കോശോ ഭൂമിബുധ്നോ ന ജീര്യതി ദിശോ ഹ്യസ്യ സ്രക്തയോ ദ്യൌരസ്യോത്തരം ബിലꣳസ ഏഷ കോശോ വസുധാനസ്തസ്മിന്വിശ്വമിദꣳശ്രിതമ്
ഭൂമി അടിസ്ഥാനം ആയ ഒരു പാത്രം, അത് നശിക്കില്ല; ദിശകൾ അതിൻ്റെ മാലകൾ ആണ്; ആകാശം അതിൻ്റെ മുകളിൽ തുറന്ന ദ്വാരമാണ്. ഈ പാത്രം ഭൂമിയാണ്; അതിൽ എല്ലാം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
തസ്യ പ്രാചീ ദിഗ്ജുഹൂര്നാമ സഹമാനാ നാമ ദക്ഷിണാ രാജ്ഞീ നാമ പ്രതീചീ സുഭൂതാ നാമോദീചീ താസാം വായുര്വത്സഃ സ യ ഏതമേവം വായും ദിശാം വത്സം വേദ ന പുത്രരോദꣳരോദിതി സോഽഹമേതമേവം വായും ദിശാം വത്സം വേദ മാ പുത്രരോദꣳരുദമ്
കിഴക്കൻ ദിശയെ 'ജുഹൂ' എന്നു വിളിക്കുന്നു; തെക്കൻ ദിശ 'സഹമാനാ', പടിഞ്ഞാറൻ 'രാജ്ഞി', വടക്കൻ 'സുഭൂതാ', മുകളിലേത് 'ഉദീചി' എന്നാണ്. ഇവയിൽ വായു ആണ് കിടാവു. ദിശകളുടെ കിടാവായി വായുവിനെ അറിയുന്നവൻ മക്കളെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കില്ല. അങ്ങനെ വായുവിനെ ദിശകളുടെ കിടാവായി ഞാൻ അറിയട്ടെ; മക്കളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ദുഃഖിക്കരുത്.
അരിഷ്ടം കോശം പ്രപദ്യേഽമുനാമുനാമുനാ പ്രാണം പ്രപദ്യേഽമുനാമുനാമുനാ ഭൂഃ പ്രപദ്യേഽമുനാമുനാമുനാ ഭുവഃ പ്രപദ്യേഽമുനാമുനാമുനാ സ്വഃ പ്രപദ്യേഽമുനാമുനാമുനാ
നിര്മലമായ പാത്രത്തിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു; ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ ഞാൻ ശ്വാസത്തിൽ അഭയം തേടുന്നു; ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ ഞാൻ ഭൂവിൽ അഭയം തേടുന്നു; ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ ഞാൻ ഭൂവഹ്-ലോകത്തിൽ അഭയം തേടുന്നു; ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അഭയം തേടുന്നു; ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ, ഇതിനാൽ.
സ യദവോചം പ്രാണം പ്രപദ്യ ഇതി പ്രാണോ വാ ഇദꣳ സര്വം ഭൂതം യദിദം കിഞ്ച തമേവ തത്പ്രാപത്സി
ഞാൻ 'ശ്വാസത്തിൽ അഭയം തേടുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാം ശ്വാസം തന്നെയാണ്; എന്തെല്ലാം ഉണ്ടോ, അതെല്ലാം നീ നേടുന്നു.
അഥ യദവോചം ഭൂഃ പ്രപദ്യ ഇതി പൃഥിവീം പ്രപദ്യേഽന്തരിക്ഷം പ്രപദ്യേ ദിവം പ്രപദ്യ ഇത്യേവ തദവോചമ്
'ഭൂവിൽ അഭയം തേടുന്നു' എന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭൂമി, ആകാശം, ദിവം ഇവയിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു എന്നർത്ഥം തന്നെയാണ്.
