पुरा तृतीयसवनस्योपाकरणाज्जघनेनाहवनीयस्योदङ्मुख उपविश्य स आदित्यꣳस वैश्वदेवꣳ सामाभिगायति
तिसऱ्या सोमयागासाठीची साधनं आणण्यापूर्वी, तो अग्नीच्या उत्तरेला पाठ करून बसतो आणि सूर्याला वैश्वदेव साम गातो.
लो3कद्वारमपावा3र्णू33पश्येम त्वा वयꣳ स्वारा 33333 हु3म् आ33 ज्या3 यो3आ 32111 इति
हे तेजस्वी सूर्यदेवा, आम्ही तुझ्या या मुक्त जगाच्या दाराकडे पाहू दे—स्वार, हुं, आज्या योआ.
आदित्यमथ वैश्वदेवं लो3कद्वारमपावा3र्णू33 पश्येम त्वा वयꣳसाम्रा33333 हु3म् आ33 ज्या3यो3आ 32111 इति
सूर्याला, वैश्वदेवाला तो गातो—'हे तेजस्वी सूर्यदेवा, आम्ही तुझ्या या मुक्त जगाच्या दाराकडे पाहू दे—साम्र, हुं, आज्या योआ.'
अथ जुहोति नम आदित्येभ्यश्च विश्वेभ्यश्च देवेभ्यो दिविक्षिद्भ्यो लोकक्षिद्भ्यो लोकं मे यजमानाय विन्दत
मग तो म्हणतो—'सर्व आदित्यांना, सर्व देवांना, स्वर्गात व पृथ्वीवर राहणाऱ्यांना नमस्कार. या यजमानासाठी त्याचा लोक मिळवून दे.' असं म्हणत तो आहुती देतो.
एष वै यजमानस्य लोक एतास्म्यत्र यजमानः परस्तादायुषः स्वाहापहत परिघमित्युक्त्वोत्तिष्ठति
हा खरोखर यजमानाचा लोक आहे. इथे मी यजमान आहे; या आयुष्यापलीकडे, 'स्वाहा, अडथळा दूर झाला' असं म्हणून तो उठतो.
तस्मा आदित्याश्च विश्वे च देवास्तृतीयसवनꣳसंप्रयच्छन्त्येष ह वै यज्ञस्य मात्रां वेद य एवं वेद य एवं वेद
म्हणूनच आदित्य आणि सर्व देव तिसरं सावन देतात. जो असं जाणतो, त्यालाच यज्ञाचं खरं माप कळतं.
असौ वा आदित्यो देवमधु तस्य द्यौरेव तिरश्चीनवꣳशोऽन्तरिक्षमपूपो मरीचयः पुत्राः
तो सूर्य म्हणजे देवतांचं मध आहे; त्याची आडवी किरणं म्हणजे वरचं आवरण, आकाश म्हणजे मधाचं पिठ, आणि त्याच्या किरणांपासून त्याची मुलं निर्माण होतात.
तस्य ये प्राञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्राच्यो मधुनाड्यः । ऋच एव मधुकृत ऋग्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपस्ता वा एता ऋचः
त्याच्या जे पूर्वेकडील किरण आहेत, तेच त्याच्या पूर्वेकडील मधाच्या नाड्या आहेत; ऋच म्हणजे मध बनवणारी, ऋग्वेद म्हणजे फुल, आणि त्या अमर जल म्हणजे या ऋचा आहेत.
एतमृग्वेदमभ्यतपꣳस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यꣳरसोऽजायत
त्याने हा ऋग्वेद ओतला; त्यातून, ओतल्यानंतर, कीर्ती, तेज, इंद्रिय, सामर्थ्य, अन्न, आणि सार निर्माण झालं.
तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य रोहितꣳरूपम्
त्याने त्याचा आस्वाद घेतला; तो सूर्याजवळ जाऊन राहिला; आणि हेच सूर्याचं तांबडं रूप आहे.
अथ येऽस्य दक्षिणा रश्मयस्ता एवास्य दक्षिणा मधुनाड्यो यजूꣳष्येव मधुकृतो यजुर्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपः
आता, त्याचे जे दक्षिणेकडील किरण आहेत, तेच त्याच्या दक्षिणेकडील मधाच्या नाड्या आहेत; यजुस म्हणजे मध बनवणारी, यजुर्वेद म्हणजे फुल, आणि त्या अमर जल म्हणजे हेच आहेत.
तानि वा एतानि यजूꣳष्येतं यजुर्वेदमभ्यतपꣳस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यꣳरसोजायत
हीच ती यजुस मंत्रं; त्याने हा यजुर्वेद ओतला; त्यातून, ओतल्यानंतर, कीर्ती, तेज, इंद्रिय, सामर्थ्य, अन्न, आणि सार निर्माण झालं.
तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य शुक्लꣳरूपम्
त्याने त्याचा आस्वाद घेतला; तो सूर्याजवळ जाऊन राहिला; आणि हेच सूर्याचं पांढरं रूप आहे.
अथ येऽस्य प्रत्यञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्रतीच्यो मधुनाड्यः सामान्येव मधुकृतः सामवेद एव पुष्पं ता अमृता आपः
आता, त्याचे जे पश्चिमेकडील किरण आहेत, तेच त्याच्या पश्चिमेकडील मधाच्या नाड्या आहेत; साम म्हणजे मध बनवणारी, सामवेद म्हणजे फुल, आणि त्या अमर जल म्हणजे हेच आहेत.
