ते वा एते गुह्या आदेशा एतद्ब्रह्माभ्यतपꣳस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यꣳरसोऽजायत
हीच ती गुप्त ठिकाणे आहेत; हे ब्रह्म तापले आणि त्या तापलेल्या ब्रह्मातून कीर्ती, तेज, इंद्रिये, बळ, अन्न, आणि सार निर्माण झाले.
तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य मध्ये क्षोभत इव
त्याने ते अक्षर उच्चारले आणि सूर्याभोवती सर्व बाजूंनी गेला; आणि हेच ते आहे, जे सूर्याच्या मध्यभागी असताना जणू काही हालचाल होते असे दिसते.
ते वा एते रसानाꣳरसा वेदा हि रसास्तेषामेते रसास्तानि वा एतान्यमृतानाममृतानि वेदा ह्यमृतास्तेषामेतान्यमृतानि
हीच रसांची सार आहेत; कारण वेद हेच रस आहेत आणि हे त्यांचे सार आहेत. हीच अमरांमध्ये अमर आहेत; कारण वेद अमर आहेत आणि हे त्यांचे अमर आहेत.
तद्यत्प्रथमममृतं तद्वसव उपजीवन्त्यग्निना मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति
जे पहिले अमृत आहे, त्यावर वसु जगतात, अग्नीच्या तोंडाने; देव जेवतात किंवा पित नाहीत, पण हे अमृत पाहून तृप्त होतात.
त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति
ते या रूपात प्रवेश करतात आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतात.
स य एतदेवममृतं वेद वसूनामेवैको भूत्वाग्निनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स य एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति
जो हे अमृत जाणतो, तो वसूंमध्ये एक होतो, अग्नीच्या तोंडाने हे अमृत पाहून तृप्त होतो; तो या रूपात प्रवेश करतो आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतो.
स यावदादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता वसूनामेव तावदाधिपत्यꣳस्वाराज्यं पर्येता
जोपर्यंत सूर्य पूर्वेकडून उगवतो आणि पश्चिमेकडे मावळतो, तोपर्यंत त्याचे वसूंमध्ये अधिपत्य आणि स्वराज्य असते.
अथ यद्द्वितीयममृतं तद्रुद्रा उपजीवन्तीन्द्रेण मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति
आता, जे दुसरे अमृत आहे, त्यावर रुद्र जगतात, इंद्राच्या तोंडाने; देव जेवतात किंवा पित नाहीत, पण हे अमृत पाहून तृप्त होतात.
त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति
ते या रूपात प्रवेश करतात आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतात.
स य एतदेवममृतं वेद रुद्राणामेवैको भूत्वेन्द्रेणैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति
जो हे अमृत जाणतो, तो रुद्रांमध्ये एक होतो, इंद्राच्या तोंडाने हे अमृत पाहून तृप्त होतो; तो या रूपात प्रवेश करतो आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतो.
स यावदादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता द्विस्तावद्दक्षिणत उदेतोत्तरतोऽस्तमेता रुद्राणामेव तावदाधिपत्यꣳस्वाराज्यं पर्येता
जोपर्यंत सूर्य दक्षिणेकडून दोनदा उगवतो आणि उत्तर दिशेला मावळतो, तोपर्यंत त्याचे रुद्रांमध्ये अधिपत्य आणि स्वराज्य असते.
अथ यत्तृतीयममृतं तदादित्या उपजीवन्ति वरुणेन मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति
आता, जे तिसरे अमृत आहे, त्यावर आदित्य जगतात, वरुणाच्या तोंडाने; देव जेवतात किंवा पित नाहीत, पण हे अमृत पाहून तृप्त होतात.
त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति
ते या रूपात प्रवेश करतात आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतात.
स य एतदेवममृतं वेदादित्यानामेवैको भूत्वा वरुणेनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति
जो हे अमृत जाणतो, तो आदित्यांमध्ये एक होतो, वरुणाच्या तोंडाने हे अमृत पाहून तृप्त होतो; तो या रूपात प्रवेश करतो आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतो.
स यावदादित्यो दक्षिणत उदेतोत्तरतोऽस्तमेता द्विस्तावत्पश्चादुदेता पुरस्तादस्तमेतादित्यानामेव तावदाधिपत्यꣳस्वाराज्यं पर्येता
जोपर्यंत सूर्य दक्षिणेकडून उगवतो आणि उत्तर दिशेला दोनदा मावळतो, आणि पश्चिमेकडून उगवून पूर्वेकडे मावळतो, तोपर्यंत त्याचे आदित्यांमध्ये अधिपत्य आणि स्वराज्य असते.
अथ यच्चतुर्थममृतं तन्मरुत उपजीवन्ति सोमेन मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति
आता, जे चौथे अमृत आहे, त्यावर मरुत जगतात, सोमाच्या तोंडाने; देव जेवतात किंवा पित नाहीत, पण हे अमृत पाहून तृप्त होतात.
त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति
ते फक्त ह्याच रूपात प्रवेश करतात आणि ह्याच रूपातून पुन्हा प्रकट होतात.