അഥ യദവോചം ഭുവഃ പ്രപദ്യ ഇത്യഗ്നിം പ്രപദ്യേ വായും പ്രപദ്യ ആദിത്യം പ്രപദ്യ ഇത്യേവ തദവോചമ്
'ഭൂവഹ്-ലോകത്തിൽ അഭയം തേടുന്നു' എന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അഗ്നിയിൽ, വായുവിൽ, സൂര്യനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു എന്നതാണത്.
അഥ യദവോചꣳസ്വഃ പ്രപദ്യ ഇത്യൃഗ്വേദം പ്രപദ്യേ യജുര്വേദം പ്രപദ്യേ സാമവേദം പ്രപദ്യ ഇത്യേവ തദവോചം തദവോചമ്
'സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അഭയം തേടുന്നു' എന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഋഗ്വേദത്തിൽ, യജുർവേദത്തിൽ, സാമവേദത്തിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു എന്നതാണത്, അതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്.
പുരുഷോ വാവ യജ്ഞസ്തസ്യ യാനി ചതുര്വിꣳശതിവര്ഷാണി തത്പ്രാതഃസവനം ചതുര്വിꣳശത്യക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്രം പ്രാതഃസവനം തദസ്യ വസവോഽന്വായത്താഃ പ്രാണാ വാവ വസവ ഏതേ ഹീദꣳസര്വം വാസയന്തി
മനുഷ്യൻ തന്നെയാണ് യജ്ഞം; അവന്റെ ഇരുപത്തിനാലു വയസ്സുകൾ പ്രഭാതസവനമാണ്. ഗായത്രീ ചന്ദസ്സിൽ ഇരുപത്തിനാലു അക്ഷരങ്ങളുണ്ട്, ഗായത്രം പ്രഭാതസവനമാണ്. ഇതുമായി വസുക്കൾ ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. ശ്വാസങ്ങൾ വസുക്കളാണ്, കാരണം ഇവയാൽ എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു.
തം ചേദേതസ്മിന്വയസി കിഞ്ചിദുപതപേത്സ ബ്രൂയാത്പ്രാണാ വസവ ഇദം മേ പ്രാതഃസവനം മാധ്യന്ദിനꣳസവനമനുസന്തനുതേതി മാഹം പ്രാണാനാം വസൂനാം മധ്യേ യജ്ഞോ വിലോപ്സീയേത്യുദ്ധൈവ തത ഏത്യഗദോ ഹ ഭവതി
ഈ വയസ്സിൽ അവനു എന്തെങ്കിലും രോഗം വന്നാൽ, അവൻ പറയണം: 'ശ്വാസങ്ങളേ, വസുക്കളേ, എന്റെ പ്രഭാതസവനവും മധ്യാഹ്നസവനവും തുടർന്നുനിൽക്കട്ടെ; ഞാൻ ശ്വാസങ്ങളുടെയും വസുക്കളുടെയും ഇടയിൽ യജ്ഞം നശിപ്പിക്കരുത്.' എന്നിട്ട് അവൻ എഴുന്നേറ്റു പോകുന്നു; രോഗം അവനിൽ നിന്ന് അകന്നു പോകുന്നു.
അഥ യാനി ചതുശ്ചത്വാരിꣳശദ്വര്ഷാണി തന്മാധ്യംദിനꣳസവനം ചതുശ്ചത്വാരിꣳശദക്ഷരാ ത്രിഷ്ടുപ്ത്രൈഷ്ടുഭം മാധ്യന്ദിനꣳസവനം തദസ്യ രുദ്രാ അന്വായത്താഃ പ്രാണാ വാവ രുദ്രാ ഏതേ ഹീദꣳസര്വꣳരോദയന്തി
ഇനി, അവന്റെ നാൽപ്പത്തിനാലു വയസ്സുകൾ മധ്യാഹ്നസവനമാണ്. ത്രിഷ്ടുപ് ചന്ദസ്സിൽ നാൽപ്പത്തിനാലു അക്ഷരങ്ങളുണ്ട്, ത്രൈഷ്ടുഭം മധ്യാഹ്നസവനമാണ്. ഇതുമായി രുദ്രന്മാർ ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. ശ്വാസങ്ങൾ രുദ്രന്മാരാണ്, കാരണം ഇവയാൽ എല്ലാം കരയുന്നു.