तानि वा एतानि सामान्येतꣳसामवेदमभ्यतपꣳस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यꣳरसोऽजायत
हीच ती साम गीते; त्याने हा सामवेद ओतला; त्यातून, ओतल्यानंतर, कीर्ती, तेज, इंद्रिय, सामर्थ्य, अन्न, आणि सार निर्माण झालं.
तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य कृष्णꣳरूपम्
त्याने त्याचा आस्वाद घेतला; तो सूर्याजवळ जाऊन राहिला; आणि हेच सूर्याचं काळं रूप आहे.
अथ येऽस्योदञ्चो रश्मयस्ता एवास्योदीच्यो मधुनाड्योऽथर्वाङ्गिरस एव मधुकृत इतिहासपुराणं पुष्पं ता अमृता आपः
आता, त्याचे जे उत्तरेकडील किरण आहेत, तेच त्याच्या उत्तरेकडील मधाच्या नाड्या आहेत; अथर्वाङ्गिरस म्हणजे मध बनवणारी, इतिहास आणि पुराण म्हणजे फुल, आणि त्या अमर जल म्हणजे हेच आहेत.
ते वा एतेऽथर्वाङ्गिरस एतदितिहासपूराणमभ्यतपꣳस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यꣳरसोऽजायत
हीच ती अथर्वाङ्गिरस सूत्रं; त्याने हा इतिहास आणि पुराण ओतला; त्यातून, ओतल्यानंतर, कीर्ती, तेज, इंद्रिय, सामर्थ्य, अन्न, आणि सार निर्माण झालं.
तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य परं कृष्णꣳ रूपम्
त्याने ते अक्षर उच्चारले आणि सूर्याभोवती सर्व बाजूंनी गेला; आणि हेच ते आहे, जे सूर्याचे श्रेष्ठ काळे रूप आहे.
अथ येऽस्योर्ध्वा रश्मयस्ता एवास्योर्ध्वा मधुनाड्यो गुह्या एवादेशा मधुकृतो ब्रह्मैव पुष्पं ता अमृता आपः
आता, त्याच्या वरच्या किरणा म्हणजे त्याच्या वरच्या मधाच्या वाहिन्या आहेत, त्या मध तयार करणाऱ्यांची गुप्त ठिकाणे आहेत; ब्रह्म हेच फुल आहे, आणि त्या अमर जल आहेत.
ते वा एते गुह्या आदेशा एतद्ब्रह्माभ्यतपꣳस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यꣳरसोऽजायत
हीच ती गुप्त ठिकाणे आहेत; हे ब्रह्म तापले आणि त्या तापलेल्या ब्रह्मातून कीर्ती, तेज, इंद्रिये, बळ, अन्न, आणि सार निर्माण झाले.
तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य मध्ये क्षोभत इव
त्याने ते अक्षर उच्चारले आणि सूर्याभोवती सर्व बाजूंनी गेला; आणि हेच ते आहे, जे सूर्याच्या मध्यभागी असताना जणू काही हालचाल होते असे दिसते.
ते वा एते रसानाꣳरसा वेदा हि रसास्तेषामेते रसास्तानि वा एतान्यमृतानाममृतानि वेदा ह्यमृतास्तेषामेतान्यमृतानि
हीच रसांची सार आहेत; कारण वेद हेच रस आहेत आणि हे त्यांचे सार आहेत. हीच अमरांमध्ये अमर आहेत; कारण वेद अमर आहेत आणि हे त्यांचे अमर आहेत.
तद्यत्प्रथमममृतं तद्वसव उपजीवन्त्यग्निना मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति
जे पहिले अमृत आहे, त्यावर वसु जगतात, अग्नीच्या तोंडाने; देव जेवतात किंवा पित नाहीत, पण हे अमृत पाहून तृप्त होतात.
त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति
ते या रूपात प्रवेश करतात आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतात.
स य एतदेवममृतं वेद वसूनामेवैको भूत्वाग्निनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स य एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति
जो हे अमृत जाणतो, तो वसूंमध्ये एक होतो, अग्नीच्या तोंडाने हे अमृत पाहून तृप्त होतो; तो या रूपात प्रवेश करतो आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतो.
स यावदादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता वसूनामेव तावदाधिपत्यꣳस्वाराज्यं पर्येता
जोपर्यंत सूर्य पूर्वेकडून उगवतो आणि पश्चिमेकडे मावळतो, तोपर्यंत त्याचे वसूंमध्ये अधिपत्य आणि स्वराज्य असते.
अथ यद्द्वितीयममृतं तद्रुद्रा उपजीवन्तीन्द्रेण मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति
आता, जे दुसरे अमृत आहे, त्यावर रुद्र जगतात, इंद्राच्या तोंडाने; देव जेवतात किंवा पित नाहीत, पण हे अमृत पाहून तृप्त होतात.
त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति
ते या रूपात प्रवेश करतात आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतात.
स य एतदेवममृतं वेद रुद्राणामेवैको भूत्वेन्द्रेणैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति
जो हे अमृत जाणतो, तो रुद्रांमध्ये एक होतो, इंद्राच्या तोंडाने हे अमृत पाहून तृप्त होतो; तो या रूपात प्रवेश करतो आणि या रूपातून पुन्हा प्रकट होतो.