ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷദ്

അഥ ഖല്വാശീഃസമൃദ്ധിരുപസരണാനീത്യുപാസീത യേന സാമ്നാ സ്തോഷ്യന്സ്യാത്തത്സാമോപധാവേത്

ഇപ്പോൾ, അനുഗ്രഹം, സമൃദ്ധി, സമീപത്വം എന്നിവയെ ധ്യാനിക്കണം; ഏത് സാമം കൊണ്ട് സ്തുതിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ, അതേ സാമത്തേക്കാണ് സമീപിക്കേണ്ടത്.

യസ്യാമൃചി താമൃചം യദാര്ഷേയം തമൃഷിം യാം ദേവതാമഭിഷ്ടോഷ്യന്സ്യാത്താം ദേവതാമുപധാവേത്

ഏത് ഋക്കിൽ സ്തുതിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ, അതേ ഋക്കിൽ സമീപിക്കണം; ഏത് ഋഷിയെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ, അവനിൽ സമീപിക്കണം; ഏത് ദേവതയെ സ്തുതിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ, അവളിൽ സമീപിക്കണം.

യേന ച്ഛന്ദസാ സ്തോഷ്യന്സ്യാത്തച്ഛന്ദ ഉപധാവേദ്യേന സ്തോമേന സ്തോഷ്യമാണഃ സ്യാത്തꣳ സ്തോമമുപധാവേത്

ഏത് ഛന്ദസ്സിൽ സ്തുതിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ, അതിൽ സമീപിക്കണം; ഏത് സ്തോമത്തിൽ സ്തുതിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ, അതിൽ സമീപിക്കണം.

യാം ദിശമഭിഷ്ടോഷ്യന്സ്യാത്താം ദിശമുപധാവേത്

ഏത് ദിശയിൽ സ്തുതിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ, അതേ ദിശയിലേക്ക് സമീപിക്കണം.

ആത്മാനമന്തത ഉപസൃത്യ സ്തുവീത കാമം ധ്യായന്നപ്രമത്തോഽഭ്യാശോ ഹ യദസ്മൈ സ കാമഃ സമൃധ്യേത യത്കാമഃ സ്തുവീതേതി യത്കാമഃ സ്തുവീതേതി

അവസാനത്തിൽ ആത്മാവിനോട് സമീപിച്ച്, ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച്, ജാഗ്രതയോടെ സ്തുതിക്കണം; ആ ആഗ്രഹം നിറവേറുമ്പോൾ, അതിന് വേണ്ടി സ്തുതിച്ചിട്ടാണ് അത് ലഭിക്കുന്നത്.

ഓമിത്യേതദക്ഷരമുദ്ഗീഥമുപാസീതോമിതി ഹ്യുദ്ഗായതി തസ്യോപവ്യാഖ്യാനമ്

ഒം എന്ന ഈ അക്ഷരം തന്നെ ഉദ്ഗീതം എന്ന് ധ്യാനിക്കണം. കാരണം, ആരെങ്കിലും പാടുമ്പോൾ പാടുന്നത് ഒം തന്നെയാണ്. ഇതിന്റെ വിശദീകരണം ഇപ്പോൾ പറയാം.

ദേവാ വൈ മൃത്യോര്ബിഭ്യതസ്ത്രയീം വിദ്യാം പ്രാവിശꣳസ്തേ ഛന്ദോഭിരച്ഛാദയന്യദേഭിരച്ഛാദയꣳസ്തച്ഛന്ദസാം ഛന്ദസ്ത്വമ്

ദേവന്മാർ മരണത്തെ ഭയന്ന് ത്രയീ വിദ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവർ themselves ഛന്ദസ്സുകൾ കൊണ്ടു മറച്ചു, മറ്റെന്തെങ്കിലും കൊണ്ട് മറച്ചതുപോലെ. ഛന്ദസ്സുകളുടെ സാരം അതാണ്.

താനു തത്ര മൃത്യുര്യഥാ മത്സ്യമുദകേ പരിപശ്യേദേവം പര്യപശ്യദൃചി സാമ്നി യജുഷി । തേ നു വിദിത്വോര്ധ്വാ ഋചഃ സാമ്നോ യജുഷഃ സ്വരമേവ പ്രാവിശന്

അവിടെ, മരണം വെള്ളത്തിൽ മീൻ നോക്കുന്നതുപോലെ അവരെ നിരീക്ഷിച്ചു; ഋക്, സാമൻ, യജുസ് എന്നിവയിൽ അവരെ ശ്രദ്ധിച്ചു. ഇത് മനസ്സിലാക്കി, അവർ ഋക്, സാമൻ, യജുസ് എന്നിവയെ കടന്ന് സ്വരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

