ଅଥ ଯାଂ ଚତୁର୍ଥୀଂ ଜୁହୁଯାତ୍ତାଂ ଜୁହୁଯାତ୍ସମାନାଯ ସ୍ଵାହେତି ସମାନସ୍ତୃପ୍ଯତି
ତାପରେ ଚତୁର୍ଥ ଆହୁତି 'ସମାନାୟ ସ୍ୱାହା' ବୋଲି ଦେବା ଉଚିତ। ସମାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସମାନେ ତୃପ୍ଯତି ମନସ୍ତୃପ୍ଯତି ମନସି ତୃପ୍ଯତି ପର୍ଜନ୍ଯସ୍ତୃପ୍ଯତି ପର୍ଜନ୍ଯେ ତୃପ୍ଯତି ଵିଦ୍ଯୁତ୍ତୃପ୍ଯତି ଵିଦ୍ଯୁତି ତୃପ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ଯତ୍କିଞ୍ ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚ ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚାଧିତିଷ୍ଠତସ୍ତତ୍ତୃପ୍ଯତି ତସ୍ଯାନୁ ତୃପ୍ତିଂ ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିରନ୍ନାଦ୍ଯେନ ତେଜସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନେତି
ସମାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ବର୍ଷାଦେବତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ବର୍ଷାଦେବତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଯେଉଁଠାରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ବର୍ଷାଦେବତା ଅଛନ୍ତି ସେଉଁଠି ସବୁକିଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ତେଜ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଵଳାରେ ପୁରଣ ହୁଏ।
ଅଥ ଯାଂ ପଞ୍ଚମୀଂ ଜୁହୁଯାତ୍ତାଂ ଜୁହୁଯାଦୁଦାନାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯୁଦାନସ୍ତୃପ୍ଯତି
ତାପରେ ପଞ୍ଚମ ଆହୁତି 'ଉଦାନାୟ ସ୍ୱାହା' ବୋଲି ଦେବା ଉଚିତ। ଉଦାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଉଦାନେ ତୃପ୍ଯତି ତ୍ଵକ୍ତୃପ୍ଯତି ତ୍ଵଚି ତୃପ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ଵାଯୁସ୍ତୃପ୍ଯତି ଵାଯୌ ତୃପ୍ଯତ୍ଯାକାଶସ୍ତୃପ୍ଯତ୍ଯାକାଶେ ତୃପ୍ଯତି ଯତ୍କିଞ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚାକାଶଶ୍ଚାଧିତିଷ୍ଠତସ୍ତତ୍ତୃପ୍ଯତି ତସ୍ଯାନୁ ତୃପ୍ତିଂ ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିରନ୍ନାଦ୍ଯେନ ତେଜସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ
ଉଦାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଚର୍ମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ଚର୍ମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ବାୟୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ବାୟୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଆକାଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ଆକାଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଯେଉଁଠାରେ ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ ଅଛନ୍ତି ସେଉଁଠି ସବୁକିଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ତେଜ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଵଳାରେ ପୁରଣ ହୁଏ।
ସ ଯ ଇଦମଵିଦ୍ଵାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଜୁହୋତି ଯଥାଙ୍ଗାରାନପୋହ୍ଯ ଭସ୍ମନି ଜୁହୁଯାତ୍ତାଦୃକ୍ତତ୍ସ୍ଯାତ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ସେ ଯେପରି ଅଙ୍ଗାର ହଟାଇ ଖାଲି ଖାକରେ ଆହୁତି ଦେଉଥିବା ପରି, ସେପରି ଫଳ ପାଏ।
ଅଥ ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଜୁହୋତି ତସ୍ଯ ସର୍ଵେଷୁ ଲୋକେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵାତ୍ମସୁ ହୁତଂ ଭଵତି
