏହାର ଭିତରେ ଦିଗବନ୍ଧୁ ଓ ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଜୁଳି ଓ ତାରାମାନେ—ଯାହା କିଛି ଏଠି ଅଛି କିମ୍ବା ନାହିଁ, ସବୁଠାରୁ ସବୁ ଏହାର ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।
ତଂ ଚେଦ୍ବ୍ରୂଯୁରସ୍ମିꣳଶ୍ଚେଦିଦଂ ବ୍ରହ୍ମପୁରେ ସର୍ଵꣳ ସମାହିତꣳ ସର୍ଵାଣି ଚ ଭୂତାନି ସର୍ଵେ ଚ କାମା ଯଦୈତଜ୍ଜରାମାପ୍ନୋତି ପ୍ରଧ୍ଵꣳସତେ ଵା କିଂ ତତୋଽତିଶିଷ୍ଯତ ଇତି
ଯଦି ସେମାନେ ପଚାରନ୍ତି—‘ଯଦି ଏହି ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ସବୁକିଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ତେବେ ବୟସ୍ ହେଲେ କିମ୍ବା ଏହା ନଷ୍ଟ ହେଲେ କଣ ରହିଯାଏ?’
ତଦ୍ଯଥେହ କର୍ମଜିତୋ ଲୋକଃ କ୍ଷୀଯତ ଏଵମେଵାମୁତ୍ର ପୁଣ୍ଯଜିତୋ ଲୋକଃ କ୍ଷୀଯତେ ତଦ୍ଯ ଇହାତ୍ମାନମନୁଵିଦ୍ଯ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯେତାꣳଶ୍ଚ ସତ୍ଯାନ୍କାମାꣳସ୍ତେଷାꣳ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷ୍ଵକାମଚାରୋ ଭଵତ୍ଯଥ ଯ ଇହାତ୍ମାନମନୁଵିଦ୍ଯ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯେତାꣳଶ୍ଚ ସତ୍ଯାନ୍କାମାꣳସ୍ତେଷାꣳ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ କାମଚାରୋ ଭଵତି
ସ ଯଦି ପିତୃଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ପିତରଃ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେନ ପିତୃଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି ସେ ପିତୃଲୋକର ଇଚ୍ଛା କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କର କେବଳ ଭାବନାରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଠିଆସନ୍ତି; ସେ ପିତୃଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାନ ହୁଏ।
ଅଥ ଯଦି ମାତୃଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ମାତରଃ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେନ ମାତୃଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ମାଆଁମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ମାଆଁମାନେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେ ମାଆଁମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାନିଧ୍ୟ ପାଇ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦି ଭ୍ରାତୃଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ଭ୍ରାତରଃ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେନ ଭ୍ରାତୃଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ଭାଇମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଭାଇମାନେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦି ସ୍ଵସୃଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ସ୍ଵସାରଃ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେନ ସ୍ଵସୃଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ଭଉଣୀମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଭଉଣୀମାନେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦି ସଖିଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ସଖାଯଃ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେନ ସଖିଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଇଚ୍ଛା କଲେ ବନ୍ଧୁମାନେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦି ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯେ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତେନ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଯାଏ; ସେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦ୍ଯନ୍ନପାନଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯାନ୍ନପାନେ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତେନାନ୍ନପାନଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଯାଏ; ସେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦି ଗୀତଵାଦିତ୍ରଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ଗୀତଵାଦିତ୍ରେ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତେନ ଗୀତଵାଦିତ୍ରଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଯାଏ; ସେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀଲୋକକାମୋ ଭଵତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵାସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେନ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯଦି କେହି ଜଣେ ଜନାନୀମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଜନାନୀମାନେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି; ସେ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଂ ଯମନ୍ତମଭିକାମୋ ଭଵତି ଯଂ କାମଂ କାମଯତେ ସୋଽସ୍ଯ ସଙ୍କଲ୍ପାଦେଵ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠତି ତେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ମହୀଯତେ