തം ചേദേതസ്മിന്വയസി കിഞ്ചിദുപതപേത്സ ബ്രൂയാത്പ്രാണാ രുദ്രാ ഇദം മേ മാധ്യന്ദിനꣳസവനം തൃതീയസവനമനുസന്തനുതേതി മാഹം പ്രാണാനാꣳരുദ്രാണാം മധ്യേ യജ്ഞോ വിലോപ്സീയേത്യുദ്ധൈവ തത ഏത്യഗദോ ഹ ഭവതി
ഈ വയസ്സിൽ അവനു എന്തെങ്കിലും രോഗം വന്നാൽ, അവൻ പറയണം: 'ശ്വാസങ്ങളേ, രുദ്രന്മാരേ, എന്റെ മധ്യാഹ്നസവനവും മൂന്നാമത്തെ സവനവും തുടർന്നുനിൽക്കട്ടെ; ഞാൻ ശ്വാസങ്ങളുടെയും രുദ്രന്മാരുടെയും ഇടയിൽ യജ്ഞം നശിപ്പിക്കരുത്.' എന്നിട്ട് അവൻ എഴുന്നേറ്റു പോകുന്നു; രോഗം അവനിൽ നിന്ന് അകന്നു പോകുന്നു.
അഥ യാന്യഷ്ടാചത്വാരിꣳശദ്വര്ഷാണി തത്തൃതീയസവനമഷ്ടാചത്വാരിꣳശദക്ഷരാ ജഗതീ ജാഗതം തൃതീയസവനം തദസ്യാദിത്യാ അന്വായത്താഃ പ്രാണാ വാവാദിത്യാ ഏതേ ഹീദꣳസര്വമാദദതേ
ഇനി, അവന്റെ അമ്പത്തിയെട്ടു വയസ്സുകൾ മൂന്നാമത്തെ സവനമാണ്. ജഗതീ ചന്ദസ്സിൽ അമ്പത്തിയെട്ടു അക്ഷരങ്ങളുണ്ട്, ജാഗതം മൂന്നാമത്തെ സവനമാണ്. ഇതുമായി ആദിത്യന്മാർ ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. ശ്വാസങ്ങൾ ആദിത്യന്മാരാണ്, കാരണം ഇവയാൽ എല്ലാം ഏറ്റെടുക്കപ്പെടുന്നു.
തം ചേദേതസ്മിന്വയസി കിഞ്ചിദുപതപേത്സ ബ്രൂയാത്പ്രാണാ ആദിത്യാ ഇദം മേ തൃതീയസവനമായുരനുസംതനുതേതി മാഹം പ്രാണാനാമാദിത്യാനാം മധ്യേ യജ്ഞോ വിലോപ്സീയേത്യുദ്ധൈവ തത ഏത്യഗദോ ഹൈവ ഭവതി
ഈ വയസ്സിൽ അവനു എന്തെങ്കിലും രോഗം വന്നാൽ, അവൻ പറയണം: 'ശ്വാസങ്ങളേ, ആദിത്യന്മാരേ, എന്റെ മൂന്നാമത്തെ സവനവും ആയുസും തുടർന്നുനിൽക്കട്ടെ; ഞാൻ ശ്വാസങ്ങളുടെയും ആദിത്യന്മാരുടെയും ഇടയിൽ യജ്ഞം നശിപ്പിക്കരുത്.' എന്നിട്ട് അവൻ എഴുന്നേറ്റു പോകുന്നു; അവൻ രോഗമില്ലാതെയാവുന്നു.
