ଅଥ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵମପରାହ୍ଣାତ୍ପ୍ରାଗସ୍ତମଯାତ୍ସ ଉପଦ୍ରଵସ୍ତଦସ୍ଯାରଣ୍ଯା ଅନ୍ଵାଯତ୍ତାସ୍ତସ୍ମାତ୍ତେ ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କକ୍ଷꣳ ଶ୍ଵଭ୍ରମିତ୍ଯୁପଦ୍ରଵନ୍ତ୍ଯୁପଦ୍ରଵଭାଜିନୋ ହ୍ଯେତସ୍ଯ ସାମ୍ନଃ
ଅପରାହ୍ନ ପରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଅଛି, ସେହିଠାରେ ଉପଦ୍ରବ ଅଛି; ଏହା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁମାନେ ଜଡିତ। ତେଣୁ, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ ଅରଣ୍ୟ କିମ୍ବା ଗହ୍ବରକୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି ସାମନର ଉପଦ୍ରବ ଅଂଶର ଉପଭୋକ୍ତା।
ଅଥ ଯତ୍ପ୍ରଥମାସ୍ତମିତେ ତନ୍ନିଧନଂ ତଦସ୍ଯ ପିତରୋଽନ୍ଵାଯତ୍ତାସ୍ତସ୍ମାତ୍ତାନ୍ନିଦଧତି ନିଧନଭାଜିନୋ ହ୍ଯେତସ୍ଯ ସାମ୍ନ ଏଵଂ ଖଲ୍ଵମୁମାଦିତ୍ଯꣳ ସପ୍ତଵିଧꣳ ସାମୋପାସ୍ତେ
ପ୍ରଥମ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହିଠାରେ ନିଧନ ଅଛି; ଏହା ସହିତ ପିତୃମାନେ ଜଡିତ। ତେଣୁ, ସେମାନେ ଶୋଇଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି ସାମନର ନିଧନ ଅଂଶର ଉପଭୋକ୍ତା। ଏଭଳି ଭାବେ, ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସପ୍ତ ପ୍ରକାର ସାମନ୍ବାପି ଉପାସନା କରାଯାଏ।
ଅଥ ଖଲ୍ଵାତ୍ମସଂମିତମତିମୃତ୍ଯୁ ସପ୍ତଵିଧꣳ ସାମୋପାସୀତ ହିଙ୍କାର ଇତି ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଂ ପ୍ରସ୍ତାଵ ଇତି ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଂ ତତ୍ସମମ୍
ଏବେ, ନିଜ ପରିମାପ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସପ୍ତ ପ୍ରକାର ସାମନ୍ବାପି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। 'ହିଙ୍କାର' ତିନି ଅକ୍ଷରର, 'ପ୍ରସ୍ତାବ' ମଧ୍ୟ ତିନି ଅକ୍ଷରର; ଏହିଭଳି ଦୁଇଟି ସମାନ।
ଆଦିରିତି ଦ୍ଵ୍ଯକ୍ଷରଂ ପ୍ରତିହାର ଇତି ଚତୁରକ୍ଷରଂ ତତ ଇହୈକଂ ତତ୍ସମମ୍
'ଆଦି' ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର, 'ପ୍ରତିହାର' ଚାରି ଅକ୍ଷରର; ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ଅଛି; ଏଭଳି ଏହାମାନେ ସମାନ।
ଉଦ୍ଗୀଥ ଇତି ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରମୁପଦ୍ରଵ ଇତି ଚତୁରକ୍ଷରଂ ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ ସମଂ ଭଵତ୍ଯକ୍ଷରମତିଶିଷ୍ଯତେ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଂ ତତ୍ସମମ୍
'ଉଦ୍ଗୀଥ' ତିନି ଅକ୍ଷରର, 'ଉପଦ୍ରବ' ଚାରି ଅକ୍ଷରର; ତିନି ଓ ତିନି ସମାନ ହୁଏ, ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର ଅଧିକ ରହିଯାଏ, ତାହା ତିନି ଅକ୍ଷର ହୁଏ; ଏଭଳି ଏହାମାନେ ସମାନ।
ନିଧନମିତି ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଂ ତତ୍ସମମେଵ ଭଵତି ତାନି ହ ଵା ଏତାନି ଦ୍ଵାଵିꣳଶତିରକ୍ଷରାଣି
'ନିଧନ' ତିନି ଅକ୍ଷରର; ଏହିଭଳି ଏହା ସଠିକ୍ ସମାନ ହୁଏ। ଏହିମାନେ ମୋଟେ ବାଇଶି ଅକ୍ଷର।
ଏକଵିꣳଶତ୍ଯାଦିତ୍ଯମାପ୍ନୋତ୍ଯେକଵିꣳଶୋ ଵା ଇତୋଽସାଵାଦିତ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଵିꣳଶେନ ପରମାଦିତ୍ଯାଜ୍ଜଯତି ତନ୍ନାକଂ ତଦ୍ଵିଶୋକମ୍
ଏକୋଇଶି ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; କାରଣ, ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକୋଇଶି। ବାଇଶି ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ; ସେହି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ଏହା ହେଉଛି ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ ଜଗତ।
