തꣳ ഹ പ്രവാഹണോ ജൈവലിരുവാചാന്തവദ്വൈ കില തേ ശാലാവത്യ സാമ യസ്ത്വേതര്ഹി ബ്രൂയാന്മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി മൂര്ധാ തേ വിപതേദിതി ഹന്താഹമേതദ്ഭഗവതോ വേദാനീതി വിദ്ധീതി ഹോവാച
അപ്പോൾ പ്രവാഹണ ജൈവലി ശാലാവത്യനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ സാമം അന്തമുള്ളതാണ്; നീ ഇപ്പോൾ ഇതു പറയുകയാണെങ്കിൽ, നിന്റെ തല വീഴും.' 'എന്റെ തല വീഴട്ടെ,' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. 'നമുക്ക് ഇതറിയാം,' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. 'അറിയൂ,' എന്ന് മറുപടി.
അസ്യ ലോകസ്യ കാ ഗതിരിത്യാകാശ ഇതി ഹോവാച സര്വാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാന്യാകാശാദേവ സമുത്പദ്യന്ത ആകാശം പ്രത്യസ്തം യന്ത്യാകാശോ ഹ്യേവൈഭ്യോ ജ്യായാനകാശഃ പരായണമ്
'ഈ ലോകത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്?' 'ആകാശം,' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. 'എല്ലാ ജീവികളും ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, ആകാശത്തിലേക്കാണ് മടങ്ങുന്നത്; ആകാശം അവയെക്കാൾ വലിയതാണ്, ആകാശം തന്നെയാണ് അവയുടെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം.'
സ ഏഷ പരോവരീയാനുദ്ഗീഥഃ സ ഏഷോഽനന്തഃ പരോവരീയോ ഹാസ്യ ഭവതി പരോവരീയസോ ഹ ലോകാഞ്ജയതി യ ഏതദേവം വിദ്വാന്പരോവരീയാꣳസമുദ്ഗീഥമുപാസ്തേ
ഇതാണ് അത്യുന്നതമായ ഉദ്ഗീതം; ഇതാണ് അനന്തം. ഈ അത്യുന്നതമായ ഉദ്ഗീതം ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവൻ അത്യുന്നതനും ശ്രേഷ്ഠനും ആകുന്നു; അവൻ അത്യുന്നതമായ ലോകങ്ങളെ ജയിക്കുന്നു.
തꣳ ഹൈതമതിധന്വാ ശൌനക ഉദരശാണ്ഡില്യായോക്ത്വോവാച യാവത്ത ഏനം പ്രജായാമുദ്ഗീഥം വേദിഷ്യന്തേ പരോവരീയോ ഹൈഭ്യസ്താവദസ്മിꣳല്ലോകേ ജീവനം ഭവിഷ്യതി
അതിനുശേഷം അതിധന്വാ ശൗണകൻ ഉദരശാണ്ഡില്യനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇവരുടെ സന്തതികളിൽ ആരെങ്കിലും ഈ ഉദ്ഗീതം അറിയുന്നിടത്തോളം, അവർക്കു ഈ ലോകത്ത് ജീവൻ ഉണ്ടാകും.'
തഥാമുഷ്മിꣳ ല്ലോകേ ലോക ഇതി സ യ ഏതമേവം വിദ്വാനുപാസ്തേ പരോവരീയ ഏവ ഹാസ്യാസ്മിꣳല്ലോകേ ജീവനം ഭവതി തഥാമുഷ്മിꣳല്ലോകേ ലോക ഇതി ലോകേ ലോക ഇതി
അങ്ങനെ തന്നെ മറ്റെ ലോകത്തും ലോകം ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ വിധത്തിൽ അറിഞ്ഞ് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവനു ഈ ലോകത്ത് അത്യുന്നതമായ ജീവൻ ലഭിക്കും; അപ്പുറത്തുള്ള ലോകത്ത് ലോകം പിന്നെയും ലോകം എന്നിങ്ങനെ ഉണ്ടാകും.
മടചീഹതേഷു കുരുഷ്വാടിക്യാ സഹ ജായയോഷസ്തിര്ഹ ചാക്രായണ ഇഭ്യഗ്രാമേ പ്രദ്രാണക ഉവാസ
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ വാട്ടിക എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഇഭ്യകുലത്തിൽ പെട്ട ചക്രായണൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം താമസിച്ചു.
സ ഹേഭ്യം കുല്മാഷാന്ഖാദന്തം ബിഭിക്ഷേ തꣳ ഹോവാച । നേതോഽന്യേ വിദ്യന്തേ യച്ച യേ മ ഇമ ഉപനിഹിതാ ഇതി
അവിടെ അവൻ അവരിൽ നിന്ന് പച്ചക്കറി തേടി. അവർ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ ഒരാൾ പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് വേണ്ടി മാറ്റിവച്ചതൊഴികെ മറ്റൊന്നുമില്ല.'
