ଅସ୍ଯ ସୋମ୍ଯ ମହତୋ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଯୋ ମୂଲେଽଭ୍ଯାହନ୍ଯାଜ୍ଜୀଵନ୍ସ୍ରଵେଦ୍ଯୋ ମଧ୍ଯେଽଭ୍ଯାହନ୍ଯାଜ୍ଜୀଵନ୍ସ୍ରଵେଦ୍ଯୋଽଗ୍ରେଽଭ୍ଯାହନ୍ଯାଜ୍ଜୀଵନ୍ସ୍ରଵେତ୍ସ ଏଷ ଜୀଵେନାତ୍ମନାନୁପ୍ରଭୂତଃ ପେପୀଯମାନୋ ମୋଦମାନସ୍ତିଷ୍ଠତି
ପ୍ରିୟ, ଏହି ବଡ଼ ଗଛର ମୂଳକୁ ଯଦି କେହି ଆଘାତ କରେ, ତେବେ ଗଛ ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ ତାରୁ ରସ ବହିବ; ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଆଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ ରସ ବହିବ; ଶୀର୍ଷକୁ ଆଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ ରସ ବହିବ। ଜୀବନ ଆତ୍ମା ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭରି ରଖିଛି, ଏହି ଗଛ ପୋଷଣ ଗ୍ରହଣ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଦଢ଼ିଆ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି।
ଅସ୍ଯ ଯଦେକାଁ ଶାଖାଂ ଜୀଵୋ ଜହାତ୍ଯଥ ସା ଶୁଷ୍ଯତି ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ଜହାତ୍ଯଥ ସା ଶୁଷ୍ଯତି ତୃତୀଯାଂ ଜହାତ୍ଯଥ ସା ଶୁଷ୍ଯତି ସର୍ଵଂ ଜହାତି ସର୍ଵଃ ଶୁଷ୍ଯତ୍ଯେଵମେଵ ଖଲୁ ସୋମ୍ଯ ଵିଦ୍ଧୀତି ହୋଵାଚ
ଏହି ଗଛର ଜୀବନ ଯଦି ଏକ ଡାଳକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ସେଇ ଡାଳ ଶୁଖିଯାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଡାଳକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଶୁଖିଯାଏ; ତୃତୀୟ ଡାଳକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଶୁଖିଯାଏ; ସମସ୍ତ ଡାଳକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଡାଳ ଶୁଖିଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ପ୍ରିୟ, ଏହି କଥାକୁ ବୁଝ। ଏଭଳି କହିଲେ।
ଜୀଵାପେତଂ ଵାଵ କିଲେଦଂ ମ୍ରିଯତେ ନ ଜୀଵୋ ମ୍ରିଯତେ ଇତି ସ ଯ ଏଷୋଽଣିମୈତଦାତ୍ମ୍ଯମିଦଁ ସର୍ଵଂ ତତ୍ସତ୍ଯଁ ସ ଆତ୍ମା ତତ୍ତ୍ଵମସି ଶ୍ଵେତକେତୋ ଇତି ଭୂଯ ଏଵ ମା ଭଗଵାନ୍ଵିଜ୍ଞାପଯତ୍ଵିତି ତଥା ସୋମ୍ଯେତି ହୋଵାଚ
ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ଏହା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ଜୀବନ ଆପଣେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେନି। ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱଟି, ସମସ୍ତ କିଛିର ଆତ୍ମା ଏହା; ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ। ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମା। ଏହି ଆତ୍ମା ତୁମେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ। ‘ଭଗବନ୍, ଆଉ ଭଲଭାବେ ବୁଝାନ୍ତୁ।’ ‘ଠିକ୍ ଅଛି, ପ୍ରିୟ,’ ବୋଲି କହିଲେ।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଫଲମତ ଆହରେତୀଦଂ ଭଗଵ ଇତି ଭିନ୍ଦ୍ଧୀତି ଭିନ୍ନଂ ଭଗଵ ଇତି କିମତ୍ର ପଶ୍ଯସୀତ୍ଯଣ୍ଵ୍ଯ ଇଵେମା ଧାନା ଭଗଵ ଇତ୍ଯାସାମଙ୍ଗୈକାଂ ଭିନ୍ଦ୍ଧୀତି ଭିନ୍ନା ଭଗଵ ଇତି କିମତ୍ର ପଶ୍ଯସୀତି ନ କିଞ୍ଚନ ଭଗଵ ଇତି