ଯେଉଁ କୌଣସି ଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ଜଣେ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ଇଚ୍ଛା କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆସିଯାଏ; ସେ ଏହି ଲାଭରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ ଇମେ ସତ୍ଯାଃ କାମା ଅନୃତାପିଧାନାସ୍ତେଷାꣳ ସତ୍ଯାନାꣳ ସତାମନୃତମପିଧାନଂ ଯୋ ଯୋ ହ୍ଯସ୍ଯେତଃ ପ୍ରୈତି ନ ତମିହ ଦର୍ଶନାଯ ଲଭତେ
ଏହି ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମାନେ ଅସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି; ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସତ୍ୟ ଢାକଣା ହେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ ଵା ଏଷ ଆତ୍ମା ହୃଦି ତସ୍ଯୈତଦେଵ ନିରୁକ୍ତꣳ ହୃଦ୍ଯଯମିତି ତସ୍ମାଦ୍ଧୃଦଯମହରହର୍ଵା ଏଵଂଵିତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲୋକମେତି
ଏହି ଆତ୍ମା ହୃଦୟରେ ବସିଛି; ଏହାର ସଠିକ୍ ନାମ 'ହୃଦୟ', କାରଣ ଏହା ହୃଦୟରେ ଅଛି। ଏହିପରି ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଦିନେ ଦିନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଅଥ ଯ ଏଷ ସମ୍ପ୍ରସାଦୋଽସ୍ମାଚ୍ଛରୀରାତ୍ସମୁତ୍ଥାଯ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିରୁପସମ୍ପଦ୍ଯ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣାଭିନିଷ୍ପଦ୍ଯତ ଏଷ ଆତ୍ମେତି ହୋଵାଚୈତଦମୃତମଭଯମେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତି ତସ୍ଯ ହ ଵା ଏତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନାମ ସତ୍ଯମିତି
ଏହି ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମା ଏହି ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହି ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ଭୟହୀନ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମର ନାମ 'ସତ୍ୟ'।
ତାନି ହ ଵା ଏତାନି ତ୍ରୀଣ୍ଯକ୍ଷରାଣି ସତୀଯମିତି ତଦ୍ଯତ୍ସତ୍ତଦମୃତମଥ ଯତ୍ତି ତନ୍ମର୍ତ୍ଯମଥ ଯଦ୍ଯଂ ତେନୋଭେ ଯଚ୍ଛତି ଯଦନେନୋଭେ ଯଚ୍ଛତି ତସ୍ମାଦ୍ଯମହରହର୍ଵା ଏଵଂଵିତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲୋକମେତି
ଏହି 'ସତ୍-ତି-ୟମ୍' ତିନିଟି ଅକ୍ଷର; 'ସତ୍' ଅମୃତ, 'ତି' ମରଣଶୀଳ, ଏବଂ 'ୟମ୍' ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟିକୁ ଏକତ୍ର କରାଯାଏ। ଏହି ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଦିନେ ଦିନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଅଥ ଯ ଆତ୍ମା ସ ସେତୁର୍ଧୃତିରେଷାଂ ଲୋକାନାମସମ୍ଭେଦାଯ ନୈତꣳ ସେତୁମହୋରାତ୍ରେ ତରତୋ ନ ଜରା ନ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଶୋକୋ ନ ସୁକୃତଂ ନ ଦୁଷ୍କୃତꣳ ସର୍ଵେ ପାପ୍ମାନୋଽତୋ ନିଵର୍ତନ୍ତେଽପହତପାପ୍ମା ହ୍ଯେଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ
ଏହି ଆତ୍ମା ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସେତୁ ଓ ଆଧାର, ଯାହା ଏମାନଙ୍କୁ ମିଶିଯିବାରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଏହି ସେତୁକୁ ଦିନ ରାତି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ଦୁଃଖ, ଭଲ କାମ କିମ୍ବା ଖରାପ କାମ କେହି ଅଟକାଇପାରେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପାପ ଏଠାରେ ରୁକିଯାଏ। ଏହା ହେଉଛି ଦୋଷରହିତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତꣳ ସେତୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵାନ୍ଧଃ ସନ୍ନନନ୍ଧୋ ଭଵତି ଵିଦ୍ଧଃ ସନ୍ନଵିଦ୍ଧୋ ଭଵତ୍ଯୁପତାପୀ ସନ୍ନନୁପତାପୀ ଭଵତି ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତꣳ ସେତୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵାପି ନକ୍ତମହରେଵାଭିନିଷ୍ପଦ୍ଯତେ ସକୃଦ୍ଵିଭାତୋ ହ୍ଯେଵୈଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ
ଏହି ସେତୁକୁ ଅଟିଗଲେ, ଯଦି କେହି ଅନ୍ଧ ଥାଏ, ସେ ଅନ୍ଧ ରହେନାହିଁ; ଯଦି ଆହତ ଥାଏ, ସେ ଆହତ ରହେନାହିଁ; ଯଦି ଦୁଃଖି ଥାଏ, ସେ ଦୁଃଖି ରହେନାହିଁ। ଏହି ସେତୁକୁ ଅଟିଗଲେ, ସେ କେବଳ ଦିନରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି, ରାତିରେ ନୁହେଁ; କାରଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ସଦା ପ୍ରକାଶମାନ।