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଏହି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ତାଙ୍କର ଆହୁତି ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ହୁଏ।
ତଦ୍ଯଥେଷୀକାତୂଲମଗ୍ନୌ ପ୍ରୋତଂ ପ୍ରଦୂଯେତୈଵଁହାସ୍ଯ ସର୍ଵେ ପାପ୍ମାନଃ ପ୍ରଦୂଯନ୍ତେ ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଜୁହୋତି
ଯେପରି ଏକ ତୁଳାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଳିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ।
ତସ୍ମାଦୁ ହୈଵଂଵିଦ୍ଯଦ୍ଯପି ଚଣ୍ଡାଲାଯୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେଦାତ୍ମନି ହୈଵାସ୍ଯ ତଦ୍ଵୈଶ୍ଵାନରେ ହୁତଁ ସ୍ଯାଦିତି ତଦେଷ ଶ୍ଲୋକଃ
ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ଯଦି ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ଵୈଶ୍ୱାନର ଆତ୍ମାରେ ଆହୁତି ଦେଇଥିବା ପରି ହୁଏ।
ଯଥେହ କ୍ଷୁଧିତା ବାଲା ମାତରଂ ପର୍ଯୁପାସତ ଏଵଁ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସତ ଇତ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସତ ଇତି
ଯେପରି ଭୁକ୍ତିଆତୁର ଶିଶୁମାନେ ମାଆଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ଵେତକେତୁର୍ହାରୁଣେଯ ଆସ ତଁ ହ ପିତୋଵାଚ ଶ୍ଵେତକେତୋ ଵସ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ନ ଵୈ ସୋମ୍ଯାସ୍ମତ୍କୁଲୀନୋଽନନୂଚ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁରିଵ ଭଵତୀତି
ଏକଥିଲେ ଅରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ୱେତକେତୁ। ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, 'ଶ୍ୱେତକେତୁ, ତୁମେ ଛାତ୍ରଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର। ମୋ ପ୍ରିୟ, ଆମ ପରିବାରରେ ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ଶିକ୍ଷା ନଥିବା, ସେ କେବଳ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ସ ହ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷ ଉପେତ୍ଯ ଚତୁର୍ଵିଁଶତିଵର୍ଷଃ ସର୍ଵାନ୍ଵେଦାନଧୀତ୍ଯ ମହାମନା ଅନୂଚାନମାନୀ ସ୍ତବ୍ଧ ଏଯାଯ ତଁହ ପିତୋଵାଚ
ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଚବିଶ ବର୍ଷରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ପଢି ଶେଷରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ । ସେ ଆପଣକୁ ବହୁତ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବି, ଗର୍ବିତ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ହେଇ ଘରକୁ ଆସିଥିଲେ । ତେବେ ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ ।
ଶ୍ଵେତକେତୋ ଯନ୍ନୁ ସୋମ୍ଯେଦଂ ମହାମନା ଅନୂଚାନମାନୀ ସ୍ତବ୍ଧୋଽସ୍ଯୁତ ତମାଦେଶମପ୍ରାକ୍ଷ୍ଯଃ ଯେନାଶ୍ରୁତଁ ଶ୍ରୁତଂ ଭଵତ୍ଯମତଂ ମତମଵିଜ୍ଞାତଂ ଵିଜ୍ଞାତମିତି କଥଂ ନୁ ଭଗଵଃ ସ ଆଦେଶୋ ଭଵତୀତି
ଶ୍ୱେତକେତୁ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ତୁମେ ଏତେ ଗର୍ବିତ ଓ ଆପଣକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବୁଛ, କିନ୍ତୁ କି ତୁମେ ସେଇ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଣା କଥା ଶୁଣାଯାଏ, ଅଚିନ୍ତା କଥା ଚିନ୍ତା ହୁଏ, ଅଜଣା କଥା ଜଣାଯାଏ? ଏପରି ଶିକ୍ଷା କିପରି ସମ୍ଭବ, ପ୍ରଭୁ?