‘ବଟବୃକ୍ଷର ଏକ ଫଳ ଆଣ,’ ‘ଏଠି ଆଣିଛି, ଭଗବନ୍।’ ‘ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗ।’ ‘ଭାଙ୍ଗିଦେଲି, ଭଗବନ୍।’ ‘ଏଠାରେ କଣ ଦେଖୁଛୁ?’ ‘ଅତି ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୁଟିକା, ଭଗବନ୍।’ ‘ତାହାରୁ ଏକଟି ଭାଙ୍ଗ।’ ‘ଭାଙ୍ଗିଦେଲି, ଭଗବନ୍।’ ‘ଏଠାରେ କଣ ଦେଖୁଛୁ?’ ‘କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ଭଗବନ୍।’
ତଁ ହୋଵାଚ ଯଂ ଵୈ ସୋମ୍ଯୈତମଣିମାନଂ ନ ନିଭାଲଯସ ଏତସ୍ଯ ଵୈ ସୋମ୍ଯୈଷୋଽଣିମ୍ନ ଏଵଂ ମହାନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ତିଷ୍ଠତି ଶ୍ରଦ୍ଧତ୍ସ୍ଵ ସୋମ୍ଯେତି
ସେ କହିଲେ, 'ସୋମ୍ୟ, ତୁମେ ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖିପାରୁନାହଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଏହି ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦାଉଁଛି। ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କର, ସୋମ୍ୟ।'
ସ ଯ ଏଷୋଽଣିମୈତଦାତ୍ମ୍ଯମିଦଦ୍ଁ ସର୍ଵଂ ତତ୍ସତ୍ଯଁ ସ ଆତ୍ମା ତତ୍ତ୍ଵମସି ଶ୍ଵେତକେତୋ ଇତି ଭୂଯ ଏଵ ମା ଭଗଵାନ୍ଵିଜ୍ଞାପଯତ୍ଵିତି ତଥା ସୋମ୍ଯେତି ହୋଵାଚ
ଯେଉଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ସମସ୍ତ କିଛିର ମୂଳ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମା। ଏହି ତୁମେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଆଉ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି, ସୋମ୍ୟ।'
ଲଵଣମେତଦୁଦକେଽଵଧାଯାଥ ମା ପ୍ରାତରୁପସୀଦଥା ଇତି ସ ହ ତଥା ଚକାର ତଁ ହୋଵାଚ ଯଦ୍ଦୋଷା ଲଵଣମୁଦକେଽଵାଧା ଅଙ୍ଗ ତଦାହରେତି ତଦ୍ଧାଵମୃଶ୍ଯ ନ ଵିଵେଦ
ଏହି ଲୁଣ୍ଟିକୁ ପାଣିରେ ଦେଇ ରାତିରେ ରଖ, ପରେ ସକାଳେ ଆସ।' ସେ ଏହା କଲା। 'ଏବେ ଯେଉଁ ଲୁଣ୍ଟି ପାଣିରେ ଦେଇଥିଲୁ, ତାହା ଆଣ।' ସେ ଖୋଜିଲା, କିନ୍ତୁ ଲୁଣ୍ଟି ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଯଥା ଵିଲୀନମେଵାଙ୍ଗାସ୍ଯାନ୍ତାଦାଚାମେତି କଥମିତି ଲଵଣମିତି ମଧ୍ଯାଦାଚାମେତି କଥମିତି ଲଵଣମିତ୍ଯନ୍ତାଦାଚାମେତି କଥମିତି ଲଵଣମିତ୍ଯଭିପ୍ରାସ୍ଯୈତଦଥ ମୋପସୀଦଥା ଇତି ତଦ୍ଧ ତଥା ଚକାର ତଚ୍ଛଶ୍ଵତ୍ସଂଵର୍ତତେ ତଁ ହୋଵାଚାତ୍ର ଵାଵ କିଲ ତତ୍ସୋମ୍ଯ ନ ନିଭାଲଯସେଽତ୍ରୈଵ କିଲେତି
ପାଣିର କୋଣରୁ ଚଖିଦେଖ, କେମିତି ଲାଗୁଛି?' 'ଲୁଣିଆ।' 'ମଧ୍ୟରୁ ଚଖିଦେଖ, କେମିତି?' 'ଲୁଣିଆ।' 'ଅନ୍ୟ କୋଣରୁ ଚଖିଦେଖ, କେମିତି?' 'ଲୁଣିଆ।' 'ଏବେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସ।' ସେ ଏହା କଲା। ଲୁଣ୍ଟି ପାଣିରେ ଗଲି ମିଶିଗଲା। ସେ କହିଲେ, 'ସୋମ୍ୟ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଦେଖିପାରୁନାହଁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏଠି ଅଛି।'
ସ ଯ ଏଷୋଽଣିମୈତଦାତ୍ମ୍ଯମିଦଁ ସର୍ଵଂ ତତ୍ସତ୍ଯଁ ସ ଆତ୍ମା ତତ୍ତ୍ଵମସି ଶ୍ଵେତକେତୋ ଇତି ଭୂଯ ଏଵ ମା ଭଗଵାନ୍ଵିଜ୍ଞାପଯତ୍ଵିତି ତଥା ସୋମ୍ଯେତି ହୋଵାଚ
ଯେଉଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ସମସ୍ତ କିଛିର ମୂଳ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମା। ଏହି ତୁମେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଆଉ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି, ସୋମ୍ୟ।'
ଯଥା ସୋମ୍ଯ ପୁରୁଷଂ ଗନ୍ଧାରେଭ୍ଯୋଽଭିନଦ୍ଧାକ୍ଷମାନୀଯ ତଂ ତତୋଽତିଜନେ ଵିସୃଜେତ୍ସ ଯଥା ତତ୍ର ପ୍ରାଙ୍ଵୋଦଙ୍ଵାଧରାଙ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଵା ପ୍ରଧ୍ମାଯୀତାଭିନଦ୍ଧାକ୍ଷ ଆନୀତୋଽଭିନଦ୍ଧାକ୍ଷୋ ଵିସୃଷ୍ଟଃ