ଆପ୍ନୋତି ହାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଜଯଂ ପରୋ ହାସ୍ଯାଦିତ୍ଯଜଯାଜ୍ଜଯୋ ଭଵତି ଯ ଏତଦେଵଂ ଵିଦ୍ଵାନାତ୍ମସଂମିତମତିମୃତ୍ଯୁ ସପ୍ତଵିଧꣳ ସାମୋପାସ୍ତେ ସାମୋପାସ୍ତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ବିଜୟ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଜୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯିଏ ଏଭଳି ଜାଣିଛି ଓ ନିଜ ପରିମାପ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସପ୍ତ ପ୍ରକାର ସାମନ୍ବାପି ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ବିଜୟୀ ହୁଏ।
ମନୋ ହିଙ୍କାରୋ ଵାକ୍ପ୍ରସ୍ତାଵଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁଦ୍ଗୀଥଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ପ୍ରତିହାରଃ ପ୍ରାଣୋ ନିଧନମେତଦ୍ଗାଯତ୍ରଂ ପ୍ରାଣେଷୁ ପ୍ରୋତମ୍
ମନ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, କଥା ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଆଖି ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, କାନ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ନିଧନ—ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ ପ୍ରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୁନାଯାଇଛି।
ସ ଏଵମେତଦ୍ଗାଯତ୍ରଂ ପ୍ରାଣେଷୁ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦ ପ୍ରାଣୀ ଭଵତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ମହାମନାଃ ସ୍ଯାତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯିଏ ଏହି ଭଳି ଗାୟତ୍ରୀକୁ ପ୍ରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୁନାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ପ୍ରାଣବାନ୍ ହୁଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଏ, ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୁଏ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଏ, କୀର୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଏ, ମନରେ ବଡ଼ ହୁଏ—ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରତ।
ଅଭିମନ୍ଥତି ସ ହିଙ୍କାରୋ ଧୂମୋ ଜାଯତେ ସ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଜ୍ଵଲତି ସ ଉଦ୍ଗୀଥୋଽଙ୍ଗାରା ଭଵନ୍ତି ସ ପ୍ରତିହାର ଉପଶାମ୍ଯତି ତନ୍ନିଧନꣳସꣳଶାମ୍ଯତି ତନ୍ନିଧନମେତ ମଗ୍ନୌ ପ୍ରୋତମ୍
ସେ ମନ୍ଥନ କରେ—ଏହା ହିଙ୍କାର; ଧୂଆଁ ଉଠେ—ଏହା ପ୍ରସ୍ତାବ; ଆଗୁନି ଜଳେ—ଏହା ଉଦ୍ଗୀଥ; ଅଂଗାର ହୁଏ—ଏହା ପ୍ରତିହାର; ଶାନ୍ତ ହୁଏ—ଏହା ନିଧନ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ହୁଏ—ଏହା ନିଧନ; ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ବୁନାଯାଇଛି।
( ) ସ ଯ ଏଵମେତଦ୍ରଥନ୍ତରମଗ୍ନୌ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯନ୍ନାଦୋ ଭଵତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ନ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଙଗ୍ନିମାଚାମେନ୍ନ ନିଷ୍ଠୀଵେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯିଏ ଏହି ଭଳି ରଥନ୍ତର ସାମକୁ ଅଗ୍ନିରେ ବୁନାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଉପଭୋକ୍ତା ହୁଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଏ, ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୁଏ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଏ, କୀର୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ପାଣି ଚୁଷିବା ନାହିଁ, ତୁଫିବା ନାହିଁ—ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରତ।
