ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଦ୍ୱାନ ରାଜା ଏକ ଏକ କରି ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କାହାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରୁଛ?” ପ୍ରଥମେ, ଔପମନ୍ୟବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରେ।” ରାଜା କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କର, ସେହି ବୈଶ୍ୱାନର ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ ଉଜ୍ୱଳ। ଏହି ଧ୍ୟାନର ଫଳରେ, ତୁମ ବଂଶରେ ଉଜ୍ୱଳ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନକାରୀ ତିନିଥର ଭୋଜନ କରି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ଆତ୍ମୀୟ ହୋଇଯାଏ, ତାଙ୍କର ବଂଶ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଏହି ଅଂଶ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନଥାନ୍ତା, ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଖସିଯାଏ।” ପୁନି, ସତ୍ୟଯଜ୍ଞ ପୌଲୁଷି, ପ୍ରାଚୀନଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ରାଜା ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କାହାକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କର?” ସେ କହିଲେ, “ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଏହି ସବୁ ଆକାରର ଆତ୍ମା ବୈଶ୍ୱାନର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ କର। ତେଣୁ, ତୁମ ବଂଶରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଲୋକ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନକାରୀ ମାରେ ଘୋଡ଼ା ଚାଲିଥିବା ରଥରେ ବସେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧେ, ତିନିଥର ଭୋଜନ କରି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଆତ୍ମୀୟ ହୁଏ, ବଂଶ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ ଚକ୍ଷୁ ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଏହି ଅଂଶ। ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନଥାନ୍ତା, ତୁମେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।” ତା’ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାଲ୍ଲାବେୟ, ବୈୟାଘ୍ରପଦ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କାହାକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କର?” ସେ କହିଲେ, “ବାୟୁକୁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଏହି ବିଭିନ୍ନ ପଥର ଆତ୍ମା ବୈଶ୍ୱାନର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ କର। ତେଣୁ, ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ତୁମେ ପାଉଛ, ବିଭିନ୍ନ ରଥ ଲାଇନ୍ ତୁମ ପଛରେ ଚଲେ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନକାରୀ ତିନିଥର ଭୋଜନ କରି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଆତ୍ମୀୟ ହୁଏ, ବଂଶ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଏହି ଅଂଶ। ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନଥାନ୍ତା, ତୁମର ଶ୍ୱାସ ଚାଲିଯାଏ।” ଏହିପରି ଜନ ଶାର୍କରାକ୍ଷ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କାହାକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କର?” ସେ କହିଲେ, “ଆକାଶକୁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଏହି ସମୃଦ୍ଧିମୟ ଆତ୍ମା ବୈଶ୍ୱାନର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ କର। ତେଣୁ, ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଓ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନକାରୀ ତିନିଥର ଭୋଜନ କରି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଆତ୍ମୀୟ ହୁଏ, ବଂଶ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ ଗୁହା ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଏହି ଅଂଶ। ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନଥାନ୍ତା, ତୁମର ଗୁହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।” ତା’ପରେ, ବୁଡିଳ ଅଶ୍ୱତରାଶ୍ବି, ବୈୟାଘ୍ରପଦ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କାହାକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କର?” ସେ କହିଲେ, “ଜଳକୁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଏହି ଧନୀ ଆତ୍ମା ବୈଶ୍ୱାନର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ କର। ତେଣୁ, ତୁମେ ଧନୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନକାରୀ ତିନିଥର ଭୋଜନ କରି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଆତ୍ମୀୟ ହୁଏ, ବଂଶ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ ବ୍ଲାଡର ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଏହି ଅଂଶ। ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନଥାନ୍ତା, ତୁମର ବ୍ଲାଡର ଫାଟିଯାଏ।” ତା’ପରେ, ଉଦ୍ଦାଳକ ଅରୁଣି, ଗୌତମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କାହାକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କର?” ସେ କହିଲେ, “ପୃଥିବୀକୁ।” ରାଜା କହିଲେ, “ଏହି ଆଧାର ଆତ୍ମା ବୈଶ୍ୱାନର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ କର। ତେଣୁ, ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ଦୃଢ଼। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନକାରୀ ତିନିଥର ଭୋଜନ କରି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଆତ୍ମୀୟ ହୁଏ, ବଂଶ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ ପାଦ ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଏହି ଅଂଶ। ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନଥାନ୍ତା, ତୁମର ପାଦ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ।” ଏପରି, ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବୈଶ୍ୱାନର ଆତ୍ମାକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଜାଣି ଭୋଜନ କର, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର ଆତ୍ମାକୁ ଦେହର ମାନେ ମାପି ଏବଂ ନିଜର ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା ଭାବେ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ଭୋଜନ କରେ। ବୈଶ୍ୱାନର ଆତ୍ମାର ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ଦହନ ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ଷୁ ହେଉଛି ବିଭିନ୍ନ ଆକାର, ଶ୍ୱାସ ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ ଚାଲେ, ଗୁହା ହେଉଛି ସମୃଦ୍ଧି, ବ୍ଲାଡର ହେଉଛି ଧନ, ପାଦ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ, ପାର୍ଶ୍ୱ ହେଉଛି ்ଯଜ୍ଞବେଦୀ, କେଶ ହେଉଛି କୁଶ, ହୃଦୟ ହେଉଛି ଗୃହ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ମନ ହେଉଛି ଆହୁତି ଅଗ୍ନି, ମୁଖ ହେଉଛି ହୱବନ୍ଦାନ୍ତ ଅଗ୍ନି। ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର ଆତ୍ମାର ପୂଜା ରୂପେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଖାଦ୍ୟ ଆସେ, ଏହାକୁ “ପ୍ରାଣାୟ ସ୍ୱାହା” ବୋଲି ପ୍ରଥମ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ପ୍ରାଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଚକ୍ଷୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଚକ୍ଷୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଆକାଶ, ଆକାଶ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ, ଗୋଧନ, ଖାଦ୍ୟ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଆହୁତି “ବ୍ୟାନାୟ ସ୍ୱାହା”—ବ୍ୟାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ବ୍ୟାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ କାନ, ପିଛି ଚନ୍ଦ୍ର, ତା’ପରେ ଦିଗ, ତା’ପରେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏହିପରି ଫଳ ମିଳେ। ତୃତୀୟ ଆହୁତି “ଅପାନାୟ ସ୍ୱାହା”—ଅପାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତା’ପରେ ବାଣୀ, ତା’ପରେ ଅଗ୍ନି, ତା’ପରେ ପୃଥିବୀ, ତା’ପରେ ଏହାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଚତୁର୍ଥ ଆହୁତି “ସମାନାୟ ସ୍ୱାହା”—ସମାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ମନ, ମେଘଦେବ, ବିଜୁଳି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଅଂତିମ ଆହୁତି “ଉଦାନାୟ ସ୍ୱାହା”—ଉଦାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତ୍ୱଚ୍ଛ, ପବନ, ଆକାଶ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏହି ଭଳି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ ସନ୍ତାନ, ଗୋଧନ, ଖାଦ୍ୟ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜ ମିଳେ। ଯଦି କେହି ଏହି ଜ୍ଞାନ ବିନା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ତେବେ ସେ ଅଗ୍ନିର କୋଇଲା ହଟାଇ ଛାରରେ ଆହୁତି ଦେଉଥିବା ପରି ଫଳ ପାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ତାହାର ଆହୁତି ପହଞ୍ଚେ।