ତଦ୍ଯ ଏଵୈତଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣାନୁଵିନ୍ଦନ୍ତି ତେଷାମେଵୈଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ତେଷାꣳ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ କାମଚାରୋ ଭଵତି
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଅଛି; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳାଚଳ କରିପାରନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦ୍ଯଜ୍ଞ ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ହ୍ଯେଵ ଯୋ ଜ୍ଞାତା ତଂ ଵିନ୍ଦତେଽଥ ଯଦିଷ୍ଟମିତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ହ୍ଯେଵେଷ୍ଟ୍ଵାତ୍ମାନମନୁଵିନ୍ଦତେ
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି 'ଏହା ଯଜ୍ଞ', ତେବେ ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ ରଖିଥିବା; କାରଣ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଏହାକୁ ପାଇଥାନ୍ତି। ଯଦି କହନ୍ତି 'ଏହା ଇଷ୍ଟ', ତେବେ ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ ରଖିଥିବା; କାରଣ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଖୋଜି ପାଇଥାନ୍ତି।
ଅଥ ଯତ୍ସତ୍ତ୍ରାଯଣମିତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ହ୍ଯେଵ ସତ ଆତ୍ମନସ୍ତ୍ରାଣଂ ଵିନ୍ଦତେଽଥ ଯନ୍ମୌନମିତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତବ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ହ୍ଯେଵାତ୍ମାନମନୁଵିଦ୍ଯ ମନୁତେ
'ସତ୍ତ୍ରାୟଣ' ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେଟି ନିଶ୍ଚୟ ନିଷ୍କଳଙ୍କତା; କାରଣ ଏହି ନିଷ୍କଳଙ୍କତା ଦ୍ୱାରା ମାନେ ଆତ୍ମାର ରକ୍ଷା ପାଏ। ଏବଂ 'ମୌନ' ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେଟି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କଳଙ୍କତା; କାରଣ ଏହି ନିଷ୍କଳଙ୍କତା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି, ମନେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ।
ଅଥ ଯଦନାଶକାଯନମିତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦେଷ ହ୍ଯାତ୍ମା ନ ନଶ୍ଯତି ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣାନୁଵିନ୍ଦତେଽଥ ମିତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵ ତଦରଶ୍ଚ ହ ଵୈ ଣ୍ଯଶ୍ଚାର୍ଣଵୌ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ତୃତୀଯସ୍ଯାମିତୋ ଦିଵି ତଦୈରଂ ମଦୀଯꣳ ସରସ୍ତଦଶ୍ଵତ୍ଥଃ ସୋମସଵନସ୍ ପ୍ରଭୁଵିମିତꣳ ହିରଣ୍ମଯମ୍
ତଦ୍ଯ ଏଵୈତାଵରଂ ଚ ଣ୍ଯଂ ଚାର୍ଣଵୌ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣାନୁଵିନ୍ଦନ୍ତି ତେଷାମେଵୈଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ତେଷାꣳ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ କାମଚାରୋ ଭଵତି
ଯେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଅରା ଓ ନ୍ୟା ନାମକ ହ୍ରଦକୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଚଳାଚଳ କରିପାରନ୍ତି।
ଅଥ ଯା ଏତା ହୃଦଯସ୍ଯ ନାଡ୍ଯସ୍ତାଃ ପିଙ୍ଗଲସ୍ଯାଣିମ୍ନସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶୁକ୍ଲସ୍ଯ ନୀଲସ୍ଯ ପୀତସ୍ଯ ଲୋହିତସ୍ଯେତ୍ଯସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯଃ ପିଙ୍ଗଲ ଏଷ ଶୁକ୍ଲ ଏଷ ନୀଲ ଏଷ ପୀତ ଏଷ ଲୋହିତଃ
ଏହି ହୃଦୟର ନାଳଗୁଡ଼ିକ ରଙ୍ଗିନ ଦେହରେ ଅଛି—କେହି ଲାଲ, କେହି ସାଦା, କେହି ନୀଳ, କେହି ହଳଦିଆ, କେହି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ। ସେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଏହି ସାଦା, ଏହି ନୀଳ, ଏହି ହଳଦିଆ, ଏହି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ।
ତଦ୍ଯଥା ମହାପଥ ଆତତ ଉଭୌ ଗ୍ରାମୌ ଗଚ୍ଛତୀମଂ ଚାମୁଂ ଚୈଵମେଵୈତା ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମଯ ଉଭୌ ଲୋକୌ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀମଂ ଚାମୁଂ ଚାମୁଷ୍ମାଦାଦିତ୍ଯାତ୍ପ୍ରତାଯନ୍ତେ ତା ଆସୁ ନାଡୀଷୁ ସୃପ୍ତା ଆଭ୍ଯୋ ନାଡୀଭ୍ଯଃ ପ୍ରତାଯନ୍ତେ ତେଽମୁଷ୍ମିନ୍ନାଦିତ୍ଯେ ସୃପ୍ତାଃ
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଦୁଇଟି ଗାଁକୁ ଯୋଡ଼ିଥାଏ, ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଓ ସେହି—ଦୁଇଟି ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଏହି ନାଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆସନ୍ତି, ଏହି ନାଳରୁ ପୁଣି ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ସମସ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରସନ୍ନଃ ସ୍ଵପ୍ନଂ ନ ଵିଜାନାତ୍ଯାସୁ ତଦା ନାଡୀଷୁ ସୃପ୍ତୋ ଭଵତି ତଂ ନ କଶ୍ଚନ ପାପ୍ମା ସ୍ପୃଶତି ତେଜସା ହି ତଦା ସମ୍ପନ୍ନୋ ଭଵତି