ଉପମନ୍ତ୍ରଯତେ ସ ହିଙ୍କାରୋ ଜ୍ଞପଯତେ ସ ପ୍ରସ୍ତାଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯା ସହ ଶେତେ ସ ଉଦ୍ଗୀଥଃ ପ୍ରତି ସ୍ତ୍ରୀଂ ସହ ଶେତେ ସ ପ୍ରତିହାରଃ କାଲଂ ଗଚ୍ଛତି ତନ୍ନିଧନଂ ପାରଂ ଗଚ୍ଛତି ତନ୍ନିଧନମେତ ଯଂ ମିଥୁନେ ପ୍ରୋତମ୍
ସେ ଆଲୋଚନା କରେ—ଏହା ହିଙ୍କାର; ସେ ଜଣାଇଦିଏ—ଏହା ପ୍ରସ୍ତାବ; ସେ ଜଣେ ନାରୀ ସହିତ ଶୋଇଥାଏ—ଏହା ଉଦ୍ଗୀଥ; ପୁନି ନାରୀ ସହିତ ଶୋଇଥାଏ—ଏହା ପ୍ରତିହାର; ସମୟ ବିତିଯାଏ—ଏହା ନିଧନ; ସେ ପାର ହୁଏ—ଏହା ନିଧନ; ଏହା ଦମ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ବୁନାଯାଇଛି।
ସ ଯ ଏଵମେତଦ୍ଵାମଦେଵ୍ଯଂ ମିଥୁନେ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦ ମିଥୁନୀଭଵତି ମିଥୁନାନ୍ମିଥୁନାତ୍ପ୍ରଜାଯତେ ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ନ କାଞ୍ଚନ ପରିହରେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯିଏ ଏହି ଭଳି ବାମଦେବ୍ୟ ସାମକୁ ଦମ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ବୁନାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ଦମ୍ପତି ହୁଏ; ଦମ୍ପତି ହେଉଥିବାରୁ ସନ୍ତାନ ହୁଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଏ, ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୁଏ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଏ, କୀର୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଏ; କୌଣସି ନାରୀକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରତ।
ଉଦ୍ଯନ୍ହିଙ୍କାର ଉଦିତଃ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ମଧ୍ଯନ୍ଦିନ ଉଦ୍ଗୀଥୋଽପରାହ୍ଣଃ ପ୍ରତିହାରୋଽସ୍ତଂ ଯନ୍ନିଧନମେତ ାଦିତ୍ଯେ ପ୍ରୋତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ପ୍ରଭାତ ସମୟ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ବିକାଶ ସମୟ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେଉଛି ଶେଷ; ଏହି ସବୁ କିଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତଦ୍ବୃହଦାଦିତ୍ଯେ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦ ତେଜସ୍ଵ୍ଯନ୍ନାଦୋ ଭଵତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ତପନ୍ତଂ ନ ନିନ୍ଦେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ବୃହତ୍ ସାମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ଜଣେ ତେଜସ୍ୱୀ ହୁଅନ୍ତି, ଭଲ ଭୋଜନ ପାଆନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ତେଜ ଦେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ନିୟମ।
ଅଭ୍ରାଣି ସଂପ୍ଲଵନ୍ତେ ସ ହିଙ୍କାରୋ ମେଘୋ ଜାଯତେ ସ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଵର୍ଷତି ସ ଉଦ୍ଗୀଥୋ ଵିଦ୍ଯୋତତେ ସ୍ତନଯତି ସ ପ୍ରତିହାର ଉଦ୍ଗୃହ୍ଣାତି ତନ୍ନିଧନମେ ପର୍ଜନ୍ଯେ ପ୍ରୋତମ୍
ମେଘ ଏକଠା ହେଉଛି—ଏହା ହିଙ୍କାର, ମେଘ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—ଏହା ପ୍ରସ୍ତାବ, ବର୍ଷା ହେଉଛି—ଏହା ଉଦ୍ଗୀଥ, ବିଜୁଳି ଚମକେ ଓ ଗରଜେ—ଏହା ପ୍ରତିହାର, ବର୍ଷା ଶେଷ ହେଉଛି—ଏହା ନିଧନ; ଏହି ସବୁ କିଛି ବର୍ଷା ମେଘ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତଦ୍ଵୈରୂପଂ ପର୍ଜନ୍ଯେ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦ ଵିରୂପାꣳଶ୍ଚ ସୁରୂପାꣳଶ୍ଚ ପଶୂନଵରୁନ୍ଧେ ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ଵର୍ଷନ୍ତଂ ନ ନିନ୍ଦେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ବୈରୂପ ସାମ ବର୍ଷା ମେଘ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ଜଣେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପଶୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିବା ମେଘକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ନିୟମ।