ഏതദ്ധ സ്മ വൈ തദ്വിദ്വാനാഹ മഹിദാസ ഐതരേയഃ സ കിം മ ഏതദുപതപസി യോഽഹമനേന ന പ്രേഷ്യാമീതി സ ഹ ഷോഡശം വര്ഷശതമജീവത്പ്ര ഹ ഷോഡശം വര്ഷശതം ജീവതി യ ഏവം വേദ
ഇതെല്ലാം മഹിദാസൻ ഐതരേയൻ അറിഞ്ഞവൻ പറഞ്ഞത്: 'ഞാൻ ഇതിന്റെ അടിമയാകില്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് എന്ത് ദോഷം സംഭവിക്കും?' അങ്ങനെ അവൻ നൂറ്റിയാറു വയസ്സു ജീവിച്ചു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവൻ നൂറ്റിയാറു വയസ്സു ജീവിക്കും.
സ യദശിശിഷതി യത്പിപാസതി യന്ന രമതേ താ അസ്യ ദീക്ഷാഃ
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരിക്കുമ്പോഴും, വെള്ളം കുടിക്കാതിരിക്കുമ്പോഴും, ആനന്ദം അനുഭവിക്കാതിരിക്കുമ്പോഴും, അവയൊക്കെയാണ് അവന്റെ ദീക്ഷകൾ.
അഥ യദശ്നാതി യത്പിബതി യദ്രമതേ തദുപസദൈരേതി
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും, വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോഴും, ആനന്ദം അനുഭവിക്കുമ്പോഴും, അവയിലൂടെ അവൻ ഹോമസമീപനം ചെയ്യുന്നു.
അഥ യദ്ധസതി യജ്ജക്ഷതി യന്മൈഥുനം ചരതി സ്തുതശസ്ത്രൈരേവ തദേതി
അവൻ ചിരിക്കുമ്പോഴും, കളിക്കുമ്പോഴും, ലൈംഗികസംഗമം നടത്തുമ്പോഴും, അവയിലൂടെ അവൻ സ്തുതികളും ശാസ്ത്രങ്ങളും സമീപിക്കുന്നു.
അഥ യത്തപോ ദാനമാര്ജവമഹിꣳസാ സത്യവചനമിതി താ അസ്യ ദക്ഷിണാഃ
തപസ്സും, ദാനവും, നേരുമനസ്സും, അഹിംസയും, സത്യവാക്യവും അവന്റെ ദക്ഷിണകളാണ്.
സോഷ്യത്യസോഷ്ടേതി പുനരുത്പാദനമേവാസ്യ തന്മരണമേവാസ്യാവഭൃഥഃ
അവൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമോ കഴിക്കാതിരിക്കുമോ, അതാണ് അവന്റെ പുനർജനനം; അവന്റെ മരണമാണ് അവന്റെ അവസാന സ്നാനം.
തദ്ധൈതദ്ഘോര് ആങ്ഗിരസഃ കൃഷ്ണായ ദേവകീപുത്രായോക്ത്വോവാചാപിപാസ ഏവ സ ബഭൂവ സോഽന്തവേലായാമേതത്ത്രയം പ്രതിപദ്യേതാക്ഷിതമസ്യച്യുതമസി പ്രാണസꣳശിതമസീതി തത്രൈതേ ദ്വേ ഋചൌ ഭവതഃ
ഇത് ഘോറ ആംഗിരസൻ ദേവകിപുത്രനായ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'ദാഹം മാത്രം അവനിൽ ശേഷിച്ചു.' അവസാന സമയത്ത്, അവൻ ഈ മൂന്നു വാക്യങ്ങൾ ഓർക്കണം: 'നീ ക്ഷയിക്കാത്തവൻ, നീ വീഴാത്തവൻ, നീ ശ്വാസത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവൻ.' അവിടെ ഈ രണ്ട് ഋകുകൾ ചൊല്ലപ്പെടുന്നു.
ആദിത്പ്രത്നസ്യ രേതസഃ । ഉദ്വയന്തമസസ്പരി ജ്യോതിഃ പശ്യന്ത ഉത്തരꣳസ്വഃ പശ്യന്ത ഉത്തരം ദേവം ദേവത്രാ സൂര്യമഗന്മ ജ്യോതിരുത്തമമിതി ജ്യോതിരുത്തമമിതി
ആദിമുതൽ ഉണ്ടായിരുന്ന വിത്തിൽ നിന്ന്, അന്ധകാരം കടന്ന് ഉയരുന്ന പ്രകാശം അവർ കാണുന്നു; അവർ പരമമായ സ്വർഗ്ഗം കാണുന്നു, പരമദൈവത്തെ കാണുന്നു. അവിടെ ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ, നാം സൂര്യനെത്തുന്നു, അതാണ് പരമപ്രകാശം. അതാണ് പരമപ്രകാശം.
