ଏକ ଦିନ, ଆରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କୁ ଗୌତମ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ କେଉଁ ସ୍ୱରୂପକୁ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ?” ଉଦ୍ଦାଳକ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛି।” ତେଣୁ ଗୌତମ କହିଲେ, “ଏହା ହେଉଛି ଆଧାର ଅତ୍ମା, ବୈଶ୍ୱାନର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ନିଜ ଅତ୍ମା ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ। ଏହି ଧ୍ୟାନରୁ ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛ।” ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର ଅତ୍ମା ଉପରେ ଯିଏ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥିବା ସମୟରେ ଆପ୍ତ ଜନମାନେ ଦେଖିପାରେ, ସେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥିବା ସମୟରେ ଆପ୍ତ ଜନମାନେ ଦେଖିପାରେ, ଏହିପରି ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଆପ୍ତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ କରେ, ତାଙ୍କର ପରିବାର ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକିଉଠେ। ଗୌତମ କହିଲେ, “ଏହି ଅତ୍ମାର ପାଦ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ। ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ନ ଆସିଥାନ୍ତା, ତୁମ ପାଦ ବିଫଳ ହେଇଯାଇଥାନ୍ତା।” ଏପରି ଗୌତମ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ବୈଶ୍ୱାନର ଅତ୍ମାକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଜାଣି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର ଅତ୍ମାକୁ ଏକ ହାତର ମାପରେ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅତ୍ମା ଭାବରେ ଉପାସନା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଅତ୍ମାରେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥାଏ।” ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର ଅତ୍ମାର ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ଷୁ ବହୁ ରୂପର, ଶ୍ୱାସ ଅନେକ ମାର୍ଗରେ ଚଳିଥାଏ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମୂତ୍ରାଶୟ ଧନ, ପାଦ ପୃଥିବୀ, ପାର୍ଶ୍ୱ ବେଦି, କେଶ ଦର୍ବ, ହୃଦୟ ଗୃହଅଗ୍ନି, ମନ ଅବ୍ଧିଅଗ୍ନି, ମୁଖ ହେଉଛି ହୱା ଅଗ୍ନି। ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର ଅତ୍ମାର ପୂଜା ସମୟରେ, ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଅଂଶକୁ ପ୍ରାଣଙ୍କୁ “ସ୍ୱାହା” କହି ଅଫର୍ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଚକ୍ଷୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଚକ୍ଷୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆକାଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଆକାଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆକାଶ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଫର୍ ଦେବା ସମୟରେ, “ବ୍ୟାନା, ସ୍ୱାହା” କହି ଅଫର୍ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ୟାନା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, କାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; କାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଚନ୍ଦ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦିଗ୍ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ତୃତୀୟ ଅଫର୍- “ଅପାନା, ସ୍ୱାହା” କହି ଅଫର୍ କରିବା ଉଚିତ। ଅପାନା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଵାଣୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଵାଣୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଅଗ୍ନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ପୃଥିବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ପୃଥିବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥ ଅଫର୍- “ସମାନା, ସ୍ୱାହା” କହି ଅଫର୍ କରିବା ଉଚିତ। ସମାନା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ବର୍ଷାଦେବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ବର୍ଷାଦେବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ବିଦ୍ୟୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ବର୍ଷାଦେବରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ପଞ୍ଚମ ଅଫର୍- “ଉଦାନା, ସ୍ୱାହା” କହି ଅଫର୍ କରିବା ଉଚିତ। ଉଦାନା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଚର୍ମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଚର୍ମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ବାୟୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ବାୟୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆକାଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଆକାଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସେ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଯଦି କେହି ଏହି ଜ୍ଞାନ ନ ରଖି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ତେବେ ଏହା ଏମିତି ହୁଏ ଯେ, ସେ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଅଗ୍ନିକୁ ଦୂର କରି ଅଫର୍ କରିଛି, ତାହାର ଫଳ ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି କେହି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ତାହାର ଅଫର୍ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଅତ୍ମାରେ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି କରିଥିବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ, କପାସ ଗୁଛା ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ଯିପରି ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଚାଣ୍ଡାଳକୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ନିଜ ବୈଶ୍ୱାନର ଅତ୍ମାରେ ଅଫର୍ କରିଥିବା ଭାବରେ ହୁଏ। ଯିପରି ଖାଲି ମାଆକୁ ଦେଖି ଭୁକ୍ତ ଶିଶୁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ଏପରି ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଘଟଣା ଆସିଛି। ଆରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, “ଶ୍ୱେତକେତୁ, ତୁମେ ଛାତ୍ର ଜୀବନ ବ୍ୟତୀତ କର; କାରଣ, ଆମ ପରିବାରରେ ଯେଉଁଠି କେହି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ସେ ବି ଜନ୍ମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ଶ୍ୱେତକେତୁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଚବିଶ ବର୍ଷରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ପାଠ ଶେଷ କରି ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବି ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଶ୍ୱେତକେତୁ, ତୁମେ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବି ଗର୍ବିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ଉପଦେଶ ଚାହିଲା କି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଣା ଶୁଣାଯିବ, ଅଚିନ୍ତିତ ଚିନ୍ତିତ ହେବ, ଅଜ୍ଞାତ ଜାଣାଯିବ?” ଶ୍ୱେତକେତୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମହାରାଜ, ଏପରି ଉପଦେଶ କିପରି ସମ୍ଭବ?