ସୋମ୍ୟ, ଧର, ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ ଗନ୍ଧାର ଦେଶରୁ ଚକ୍ଷୁ ଆଁଧାରି ଆଣି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭ୍ରମଣ କରିବ। ଚକ୍ଷୁ ଆଁଧାରି ଆଣା, ଚକ୍ଷୁ ଆଁଧାରି ଛାଡ଼ା।
ତସ୍ଯ ଯଥାଭିନହନଂ ପ୍ରମୁଚ୍ଯ ପ୍ରବ୍ରୂଯାଦେତାଂ ଦିଶଂ ଗନ୍ଧାରା ଏତାଂ ଦିଶଂ ଵ୍ରଜେତି ସ ଗ୍ରାମାଦ୍ଗ୍ରାମଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ପଣ୍ଡିତୋ ମେଧାଵୀ ଗନ୍ଧାରାନେଵୋପସମ୍ପଦ୍ଯେତୈଵମେଵେହାଚାର୍ଯଵାନ୍ପୁରୁଷୋ ଵେଦ ତସ୍ଯ ତାଵଦେଵ ଚିରଂ ଯାଵନ୍ନ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯେଽଥ ସମ୍ପତ୍ସ୍ଯ ଇତି
ଯଦି କେହି ତାଙ୍କର ଆଁଧାରି ଖୋଲି ଦେଖାଇଦେଇ, 'ଗନ୍ଧାର ଏହି ଦିଗରେ, ଏହିପଥରେ ଯାଅ,' କହିଦେଲେ, ସେ ଗ୍ରାମରୁ ଗ୍ରାମ ପଚାରି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହୋଇ, ଶେଷରେ ଗନ୍ଧାରକୁ ପହଞ୍ଚିଯିବ। ଏହିପରି, ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁକ୍ତି ହେଉଅବଧି ମାତ୍ର; ପରେ ସେ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ସ ଯ ଏଷୋଽଣିମୈତଦାତ୍ମ୍ଯମିଦଁ ସର୍ଵଂ ତତ୍ସତ୍ଯଁ ସ ଆତ୍ମା ତତ୍ତ୍ଵମସି ଶ୍ଵେତକେତୋ ଇତି ଭୂଯ ଏଵ ମା ଭଗଵାନ୍ଵିଜ୍ଞାପଯତ୍ଵିତି ତଥା ସୋମ୍ଯେତି ହୋଵାଚ
ଯେଉଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ସମସ୍ତ କିଛିର ମୂଳ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମା। ଏହି ତୁମେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଆଉ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି, ସୋମ୍ୟ।'
ପୁରୁଷଁ ସୋମ୍ଯୋତୋପତାପିନଂ ଜ୍ଞାତଯଃ ପର୍ଯୁପାସତେ ଜାନାସି ମାଂ ଜାନାସି ମାମିତି । ତସ୍ଯ ଯାଵନ୍ନ ଵାଙ୍ମନସି ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ମନଃ ପ୍ରାଣେ ପ୍ରାଣସ୍ତେଜସି ତେଜଃ ପରସ୍ଯାଂ ଦେଵତାଯାଂ ତାଵଜ୍ଜାନାତି
ସୋମ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, 'ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛ?' 'ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛ?' ବୋଲନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର କଥା ମନରେ ଲିନ ହେଉନାହିଁ, ମନ ପ୍ରାଣରେ, ପ୍ରାଣ ଅଗ୍ନିରେ, ଅଗ୍ନି ପରମ ଦେବତାରେ ଲିନ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି।
ଅଥ ଯଦାସ୍ଯ ଵାଙ୍ମନସି ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ମନଃ ପ୍ରାଣେ ପ୍ରାଣସ୍ତେଜସି ତେଜଃ ପରସ୍ଯାଂ ଦେଵତାଯାମଥ ନ ଜାନାତି
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର କଥା ମନରେ, ମନ ପ୍ରାଣରେ, ପ୍ରାଣ ଅଗ୍ନିରେ, ଅଗ୍ନି ପରମ ଦେବତାରେ ଲିନ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ସ ଯ ଏଷୋଽଣିମୈତଦାତ୍ମ୍ଯମିଦଁ ସର୍ଵଂ ତତ୍ ସତ୍ଯଁ ସ ଆତ୍ମା ତତ୍ତ୍ଵମସି ଶ୍ଵେତକେତୋ ଇତି ଭୂଯ ଏଵ ମା ଭଗଵାନ୍ଵିଜ୍ଞାପଯତ୍ଵିତି ତଥା ସୋମ୍ଯେତି ହୋଵାଚ
ଯେଉଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ସମସ୍ତ କିଛିର ମୂଳ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମା। ଏହି ତୁମେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଆଉ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି, ସୋମ୍ୟ।'
ପୁରୁଷଁ ସୋମ୍ଯୋତ ହସ୍ତଗୃହୀତମାନଯନ୍ତ୍ଯପହାର୍ଷୀତ୍ସ୍ତେଯମକାର୍ଷୀତ୍ପରଶୁମସ୍ମୈ ତପତେତି ସ ଯଦି ତସ୍ଯ କର୍ତା ଭଵତି ତତ ଏଵାନୃତମାତ୍ମାନଂ କୁରୁତେ ସୋଽନୃତାଭିସନ୍ଧୋଽନୃତେନାତ୍ମାନମନ୍ତର୍ଧାଯ ପରଶୁଂ ତପ୍ତଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ସ ଦହ୍ଯତେଽଥ ହନ୍ଯତେ
ସୋମ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ ଚୋରି କରିଥିବା ଦାବିରେ ଧରି ଆଣାଯାଏ, ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, 'ସେ ଚୋରି କଲା, ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ମିଳିବ, କୁହାଯାଏ ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ ପରଶୁ ତାପିଲା।' ଯଦି ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥାଏ, ସେ ନିଜକୁ ମିଥ୍ୟା କରେ। ମିଥ୍ୟା ଭାବରେ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ, ତାପିଥିବା ପରଶୁ ଧରେ; ସେ ଜଳିଯାଏ, ପରେ ମରେ।
ଅଥ ଯଦି ତସ୍ଯାକର୍ତା ଭଵତି ତତେଵ ସତ୍ଯମାତ୍ମାନଂ କୁରୁତେ ସ ସତ୍ଯାଭିସନ୍ଧଃ ସତ୍ଯେନାତ୍ମାନମନ୍ତର୍ଧାଯ ପରଶୁଂ ତପ୍ତଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ସନ ଦହ୍ଯତେଽଥ ମୁଚ୍ଯତେ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିନଥାଏ, ସେ ନିଜକୁ ସତ୍ୟ କରେ। ସତ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ, ତାପିଥିବା ପରଶୁ ଧରେ; ସେ ଜଳେନାହିଁ, ପରେ ଛାଡ଼ା ପାଏ।
ସ ଯଥା ତତ୍ର ନାଦାହ୍ଯେତୈତଦାତ୍ମ୍ଯମିଦଁ ସର୍ଵଂ ତତ୍ସତ୍ଯଁ ସ ଆତ୍ମା ତତ୍ତ୍ଵମସି ଶ୍ଵେତକେତୋ ଇତି ତଦ୍ଧାସ୍ଯ ଵିଜଜ୍ଞାଵିତି ଵିଜଜ୍ଞାଵିତି
ଯେପରି ସେଠାରେ ସେ ଜଳେନାହିଁ, ସେପରି ସମସ୍ତ କିଛିର ମୂଳ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ, ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମା। ଏହି ତୁମେ, ଶ୍ୱେତକେତୁ।' ଏହିପରି ସେ ବୁଝିଲେ, ବୁଝିଲେ।
ଅଧୀହି ଭଗଵ ଇତି ହୋପସସାଦ ସନତ୍କୁମାରଂ ନାରଦସ୍ତଁ ହୋଵାଚ ଯଦ୍ଵେତ୍ଥ ତେନ ମୋପସୀଦ ତତସ୍ତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ସ ହୋଵାଚ
ନାରଦ ଶ୍ରୀ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ମୋତେ ଶିଖାନ୍ତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ କିଛି ଜାଣ, ତାହା ସହିତ ଆସ; ତାପରେ ଆଉ କହିବି।' ଏଭଳି କହିଲେ।
ଋଗ୍ଵେଦଂ ଭଗଵୋଽଧ୍ଯେମି ଯଜୁର୍ଵେଦଁ ସାମଵେଦମାଥର୍ଵଣଂ ଚତୁର୍ଥମିତିହାସପୁରାଣଂ ପଞ୍ଚମଂ ଵେଦାନାଂ ଵେଦଂ ପିତ୍ର୍ଯଁ ରାଶିଂ ଦୈଵଂ ନିଧିଂ ଵାକୋଵାକ୍ଯମେକାଯନଂ ଦେଵଵିଦ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଂ ଭୂତଵିଦ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରଵିଦ୍ଯାଂ ନକ୍ଷତ୍ରଵିଦ୍ଯାଁ ସର୍ପଦେଵଜନଵିଦ୍ଯାମେତଦ୍ଭଗଵୋଽଧ୍ଯେମି
'ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଋଗ୍ବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ସାମବେଦ, ଚତୁର୍ଥ ଅଥର୍ବବେଦ, ପଞ୍ଚମ ବେଦ ଭାବରେ ଇତିହାସ ପୁରାଣ, ବେଦ ମଧ୍ୟରୁ ବେଦ, ପିତୃବିଦ୍ୟା, ଗଣନା, ଦୈବିକ ଜ୍ଞାନ, ଧନ ଜ୍ଞାନ, କଥା, ଏକାୟନ, ଦେବଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଭୂତଜ୍ଞାନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜ୍ଞାନ, ନକ୍ଷତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ସର୍ପ ଓ ଦେବଜନ ଜ୍ଞାନ—ଏହି ସବୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛି।'
ସୋଽହଂ ଭଗଵୋ ମନ୍ତ୍ରଵିଦେଵାସ୍ମି ନାତ୍ମଵିଚ୍ଛ୍ରୁତଁ ହ୍ଯେଵ ମେ ଭଗଵଦ୍ଦୃଶେଭ୍ଯସ୍ତରତି ଶୋକମାତ୍ମଵିଦିତି ସୋଽହଂ ଭଗଵଃ ଶୋଚାମି ତଂ ମା ଭଗଵାଞ୍ଛୋକସ୍ଯ ପାରଂ ତାରଯତ୍ଵିତି ତଁ ହୋଵାଚ ଯଦ୍ଵୈ କିଞ୍ଚୈତଦଧ୍ଯଗୀଷ୍ଠା ନାମୈଵୈତତ୍
'ଭଗବନ୍, ମୁଁ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣେନି। ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଯେଉଁ ଲୋକ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ଦୁଃଖିତ। ଭଗବନ୍, ମୋତେ ଦୁଃଖର ପାର କରାନ୍ତୁ।' ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ କିଛି ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛ, ସେ ମାତ୍ର ନାମ।'
ନାମ ଵା ଋଗ୍ଵେଦୋ ଯଜୁର୍ଵେଦଃ ସାମଵେଦ ଆଥର୍ଵଣଶ୍ଚତୁର୍ଥ ଇତିହାସପୁରାଣଃ ପଞ୍ଚମୋ ଵେଦାନାଂ ଵେଦଃ ପିତ୍ର୍ଯୋ ରାଶିର୍ଦୈଵୋ ନିଧିର୍ଵାକୋଵାକ୍ଯମେକାଯନଂ ଦେଵଵିଦ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯା ଭୂତଵିଦ୍ଯା କ୍ଷତ୍ରଵିଦ୍ଯା ନକ୍ଷତ୍ରଵିଦ୍ଯା ସର୍ପଦେଵଜନଵିଦ୍ଯା ନାମୈଵୈତନ୍ନାମୋପାସ୍ସ୍ଵେତି
'ନାମ ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ସାମବେଦ, ଚତୁର୍ଥ ଅଥର୍ବବେଦ, ପଞ୍ଚମ ବେଦ ଭାବରେ ଇତିହାସ ପୁରାଣ, ବେଦ ମଧ୍ୟରୁ ବେଦ, ପିତୃବିଦ୍ୟା, ଗଣନା, ଦୈବିକ ଜ୍ଞାନ, ଧନ ଜ୍ଞାନ, କଥା, ଏକାୟନ, ଦେବଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଭୂତଜ୍ଞାନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜ୍ଞାନ, ନକ୍ଷତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ସର୍ପ ଓ ଦେବଜନ ଜ୍ଞାନ—ଏହି ସବୁ ମାତ୍ର ନାମ। ନାମକୁ ଧ୍ୟାନ କର।'
ସ ଯୋ ନାମ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେ ଯାଵନ୍ନାମ୍ନୋ ଗତଂ ତତ୍ରାସ୍ଯ ଯଥାକାମଚାରୋ ଭଵତି ଯୋ ନାମ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେଽସ୍ତି ଭଗଵୋ ନାମ୍ନୋ ଭୂଯ ଇତି ନାମ୍ନୋ ଵାଵ ଭୂଯୋଽସ୍ତୀତି ତନ୍ମେ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରଵୀତ୍ଵିତି
ଯେଉଁଠିଏ ନାମକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ନାମର ଯେତେ ଦୂର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି, ସେଠି ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିପାରନ୍ତି। ଯେଉଁଠିଏ ନାମକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେ ପଚାରନ୍ତି— 'ଭଗବନ୍, ନାମଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଅଛି କି?' ଉତ୍ତର ମିଳେ— 'ହଁ, ନାମଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଅଛି।' 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ମୋତେ ସେଥିରେ କହନ୍ତୁ।'