स य एतदेवममृतं वेद मरुतामेवैको भूत्वा सोमेनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति
जो हा अमर तत्त्व जाणतो, तो मरुतांमध्ये एक होतो, सोम हाच त्याचा मुख असतो, हे अमृत पाहून तो तृप्त होतो; तो फक्त ह्याच रूपात प्रवेश करतो आणि ह्याच रूपातून पुन्हा प्रकट होतो.
स यावदादित्यः पश्चादुदेता पुरस्तादस्तमेता द्विस्तावदुत्तरत उदेता दक्षिणतोऽस्तमेता मरुतामेव तावदाधिपत्य्ꣳस्वाराज्यं पर्येता
जोपर्यंत सूर्य पश्चिमेकडून उगवतो आणि पूर्वेकडे मावळतो, तितक्याच वेळा तो उत्तरेकडून उगवतो आणि दक्षिणेकडे मावळतो; एवढेच मरुतांमध्ये त्याचे राज्य आणि सार्वभौमत्व असते.
अथ यत्पञ्चमममृतं तत्साध्या उपजीवन्ति ब्रह्मणा मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति
पाचवे अमृत तत्त्व म्हणजे साध्य देवता ज्यावर जगतात, ब्रह्मा त्यांचा मुख असतो; देवता ना खातात ना पितात, हे अमृत पाहूनच त्या तृप्त होतात.
त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति
त्या फक्त ह्याच रूपात प्रवेश करतात आणि ह्याच रूपातून पुन्हा प्रकट होतात.
स य एतदेवममृतं वेद साध्यानामेवैको भूत्वा ब्रह्मणैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति
जो हा अमर तत्त्व जाणतो, तो साध्यांमध्ये एक होतो, ब्रह्मा हाच त्याचा मुख असतो, हे अमृत पाहून तो तृप्त होतो; तो फक्त ह्याच रूपात प्रवेश करतो आणि ह्याच रूपातून पुन्हा प्रकट होतो.
स यावदादित्य उत्तरत उदेता दक्षिणतोऽस्तमेता द्विस्तावदूर्ध्वमुदेतार्वागस्तमेता साध्यानामेव तावदाधिपत्यꣳस्वाराज्यं पर्येता
जोपर्यंत सूर्य उत्तरेकडून उगवतो आणि दक्षिणेकडे मावळतो, तितक्याच वेळा तो वर उगवतो आणि खाली मावळतो; एवढेच साध्यांमध्ये त्याचे राज्य आणि सार्वभौमत्व असते.
अथ तत ऊर्ध्व उदेत्य नैवोदेता नास्तमेतैकल एव मध्ये स्थाता तदेष श्लोकः
मग तिथून वर उगवल्यावर, तो ना उगवतो ना मावळतो, तो एकटाच मधोमध स्थिर राहतो; त्यावर हा श्लोक आहे.
न वै तत्र न निम्लोच नोदियाय कदाचन । देवास्तेनाहꣳसत्येन मा विराधिषि ब्रह्मणेति
तेथे तो कधीही ना मावळतो ना उगवतो; हे देवांनो, या सत्यामुळे मला ब्रह्मा पासून वंचित करू नका.
न ह वा अस्मा उदेति न निम्लोचति सकृद्दिवा हैवास्मै भवति य एतामेवं ब्रह्मोपनिषदं वेद
खरंच, ज्याला ही ब्रह्मोपनिषद अशा प्रकारे ठाऊक आहे, त्याच्यासाठी तो सूर्य ना उगवतो ना मावळतो; त्याच्यासाठी एकच दिवस असतो.
तद्धैतद्ब्रह्मा प्रजापतय उवाच प्रजापतिर्मनवे मनुः प्रजाभ्यस्तद्धैतदुद्दालकायारुणये ज्येष्ठाय पुत्राय पिता ब्रह्म प्रोवाच
हे ब्रह्मा प्रजापतींना सांगितले, प्रजापतींनी मनूस सांगितले, मनूने आपल्या संततींना सांगितले; हे उद्दालक आरुणी यांनी आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला सांगितले.
इदं वाव तज्ज्येष्ठाय पुत्राय पिता ब्रह्म प्रब्रूयात्प्रणाय्याय वान्तेवासिने
हे ब्रह्मा वडिलांनी आपल्या ज्येष्ठ मुलाला किंवा निष्ठावान शिष्याला सांगावे.
नान्यस्मै कस्मैचन यद्यप्यस्मा इमामद्भिः परिगृहीतां धनस्य पूर्णां दद्यादेतदेव ततो भूय इत्येतदेव ततो भूय इति
हे कोणालाही दुसऱ्याला सांगू नये, जरी त्याने हे सर्व धन पाण्याने भरून दिलं तरी; ह्यापेक्षा काहीच मोठं नाही, ह्यापेक्षा काहीच श्रेष्ठ नाही.
गायत्री वा ईदꣳ सर्वं भूतं यदिदं किं च वाग्वै गायत्री वाग्वा इदꣳ सर्वं भूतं गायति च त्रायते च
गायत्री म्हणजे हे सर्व, जे काही आहे ते; वाणीच गायत्री आहे, वाणी हे सर्व आहे, कारण ती गाते आणि रक्षण करते.