യദാ വാ ഋചമാപ്നോത്യോമിത്യേവാതിസ്വരത്യേവꣳ സാമൈവം യജുരേഷ ഉ സ്വരോ യദേതദക്ഷരമേതദമൃതമഭയം തത്പ്രവിശ്യ ദേവാ അമൃതാ അഭയാ അഭവന്

ഋക്കിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, ഒം ഉച്ചരിച്ച് അതിനെ കടക്കുന്നു; സാമനും അങ്ങനെ, യജുസും അങ്ങനെ. ഈ സ്വരം, ഈ അക്ഷരം, അമരവും ഭയമില്ലാത്തതുമാണ്. അതിലേക്ക് ദേവന്മാർ പ്രവേശിച്ച് അമരന്മാരും ഭയമില്ലാത്തവരുമായി.

സ യ ഏതദേവം വിദ്വാനക്ഷരം പ്രണൌത്യേതദേവാക്ഷരꣳ സ്വരമമൃതമഭയം പ്രവിശതി തത്പ്രവിശ്യ യദമൃതാ ദേവാസ്തദമൃതോ ഭവതി

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് ഈ അക്ഷരം ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ ഈ അമരവും ഭയമില്ലാത്തതുമായ സ്വരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ, ദേവന്മാർക്ക് സംഭവിച്ചതുപോലെ അവനും അമരനാകും.

അഥ ഖലു യ ഉദ്ഗീഥഃ സ പ്രണവോ യഃ പ്രണവഃ സ ഉദ്ഗീഥ ഇത്യസൌ വാ ആദിത്യ ഉദ്ഗീഥ ഏഷ പ്രണവ ഓമിതി ഹ്യേഷ സ്വരന്നേതി

ഉദ്ഗീതം തന്നെയാണ് പ്രണവം; പ്രണവം തന്നെയാണ് ഉദ്ഗീതം. ആ സൂര്യൻ ഉദ്ഗീതമാണ്; ഈ ഒം എന്നത് പ്രണവം തന്നെയാണ്, കാരണം അതാണ് സ്വരം.

ഏതമു ഏവാഹമഭ്യഗാസിഷം തസ്മാന്മമ ത്വമേകോഽസീതി ഹ കൌഷീതകിഃ പുത്രമുവാച രശ്മീꣳസ്ത്വം പര്യാവര്തയാദ്ബഹവോ വൈ തേ ഭവിഷ്യന്തീത്യധിദൈവതമ്

ഈ ഒരുത്തനെയാണു ഞാൻ സമീപിച്ചത്; അതുകൊണ്ട് നീ മാത്രം എന്റേതാണെന്ന് കൗശീതകി തന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു. നിന്റെ കിരണങ്ങൾ തിരിച്ചു വിളിക്കൂ, കാരണം നിനക്ക് അനേകം ഉണ്ടാകും — ദേവതകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം ഇതാണ്.

അഥാധ്യാത്മം യ ഏവായം മുഖ്യഃ പ്രാണസ്തമുദ്ഗീഥമുപാസീതോമിതി ഹ്യേഷ സ്വരന്നേതി

ഇപ്പോൾ ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച്: മുഖ്യമായ പ്രാണനാണ് ഉദ്ഗീതം എന്ന് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്; കാരണം അതാണ് ഒം എന്ന സ്വരം.

ഏതമു ഏവാഹമഭ്യഗാസിഷം തസ്മാന്മമ ത്വമേകോഽസീതി ഹ കൌഷീതകിഃ പുത്രമുവാച പ്രാണാꣳ സ്ത്വം ഭൂമാനമഭിഗായതാദ്ബഹവോ വൈ മേ ഭവിഷ്യന്തീതി

ഈ ഒരുത്തനെയാണു ഞാൻ സമീപിച്ചത്; അതുകൊണ്ട് നീ മാത്രം എന്റേതാണെന്ന് കൗശീതകി തന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു. നീ പ്രാണന്മാരെ ധാരാളമായി പാടണം, കാരണം എനിക്ക് അനേകം ഉണ്ടാകും.

അഥ ഖലു യ ഉദ്ഗീഥഃ സ പ്രണവോ യഃ പ്രണവഃ സ ഉദ്ഗീഥ ഇതി ഹോതൃഷദനാദ്ധൈവാപി ദുരുദ്ഗീഥമനുസമാഹരതീത്യനുസമാഹരതീതി

ഉദ്ഗീതം തന്നെയാണ് പ്രണവം; പ്രണവം തന്നെയാണ് ഉദ്ഗീതം. ഹോത്രു തെറ്റായ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉച്ചരിച്ചാൽ, അവൻ ഉദ്ഗീതം വീണ്ടും വീണ്ടും ശേഖരിക്കുന്നു, അങ്ങനെ ശേഖരിക്കുന്നു.

സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയത ഇയമേവ സാഗ്നിരമസ്തത്സാമ

സാമം ഈ ഋച്ചിൽ തന്നെ നെയ്തിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സാമം ഋച്ചിൽ പാടുന്നു. ഇതാണ് അഗ്നി, അതാണ് സാമം.

സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേഽന്തരിക്ഷമേവ സാ വായുരമസ്തത്സാമ

സാമം ഈ ഋച്ചിൽ തന്നെ നെയ്തിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സാമം ഋച്ചിൽ പാടുന്നു. ഇതാണ് അന്തരീക്ഷം, അതാണ് സാമം.

സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേ ദ്യൌരേവ സാദിത്യോഽമസ്തത്സാമ

സാമം ഈ ഋച്ചിൽ തന്നെ നെയ്തിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സാമം ഋച്ചിൽ പാടുന്നു. ഇതാണ് ആകാശം, സൂര്യൻ തന്നെയാണ് സാമം.

സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേ നക്ഷത്രാണ്യേവ സാ ചന്ദ്രമാ അമസ്തത്സാമ

സാമം ഈ ഋച്ചിൽ തന്നെ നെയ്തിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സാമം ഋച്ചിൽ പാടുന്നു. ഇവയാണ് നക്ഷത്രങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് സാമം.

അഥ യദേതദാദിത്യസ്യ ശുക്ലം ഭാഃ സൈവര്ഗഥ യന്നീലം പരഃ കൃഷ്ണം തത്സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേ

ഇപ്പോൾ സൂര്യന്റെ വെള്ള നിറമുള്ള പ്രകാശം സാമമാണ്; നീലയും കറുപ്പും സാമം തന്നെയാണ്. സാമം ഈ ഋച്ചിൽ തന്നെ നെയ്തിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് സാമം ഋച്ചിൽ പാടുന്നു.

അഥ യദേവൈതദാദിത്യസ്യ ശുക്ലം ഭാഃ സൈവ സാഥ യന്നീലം പരഃ കൃഷ്ണം തദമസ്തത്സാമാഥ യ ഏഷോഽന്തരാദിത്യേ ഹിരണ്മയഃ പുരുഷോ ദൃശ്യതേ ഹിരണ്യശ്മശ്രുര്ഹിരണ്യകേശ ആപ്രണഖാത്സര്വ ഏവ സുവര്ണഃ

ഇപ്പോൾ സൂര്യന്റെ വെള്ള നിറമുള്ള പ്രകാശം സാമമാണ്; നീലയും കറുപ്പും സാമം തന്നെയാണ്. സൂര്യന്റെ ഉള്ളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ആ പൊന്നുപോലെയുള്ള പുരുഷൻ — പൊന്നുപോലെയുള്ള മീശ, പൊന്നുപോലെയുള്ള മുടി, പാദത്തുനിന്ന് മുടിയോളം മുഴുവൻ പൊന്നുപോലെയാണ്.

തസ്യ യഥാ കപ്യാസം പുണ്ഡരീകമേവമക്ഷിണീ തസ്യോദിതി നാമ സ ഏഷ സര്വേഭ്യഃ പാപ്മഭ്യ ഉദിത ഉദേതി ഹ വൈ സര്വേഭ്യഃ പാപ്മഭ്യോ യ ഏവം വേദ

അവന്റെ കണ്ണുകൾ സൂര്യപ്രഭയിൽ വിരിഞ്ഞ താമരപൂവുപോലെയാണ്; അവന്റെ പേര് ഉദിതി. ഈ അറിവുള്ളവൻ എല്ലാത്തരം പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ഉയർന്ന് നില്ക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാത്തരം പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ഉയർന്നു നില്ക്കുന്നു.

തസ്യര്ക്ച സാമ ച ഗേഷ്ണൌ തസ്മാദുദ്ഗീഥസ്തസ്മാത്ത്വേവോദ്ഗാതൈതസ്യ ഹി ഗാതാ സ ഏഷ യേ ചാമുഷ്മാത്പരാഞ്ചോ ലോകാസ്തേഷാം ചേഷ്ടേ ദേവകാമാനാം ചേത്യധിദൈവതമ്

അവന്റെ ഇരുചുണ്ടുകളിലും ഋക്കും സാമവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഉദ്ഗീതം, അതുകൊണ്ട് ഗായകൻ അവനുവേണ്ടി പാടുന്നു. അവൻ ആർക്കും അതീതമായ ലോകങ്ങൾക്കും ദേവന്മാരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും പ്രവർത്തിക്കുന്നു — ദേവതകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം ഇതാണ്.