ଵସନ୍ତୋ ହିଙ୍କାରୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମଃ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଵର୍ଷା ଉଦ୍ଗୀଥଃ ଶରତ୍ପ୍ରତିହାରୋ ହେମନ୍ତୋ ନିଧନମେତ ମୃତୁଷୁ ପ୍ରୋତମ୍
ବସନ୍ତ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ବର୍ଷା ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ଶରତ୍ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ହେମନ୍ତ ହେଉଛି ନିଧନ; ଏହି ସବୁ କିଛି ଋତୁମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତଦ୍ଵୈରାଜମୃତୁଷୁ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦ ଵିରାଜତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯର୍ତୂନ୍ନ ନିନ୍ଦେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ବୈରାଜ ସାମ ଋତୁମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ଜଣେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଅନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଋତୁମାନେକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ନିୟମ।
ପୃଥିଵୀ ହିଙ୍କାରୋଽନ୍ତରିକ୍ଷଂ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଦ୍ଯୌରୁଦ୍ଗୀଥୋ ଦିଶଃ ପ୍ରତିହାରଃ ସମୁଦ୍ରୋ ନିଧନମେତାଃ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରୋତାଃ
ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ଆକାଶ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଦ୍ୟୁଲୋକ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ସମୁଦ୍ର ହେଉଛି ନିଧନ; ଏହି ସବୁ ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତାଃ ଶକ୍ଵର୍ଯୋ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରୋତା ଵେଦ ଲୋକୀ ଭଵତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ଲୋକାନ୍ନ ନିନ୍ଦେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ଶକ୍ବରୀ ସାମ ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ଜଣେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଲୋକମାନେକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ନିୟମ।
ଅଜା ହିଙ୍କାରୋଽଵଯଃ ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ଗାଵ ଉଦ୍ଗୀଥୋଽଶ୍ଵାଃ ପ୍ରତିହାରଃ ପୁରୁଷୋ ନିଧନମେତା ପଶୁଷୁ ପ୍ରୋତାଃ
ଛାଗ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ମେଷ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଗାଈ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ଘୋଡ଼ା ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ମଣିଷ ହେଉଛି ନିଧନ; ଏହି ସବୁ ପଶୁମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତା ରେଵତ୍ଯଃ ପଶୁଷୁ ପ୍ରୋତା ଵେଦ ପଶୁମାନ୍ଭଵତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ପଶୂନ୍ନ ନିନ୍ଦେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ରେବତୀ ସାମ ପଶୁମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ଜଣେ ପଶୁଧନର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ପଶୁମାନେକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ନିୟମ।
ଲୋମ ହିଙ୍କାରସ୍ତ୍ଵକ୍ପ୍ରସ୍ତାଵୋ ମାꣳସମୁଦ୍ଗୀଥୋସ୍ଥି ପ୍ରତିହାରୋ ମଜ୍ଜା ନିଧନମେ ମଙ୍ଗେଷୁ ପ୍ରୋତମ୍