ഏതേഷാം മേ ദേഹീതി ഹോവാച താനസ്മൈ പ്രദദൌ ഹന്താനുപാനമിത്യുച്ഛിഷ്ടം വൈ മേ പീതꣳ സ്യാദിതി ഹോവാച
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇവയിൽ കുറച്ച് എനിക്ക് തരിക.' അവർ അവനു കൊടുത്തു. പിന്നെ അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഉള്ളതിന്റെ ശേഷിപ്പും എനിക്ക് തരിക, കാരണം പ്രധാനഭാഗം ഞാൻ കഴിച്ചിരിക്കാം.'
ന സ്വിദേതേഽപ്യുച്ഛിഷ്ടാ ഇതി ന വാ അജീവിഷ്യമിമാ ന ഖാദന്നിതി ഹോവാച കാമോ മ ഉദപാനമിതി
അവർ പറഞ്ഞു: 'ഇവയും ശേഷിപ്പല്ല.' അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇവ ഞാൻ കഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കില്ലായിരുന്നു.' പിന്നെ അവൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'എനിക്ക് വെള്ളം ലഭിക്കണമേ.'
സ ഹ ഖാദിത്വാതിശേഷാഞ്ജായായാ ആജഹാര സാഗ്ര ഏവ സുഭിക്ഷാ ബഭൂവ താന്പ്രതിഗൃഹ്യ നിദധൌ
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം ശേഷിപ്പു ഭാര്യയോടു കൊണ്ടുവന്നു. അവൾക്ക് അതുകൊണ്ട് നല്ല സമൃദ്ധി ലഭിച്ചു. അവൾ അവ സ്വീകരിച്ച് സൂക്ഷിച്ചു.
സ ഹ പ്രാതഃ സഞ്ജിഹാന ഉവാച യദ്ബതാന്നസ്യ ലഭേമഹി ലഭേമഹി ധനമാത്രാꣳ രാജാസൌ യക്ഷ്യതേ സ മാ സര്വൈരാര്ത്വിജ്യൈര്വൃണീതേതി
രാവിലെ പുറപ്പെടാൻ തയ്യാറാകുമ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് അന്നം ലഭിക്കുമോ, അല്ലെങ്കിൽ കുറച്ച് സമ്പത്ത് കിട്ടുമോ. രാജാവ് യജ്ഞം നടത്തുന്നു; അവൻ എല്ലാ പുരോഹിതരോടും കൂടെ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ എനിക്കും ഭാഗ്യം.'
തം ജായോവാച ഹന്ത പത ഇമ ഏവ കുല്മാഷാ ഇതി താന്ഖാദിത്വാമും യജ്ഞം വിതതമേയായ
ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഈ പച്ചക്കറികൾ കഴിക്കൂ.' അവൻ അവ കഴിച്ചു, പിന്നെ യജ്ഞം നടക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തത്രോദ്ഗാതൄനാസ്താവേ സ്തോഷ്യമാണാനുപോപവിവേശ സ ഹ പ്രസ്തോതാരമുവാച
അവിടെ ഉദ്ഗാതാക്കൾ സ്തുതി പാടാൻ തയ്യാറാവുമ്പോൾ അവൻ അവരുടെ ഇടയിൽ ഇരുന്നു. അവൻ പ്രസ്തോതാവിനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രസ്തോതര്യാ ദേവതാ പ്രസ്താവമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രസ്തോഷ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി
പ്രസ്തോതാവിനോട് അവൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രസ്താവത്തിന്റെ ദേവത പ്രസ്താവത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ അവളെ അറിയാതെ പ്രസ്താവം പാടിയാൽ നിന്റെ തല വീഴും.'
ഏവമേവോദ്ഗാതാരമുവാചോദ്ഗാതര്യാ ദേവതോദ്ഗീഥമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാനുദ്ഗാസ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി
അദേഹം ഉദ്ഗാതാവിനോടും അങ്ങനെ തന്നെ പറഞ്ഞു: 'ഉദ്ഗീതത്തിന്റെ ദേവത ഉദ്ഗീതത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ അവളെ അറിയാതെ ഉദ്ഗീതം പാടിയാൽ നിന്റെ തല വീഴും.'
ഏവമേവ പ്രതിഹര്താരമുവാച പ്രതിഹര്തര്യാ ദേവതാ പ്രതിഹാരമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രതിഹരിഷ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി തേ ഹ സമാരതാസ്തൂഷ്ണീമാസാംചക്രിരേ
അദേഹം പ്രതിഹർത്താവിനോടും അങ്ങനെ തന്നെ പറഞ്ഞു: 'പ്രതിഹാരത്തിന്റെ ദേവത പ്രതിഹാരത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ അവളെ അറിയാതെ പ്രതിഹാരം പാടിയാൽ നിന്റെ തല വീഴും.' ഭയപ്പെട്ട് അവർ എല്ലാവരും മൗനത്തിൽ ഇരുന്നു.
അഥ ഹൈനം യജമാന ഉവാച ഭഗവന്തം വാ അഹം വിവിദിഷാണീത്യുഷസ്തിരസ്മി ചാക്രായണ ഇതി ഹോവാച
അപ്പോൾ യജമാനൻ അവനോടു പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഉഷസ്തി, ചക്രായണന്റെ മകൻ.'
സ ഹോവാച ഭഗവന്തം വാ അഹമേഭിഃ സര്വൈരാര്ത്വിജ്യൈഃ പര്യൈഷിഷം ഭഗവതോ വാ അഹമവിത്ത്യാന്യാനവൃഷി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ ഞാൻ എല്ലാ പുരോഹിതരിലും അന്വേഷിച്ചു. ഭഗവാനെ കാണാനായില്ല, അതിനാൽ മറ്റുള്ളവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.'
ഭഗവാꣳ സ്ത്വേവ മേ സര്വൈരാര്ത്വിജ്യൈരിതി തഥേത്യഥ തര്ഹ്യേത ഏവ സമതിസൃഷ്ടാഃ സ്തുവതാം യാവത്ത്വേഭ്യോ ധനം ദദ്യാസ്താവന്മമ ദദ്യാ ഇതി തഥേതി ഹ യജമാന ഉവാച
'ഭഗവൻ എന്നെ എല്ലാ പുരോഹിതരോടും കൂടെ ഉൾപ്പെടുത്തണം.' 'അങ്ങനെ തന്നെ,' എന്നു ഉഷസ്തി പറഞ്ഞു. 'എന്നോടൊപ്പം തിരഞ്ഞെടുത്ത ഇവർ മാത്രം സ്തുതി പാടട്ടെ. അവർക്കു എത്ര സമ്പത്ത് നൽകുന്നുവോ അത്ര തന്നെ എനിക്ക് നൽകണം.' 'അങ്ങനെ തന്നെ,' എന്നു യജമാനൻ സമ്മതിച്ചു.
അഥ ഹൈനം പ്രസ്തോതോപസസാദ പ്രസ്തോതര്യാ ദേവതാ പ്രസ്താവമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രസ്തോഷ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി മാ ഭഗവാനവോചത്കതമാ സാ ദേവതേതി
അപ്പോൾ പ്രസ്തോതാവ് ഉഷസ്തിയെ സമീപിച്ചു: 'പ്രസ്താവത്തിന്റെ ദേവത പ്രസ്താവത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ അവളെ അറിയാതെ പ്രസ്താവം പാടിയാൽ നിന്റെ തല വീഴും.' 'ഭഗവൻ, ഇതു പറയരുത്. ഏതാണ് ആ ദേവത?' എന്നു ചോദിച്ചു.
പ്രാണ ഇതി ഹോവാച സര്വാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാനി പ്രാണമേവാഭിസംവിശന്തി പ്രാണമഭ്യുജ്ജിഹതേ സൈഷാ ദേവതാ പ്രസ്താവമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രാസ്തോഷ്യോ മൂര്ധാ തേ വ്യപതിഷ്യത്തഥോക്തസ്യ മയേതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രാണൻ.' ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും പ്രാണനിലേക്കാണ് പ്രവേശിക്കുന്നത്, പ്രാണനിൽ നിന്നാണ് ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നത്. ഈ ദേവത പ്രസ്താവത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ പ്രസ്താവം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്.
അഥ ഹൈനമുദ്ഗാതോപസസാദോദ്ഗാതര്യാ ദേവതോദ്ഗീഥമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാനുദ്ഗാസ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി മാ ഭഗവാനവോചത്കതമാ സാ ദേവതേതി
അപ്പോൾ ഉദ്ഗാതാവ് സമീപിച്ചു. ഉദ്ഗാതാവിന്, ദേവത ഉദ്ഗീതത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ ഉദ്ഗീതം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — അതിനാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യരുതേ, മഹാനേ. 'ആ ദേവത ആരാണ്?' എന്ന് അവൻ ചോദിച്ചു.