അഥാധ്യാത്മം വാഗേവര്ക്പ്രാണഃ സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേ വാഗേവ സാ പ്രാണോഽമസ്തത്സാമ

ഇപ്പോൾ ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, വാക്ക് ആണ് ഋക്, ശ്വാസം ആണ് സാമവേദം. ഈ സാമം ആ ഋക്കിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് സാമം എന്നും ഋക്കിൽ ചേർത്താണ് പാടുന്നത്. വാക്ക് തന്നെയാണ് അതു, ശ്വാസം അതിന്റെ സാരം — ഇതാണ് സാമം.

ചക്ഷുരേവര്ഗാത്മാ സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേ ചക്ഷുരേവ സാത്മാമസ്തത്സാമ

കണ്ണാണ് ഋക്കിന്റെ സാരം, സാമം അതാണ്. ഈ സാമം ആ ഋക്കിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് സാമം എന്നും ഋക്കിൽ ചേർത്താണ് പാടുന്നത്. കണ്ണ് തന്നെയാണ് അതു, അതിന്റെ സാരം സാമം തന്നെയാണ്.

സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേ ശ്രോത്രമേവ സാ മനോഽമസ്തത്സാമ

സാമം ആ ഋക്കിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് സാമം എന്നും ഋക്കിൽ ചേർത്താണ് പാടുന്നത്. ചെവി തന്നെയാണ് അതു, മനസാണ് അതിന്റെ സാരം — ഇതാണ് സാമം.

അഥ യദേതദക്ഷ്ണഃ ശുക്ലം ഭാഃ സൈവര്ഗഥ യന്നീലം പരഃ കൃഷ്ണം തത്സാമ തദേതദേതസ്യാമൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ തസ്മാദൃച്യധ്യൂഢꣳ സാമ ഗീയതേ അഥ യദേവൈതദക്ഷ്ണഃ ശുക്ലം ഭാഃ സൈവ സാഥ യന്നീലം പരഃ കൃഷ്ണം തദമസ്തത്സാമ

കണ്ണിൽ കാണുന്ന വെളുത്ത പ്രകാശം തന്നെയാണ് ഋക്; നീലമോ കറുപ്പോ ആയത് സാമം ആണ്. ഈ സാമം ആ ഋക്കിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് സാമം എന്നും ഋക്കിൽ ചേർത്താണ് പാടുന്നത്. കണ്ണിൽ കാണുന്ന വെളുത്ത പ്രകാശം തന്നെയാണ് ഋക്; നീലമോ കറുപ്പോ ആയത് സാമം, അതിന്റെ സാരവും ആണു.

അഥ യ ഏഷോഽന്തരക്ഷിണി പുരുഷോ ദൃശ്യതേ സൈവര്ക്തത്സാമ തദുക്ഥം തദ്യജുസ്തദ്ബ്രഹ്മ തസ്യൈതസ്യ തദേവ രൂപം യദമുഷ്യ രൂപം യാവമുഷ്യ ഗേഷ്ണൌ തൌ ഗേഷ്ണൌ യന്നാമ തന്നാമ

കണ്ണിനകത്ത് കാണുന്ന ആ മനുഷ്യൻ തന്നെയാണ് ഋക്, സാമം, ഉക്തം, യജുസ്, ബ്രഹ്മം. അവന്റെ രൂപം അതാണ്, എങ്ങനെയാണോ അവന്റെ രൂപം, അത്രയേ ഉള്ളതാണവന്റെ നിഴൽ; അവന്റെ പേരെന്താണോ അതാണ് അവന്റെ പേര്.

സ ഏഷ യേ ചൈതസ്മാദര്വാഞ്ചോ ലോകാസ്തേഷാം ചേഷ്ടേ മനുഷ്യകാമാനാം ചേതി തദ്യ ഇമേ വീണായാം ഗായന്ത്യേതം തേ ഗായന്തി തസ്മാത്തേ ധനസനയഃ

അവനും ഈ ലോകത്തേക്കാൾ താഴെയുള്ള ലോകങ്ങളും അവൻ ഭരിക്കുന്നു, മനുഷ്യരുടെ ആഗ്രഹങ്ങളും അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. വീണയിൽ പാടുന്നവർ അവനെക്കുറിച്ചാണ് പാടുന്നത്; അതുകൊണ്ടാണ് അവരെ ധനഗായകർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.