ଲୋମ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ଚର୍ମ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ମାଂସ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ହାଡ଼ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ମଜ୍ଜା ହେଉଛି ନିଧନ; ଏହି ସବୁ ଅଙ୍ଗ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତଦ୍ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞୀଯମଙ୍ଗେଷୁ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦାଙ୍ଗୀ ଭଵତି ନାଙ୍ଗେନ ଵିହୂର୍ଛତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ସଂଵତ୍ସରଂ ମଜ୍ଜ୍ଞୋ ନାଶ୍ନୀଯାତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ମଜ୍ଜ୍ଞୋ ନାଶ୍ନୀଯାଦିତି ଵା
ଅଗ୍ନିର୍ହିଙ୍କାରୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରସ୍ତାଵ ଆଦିତ୍ଯ ଉଦ୍ଗୀଥୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ପ୍ରତିହାରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ନିଧନମେତ ଦେଵତାସୁ ପ୍ରୋତମ୍
ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ବାୟୁ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ଚନ୍ଦ୍ରମା ହେଉଛି ନିଧନ; ଏହି ସବୁ ଦେବତାମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତଦ୍ରାଜନଂ ଦେଵତାସୁ ପ୍ରୋତଂ ଵେଦୈତାସାମେଵ ଦେଵତାନାꣳସଲୋକତାꣳସର୍ଷ୍ଟିତାꣳସାଯୁଜ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵତି ମହାନ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭଵତି ମହାନ୍କୀର୍ତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ନ ନିନ୍ଦେତ୍ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ରାଜନ ସାମ ଦେବତାମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଲୋକ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଏକତା ଲାଭ କରନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ନିୟମ।
ତ୍ରଯୀ ଵିଦ୍ଯା ହିଙ୍କାରସ୍ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ସ ପ୍ରସ୍ତାଵୋଽଗ୍ନିର୍ଵାଯୁରାଦିତ୍ଯଃ ସ ଉଦ୍ଗୀଥୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଵଯାꣳସି ମରୀଚଯଃ ସ ପ୍ରତିହାରଃ ସର୍ପା ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିତରସ୍ତନ୍ନିଧନମେତତ୍ସାମ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ପ୍ରୋତମ୍
ତିନି ପ୍ରକାର ବେଦ ହେଉଛି ହିଙ୍କାର, ଏହି ତିନି ଲୋକ ହେଉଛି ପ୍ରସ୍ତାବ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଉଦ୍ଗୀଥ, ନକ୍ଷତ୍ର, ପକ୍ଷୀ ଓ କିରଣ ହେଉଛି ପ୍ରତିହାର, ସାପ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପିତୃମାନେ ହେଉଛି ନିଧନ; ଏହି ସାମ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଏକତ୍ରିତ।
ସ ଯ ଏଵମେତତ୍ସାମ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ପ୍ରୋତଂ ଵେଦ ସର୍ଵꣳ ହ ଭଵତି
ଯେଉଁଠି ଏହି ସାମ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେଉଁଠି ଏହି ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞୀୟ ସାମ ଅଙ୍ଗମାନେ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ଅଛି, ସେ ଜଣେ ସବୁ ଅଙ୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି, କୌଣସି ଅଙ୍ଗରେ ଦୁର୍ବଳତା ଆସେ ନାହିଁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଜ୍ଜା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ନିୟମ, କିମ୍ବା ମଜ୍ଜା କେବେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।