ആദിത്യ ഇതി ഹോവാച സര്വാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാന്യാദിത്യമുച്ചൈഃ സന്തം ഗായന്തി സൈഷാ ദേവതോദ്ഗീഥമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാനുദഗാസ്യോ മൂര്ധാ തേ വ്യപതിഷ്യത്തഥോക്തസ്യ മയേതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ആദിത്യൻ.' ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും, ആദിത്യൻ ഉയർന്ന് വരുമ്പോൾ, അവനെ പാടുന്നു. ഈ ദേവത ഉദ്ഗീതത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ ഉദ്ഗീതം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്.
അഥ ഹൈനം പ്രതിഹര്തോപസസാദ പ്രതിഹര്തര്യാ ദേവതാ പ്രതിഹാരമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രതിഹരിഷ്യസി മൂര്ധാ തേ വിപതിഷ്യതീതി മാ ഭഗവാനവോചത്കതമാ സാ ദേവതേതി
അപ്പോൾ പ്രതിഹർത്താവ് സമീപിച്ചു. പ്രതിഹർത്താവിന്, ദേവത പ്രതിഹാരത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ പ്രതിഹാരം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — അതിനാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യരുതേ, മഹാനേ. 'ആ ദേവത ആരാണ്?' എന്ന് അവൻ ചോദിച്ചു.
അന്നമിതി ഹോവാച സര്വാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാന്യന്നമേവ പ്രതിഹരമാണാനി ജീവന്തി സൈഷാ ദേവതാ പ്രതിഹാരമന്വായത്താ താം ചേദവിദ്വാന്പ്രത്യഹരിഷ്യോ മൂര്ധാ തേ വ്യപതിഷ്യത്തഥോക്തസ്യ മയേതി തഥോക്തസ്യ മയേതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'അന്നം.' ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും അന്നം സ്വീകരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു. ഈ ദേവത പ്രതിഹാരത്തോട് ആശ്രിതമാണ്. ഇതറിയാതെ പ്രതിഹാരം പാടുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, നിന്റെ തല വീഴും — ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.
ശൌവ ഉദ്ഗീഥസ്തദ്ധ ബകോ ദാല്ഭ്യോ ഗ്ലാവോ വാ മൈത്രേയഃ സ്വാധ്യായമുദ്വവ്രാജ
ശൗവ ഉദ്ഗീതം — പിന്നെ ബക ദാൽഭ്യനും മൈത്രേയിയുടെ മകൻ ഗ്ലാവനും സ്വാധ്യായത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
തസ്മൈ ശ്വാ ശ്വേതഃ പ്രാദുര്ബഭൂവ തമന്യേ ശ്വാന ഉപസമേത്യോചുരന്നം നോ ഭഗവാനാഗായത്വശനായാമ വാ ഇതി
അവന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു വെള്ള നായ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. മറ്റുള്ള നായ്ക്കൾ കൂടി വന്നു പറഞ്ഞു: 'സ്വാമീ, ഞങ്ങൾക്ക് പാടിത്തരേണം; ഞങ്ങൾ വിശന്നിരിക്കുന്നു.'
താന്ഹോവാചേഹൈവ മാ പ്രാതരുപസമീയാതേതി തദ്ധ ബകോ ദാല്ഭ്യോ ഗ്ലാവോ വാ മൈത്രേയഃ പ്രതിപാലയാഞ്ചകാര
അവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'നാളെ രാവിലെ ഇവിടെ വരരുത്.' അങ്ങനെ ബക ദാൽഭ്യയും ഗ്ലാവവുമാണ് കാത്തുനിന്നത്.
തേ ഹ യഥൈവേദം ബഹിഷ്പവമാനേന സ്തോഷ്യമാണാഃ സꣳരബ്ധാഃ സര്പന്തീത്യേവമാസസൃപുസ്തേ ഹ സമുപവിശ്യ ഹിം ചക്രുഃ
ബഹിഷ്പവമാനം പാടാൻ തുടങ്ങുന്നവർ എങ്ങനെ ചലനം തുടങ്ങുന്നുവോ, അങ്ങനെ ആ നായ്ക്കൾ ചലിച്ചു, ഇളകി നീങ്ങി. അവരെല്ലാവരും കൂടി ഇരുന്ന് 'ഹിം' എന്നു ശബ്ദിച്ചു.
ഓ3മദാ3മോം3പിബാ3മോം3 ദേവോ വരുണഃ പ്രജാപതിഃ സവിതാ3ന്നമിഹാ2ഹരദന്നപതേ3ഽന്നമിഹാ2ഹരാ2ഹരോ3മിതി
'ഓം, നമുക്ക് ഭക്ഷിക്കാം! ഓം, നമുക്ക് കുടിക്കാം! ദേവനായ വരുണനും പ്രജാപതിയും സവിറ്റാവും ഇവിടെ അന്നം കൊണ്ടുവന്നു. അന്നപതേ, അന്നം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക, കൊണ്ടുവരിക, കൊണ്ടുവരിക.'