ସ ଯୋ ଵାଚଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେ ଯାଵଦ୍ଵାଚୋ ଗତଂ ତତ୍ରାସ୍ଯ ଯଥାକାମଚାରୋ ଭଵତି ଯୋ ଵାଚଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେଽସ୍ତି ଭଗଵୋ ଵାଚୋ ଭୂଯ ଇତି ଵାଚୋ ଵାଵ ଭୂଯୋଽସ୍ତୀତି ତନ୍ମେ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରଵୀତ୍ଵିତି
ଯେଉଁଠିଏ ବାକ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ବାକ୍ର ଯେତେ ଦୂର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି, ସେଠି ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିପାରନ୍ତି। ଯେଉଁଠିଏ ବାକ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେ ପଚାରନ୍ତି— 'ଭଗବନ୍, ବାକ୍ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଅଛି କି?' ଉତ୍ତର ମିଳେ— 'ହଁ, ବାକ୍ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଅଛି।' 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ମୋତେ ସେଥିରେ କହନ୍ତୁ।'
ମନୋ ଵାଵ ଵାଚୋ ଭୂଯୋ ଯଥା ଵୈ ଦ୍ଵେ ଵାମଲକେ ଦ୍ଵେ ଵା କୋଲେ ଦ୍ଵୌ ଵାକ୍ଷୌ ମୁଷ୍ଟିରନୁଭଵତ୍ଯେଵଂ ଵାଚଂ ଚ ନାମ ଚ ମନୋଽନୁଭଵତି ସ ଯଦା ମନସା ମନସ୍ଯତି ମନ୍ତ୍ରାନଧୀଯୀଯେତ୍ଯଥାଧୀତେ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵୀଯେତ୍ଯଥ କୁରୁତେ ପୁତ୍ରାଁଶ୍ଚ ପଶୂଁଶ୍ଚେଚ୍ଛେଯେତ୍ଯଥେଚ୍ଛତ ଇମଂ ଚ ଲୋକମମୁଂ ଚେଚ୍ଛେଯେତ୍ଯଥେଚ୍ଛତେ ମନୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ମନୋ ହି ଲୋକୋ ମନୋ ହି ବ୍ରହ୍ମ ମନ ଉପାସ୍ସ୍ଵେତି
ସ ଯୋ ମନୋ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେ ଯାଵନ୍ମନସୋ ଗତଂ ତତ୍ରାସ୍ଯ ଯଥାକାମଚାରୋ ଭଵତି ଯୋ ମନୋ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେଽସ୍ତି ଭଗଵୋ ମନସୋ ଭୂଯ ଇତି ମନସୋ ଵାଵ ଭୂଯୋଽସ୍ତୀତି ତନ୍ମେ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରଵୀତ୍ଵିତି
ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ମନ ଯେଉଁଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତ ଚଳନ କରିପାରନ୍ତି। ଯିଏ ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ପଚାରେ— 'ଭଗବନ୍, ମନଠାରୁ ଆଉ କିଛି ବଡ଼ କିଛି ଅଛି କି?' ତେବେ ଉତ୍ତର ମିଳେ— 'ହଁ, ମନଠାରୁ ଆଉ ବଡ଼ କିଛି ଅଛି।' 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।'
ସଙ୍କଲ୍ପୋ ଵାଵ ମନସୋ ଭୂଯାନ୍ଯଦା ଵୈ ସଙ୍କଲ୍ପଯତେଽଥ ମନସ୍ଯତ୍ଯଥ ଵାଚମୀରଯତି ତାମୁ ନାମ୍ନୀରଯତି ନାମ୍ନି ମନ୍ତ୍ରା ଏକଂ ଭଵନ୍ତି ମନ୍ତ୍ରେଷୁ କର୍ମାଣି
ଇଚ୍ଛା ମନଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଯେତେବେଳେ କେହି କିଛି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେତେବେଳେ ମନେ ଭାବେ, ପରେ କଥା କହେ, ପରେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ। ନାମରେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଏକତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରିଣତି ହୁଅନ୍ତି।