ଯଥା ସୋମ୍ଯୈକେନ ମୃତ୍ପିଣ୍ଡେନ ସର୍ଵଂ ମୃନ୍ମଯଂ ଵିଜ୍ଞାତଁ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଚାରମ୍ଭଣଂ ଵିକାରୋ ନାମଧେଯଂ ମୃତ୍ତିକେତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମ୍
ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଯେପରି ଏକ ମାଟିର ଗୋଟିଏ ଗୋଲାକୁ ଜାଣିଲେ, ସମସ୍ତ ମାଟିର ଜିନିଷ ଜଣାଯାଏ— ରୂପ ବଦଳିଲେ ମାତ୍ର ନାମ ହୁଏ, କଥା ମାନେ ଏହାକୁ ଡାକନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମାଟି ହିଁ ସତ୍ୟ ।
ଯଥା ସୋମ୍ଯୈକେନ ଲୋହମଣିନା ସର୍ଵଂ ଲୋହମଯଂ ଵିଜ୍ଞାତଁ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଚାରମ୍ଭଣଂ ଵିକାରୋ ନାମଧେଯଂ ଲୋହମିତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମ୍
ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଯେପରି ଏକ ସୁନାର ଟୁକୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିଲେ, ସମସ୍ତ ସୁନାର ଜିନିଷ ଜଣାଯାଏ— ରୂପ ବଦଳିଲେ ମାତ୍ର ନାମ ହୁଏ, କଥା ମାନେ ଏହାକୁ ଡାକନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୁନା ହିଁ ସତ୍ୟ ।
ଯଥା ସୋମ୍ଯିକେନ ନଖନିକୃନ୍ତନେନ ସର୍ଵଂ କାର୍ଷ୍ଣାଯସଂ ଵିଜ୍ଞାତଁ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଚାରମ୍ଭଣଂ ଵିକାରୋ ନାମଧେଯଂ କୃଷ୍ଣାଯସମିତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମେଵଁସୋମ୍ଯ ସ ଆଦେଶୋ ଭଵତୀତି
ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଯେପରି ଏକ ଲୋହାର ଟୁକୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋହାର ଜିନିଷ ଜଣାଯାଏ— ରୂପ ବଦଳିଲେ ମାତ୍ର ନାମ ହୁଏ, କଥା ମାନେ ଏହାକୁ ଡାକନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଲୋହା ହିଁ ସତ୍ୟ । ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଶିକ୍ଷା ।
ନ ଵୈ ନୂନଂ ଭଗଵନ୍ତସ୍ତ ଏତଦଵେଦିଷୁର୍ଯଦ୍ଧ୍ଯେତଦଵେଦିଷ୍ଯନ୍କଥଂ ମେ ନାଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ନିତି ଭଗଵାଁସ୍ତ୍ଵେଵ ମେ ତଦ୍ବ୍ରଵୀତ୍ଵିତି ତଥା ସୋମ୍ଯେତି ହୋଵାଚ
ନିଶ୍ଚୟ, ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏହି କଥା ଜାଣିନଥିଲେ; ଯଦି ଜାଣିଥାନ୍ତେ, କିପରି ମୋତେ କହିନଥାନ୍ତେ? ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଏହି ଶିକ୍ଷା ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ । ତେବେ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ମୁଁ କହିବି, ବୋଲି ପିତା କହିଲେ ।
ସଦେଵ ସୋମ୍ଯେଦମଗ୍ର ଆସୀଦେକମେଵାଦ୍ଵିତୀଯମ୍ । ତଦ୍ଧୈକ ଆହୁରସଦେଵେଦମଗ୍ର ଆସୀଦେକମେଵାଦ୍ଵିତୀଯଂ ତସ୍ମାଦସତଃ ସଜ୍ଜାଯତ
ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ ଥିଲା, ତାହାର କିଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ନଥିଲା । କେହି କହନ୍ତି, ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଏକମାତ୍ର ଅସତ୍ ଥିଲା, ତାହାର କିଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ନଥିଲା; ଅସତ୍ ଠାରୁ ସତ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।
କୁତସ୍ତୁ ଖଲୁ ସୋମ୍ଯୈଵଁସ୍ଯାଦିତି ହୋଵାଚ କଥମସତଃ ସଜ୍ଜାଯେତେତି। ସତ୍ତ୍ଵେଵ ସୋମ୍ଯେଦମଗ୍ର ଆସୀଦେକମେଵାଦ୍ଵିତୀଯମ୍
କିନ୍ତୁ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ? କିପରି ଅସତ୍ ଠାରୁ ସତ୍ ହେବ? ସତ୍ୟକଥା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ ଥିଲା, ତାହାର କିଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ନଥିଲା ।