ଯେତେବେଳେ ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିପାରିନାହିଁ; ସେ ସମୟରେ ସେ ନାଳମାନେ ଭିତରେ ବିଲିନ ହୁଏ। ସେତେବେଳେ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟତା ତାକୁ ଛୁଇଁପାରେନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ସ ବ୍ରୂଯାନ୍ନାସ୍ଯ ଜରଯୈତଜ୍ଜୀର୍ଯତି ନ ଵଧେନାସ୍ଯ ହନ୍ଯତ ଏତତ୍ସତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମପୁରମସ୍ମିନ୍କାମାଃ ସମାହିତାଃ ଏଷ ଆତ୍ମାପହତପାପ୍ମା ଵିଜରୋ ଵିମୃତ୍ଯୁର୍ଵିଶୋକୋ ଵିଜିଘତ୍ସୋଽପିପାସଃ ସତ୍ଯକାମଃ ସତ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପୋ ଯଥା ହ୍ଯେଵେହ ପ୍ରଜା ଅନ୍ଵାଵିଶନ୍ତି ଯଥାନୁଶାସନଂ ଯଂ ଯମନ୍ତମଭିକାମା ଭଵନ୍ତି ଯଂ ଜନପଦଂ ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଭାଗଂ ତଂ ତମେଵୋପଜୀଵନ୍ତି
ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍—‘ଏହା ବୟସ୍ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଣା ହୁଏ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମପୁର, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ଏହି ଆତ୍ମା ଦୁଷ୍ଟି ରହିତ, ବୟସ୍ ରହିତ, ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ, ଦୁଃଖ ରହିତ, ଭୋକ ଓ ତିଆସ ରହିତ, ଯାହାର ଇଚ୍ଛା ସତ୍ୟ, ଯାହାର ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ। ଯେପରି ଏଠି ଲୋକେ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ଶେଷ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି—ଯେଉଁ ଦେଶ, ଯେଉଁ ଜମି, ସେଠାକୁ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।’
ଯେପରି ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ଲୋକ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ପୁଣ୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରୁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବା ପରେ ଏହି ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚଳାଚଳ ଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରୁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚଳାଚଳ ନଥାଏ।
ଅଥ ଯେ ଚାସ୍ଯେହ ଜୀଵା ଯେ ଚ ପ୍ରେତା ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦିଚ୍ଛନ୍ନ ଲଭତେ ସର୍ଵଂ ତଦତ୍ର ଗତ୍ଵା ଵିନ୍ଦତେଽତ୍ର ହ୍ଯସ୍ଯୈତେ ସତ୍ଯାଃ କାମା ଅନୃତାପିଧାନାସ୍ତଦ୍ଯଥାପି ହିରଣ୍ଯନିଧିଂ ନିହିତମକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞା ଉପର୍ଯୁପରି ସଞ୍ଚରନ୍ତୋ ନ ଵିନ୍ଦେଯୁରେଵମେଵେମାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜା ଅହରହର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯ ଏତଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନ ଵିନ୍ଦନ୍ତ୍ଯନୃତେନ ହି ପ୍ରତ୍ଯୂଢାଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କର ଏଠାରେ ରହିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ପାଇଯାନ୍ତି; କାରଣ ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମାନେ ଅସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି। ଯେପରି ଅଜଣା ଲୋକମାନେ ଗୁପ୍ତ ସୁନାର ଧନ ଉପରେ ଉପରେ ଚାଲିଯାଏ କିନ୍ତୁ ମିଳାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦିନେ ଦିନେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଉଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଅସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଏହାକୁ ମିଳାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
'ଅନାଶକାୟନ' ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେଟି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କଳଙ୍କତା; କାରଣ ଏହି ନିଷ୍କଳଙ୍କତା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଆତ୍ମାକୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେ ଆତ୍ମା କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ଏବଂ 'ମିତି' ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେଟି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କଳଙ୍କତା। ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଦୁଇଟି ହ୍ରଦ ଅଛି—ଅରା ଓ ନ୍ୟା। ତୃତୀୟଟି, ଏହି ଦିବସର ଉପରେ, ଏହା ଆଇରମ୍ ନାମକ ହ୍ରଦ; ଏହା ମୋର, ଏହା ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ବୃକ୍ଷ, ସୋମ ଚାପିବା ସ୍ଥାନ, ସୁନାର ସୀମା।