ସ ଯଃ ସଙ୍କଲ୍ପଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେ ସଙ୍କୢପ୍ତାନ୍ଵୈ ସ ଲୋକାନ୍ଧ୍ରୁଵାନ୍ଧ୍ରୁଵଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋଽଵ୍ଯଥମାନାନଵ୍ଯଥମାନୋଽଭିସିଧ୍ଯତି ଯାଵତ୍ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ଯ ଗତଂ ତତ୍ରାସ୍ଯ ଯଥାକାମଚାରୋ ଭଵତି ଯଃ ସଙ୍କଲ୍ପଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସ୍ତେଽସ୍ତି ଭଗଵଃ ସଙ୍କଲ୍ପାଦ୍ଭୂଯ ଇତି ସଙ୍କଲ୍ପାଦ୍ଵାଵ ଭୂଯୋଽସ୍ତୀତି ତନ୍ମେ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରଵୀତ୍ଵିତି
ଵାଗ୍ଵାଵ ନାମ୍ନୋ ଭୂଯସୀ ଵାଗ୍ଵା ଋଗ୍ଵେଦଂ ଵିଜ୍ଞାପଯତି ଯଜୁର୍ଵେଦଁ ସାମଵେଦମାଥର୍ଵଣଂ ଚତୁର୍ଥମିତିହାସପୁରାଣଂ ପଞ୍ଚମଂ ଵେଦାନାଂ ଵେଦଂ ପିତ୍ର୍ଯଁରାଶିଂ ଦୈଵଂ ନିଧିଂ ଵାକୋଵାକ୍ଯମେକାଯନଂ ଦେଵଵିଦ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଂ ଭୂତଵିଦ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରଵିଦ୍ଯାଁ ସର୍ପଦେଵଜନଵିଦ୍ଯାଂ ଦିଵଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚ ଵାଯୁଂ ଚାକାଶଂ ଚାପଶ୍ଚ ତେଜଶ୍ଚ ଦେଵାଁଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯାଁଶ୍ଚ ପଶୂଁଶ୍ଚ ଵଯାଁସି ଚ ତୃଣଵନସ୍ପତୀଞ୍ଛ୍ଵାପଦାନ୍ଯାକୀଟପତଙ୍ଗପିପୀଲକଂ ଧର୍ମଂ ଚାଧର୍ମଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚାନୃତଂ ଚ ସାଧୁ ଚାସାଧୁ ଚ ହୃଦଯଜ୍ଞଂ ଚାହୃଦଯଜ୍ଞଂ ଚ ଯଦ୍ଵୈ ଵାଙ୍ନାଭଵିଷ୍ଯନ୍ନ ଧର୍ମୋ ନାଧର୍ମୋ ଵ୍ଯଜ୍ଞାପଯିଷ୍ଯନ୍ନ ସତ୍ଯଂ ନାନୃତଂ ନ ସାଧୁ ନାସାଧୁ ନ ହୃଦଯଜ୍ଞୋ ନାହୃଦଯଜ୍ଞୋ ଵାଗେଵୈତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଜ୍ଞାପଯତି ଵାଚମୁପାସ୍ସ୍ଵେତି
ବାକ୍ ନାମଠାରୁ ବଡ଼। ବାକ୍ ଦ୍ୱାରା ଋଗ୍ବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ସାମବେଦ, ଚତୁର୍ଥ ଅଥର୍ବବେଦ, ପଞ୍ଚମ ଇତିହାସ ପୁରାଣ, ବେଦମାନଙ୍କର ବେଦ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ, ଧନର ଭଣ୍ଡାର, ବାକ୍ର ଉକ୍ତି, ଏକମାତ୍ର ମାର୍ଗ, ଦେବତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ପ୍ରାଣୀ ଜ୍ଞାନ, ରାଜାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ତାରା ଜ୍ଞାନ, ସର୍ପ ଓ ଦେବତା ଜ୍ଞାନ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ମଣିଷ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଘାସ ଓ ଗଛ, ବନ୍ୟପଶୁ, କୀଟ, ଉଡୁଥିବା ପୋକ, ପିପିଲିକା, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ଭଲ ଓ ଖରାପ, ମନରେ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ଓ ଭଲ ନଲାଗୁଥିବା— ଏହି ସବୁ ବାକ୍ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ। ବାକ୍ ନଥାନ୍ତା, ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ, ଭଲ-ଖରାପ, ମନରେ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା-ନଲାଗୁଥିବା କିଛି ଜଣାଯାନ୍ତା। ଏହି ସବୁକିଛି ବାକ୍ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ। ତେଣୁ ବାକ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
ମନ ବାକ୍ଠାରୁ ବଡ଼। ଯେପରି ଦୁଇଟି ଆମଳା କିମ୍ବା ଦୁଇଟି କୋଲା କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ବେଲ ଫଳ ହାତରେ ଧରାଯାଏ, ସେପରି ବାକ୍ ଓ ନାମକୁ ମନ ଧରିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ମନରେ ଭାବିବା, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଯାଏ; କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ; ପୁଅ କିମ୍ବା ପଶୁ ଚାହିଲେ, ଇଚ୍ଛା ହୁଏ; ଏହି ଲୋକ କିମ୍ବା ପରଲୋକ ଚାହିଲେ, ଇଚ୍ଛା ହୁଏ। ମନ ହିଁ ଆତ୍ମା, ମନ ହିଁ ସଂସାର, ମନ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ। ମନକୁ ଧ୍ୟାନ କର।