മനോ ബ്രഹ്മേത്യുപാസീതേത്യധ്യാത്മമഥാധിദൈവതമാകാശോ ബ്രഹ്മേത്യുഭയമാദിഷ്ടം ഭവത്യധ്യാത്മം ചാധിദൈവതം ച
മനസ്സിനെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കണം — ഇതാണ് ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഉപദേശം. ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാൽ, ആകാശത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കണം. ഇങ്ങനെ ഇരുവരെയും — ആത്മാവിനെയും ദൈവത്തെയും — ഒരുപോലെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
തദേതച്ചതുഷ്പാദ്ബ്രഹ്മ വാക്പാദഃ പ്രാണഃ പാദശ്ചക്ഷുഃ പാദഃ ശ്രോത്രം പാദ ഇത്യധ്യാത്മമഥാധിദൈവതമഗ്നിഃ പാദോ വായുഃ പാദ അദിത്യഃ പാദോ ദിശഃ പാദ ഇത്യുഭയമേവാദിഷ്ടം ഭവത്യധ്യാത്മം ചൈവാധിദൈവതം ച
ഈ ബ്രഹ്മം നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ളതാണ്: വാക്ക് ഒരു ഭാഗം, ശ്വാസം ഒരു ഭാഗം, കണ്ണ് ഒരു ഭാഗം, ചെവി ഒരു ഭാഗം — ഇതാണ് ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച്. ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാൽ, അഗ്നി ഒരു ഭാഗം, വായു ഒരു ഭാഗം, സൂര്യൻ ഒരു ഭാഗം, ദിശകൾ ഒരു ഭാഗം. ഇങ്ങനെ ഇരുവരെയും — ആത്മാവിനെയും ദൈവത്തെയും — ഒരുപോലെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
വാഗേവ ബ്രഹ്മണശ്ചതുര്ഥഃ പാദഃ സോഽഗ്നിനാ ജ്യോതിഷാ ഭാതി ച തപതി ച ഭാതി ച തപതി ച കീര്ത്യാ യശസാ ബ്രഹ്മവര്ചസേന യ ഏവം വേദ
വാക്ക് തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാലാമത്തെ ഭാഗം. അത് അഗ്നിയുടെ പ്രകാശത്താൽ പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതു പ്രശസ്തിയും മഹത്വവും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ തേജസ്സും കൊണ്ടും പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു — ഇതറിയുന്നവൻക്ക്.
പ്രാണ ഏവ ബ്രഹ്മണശ്ചതുര്ഥഃ പാദഃ സ വായുനാ ജ്യോതിഷാ ഭാതി ച തപതി ച ഭാതി ച തപതി ച കീര്ത്യാ യശസാ ബ്രഹ്മവര്ചസേന യ ഏവം വേദ
ശ്വാസം തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാലാമത്തെ ഭാഗം. അത് വായുവിന്റെ പ്രകാശത്താൽ പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതു പ്രശസ്തിയും മഹത്വവും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ തേജസ്സും കൊണ്ടും പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു — ഇതറിയുന്നവൻക്ക്.
ചക്ഷുരേവ ബ്രഹ്മണശ്ചതുര്ഥഃ പാദഃ സ ആദിത്യേന ജ്യോതിഷാ ഭാതി ച തപതി ച ഭാതി ച തപതി ച കീര്ത്യാ യശസാ ബ്രഹ്മവര്ചസേന യ ഏവം വേദ
കണ്ണ് തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാലാമത്തെ ഭാഗം. അത് സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്താൽ പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതു പ്രശസ്തിയും മഹത്വവും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ തേജസ്സും കൊണ്ടും പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു — ഇതറിയുന്നവൻക്ക്.
