ଏହିପରି, ଚତୁର୍ଥ ହବି ଦେବା ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା କହିଲେ— "ସମାନକୁ ସ୍ୱାହା", ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ସମାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ବର୍ଷାଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ବର୍ଷାଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ବର୍ଷାରେ ଯାହା ଅବସ୍ଥିତ, ସେଉଁଥିରେ ପ୍ରସନ୍ନତା ଆସେ। ଏହି ପ୍ରସନ୍ନତାରେ, ଜନ୍ମ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଆହାର, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ ପଞ୍ଚମ ହବି ଦେବା ସମୟରେ, "ଉଦାନକୁ ସ୍ୱାହା" କହାଯାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଉଦାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ଉଦାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଚର୍ମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ଚର୍ମ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ବାୟୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ବାୟୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଆକାଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ଆକାଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶରେ ଯାହା ଅବସ୍ଥିତ, ସେଉଁଥିରେ ପ୍ରସନ୍ନତା ଆସେ। ଏହି ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଜନ୍ମ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଆହାର, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ତେବେ ଏହା ଏମିତି ହୁଏ—ଯେପରି କେହି ଅଙ୍ଗାରକୁ ଅପସାରଣ କରି ଖାଲି ଛାରରେ ହବି ଦେଉଛି, ସେଉଁପରି ଫଳ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଏହି ଜ୍ଞାନ ସହ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ହବି ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ଦିଆଯାଏ। ଯେପରି ଏକ ଝୁଲି କପାସ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ଜନର ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଏ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ଯଦି ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଦେଇଥିବା ସମୟରେ, ଏହା ତାଙ୍କର ନିଜ ବୈଶ୍ୱାନର ଆତ୍ମାକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି। ଯେପରି ଭୁଖା ଶିଶୁମାନେ ମାଆଁକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ତେମିତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି। ଏହିପରି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ, ଅରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତକେତୁ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, "ଶ୍ୱେତକେତୁ, ତୁମେ ଗୁରୁଗୃହକୁ ଯାଅ ଓ ଛାତ୍ରଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; କାରଣ, ଆମ ପରିବାରରେ ଯେଉଁଠି କେହି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିନାହାନ୍ତି, କେବଳ ଜନ୍ମରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବି ଚିହ୍ନିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଶ୍ୱେତକେତୁ ବାରଷ ବୟସରେ ଗୁରୁଗୃହକୁ ଗଲେ ଓ ଚବିଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ବହୁତ ଗର୍ବିତ ଓ ଆତ୍ମନିଶ୍ଚିତ ହେଇଥିଲେ, ଭାବିଥିଲେ ଯେ ସେ ଜ୍ଞାନୀ। ତେବେ ପିତା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବୁଛ, ତୁମେ କି ସେଇ ପ୍ରକାର ଶିକ୍ଷା ଚାହିଲ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଶୁଣିନାହାଁ, ତାହା ଶୁଣାଯାଏ; ଯାହା ଚିନ୍ତା କରିନାହାଁ, ତାହା ଚିନ୍ତିତ ହୁଏ; ଯାହା ଜଣାନାହାଁ, ତାହା ଜଣାଯାଏ?" ଶ୍ୱେତକେତୁ ପଚାରିଲେ, "ପିତାଜୀ, କିପରି ଏମିତି ଶିକ୍ଷା ସମ୍ଭବ?" ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, "ଯେପରି ଏକ ମାଟିର ଗୋଲା ଜଣିଲେ, ମାଟିରେ ତିଆରି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଜଣାଯାଏ; ରୂପାନ୍ତର କେବଳ ବାଣୀର ନାମ ମାତ୍ର, ମାଟି ହିଁ ସତ୍ୟ। ଏହିପରି, ଏକ ସୁନା ଟୁକୁଡ଼ି ଜଣିଲେ, ସୁନାରେ ତିଆରି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଜଣାଯାଏ; ରୂପାନ୍ତର କେବଳ ବାଣୀର ନାମ ମାତ୍ର, ସୁନା ହିଁ ସତ୍ୟ। ଏହିପରି, ଏକ ଲୋହା ଟୁକୁଡ଼ି ଜଣିଲେ, ଲୋହାରେ ତିଆରି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଜଣାଯାଏ; ରୂପାନ୍ତର କେବଳ ବାଣୀର ନାମ ମାତ୍ର, ଲୋହା ହିଁ ସତ୍ୟ। ଏହିପରି ହିଁ ସେଇ ଶିକ୍ଷା।" ଶ୍ୱେତକେତୁ କହିଲେ, "ପିତାଜୀ, ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣିନଥାନ୍ତି, ନହେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ କହିଦେଇଥାନ୍ତେ। ଦୟାକରି ମୋତେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶିଖାନ୍ତୁ।" ପିତା କହିଲେ, "ଠିକ୍ ଅଛି, ପ୍ରିୟପୁତ୍ର।" ପିତା କହିଲେ, "ପୁତ୍ର, ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସତ୍ ମାତ୍ର ଥିଲା, ଏକ ହିଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନଥିଲା। କେତେକ ଲୋକ କହନ୍ତି, ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅସତ୍ ଥିଲା, ଏକ ହିଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନଥିଲା; ଅସତ୍ରୁ ସତ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। କିନ୍ତୁ କିପରି ସତ୍ ଅସତ୍ରୁ ଜନ୍ମ ନେଉ? ପୁତ୍ର, ନିଶ୍ଚୟ ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ସତ୍ ମାତ୍ର ଥିଲା, ଏକ ହିଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନଥିଲା। ସେଇ ସତ୍ ଚିନ୍ତା କଲା, 'ମୁଁ ଅନେକ ହେଉ, ମୋର ଜନ୍ମ ହେଉ।' ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଅଗ୍ନି ଚିନ୍ତା କଲା, 'ମୁଁ ଅନେକ ହେଉ, ମୋର ଜନ୍ମ ହେଉ।' ସେ ଜଳକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ତେଣୁ ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଦୁଃଖ ବା ଘମ ଅନୁଭବ କରେ, ଜଳ ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଜଳ ଚିନ୍ତା କଲା, 'ଆମେ ଅନେକ ହେଉ, ଆମ ପ୍ରକାଶ ହେଉ।' ତାହାଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତେଣୁ ଯେଉଁଠି ବର୍ଷା ପଡ଼େ, ଖାଦ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ; କାରଣ, ଜଳରୁ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଜନ୍ମ ଅଛି: ଡିମ୍ବରୁ, ଜୀବରୁ, ଓ ଅଙ୍କୁରରୁ। ସେଇ ଦେବତା ଚିନ୍ତା କଲା, 'ମୁଁ ଏହି ତିନି ଦେବତାରେ ଏହି ଜୀବାତ୍ମା ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରିବି ଓ ନାମ ଓ ରୂପରେ ଭିନ୍ନ କରିବି।' ଏହି ତିନି ଦେବତାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକୁ ତିନି ଭାଗ କଲା। ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ। ପୁତ୍ର, କିପରି ଏହି ତିନି ଦେବତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭିତରେ ତିନି ଭାଗ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି କଥା ମୋତେ ଶୁଣ। ଅଗ୍ନିରେ ଲାଲ ରୂପ ଅଗ୍ନିର ରୂପ; ଧଳା ରୂପ ଜଳର; କଳା ରୂପ ଖାଦ୍ୟର। ଅଗ୍ନିତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, ତିନି ରୂପ ହିଁ ସତ୍ୟ। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଲ ରୂପ ଅଗ୍ନିର; ଧଳା ରୂପ ଜଳର; କଳା ରୂପ ଖାଦ୍ୟର। ସୂର୍ଯ୍ୟତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, ତିନି ରୂପ ସତ୍ୟ। ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଲାଲ ରୂପ ଅଗ୍ନିର; ଧଳା ରୂପ ଜଳର; କଳା ରୂପ ଖାଦ୍ୟର। ଚନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, ତିନି ରୂପ ସତ୍ୟ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଲାଲ ରୂପ ଅଗ୍ନିର; ଧଳା ରୂପ ଜଳର; କଳା ରୂପ ଖାଦ୍ୟର। ବିଦ୍ୟୁତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ନାମ, ତିନି ରୂପ ସତ୍ୟ। ପୁରାତନ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଗୃହସ୍ଥ ଓ ବଡ଼ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ କହୁଥିଲେ, "ଆଜି ଆମ ପାଖରେ ଅଶୁଣା, ଅଚିନ୍ତିତ, ଅଜଣା କିଛି ନଥିବ।" କାରଣ, ସେମାନେ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ।