ചിത്തം വാവ സങ്കല്പാദ്ഭൂയോ യദാ വൈ ചേതയതേഽഥ സങ്കല്പയതേഽഥ മനസ്യത്യഥ വാചമീരയതി താമു നാമ്നീരയതി നാമ്നി മന്ത്രാ ഏകം ഭവന്തി മന്ത്രേഷു കര്മാണി
ചിത്തം സങ്കൽപ്പത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. ഒരാൾ ബോധവാനാകുമ്പോൾ, പിന്നെ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെ ചിന്തിക്കുന്നു; പിന്നെ സംസാരിക്കുന്നു; പിന്നെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നു; നാമത്തിൽ മന്ത്രങ്ങൾ ഒന്നാകുന്നു; മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രവർത്തികൾ ഒന്നാകുന്നു.
താനി ഹ വാ ഏതാനി ചിത്തൈകായനാനി ചിത്താത്മാനി ചിത്തേ പ്രതിഷ്ഠിതാനി തസ്മാദ്യദ്യപി ബഹുവിദചിത്തോ ഭവതി നായമസ്തീത്യേവൈനമാഹുര്യദയം വേദ യദ്വാ അയം വിദ്വാന്നേത്ഥമചിത്തഃ സ്യാദിത്യഥ യദ്യല്പവിച്ചിത്തവാന്ഭവതി തസ്മാ ഏവോത ശുശ്രൂഷന്തേ ചിത്തഁഹ്യേവൈഷാമേകായനം ചിത്തമാത്മാ ചിത്തം പ്രതിഷ്ഠാ ചിത്തമുപാസ്സ്വേതി
ഇവയെല്ലാം ചിത്തത്തിലൂടെ നടക്കുന്നു, ചിത്തമാണ് ഇവയുടെ സ്വഭാവം, ചിത്തത്തിലാണ് ഇവ നിലകൊള്ളുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഒരാൾക്ക് വളരെ ബോധമുണ്ടെങ്കിലും അറിവില്ലെങ്കിൽ, 'ഇവൻ ഇല്ല' എന്നാണ് പറയുന്നത്. അല്ലെങ്കിൽ, അറിവുള്ളവൻ ബോധം ഇല്ലാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, കുറച്ച് ബോധമുള്ളവനാണെങ്കിൽ, അത്രത്തോളം മാത്രമേ ആളുകൾ അവനോട് ശ്രദ്ധ കാണിക്കൂ. ബോധം തന്നെയാണ് ഇവയുടെ ഒരു പാത, ബോധം തന്നെയാണ് ആത്മാവ്, ബോധം തന്നെയാണ് അടിസ്ഥാനമെന്നും. ബോധം ധ്യാനിക്കണം.
സ യോ ധ്യാനം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേ യാവദ്ധ്യാനസ്യ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യോ ധ്യാനം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവോ ധ്യാനാദ്ഭൂയ ഇതി ധ്യാനാദ്വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
ആർ ആരെങ്കിലും ധ്യാനം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിച്ചാൽ, ധ്യാനം എത്തുന്നിടത്തോളം അവൻ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. ധ്യാനം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ചോദിക്കും: 'ഭഗവൻ, ധ്യാനത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, ധ്യാനത്തേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്,' എന്നാണ് ഉത്തരം. 'ദയവായി, ഭഗവൻ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണം.'
സ യോ ബലം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേ യാവദ്ബലസ്യ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യോ ബലം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവോ ബലാദ്ഭൂയ ഇതി ബലാദ്വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
ആർ ആരെങ്കിലും ബലം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിച്ചാൽ, ബലം എത്തുന്നിടത്തോളം അവൻ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. ബലം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ചോദിക്കും: 'ഭഗവൻ, ബലത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, ബലത്തേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്,' എന്നാണ് ഉത്തരം. 'ദയവായി, ഭഗവൻ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണം.'
സ യോഽന്നം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽന്നവതോ വൈ സ ലോകാന്പാനവതോഽഭിസിധ്യതി യാവദന്നസ്യ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യോഽന്നം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവോഽന്നാദ്ഭൂയ ഇത്യന്നാദ്വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
സ യോഽപോ ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്ത ആപ്നോതി സര്വാന്കാമാഁസ്തൃപ്തിമാന്ഭവതി യാവദപാം ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി । യോഽപോ ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവോഽദ്ഭ്യോ ഭൂയ ഇത്യദ്ഭ്യോ വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
സ യ ആകാശം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്ത ആകാശവതോ വൈ സ ലോകാന്പ്രകാശവതോഽസമ്ബാധാനുരുഗായവതോഽഭിസിധ്യതി യാവദാകാശസ്യ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യ ആകാശം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവ ആകാശാദ്ഭൂയ ഇതി ആകാശാദ്വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
സ്മരോ വാവാകാശാദ്ഭൂയസ്തസ്മാദ്യദ്യപി ബഹവ ആസീരന്ന സ്മരന്തോ നൈവ തേ കഞ്ചന ശൃണുയുര്ന മന്വീരന്ന വിജാനീരന്യദാ വാവ തേ സ്മരേയുരഥ ശൃണുയുരഥ മന്വീരന്നഥ വിജാനീരന്സ്മരേണ വൈ പുത്രാന്വിജാനാതി സ്മരേണ പശൂന്സ്മരമുപാസ്സ്വേതി
ഓര്മ്മ ആകാശത്തേക്കാള് വലിയതാണ്. പലരും ഒത്തുകൂടിയാലും ഓര്മ്മയില്ലെങ്കില് അവര് ഒന്നും കേള്ക്കുകയോ ചിന്തിക്കുകയോ അറിയുകയോ ചെയ്യില്ല. ഓര്മ്മയുണ്ടാകുമ്പോള് അവര് കേള്ക്കും, ചിന്തിക്കും, അറിയും. ഓര്മ്മയിലൂടെ മക്കളെയും, കന്നുകാലികളെയും അറിയുന്നു. ഓര്മ്മയെയാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്.
സ യഃ സ്മരം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേ യാവത്സ്മരസ്യ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യഃ സ്മരം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവഃ സ്മരാദ്ഭൂയ ഇതി സ്മരാദ്വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
ഓര്മ്മ ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് എവിടെയായാലും ഓര്മ്മയുണ്ടെങ്കില് അവിടെ അവന് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. ഓര്മ്മ ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ചോദിക്കുന്നു: 'ഭഗവന്, ഓര്മ്മയേക്കാള് വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, ഓര്മ്മയേക്കാള് വലിയതുണ്ട്.' 'ദയവായി അതു എന്നോട് പറയണമേ.'
ആശാ വാവ സ്മരാദ്ഭൂയസ്യാശേദ്ധോ വൈ സ്മരോ മന്ത്രാനധീതേ കര്മാണി കുരുതേ പുത്രാഁശ്ച പശൂഁശ്ചേച്ഛത ഇമം ച ലോകമമും ചേച്ഛത ആശാമുപാസ്സ്വേതി
ആശ ഓര്മ്മയേക്കാള് വലിയതാണ്. മന്ത്രങ്ങള് ഓര്ക്കാതിരുന്നാലും, ആശയോടെ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നു, മക്കളെയും കന്നുകാലികളെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഈ ലോകവും മറ്റുള്ളതും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആശയെയാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്.
സ യ ആശാം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്ത ആശയാസ്യ സര്വേ കാമാഃ സമൃധ്യന്ത്യമോഘാ ഹാസ്യാശിഷോ ഭവന്തി യാവദാശായാ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യ ആശാം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവ ആശായാ ഭൂയ ഇത്യാശായാ വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
പ്രാണോ വാ ആശായാ ഭൂയാന്യഥാ വാ അരാ നാഭൌ സമര്പിതാ ഏവമസ്മിന്പ്രാണേ സര്വഁ സമര്പിതം പ്രാണഃ പ്രാണേന യാതി പ്രാണഃ പ്രാണം ദദാതി പ്രാണായ ദദാതി പ്രാണോ ഹ പിതാ പ്രാണോ മാതാ പ്രാണോ ഭ്രാതാ പ്രാണഃ സ്വസാ പ്രാണ ആചാര്യഃ പ്രാണോ ബ്രാഹ്മണഃ
സ യദി പിതരം വാ മാതരം വാ ഭ്രാതരം വാ സ്വസാരം വാചാര്യം വാ ബ്രാഹ്മണം വാ കിഞ്ചിദ്ഭൃശമിവ പ്രത്യാഹ ധിക്ത്വാസ്ത്വിത്യേവൈനമാഹുഃ പിതൃഹാ വൈ ത്വമസി മാതൃഹാ വൈ ത്വമസി ഭ്രാതൃഹാ വൈ ത്വമസി സ്വസൃഹാ വൈ ത്വമസ്യാചാര്യഹാ വൈ ത്വമസി ബ്രാഹ്മണഹാ വൈ ത്വമസീതി
ഒരു വ്യക്തി അച്ഛനോടോ അമ്മയോടോ സഹോദരനോടോ സഹോദരിയോടോ ഗുരുവിനോടോ ബ്രാഹ്മണനോടോ കഠിനമായി സംസാരിച്ചാല് ആളുകള് പറയുന്നു: 'അയ്യോ, നീ അച്ഛനെ കൊല്ലുന്നവനാണ്, അമ്മയെ കൊല്ലുന്നവനാണ്, സഹോദരനെ കൊല്ലുന്നവനാണ്, സഹോദരിയെ കൊല്ലുന്നവനാണ്, ഗുരുവിനെ കൊല്ലുന്നവനാണ്, ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലുന്നവനാണ്.'
അഥ യദ്യപ്യേനാനുത്ക്രാന്തപ്രാണാഞ്ഛൂലേന സമാസം വ്യതിഷംദഹേന്നൈവൈനം ബ്രൂയുഃ പിതൃഹാസീതി ന മാതൃഹാസീതി ന ഭ്രാതൃഹാസീതി ന സ്വസൃഹാസീതി നാചാര്യഹാസീതി ന ബ്രാഹ്മണഹാസീതി
പ്രാണന് വിട്ടുപോകാതെ ഇരിക്കുമ്പോള് അവരെ കുന്തംകൊണ്ട് തല്ലിയാലും, ആളുകള് അവനെ അച്ഛനെ കൊല്ലുന്നവനെന്ന് അല്ല, അമ്മയെ കൊല്ലുന്നവനെന്ന് അല്ല, സഹോദരനെ കൊല്ലുന്നവനെന്ന് അല്ല, സഹോദരിയെ കൊല്ലുന്നവനെന്ന് അല്ല, ഗുരുവിനെ കൊല്ലുന്നവനെന്ന് അല്ല, ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലുന്നവനെന്ന് അല്ല എന്ന് പറയുന്നു.
പ്രാണോ ഹ്യേവൈതാനി സര്വാണി ഭവതി സ വാ ഏഷ ഏവം പശ്യന്നേവം മന്വാന ഏവം വിജാനന്നതിവാദീ ഭവതി തം ചേദ്ബ്രൂയുരതിവാദ്യസീത്യതിവാദ്യസ്മീതി ബ്രൂയാന്നാപഹ്നുവീത
എല്ലാം പ്രാണനാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ കാണുന്നവനും ചിന്തിക്കുന്നവനും അറിയുന്നവനും മറ്റുള്ളവരെക്കാള് ഉന്നതമായി സംസാരിക്കുന്നവനാകും. ആരെങ്കിലും അവനോട് 'നീ മറ്റുള്ളവരെക്കാള് ഉയര്ന്നാണ് സംസാരിക്കുന്നത്' എന്ന് പറഞ്ഞാല് അവന് 'അതെ, ഉയര്ന്നാണ് സംസാരിക്കുന്നത്' എന്ന് പറയണം; അതു നിഷേധിക്കരുത്.
ഏഷ തു വാ അതിവദതി യഃ സത്യേനാതിവദതി സോഽഹം ഭഗവഃ സത്യേനാതിവദാനീതി സത്യം ത്വേവ വിജിജ്ഞാസിതവ്യമിതി സത്യം ഭഗവോ വിജിജ്ഞാസ ഇതി
സത്യത്തോടൊപ്പം സംസാരിക്കുന്നവനാണ് യഥാര്ത്ഥത്തില് ഉയര്ന്നാണ് സംസാരിക്കുന്നത്. 'ഭഗവന്, സത്യത്തോടൊപ്പം ഉയര്ന്നാണ് സംസാരിക്കണമെന്നാഗ്രഹമുണ്ട്.' 'സത്യം അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കണം.' 'ഭഗവന്, സത്യം അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
യദാ വൈ വിജാനാത്യഥ സത്യം വദതി നാവിജാനന്സത്യം വദതി വിജാനന്നേവ സത്യം വദതി വിജ്ഞാനം ത്വേവ വിജിജ്ഞാസിതവ്യമിതി വിജ്ഞാനം ഭഗവോ വിജിജ്ഞാസ ഇതി
അറിയുമ്പോഴാണ് സത്യം പറയുന്നത്; അറിയാതെ സത്യം പറയില്ല. അറിഞ്ഞവന് മാത്രമാണ് സത്യം പറയുന്നത്. അറിവ് അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കണം. 'ഭഗവന്, അറിവ് അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
യദാ വൈ മനുതേഽഥ വിജാനാതി നാമത്വാ വിജാനാതി മത്വൈവ വിജാനാതി മതിസ്ത്വേവ വിജിജ്ഞാസിതവ്യേതി । മതിം ഭഗവോ വിജിജ്ഞാസ ഇതി
ചിന്തിക്കുമ്പോഴാണ് അറിയുന്നത്; പേരിലൂടെ അറിയുന്നില്ല, ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടാണ് അറിയുന്നത്. ചിന്ത അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കണം. 'ഭഗവന്, ചിന്ത അറിയാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
യദാ വൈ ശ്രദ്ദധാത്യഥ മനുതേ നാശ്രദ്ദധന്മനുതേ ശ്രദ്ദധദേവ മനുതേ ശ്രദ്ധാ ത്വേവ വിജിജ്ഞാസിതവ്യേതി ശ്രദ്ധാം ഭഗവോ വിജിജ്ഞാസ ഇതി
വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് ഒരാൾ ആലോചിക്കുന്നത്; വിശ്വാസമില്ലാതെ ആലോചനം ഉണ്ടാവില്ല. വിശ്വാസമുള്ളവനാണ് ആലോചിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് വിശ്വാസം അറിയേണ്ടതാണ്. 'സ്വാമി, ഞാൻ വിശ്വാസം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
യദാ വൈ നിസ്തിഷ്ഠത്യഥ ശ്രദ്ദധാതി നാനിസ്തിഷ്ഠഞ്ഛ്രദ്ദധാതി നിസ്തിഷ്ഠന്നേവ ശ്രദ്ദധാതി നിഷ്ഠാ ത്വേവ വിജിജ്ഞാസിതവ്യേതി നിഷ്ഠാം ഭഗവോ വിജിജ്ഞാസ ഇതി
സ്ഥിരതയുള്ളപ്പോൾ മാത്രമാണ് വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുന്നത്; സ്ഥിരതയില്ലാതെ വിശ്വാസം ഉണ്ടാവില്ല. സ്ഥിരതയുള്ളവനാണ് വിശ്വാസമുള്ളത്. അതുകൊണ്ട് സ്ഥിരത അറിയേണ്ടതാണ്. 'സ്വാമി, ഞാൻ സ്ഥിരത അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
സ യശ്ചിത്തം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേ ചിത്താന്വൈ സ ലോകാന്ധ്രുവാന്ധ്രുവഃ പ്രതിഷ്ഠിതാന്പ്രതിഷ്ഠിതോഽവ്യഥമാനാനവ്യഥമാനോഽഭിസിധ്യതി യാവച്ചിത്തസ്യ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യശ്ചിത്തം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവശ്ചിത്താദ്ഭൂയ ഇതി ചിത്താദ്വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
ആർ ആരെങ്കിലും ചിത്തം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിച്ചാൽ, ബോധത്തിൽ ഉറപ്പുള്ള ലോകങ്ങൾ അവൻ നേടും; അവൻ തന്നെ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളും, അചഞ്ചലനാകും. ചിത്തം എത്തുന്നിടത്തോളം അവൻ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. ചിത്തം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ചോദിക്കും: 'ഭഗവൻ, ബോധത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, ബോധത്തേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്,' എന്നാണ് ഉത്തരം. 'ദയവായി, ഭഗവൻ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണം.'
ധ്യാനം വാവ ചിത്താദ്ഭൂയോ ധ്യായതീവ പൃഥിവീ ധ്യായതീവാന്തരിക്ഷം ധ്യായതീവ ദ്യൌര്ധ്യായന്തീവാപോ ധ്യായന്തീവ പര്വതാ ദേവമനുഷ്യാസ്തസ്മാദ്യ ഇഹ മനുഷ്യാണാം മഹത്താം പ്രാപ്നുവന്തി ധ്യാനാപാദാഁശാ ഇവൈവ തേ ഭവന്ത്യഥ യേഽല്പാഃ കലഹിനഃ പിശുനാ ഉപവാദിനസ്തേഽഥ യേ പ്രഭവോ ധ്യാനാപാദാഁശാ ഇവൈവ തേ ഭവന്തി ധ്യാനമുപാസ്സ്വേതി
ധ്യാനം ബോധത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. ഭൂമി ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, അന്തരീക്ഷം ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, ആകാശം ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, വെള്ളം ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, പർവ്വതങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യരിൽ മഹത്വം നേടുന്നവർ ധ്യാനത്തിലൂടെ അതിനെ നേടുന്നവരായി കാണപ്പെടുന്നു; ചെറിയവരും വഴക്ക് പറയുന്നവരും അപവാദം പറയുന്നവരും അധികം സംസാരിക്കുന്നവരും അങ്ങനെ അല്ല; ശക്തരായവർ ധ്യാനത്തിലൂടെ അതിനെ നേടുന്നവരായി കാണപ്പെടുന്നു. ധ്യാനം ധ്യാനിക്കണം.
വിജ്ഞാനം വാവ ധ്യാനാദ്ഭൂയഃ വിജ്ഞാനേന വാ ഋഗ്വേദം വിജാനാതി യജുര്വേദഁ സാമവേദമാഥര്വണം ചതുര്ഥമിതിഹാസപുരാണം പഞ്ചമം വേദാനാം വേദം പിത്ര്യഁരാശിം ദൈവം നിധിം വാകോവാക്യമേകായനം ദേവവിദ്യാം ബ്രഹ്മവിദ്യാം ഭൂതവിദ്യാം ക്ഷത്രവിദ്യാം നക്ഷത്രവിദ്യാഁ സര്പദേവജനവിദ്യാം ദിവം ച പൃഥിവീം ച വായും ചാകാശം ചാപശ്ച തേജശ്ച ദേവാഁശ്ച മനുഷ്യാഁശ്ച പശൂഁശ്ച വയാഁസി ച തൃണവനസ്പതീഞ്ഛ്വാപദാന്യാകീടപതങ്ഗപിപീലകം ധര്മം ചാധര്മം ച സത്യം ചാനൃതം ച സാധു ചാസാധു ച ഹൃദയജ്ഞം ചാഹൃദയജ്ഞം ചാന്നം ച രസം ചേമം ച ലോകമമും ച വിജ്ഞാനേനൈവ വിജാനാതി വിജ്ഞാനമുപാസ്സ്വേതി
വിജ്ഞാനം ധ്യാനത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഋഗ്വേദം, യജുര്വേദം, സാമവേദം, അതർവ്വണം നാലാമത്തേത്, ഇതിഹാസവും പുരാണവും അഞ്ചാമത്തേത്, വേദങ്ങളിൽ വേദം, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ, ദൈവകാര്യങ്ങൾ, നിധി, വാക്കിന്റെ വാക്യങ്ങൾ, ഏകപഥം, ദൈവവിദ്യ, ബ്രഹ്മവിദ്യ, ഭൂതവിദ്യ, രാജവിദ്യ, നക്ഷത്രവിദ്യ, പാമ്പ്-ദൈവവിദ്യ, ആകാശവും ഭൂമിയും വായുവും ആകാശവും വെള്ളവും തീയും ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും പുല്ലും വൃക്ഷങ്ങളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും കീടങ്ങളും പറക്കുന്ന ജീവികളും പുഴുക്കളും, ധർമ്മവും അധർമ്മവും സത്യവും അസത്യവും നല്ലതും ചീത്തയും ഹൃദയത്തിന് ഇഷ്ടമുള്ളതും ഇഷ്ടമില്ലാത്തതും, അന്നവും അതിന്റെ രുചിയും ഈ ലോകവും അപ്പുറ ലോകവും—വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ ഇവയെല്ലാം അറിയാൻ കഴിയൂ. വിജ്ഞാനം ധ്യാനിക്കണം.