ତଦୈକ୍ଷତ ବହୁ ସ୍ଯାଂ ପ୍ରଜାଯେଯେତି ତତ୍ତେଜୋଽସୃଜତ । ତତ୍ତେଜ ଐକ୍ଷତ ବହୁ ସ୍ଯାଂ ପ୍ରଜାଯେଯେତି ତଦପୋଽସୃଜତ । ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ର କ୍ଵଚ ଶୋଚତି ସ୍ଵେଦତେ ଵା ପୁରୁଷସ୍ତେଜସ ଏଵ ତଦଧ୍ଯାପୋ ଜାଯନ୍ତେ
ସେଇ ସତ୍ ଚିନ୍ତା କଲା: 'ମୁଁ ବହୁ ହେଉ, ଜନ୍ମ ନେଉ ।' ତାହାଠାରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଅଗ୍ନି ଚିନ୍ତା କଲା: 'ମୁଁ ବହୁ ହେଉ, ଜନ୍ମ ନେଉ ।' ତାହାଠାରୁ ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ତେଣୁ ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭାବେ କିମ୍ବା ଘମେଇଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିରୁ ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ତା ଆପ ଐକ୍ଷନ୍ତ ବହ୍ଵ୍ଯଃ ସ୍ଯାମ ପ୍ରଜାଯେମହୀତି ତା ଅନ୍ନମସୃଜନ୍ତ । ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ର କ୍ଵ ଚ ଵର୍ଷତି ତଦେଵ ଭୂଯିଷ୍ଠମନ୍ନଂ ଭଵତ୍ଯଦ୍ଭ୍ଯ ଏଵ ତଦଧ୍ଯନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଜାଯତେ
ସେଇ ପାଣି ଚିନ୍ତା କଲା: 'ଆମେ ବହୁ ହେଉ, ଜନ୍ମ ନେଉ ।' ତାହାଠାରୁ ଅନ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ତେଣୁ ଯେଉଁଠି ବର୍ଷା ହୁଏ, ସେଠି ଅନ୍ନ ବେଶି ହୁଏ; ପାଣିଠାରୁ ଅନ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ତେଷାଂ ଖଲ୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ବୀଜାନି ଭଵନ୍ତ୍ଯାଣ୍ଡଜଂ ଜୀଵଜମୁଦ୍ଭିଜ୍ଜମିତି
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ତିନି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ଅଛି: ଡିମ୍ବରୁ, ଜୀବ ଦେହରୁ ଏବଂ ମୂଳ ଠାରୁ ।
ସେଯଂ ଦେଵତୈକ୍ଷତ ହନ୍ତାହମିମାସ୍ତିସ୍ରୋ ଦେଵତା ଅନେନ ଜୀଵେନାତ୍ମନାନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନାମରୂପେ ଵ୍ଯାକରଵାଣୀତି
ସେଇ ଦେବତା ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ମୁଁ ଏହି ତିନି ଦେବତା ଭିତରେ ଏହି ଜୀବନ ଆତ୍ମା ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରି, ନାମ ଓ ରୂପ ଭିନ୍ନ କରିବି ।'
ତାସାଂ ତ୍ରିଵୃତଂ ତ୍ରିଵୃତମେକୈକାଂ କରଵାଣୀତି ସେଯଂ ଦେଵତେମାସ୍ତିସ୍ରୋ ଦେଵତା ଅନେନୈଵ ଜୀଵେନାତ୍ମନାନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନାମରୂପେ ଵ୍ଯାକରୋତ୍
ସେଉଁଠାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାକୁ ତିନିଭାଗ କରିବି । ଏହିପରି, ସେଇ ଦେବତା ଏହି ତିନି ଦେବତା ଭିତରେ ଏହି ଜୀବନ ଆତ୍ମା ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରି, ନାମ ଓ ରୂପ ଭିନ୍ନ କଲେ ।
ତାସାଂ ତ୍ରିଵୃତଂ ତ୍ରିଵୃତମେକୈକାମକରୋଦ୍ଯଥା ତୁ ଖଲୁ ସୋମ୍ଯେମାସ୍ତିସ୍ରୋ ଦେଵତାସ୍ତ୍ରିଵୃତ୍ତ୍ରିଵୃଦେକୈକା ଭଵତି ତନ୍ମେ ଵିଜାନୀହୀତି
ସେଉଁଠାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାକୁ ତିନିଭାଗ କଲେ । ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଏହି ତିନି ଦେବତା କିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ତିନିଭାଗ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ ।