ତାନି ହ ଵା ଏତାନି ସଙ୍କଲ୍ପୈକାଯନାନି ସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ମକାନି ସଙ୍କଲ୍ପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାନି ସମକୢପତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସମକଲ୍ପେତାଂ ଵାଯୁଶ୍ଚାକାଶଂ ଚ ସମକଲ୍ପନ୍ତାପଶ୍ଚ ତେଜଶ୍ଚ ତେଷାଁ ସଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ ଵର୍ଷଁ ସଙ୍କଲ୍ପତେ ଵର୍ଷସ୍ଯ ସଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯା ଅନ୍ନଁ ସଙ୍କଲ୍ପତେଽନ୍ନସ୍ଯ ସଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ ପ୍ରାଣାଃ ସଙ୍କଲ୍ପନ୍ତେ ପ୍ରାଣାନାଁ ସଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ ମନ୍ତ୍ରାଃ ସଙ୍କଲ୍ପନ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରାଣାଁ ସଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ କର୍ମାଣି ସଙ୍କଲ୍ପନ୍ତେ କର୍ମଣାଂ ସଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ ଲୋକଃ ସଙ୍କଲ୍ପତେ ଲୋକସ୍ଯ ସଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ ସର୍ଵଁ ସଙ୍କଲ୍ପତେ ସ ଏଷ ସଙ୍କଲ୍ପଃ ସଙ୍କଲ୍ପମୁପାସ୍ସ୍ଵେତି
ସମସ୍ତ କିଛି ଇଚ୍ଛାରେ ଏକତ୍ରିତ, ଇଚ୍ଛାର ଗଠନ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରେ ନିର୍ଭର କରିଛି। ଦିଗବନ୍ଧୁ ଓ ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ, ପାଣି ଓ ଅଗ୍ନି— ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ରହିଛନ୍ତି। ବର୍ଷା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, ବର୍ଷା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଶ୍ୱାସ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, ଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଲୋକ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, ଏବଂ ଲୋକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କିଛି ଇଚ୍ଛା ହୁଏ। ଏହିଠାରେ ଇଚ୍ଛା ହିଁ ସବୁଠୁ ମୁଖ୍ୟ। ଏହି ଇଚ୍ଛାକୁ ଧ୍ୟାନ କର।
ଯିଏ ଇଚ୍ଛାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସେହି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅଚଳ ଲୋକମାନେକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଓ ଅଚଳ ହୁଏ। ଇଚ୍ଛା ଯେଉଁଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ, ସେଠାରେ ସେ ଇଚ୍ଛାମତ ଚଳନ କରିପାରେ। ଯିଏ ଇଚ୍ଛାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ପଚାରେ— 'ଭଗବନ୍, ଇଚ୍ଛାଠାରୁ ଆଉ ବଡ଼ କିଛି ଅଛି କି?' ତେବେ ଉତ୍ତର ମିଳେ— 'ହଁ, ଇଚ୍ଛାଠାରୁ ଆଉ ବଡ଼ କିଛି ଅଛି।' 'ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଏହାକୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।'