സ യോ വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേ വിജ്ഞാനവതോ വൈ സ ലോകാഞ്ജ്ഞാനവതോഽഭിസിധ്യതി യാവദ്വിജ്ഞാനസ്യ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യോ വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവോ വിജ്ഞാനാദ്ഭൂയ ഇതി വിജ്ഞാനാദ്വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
ആർ ആരെങ്കിലും വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിച്ചാൽ, വിജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ ലോകങ്ങൾ അവൻ നേടും, വിജ്ഞാനമില്ലാത്തവരുടെ ലോകങ്ങൾ അല്ല. വിജ്ഞാനം എത്തുന്നിടത്തോളം അവൻ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മം എന്നാണ് ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ചോദിക്കും: 'ഭഗവൻ, വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്,' എന്നാണ് ഉത്തരം. 'ദയവായി, ഭഗവൻ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണം.'
ബലം വാവ വിജ്ഞാനാദ്ഭൂയോഽപി ഹ ശതം വിജ്ഞാനവതാമേകോ ബലവാനാകമ്പയതേ । സ യദാ ബലീ ഭവത്യഥോത്ഥാതാ ഭവത്യുത്തിഷ്ഠന്പരിചരിതാ ഭവതി പരിചരന്നുപസത്താ ഭവത്യുപസീദന്ദ്രഷ്ടാ ഭവതി ശ്രോതാ ഭവതി മന്താ ഭവതി ബോദ്ധാ ഭവതി കര്താ ഭവതി വിജ്ഞാതാ ഭവതി । ബലേന വൈ പൃഥിവീ തിഷ്ഠതി ബലേനാന്തരിക്ഷം ബലേന ദ്യൌര്ബലേന പര്വതാ ബലേന ദേവമനുഷ്യാ ബലേന പശവശ്ച വയാഁസി ച തൃണവനസ്പതയഃ ശ്വാപദാന്യാകീടപതങ്ഗപിപീലകം ബലേന ലോകസ്തിഷ്ഠതി ബലമുപാസ്സ്വേതി
ബലം വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. നൂറ് വിജ്ഞാനമുള്ളവരുണ്ടെങ്കിലും, ഒരാൾക്ക് ബലം ഉണ്ടെങ്കിൽ അവനെ അകറ്റാൻ കഴിയില്ല. ഒരാൾക്ക് ബലം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ എഴുന്നേൽക്കും; എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ സഞ്ചരിക്കും; സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ സമീപിക്കും; സമീപിക്കുമ്പോൾ ഇരിക്കും; ഇരിക്കുമ്പോൾ കാണും; കേൾക്കും; ചിന്തിക്കും; അറിയും; പ്രവർത്തിക്കും; മനസ്സിലാക്കും. ബലത്താൽ ഭൂമി നിലകൊള്ളുന്നു, ബലത്താൽ അന്തരീക്ഷം, ബലത്താൽ ആകാശം, ബലത്താൽ പർവ്വതങ്ങൾ, ബലത്താൽ ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും, ബലത്താൽ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും, പുല്ലും വൃക്ഷങ്ങളും, കാട്ടുമൃഗങ്ങളും കീടങ്ങളും പറക്കുന്ന ജീവികളും പുഴുക്കളും, ബലത്താൽ ലോകം നിലകൊള്ളുന്നു. ബലം ധ്യാനിക്കണം.
അന്നം വാവ ബലാദ്ഭൂയസ്തസ്മാദ്യദ്യപി ദശ രാത്രീര്നാശ്നീയാദ്യദ്യു ഹ ജീവേദഥവാദ്രഷ്ടാശ്രോതാമന്താബോദ്ധാകര്താവിജ്ഞാതാ ഭവത്യഥാന്നസ്യായൈ ദ്രഷ്ടാ ഭവതി ശ്രോതാ ഭവതി മന്താ ഭവതി ബോദ്ധാ ഭവതി കര്താ ഭവതി വിജ്ഞാതാ ഭവത്യന്നമുപാസ്സ്വേതി
അന്നം ബലത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഒരാൾ പത്ത് രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരുന്നാലും ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ കാണുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും ചിന്തിക്കുന്നവനും അറിയുന്നവനും പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും മനസ്സിലാക്കുന്നവനും ആയിരിക്കും; എന്നാൽ അന്നം കഴിക്കുമ്പോൾ, അന്നത്തിനായി കാണുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും ചിന്തിക്കുന്നവനും അറിയുന്നവനും പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും മനസ്സിലാക്കുന്നവനും ആയിരിക്കും. അന്നം ധ്യാനിക്കണം.