ଯଦଗ୍ନେ ରୋହିତଁରୂପଂ ତେଜସସ୍ତଦ୍ରୂପଂ ଯଚ୍ଛୁକ୍ଲଂ ତଦପାଂ ଯତ୍କୃଷ୍ଣଂ ତଦନ୍ନସ୍ଯାପାଗାଦଗ୍ନେରଗ୍ନିତ୍ଵଂ ଵାଚାରମ୍ଭଣଂ ଵିକାରୋ ନାମଧେଯଂ ତ୍ରୀଣି ରୂପାଣୀତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ଯେ ଲାଲ ରୂପ ଅଛି, ସେହି ଅଗ୍ନିର ରୂପ; ଯେ ଧଳା ଅଛି, ସେହି ପାଣିର; ଯେ କଳା ଅଛି, ସେହି ଅନ୍ନର । ଅଗ୍ନିର ଅଗ୍ନିତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, କଥା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ତିନି ରୂପ ହିଁ ସତ୍ୟ ।
ଯଦାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ରୋହିତଁରୂପଂ ତେଜସସ୍ତଦ୍ରୂପଂ ଯଚ୍ଛୁକ୍ଲଂ ତଦପାଂ ଯତ୍କୃଷ୍ଣଂ ତଦନ୍ନସ୍ଯାପାଗାଦାଦିତ୍ଯାଦାଦିତ୍ଯତ୍ଵଂ ଵାଚାରମ୍ଭଣଂ ଵିକାରୋ ନାମଧେଯଂ ତ୍ରୀଣି ରୂପାଣୀତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେ ଲାଲ ରୂପ ଅଛି, ସେହି ଅଗ୍ନିର ରୂପ; ଯେ ଧଳା ଅଛି, ସେହି ପାଣିର; ଯେ କଳା ଅଛି, ସେହି ଅନ୍ନର । ସୂର୍ଯ୍ୟର ସୂର୍ଯ୍ୟତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, କଥା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ତିନି ରୂପ ହିଁ ସତ୍ୟ ।
ଯଚ୍ଛନ୍ଦ୍ରମସୋ ରୋହିତଁରୂପଂ ତେଜସସ୍ତଦ୍ରୂପଂ ଯଚ୍ଛୁକ୍ଲଂ ତଦପାଂ ଯତ୍କୃଷ୍ଣଂ ତଦନ୍ନସ୍ଯାପାଗାଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ଵାଚାରମ୍ଭଣଂ ଵିକାରୋ ନାମଧେଯଂ ତ୍ରୀଣି ରୂପାଣୀତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଯେ ଲାଲ ରୂପ ଅଛି, ସେହି ଅଗ୍ନିର ରୂପ; ଯେ ଧଳା ଅଛି, ସେହି ପାଣିର; ଯେ କଳା ଅଛି, ସେହି ଅନ୍ନର । ଚନ୍ଦ୍ରର ଚନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, କଥା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ତିନି ରୂପ ହିଁ ସତ୍ୟ ।
ଯଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତୋ ରୋହିତଁରୂପଂ ତେଜସସ୍ତଦ୍ରୂପଂ ଯଚ୍ଛୁକ୍ଲଂ ତଦପାଂ ଯତ୍କୃଷ୍ଣଂ ତଦନ୍ନସ୍ଯାପାଗାଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ତ୍ଵଂ ଵାଚାରମ୍ଭଣଂ ଵିକାରୋ ନାମଧେଯଂ ତ୍ରୀଣି ରୂପାଣୀତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମ୍
ବିଜୁଳିରେ ଯେ ଲାଲ ରୂପ ଅଛି, ସେହି ଅଗ୍ନିର ରୂପ; ଯେ ଧଳା ଅଛି, ସେହି ପାଣିର; ଯେ କଳା ଅଛି, ସେହି ଅନ୍ନର । ବିଜୁଳିର ବିଜୁଳିତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, କଥା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ତିନି ରୂପ ହିଁ ସତ୍ୟ ।
ଏତଦ୍ଧ ସ୍ମ ଵୈ ତଦ୍ଵିଦ୍ଵାଁସ ଆହୁଃ ପୂର୍ଵେ ମହାଶାଲା ମହାଶ୍ରୋତ୍ରିଯା ନ ନୋଽଦ୍ଯ କଶ୍ଚନାଶ୍ରୁତମମତମଵିଜ୍ଞାତମୁଦାହରିଷ୍ଯତୀତି ହ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଵିଦାଞ୍ଚକ୍ରୁଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବଡ଼ ଗୃହସ୍ଥ ଥିଲେ, ସେମାନେ କହୁଥିଲେ: 'ଆଜି ଆମ ପାଖରେ ଅଶୁଣା, ଅଚିନ୍ତା, ଅଜଣା କିଛି କହିବାକୁ ନାହିଁ,' କାରଣ ସେମାନେ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ।
ଯଦୁ ରୋହିତମିଵାଭୂଦିତି ତେଜସସ୍ତଦ୍ରୂପମିତି ତଦ୍ଵିଦାଞ୍ଚକ୍ରୁର୍ଯଦୁ ଶୁକ୍ଲମିଵାଭୂଦିତ୍ଯପାଁରୂପମିତି ତଦ୍ଵିଦାଞ୍ଚକ୍ରୁର୍ଯଦୁ କୃଷ୍ଣମିଵାଭୂଦିତ୍ଯନ୍ନସ୍ଯ ରୂପମିତି ତଦ୍ଵିଦାଞ୍ଚକ୍ରୁଃ
ଯେତେବେଳେ କିଛି ଲାଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ କହୁଥିଲେ: 'ଏହା ଅଗ୍ନିର ରୂପ'; ଯେତେବେଳେ ଧଳା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କହୁଥିଲେ: 'ଏହା ପାଣିର ରୂପ'; ଯେତେବେଳେ କଳା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କହୁଥିଲେ: 'ଏହା ଖାଦ୍ୟର ରୂପ'। ଏଭଳି ସେମାନେ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ।