ଅପରାହ୍ନ ପରେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଯେ ସମୟ ଅଛି, ସେହି ସମୟକୁ ଉପଦ୍ରବ ଭାଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଏହି ଭାଗରେ ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁମାନେ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ପଶୁମାନେ ଜଣେ ମଣିଷକୁ ଦେଖିଲେ ଏକାଉଁ ଅଟୁ ଅଟୁ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଗହ୍ୱରକୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି ସାମନ୍ର ଉପଦ୍ରବ ଭାଗର ଅଧିକାରୀ। ଏବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପ୍ରଥମ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ନିଧନା ଭାଗ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଏହି ଭାଗରେ ପିତୃମାନେ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଶୟନ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି ସାମନ୍ର ନିଧନା ଭାଗର ଅଧିକାରୀ। ଏହିପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସାପ୍ତପଦୀ ସାମନ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏବେ, ସାପ୍ତପଦୀ ସାମନ୍କୁ ନିଜ ପରିମାଣରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ହିଙ୍କାର—ତିନି ଅକ୍ଷର; ପ୍ରସ୍ତାବ—ତିନି ଅକ୍ଷର; ଏହିପରି, ଦୁଇଟି ସମାନ। ଆଦି—ଦୁଇ ଅକ୍ଷର; ପ୍ରତିହାର—ଚାରି ଅକ୍ଷର; ଏଠାରେ ଏକ; ଏହିପରି, ସମାନ। ଉଦ୍ଗୀଥ—ତିନି ଅକ୍ଷର; ଉପଦ୍ରବ—ଚାରି ଅକ୍ଷର; ତିନି ତିନି ସମାନ, ଏକ ଅକ୍ଷର ରହିଯାଏ, ତିନି ଅକ୍ଷର ହେଉଅଛି; ଏହିପରି, ସମାନ। ନିଧନା—ତିନି ଅକ୍ଷର; ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସମାନ। ଏହି ଅକ୍ଷରଗୁଡିକ ମୋଟ ୨୨ଟି। ଏହି ୨୧ ଅକ୍ଷରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; କାରଣ, ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ୨୧। ୨୨ ଅକ୍ଷରରେ ଉଚ୍ଚତମ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ; ଏହା ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ଦୁଃଖରହିତ ଜଗତ। ଏହିପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ପରିମାଣରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସାପ୍ତପଦୀ ସାମନ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେ ସାମନ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ମନ ହିଙ୍କାର, ଭାଷା ପ୍ରସ୍ତାବ, ଚକ୍ଷୁ ଉଦ୍ଗୀଥ, କଣ ପ୍ରତିହାର, ଶ୍ୱାସ ନିଧନା—ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ, ପ୍ରାଣରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ଗାୟତ୍ରୀକୁ ପ୍ରାଣରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ପ୍ରାଣବାନ୍, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଲଭନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ମନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ହିଙ୍କାର ହେଉଛି ମଥନ; ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଉଛି ଧୁଆଁ ଉଠିବା; ଉଦ୍ଗୀଥ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱଳନ; ପ୍ରତିହାର ହେଉଛି ଅଙ୍ଗାର ହେବା; ନିଧନା ହେଉଛି ଶାନ୍ତି; ଏହି ନିଧନା ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଅଗ୍ନିରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ରଥନ୍ତରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭା ପାଉନ୍ତି, ଭୋଜନକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ଜଳ ଚୁଷିବା କିମ୍ବା ଥୁଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। ସମ୍ବାଦ ହିଙ୍କାର, ଜଣାଇବା ପ୍ରସ୍ତାବ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଶୟନ କରିବା ଉଦ୍ଗୀଥ, ପୁନଃ ଶୟନ କରିବା ପ୍ରତିହାର, ସମୟ ବିତିବା ନିଧନା, ଅତିକ୍ରମ କରିବା ନିଧନା; ଏହି ଦମ୍ପତିରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ବାମଦେବ୍ୟକୁ ଦମ୍ପତିରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଏକତା ପାଉନ୍ତି; ଏକତାରୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି; କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହିଙ୍କାର, ପ୍ରଭାତ ପ୍ରସ୍ତାବ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଉଦ୍ଗୀଥ, ଅପରାହ୍ନ ପ୍ରତିହାର, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ନିଧନା; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ବ୍ରହତ୍ ସାମନ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭୋଜନକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। ମେଘ ହିଙ୍କାର, ମେଘ ଜନ୍ମ ପ୍ରସ୍ତାବ, ବର୍ଷା ଉଦ୍ଗୀଥ, ତଡ଼ିତ୍ ଓ ଅସ୍ତରେ ପ୍ରତିହାର, ବର୍ଷା ବନ୍ଦ ନିଧନା; ଏହି ବର୍ଷାମେଘରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ବୈରୂପ ସାମନ୍କୁ ବର୍ଷାମେଘରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ବିକୃତ ଓ ସୁନ୍ଦର ଗୋଧନ ଲଭନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି; ବର୍ଷା ମେଘକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। ବସନ୍ତ ହିଙ୍କାର, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରସ୍ତାବ, ବର୍ଷା ଉଦ୍ଗୀଥ, ଶରତ୍ ପ୍ରତିହାର, ଶୀତ ନିଧନା; ଏହି ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବୈରାଜ ସାମନ୍କୁ ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ସନ୍ତାନ, ଗୋଧନ ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭା ପାଉନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି; ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। ପୃଥିବୀ ହିଙ୍କାର, ଆକାଶ ପ୍ରସ୍ତାବ, ସ୍ୱର୍ଗ ଉଦ୍ଗୀଥ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିହାର, ସାଗର ନିଧନା; ଏହି ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶକ୍ୱରୀ ସାମନ୍କୁ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି; ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। ଛାଗ ହିଙ୍କାର, ଭେଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ, ଗାଈ ଉଦ୍ଗୀଥ, ଘୋଡ଼ା ପ୍ରତିହାର, ମଣିଷ ନିଧନା; ଏହି ପଶୁମାନେ ବିନ୍ୟସ୍ତ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ରେବତୀ ସାମନ୍କୁ ପଶୁମାନେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଗୋଧନର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି; ପଶୁମାନେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ। କେଶ ହିଙ୍କାର, ଚମ ର ପ୍ରସ୍ତାବ, ମାଂସ ଉଦ୍ଗୀଥ, ହାଡ଼ ପ୍ରତିହାର, ମଜ୍ଜା ନିଧନା; ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ୟସ୍ତ।