ശ്രോത്രമേവ ബ്രഹ്മണശ്ചതുര്ഥഃ പാദഃ സ ദിഗ്ഭിര്ജ്യോതിഷാ ഭാതി ച തപതി ച ഭാതി ച തപതി ച കീര്ത്യാ യശസാ ബ്രഹ്മവര്ചസേന യ ഏവം വേദ യ ഏവം വേദ
ചെവി തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാലാമത്തെ ഭാഗം. അത് ദിശകളുടെ പ്രകാശത്താൽ പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതു പ്രശസ്തിയും മഹത്വവും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ തേജസ്സും കൊണ്ടും പ്രകാശിക്കുകയും ചൂടുപിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു — ഇതറിയുന്നവൻക്ക്, ഇതറിയുന്നവൻക്ക്.
ആദിത്യോ ബ്രഹ്മേത്യാദേശസ്തസ്യോപവ്യാഖ്യാനമസദേവേദമഗ്ര ആസീത് । തത്സദാസീത്തത്സമഭവത്തദാണ്ഡം നിരവര്തത തത്സംവത്സരസ്യ മാത്രാമശയത തന്നിരഭിദ്യത തേ ആണ്ഡകപാലേ രജതം ച സുവര്ണം ചാഭവതാമ്
സൂര്യൻ ബ്രഹ്മമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ വിശദീകരണം: ആദിയിൽ ഇതെല്ലാം ഇല്ലാതിരുന്നതായിരുന്നു. പിന്നെ അത് ഉണ്ടായു; അതിൽ നിന്ന് ഒരു മുട്ട ഉണ്ടായി. ഒരു സംവത്സരം അതിൽ വിശ്രമിച്ചു; പിന്നെ മുട്ട പൊട്ടിപ്പിരിഞ്ഞു. ആ മുട്ടയുടെ രണ്ടു പാളികളിൽ നിന്ന് വെള്ളിയും പൊന്നും ഉണ്ടായി.
തദ്യദ്രജതꣳസേയം പൃഥിവീ യത്സുവര്ണꣳ സാ ദ്യൌര്യജ്ജരായു തേ പര്വതാ യദുല്ബꣳസമേഘോ നീഹാരോ യാ ധമനയസ്താ നദ്യോ യദ്വാസ്തേയമുദകꣳസ സമുദ്രഃ
വെള്ളി എന്നത് ഈ ഭൂമിയാണ്; പൊന്നാണ് ആകാശം. ജര എന്നത് പർവതങ്ങളാണ്; മുടി എന്നത് മേഘവും മഞ്ഞുമാണ്. ഒഴുകുന്നത് നദികളാണ്; ഈർപ്പം സമുദ്രമാണ്.
അഥ യത്തദജായത സോഽസാവാദിത്യസ്തം ജായമാനം ഘോഷാ ഉലൂലവോഽനൂദതിഷ്ഠന്ത്സര്വാണി ച ഭൂതാനി സര്വേ ച കാമാസ്തസ്മാത്തസ്യോദയം പ്രതി പ്രത്യായനം പ്രതി ഘോഷാ ഉലൂലവോഽനൂത്തിഷ്ഠന്തി സര്വാണി ച ഭൂതാനി സര്വേ ച കാമാഃ
പിന്നെ ജനിച്ചത് സൂര്യനാണ്. സൂര്യൻ ജനിക്കുമ്പോൾ ശബ്ദങ്ങളും വിളികളും ഉയർന്നു; എല്ലാപ്രാണികളും ആഗ്രഹങ്ങളും അതിനെ അനുഗമിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് സൂര്യൻ ഉദയിക്കുമ്പോഴും അസ്തമിക്കുമ്പോഴും ശബ്ദങ്ങളും വിളികളും ഉയരുന്നത്; എല്ലാപ്രാണികളും ആഗ്രഹങ്ങളും അതിനെ അനുഗമിക്കുന്നു.