ആഹാരം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ആഹാരവും പാനീയവും സമൃദ്ധമായ ലോകങ്ങള് ലഭിക്കും; എവിടെയായാലും ആഹാരം ഉണ്ടെങ്കില് അവിടെ അവന് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. ആഹാരം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ചോദിക്കുന്നു: 'ഭഗവന്, ആഹാരത്തേക്കാള് വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, ആഹാരത്തേക്കാള് വലിയതുണ്ട്.' 'ദയവായി അതു എന്നോട് പറയണമേ.'
ആപോ വാവാന്നാദ്ഭൂയസ്തസ്മാദ്യദാ സുവൃഷ്ടിര്ന ഭവതി വ്യാധീയന്തേ പ്രാണാ അന്നം കനീയോ ഭവിഷ്യതീത്യഥ യദാ സുവൃഷ്ടിര്ഭവത്യാനന്ദിനഃ പ്രാണാ ഭവന്ത്യന്നം ബഹു ഭവിഷ്യതീത്യാപ ഏവേമാ മൂര്താ യേയം പൃഥിവീ യദന്തരിക്ഷം യദ്ദ്യൌര്യത്പര്വതാ യദ്ദേവമനുഷ്യാ യത്പശവശ്ച വയാഁസി ച തൃണവനസ്പതയഃ ശ്വാപദാന്യാകീടപതങ്ഗപിപീലകമാപ ഏവേമാ മൂര്താ അപ ഉപാസ്സ്വേതി
വെള്ളം ആഹാരത്തേക്കാള് വലിയതാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് നല്ല മഴയില്ലാതിരിപ്പോള് ജീവികള് വിഷമിച്ച്, 'ആഹാരം കുറയും' എന്ന് ആശങ്കപ്പെടുന്നത്. നല്ല മഴയുണ്ടാകുമ്പോള് ജീവികള് സന്തോഷിക്കുന്നു, 'ആഹാരം ധാരാളം ലഭിക്കും' എന്ന്. ഭൂമി, ആകാശം, ദ്യു, പര്വ്വതങ്ങള്, ദേവന്മാര്, മനുഷ്യര്, പശുക്കള്, പക്ഷികള്, പുല്ലും മരങ്ങളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും കീടങ്ങളും പുഴുക്കളും എല്ലാം വെള്ളത്തിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്. വെള്ളത്തെയാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്.
വെള്ളം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ച് തൃപ്തനാകും; എവിടെയായാലും വെള്ളം ഉണ്ടെങ്കില് അവിടെ അവന് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. വെള്ളം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ചോദിക്കുന്നു: 'ഭഗവന്, വെള്ളത്തേക്കാള് വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, വെള്ളത്തേക്കാള് വലിയതുണ്ട്.' 'ദയവായി അതു എന്നോട് പറയണമേ.'
തേജോ വാവാദ്ഭ്യോ ഭൂയസ്തദ്വാ ഏതദ്വായുമാഗൃഹ്യാകാശമഭിതപതി തദാഹുര്നിശോചതി നിതപതി വര്ഷിഷ്യതി വാ ഇതി തേജ ഏവ തത്പൂര്വം ദര്ശയിത്വാഥാപഃ സൃജതേ തദേതദൂര്ധ്വാഭിശ്ച തിരശ്ചീഭിശ്ച വിദ്യുദ്ഭിരാഹ്രാദാശ്ചരന്തി തസ്മാദാഹുര്വിദ്യോതതേ സ്തനയതി വര്ഷിഷ്യതി വാ ഇതി തേജ ഏവ തത്പൂര്വം ദര്ശയിത്വാഥാപഃ സൃജതേ തേജ ഉപാസ്സ്വേതി
അഗ്നി വെള്ളത്തേക്കാള് വലിയതാണ്. അഗ്നി വായുവിനെ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോള് ആകാശത്തിലേക്ക് കയറുന്നു; അപ്പോള് ആളുകള് പറയുന്നു: 'മിന്നുന്നു, ഇടിമിന്നുന്നു, മഴപെയ്യും.' ആദ്യം അഗ്നി തന്നെ കാണിച്ചു, പിന്നെ വെള്ളം ഉണ്ടാക്കുന്നു. മിന്നലുകള് മേലേക്കും ചുറ്റും കറങ്ങി ഇടിമിന്നലോടുകൂടി സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ആളുകള് പറയുന്നത്: 'മിന്നുന്നു, ഇടിമിന്നുന്നു, മഴപെയ്യും.' ആദ്യം അഗ്നി തന്നെ കാണിച്ചു, പിന്നെ വെള്ളം ഉണ്ടാക്കുന്നു. അഗ്നിയെയാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്.
സ യസ്തേജോ ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേ തേജസ്വീ വൈ സ തേജസ്വതോ ലോകാന്ഭാസ്വതോഽപഹതതമസ്കാനഭിസിധ്യതി യാവത്തേജസോ ഗതം തത്രാസ്യ യഥാകാമചാരോ ഭവതി യസ്തേജോ ബ്രഹ്മേത്യുപാസ്തേഽസ്തി ഭഗവസ്തേജസോ ഭൂയ ഇതി തേജസോ വാവ ഭൂയോഽസ്തീതി തന്മേ ഭഗവാന്ബ്രവീത്വിതി
അഗ്നി ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് പ്രകാശമുള്ളവനാകും; പ്രകാശവും ഇരുണ്ടതില്ലാത്ത ലോകങ്ങള് അവന് നേടും. എവിടെയായാലും അഗ്നി ഉണ്ടെങ്കില് അവിടെ അവന് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. അഗ്നി ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ചോദിക്കുന്നു: 'ഭഗവന്, അഗ്നിയേക്കാള് വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, അഗ്നിയേക്കാള് വലിയതുണ്ട്.' 'ദയവായി അതു എന്നോട് പറയണമേ.'
ആകാശോ വാവ തേജസോ ഭൂയാനാകാശേ വൈ സൂര്യാചന്ദ്രമസാവുഭൌ വിദ്യുന്നക്ഷത്രാണ്യഗ്നിരാകാശേനാഹ്വയത്യാകാശേന ശൃണോത്യാകാശേന പ്രതിശൃണോത്യാകാശേ രമത ആകാശേ ന രമത ആകാശേ ജായത ആകാശമഭിജായത ആകാശമുപാസ്സ്വേതി
ആകാശം അഗ്നിയേക്കാള് വലിയതാണ്. ആകാശത്തില് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മിന്നലും നക്ഷത്രങ്ങളും അഗ്നിയും നിലകൊള്ളുന്നു. ആകാശത്തിലൂടെ വിളിക്കുന്നു, ആകാശത്തിലൂടെ കേള്ക്കുന്നു, ആകാശത്തിലൂടെ മറുപടി പറയുന്നു, ആകാശത്തില് ആസ്വദിക്കുന്നു, ആകാശത്തില് ആസ്വദിക്കാതിരിക്കുന്നു, ആകാശത്തില് ജനിക്കുന്നു, ആകാശത്തിലേക്കാണ് ജനനം. ആകാശത്തെയാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്.
ആകാശം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് വിശാലവും പ്രകാശമുള്ളതും തടസ്സമില്ലാത്തതുമായ ലോകങ്ങള് നേടും; എവിടെയായാലും ആകാശം ഉണ്ടെങ്കില് അവിടെ അവന് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. ആകാശം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ചോദിക്കുന്നു: 'ഭഗവന്, ആകാശത്തേക്കാള് വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, ആകാശത്തേക്കാള് വലിയതുണ്ട്.' 'ദയവായി അതു എന്നോട് പറയണമേ.'
ആശ ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ആശയാല് നിറവേറും, അവന്റെ പ്രാര്ത്ഥനകള് പരാജയപ്പെടില്ല. എവിടെയായാലും ആശയുണ്ടെങ്കില് അവിടെ അവന് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും. ആശ ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ചോദിക്കുന്നു: 'ഭഗവന്, ആശയേക്കാള് വലിയതൊന്നുണ്ടോ?' 'ഉണ്ട്, ആശയേക്കാള് വലിയതുണ്ട്.' 'ദയവായി അതു എന്നോട് പറയണമേ.'
പ്രാണന് ആശയേക്കാള് വലിയതാണ്. ചക്രത്തിന്റെ അരകള് നാഭിയില് ചേര്ന്നിരിക്കുന്നതുപോലെ എല്ലാം പ്രാണനിലാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രാണന് പ്രാണനിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, പ്രാണന് പ്രാണന് നല്കുന്നു, പ്രാണനുവേണ്ടിയാണ് നല്കുന്നത്. പ്രാണന് അച്ഛനാണ്, അമ്മയാണ്, സഹോദരനാണ്, സഹോദരിയാണ്, ഗുരുവാണ്, ബ്രാഹ്മണനാണ്.