ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, “ଏମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ନ ଜାଣି, ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି। ଦେବତା ହେଉନ୍ତୁ କି ଦାନବ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଉପଦେଶ ରହିଛି, ସେଉଁଠି ପରାଜିତ ହେବେ।” ବିରୋଚନ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲେ ଓ ସେଉଁଠି ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—“ଏଠି, ଆତ୍ମାକୁ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ, ଆତ୍ମାକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ଆତ୍ମାକୁ ଆଦର କଲେ ଓ ସେବା କଲେ, ଦୁଇଟି ଜଗତ—ଏହି ଓ ପରଲୋକ—ଲାଭ କରାଯାଏ।” ଏହି କାରଣରୁ, ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଦାନ କରୁଥିବା, ବିଶ୍ୱାସହୀନ, ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିବା ଲୋକ ଦେଖାଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ‘ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦାନବ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଦାନବମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ। ସେମାନେ ମନେ କରନ୍ତି, ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯିବା ପରେ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ଦେହକୁ ସଜାଇଦେଲେ, ସେମାନେ ପରଲୋକ ଜିତିପାରିବେ। ଏପଟେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଦ୍ୟମ କଲେ ଓ ଏକ ବିପଦ ଦେଖିଲେ—ଯେପରି, ଏହି ଶରୀର ସୁସଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଲୋକ ସୁସଜ୍ଜିତ ଦେଖାଯାଏ, ଭଲ ଜମା ପିନ୍ଧିଲେ ଭଲ ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଶୁଧ୍ଧ ଦେଖାଯାଏ; ତେଣୁ ଶରୀର ଅନ୍ଧ ହେଲେ ଅନ୍ଧ, କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଆହତ ହେଲେ ଆହତ। ଏହି ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି। ଏଠି କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଚିନ୍ତା ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ହାତରେ ଇଂଧନ ନେଇ ପୁଣି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଲେ। ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମଘବନ୍, ତୁମେ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ପୁଣି ଫେରିଛ। କ’ଣ ଚାହୁଁଛ, ଯେପାଇଁ ପୁଣି ଆସିଛ?” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ପ୍ରଭୋ, ଯେପରି ଏହି ଦେହ ସୁସଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଲୋକ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଶୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଶୁଧ୍ଧ; ଏପରି ଦେହ ଅନ୍ଧ, କ୍ଲାନ୍ତ, ଆହତ ହେଲେ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏପରି। ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ। ଏଠି ଆନନ୍ଦ ଦେଖୁନଥିଲି।” ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, “ଏହା ଠିକ, ମଘବନ୍। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା ଆଉ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି। ଆଉ ୩୨ ବର୍ଷ ରୁହ।” ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ର ୩୨ ବର୍ଷ ଅଧିକ ରହିଲେ। ପରେ ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, “ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯିଏ ଗୌରବିତ ଭାବେ ଚଳିଥାଏ, ସେଇ ଆତ୍ମା; ଏହି ଅମୃତ, ନିର୍ଭୟ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଉପଦେଶ ନେଇ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଚାଲିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନ ପାଇ, ଏକ ବିପଦ ଦେଖିଲେ—ଏହି ଦେହ ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା ଅନ୍ଧ ନୁହେଁ; କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା କ୍ଲାନ୍ତ ନୁହେଁ; ଦେହର ଦୋଷ ଆତ୍ମାକୁ ଛୁଁଏ ନାହିଁ। ଦେହ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମରେ ନାହିଁ, ଦେହ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ହାରେ ନାହିଁ; କେବଳ ଏପରି ଲାଗେ ଯେ, ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରାଯାଇଛି, ଅପ୍ରିୟ ଜାଣିଛି, କିମ୍ବା କାନ୍ଦୁଛି। ଏଠି କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଚିନ୍ତା ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ଇଂଧନ ନେଇ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ। ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମଘବନ୍, ତୁମେ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ପୁଣି ଆସିଛ। କ’ଣ ଚାହୁଁଛ?” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ପ୍ରଭୋ, ଏହି ଦେହ ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା ଅନ୍ଧ ନୁହେଁ; କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା କ୍ଲାନ୍ତ ନୁହେଁ; ଦେହର ଦୋଷ ଆତ୍ମାକୁ ଛୁଁଏ ନାହିଁ। ଦେହ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମରେ ନାହିଁ; କେବଳ ଏପରି ଲାଗେ ଯେ, ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରାଯାଇଛି, ଅପ୍ରିୟ ଜାଣିଛି, କିମ୍ବା କାନ୍ଦୁଛି। ଏଠି କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଦେଖୁନଥିଲି।” ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, “ଏହା ଠିକ, ମଘବନ୍। ଏହା ଆଉ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି। ଆଉ ୩୨ ବର୍ଷ ରୁହ।” ଇନ୍ଦ୍ର ଆଉ ୩୨ ବର୍ଷ ରହିଲେ। ପରେ ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।