അഭിമന്ഥതി സ ഹിങ്കാരോ ധൂമോ ജായതേ സ പ്രസ്താവോ ജ്വലതി സ ഉദ്ഗീഥോഽങ്ഗാരാ ഭവന്തി സ പ്രതിഹാര ഉപശാമ്യതി തന്നിധനꣳസꣳശാമ്യതി തന്നിധനമേത മഗ്നൌ പ്രോതമ്
അവൻ ഉരുകുന്നു — അതാണ് ഹിങ്കാരം; പുക ഉയരുന്നു — അതാണ് പ്രസ്ഥാവം; ജ്വലിക്കുന്നു — അതാണ് ഉദ്ഗീതം; ചാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു — അതാണ് പ്രതിഹാരം; അഗ്നി ശമിക്കുന്നു — അതാണ് നിധനം; പൂർണ്ണമായി ശമിക്കുന്നു — അതാണ് നിധനം; ഇതാണ് അഗ്നിയിൽ പിണഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്ന് അറിയേണ്ടത്.
( ) സ യ ഏവമേതദ്രഥന്തരമഗ്നൌ പ്രോതം വേദ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യന്നാദോ ഭവതി സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ ന പ്രത്യങ്ങഗ്നിമാചാമേന്ന നിഷ്ഠീവേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ അഗ്നിയിൽ പിണഞ്ഞിരിക്കുന്ന രഥാന്തരം അറിയുന്നവൻ ബ്രഹ്മതേജസ്സ് ലഭിക്കുന്നു, ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നു, മുഴുവൻ ആയുര് നേടുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്തതിയും കന്നുകാലികളും ലഭിക്കുന്നു, വലിയ കീർത്തി നേടുന്നു; അഗ്നിയുടെ നേരെ വെള്ളം കുടിക്കരുത്, തുപ്പരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
ഉപമന്ത്രയതേ സ ഹിങ്കാരോ ജ്ഞപയതേ സ പ്രസ്താവഃ സ്ത്രിയാ സഹ ശേതേ സ ഉദ്ഗീഥഃ പ്രതി സ്ത്രീം സഹ ശേതേ സ പ്രതിഹാരഃ കാലം ഗച്ഛതി തന്നിധനം പാരം ഗച്ഛതി തന്നിധനമേത യം മിഥുനേ പ്രോതമ്
അവൻ സംവദിക്കുന്നു — അതാണ് ഹിങ്കാരം; അറിയിക്കുന്നു — അതാണ് പ്രസ്ഥാവം; സ്ത്രീയോടൊപ്പം ശയിക്കുന്നു — അതാണ് ഉദ്ഗീതം; വീണ്ടും സ്ത്രീയോടൊപ്പം ശയിക്കുന്നു — അതാണ് പ്രതിഹാരം; സമയം കടക്കുന്നു — അതാണ് നിധനം; അതിജയിക്കുന്നു — അതാണ് നിധനം; ഇത് ദമ്പതികളിൽ പിണഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതദ്വാമദേവ്യം മിഥുനേ പ്രോതം വേദ മിഥുനീഭവതി മിഥുനാന്മിഥുനാത്പ്രജായതേ സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ ന കാഞ്ചന പരിഹരേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ വാമദേവ്യം ദമ്പതികളിൽ പിണഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞവൻ ദമ്പതിയാവുന്നു; ദമ്പതിത്വത്തിൽ നിന്ന് സന്തതിയുണ്ടാകുന്നു; മുഴുവൻ ആയുര് നേടുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്തതിയും കന്നുകാലികളും ലഭിക്കുന്നു, വലിയ കീർത്തി നേടുന്നു; ഒരു സ്ത്രീയെയും ഒഴിവാക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
ഉദ്യന്ഹിങ്കാര ഉദിതഃ പ്രസ്താവോ മധ്യന്ദിന ഉദ്ഗീഥോഽപരാഹ്ണഃ പ്രതിഹാരോഽസ്തം യന്നിധനമേത ാദിത്യേ പ്രോതമ്
ഉദയം ഹിങ്കാരം, പ്രഭാതം പ്രസ്ഥാവം, ഉച്ചക്ക് ഉദ്ഗീതം, അപരാഹ്ണം പ്രതിഹാരം, അസ്തമയമാണ് അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഇതെല്ലാം സൂര്യനിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതദ്ബൃഹദാദിത്യേ പ്രോതം വേദ തേജസ്വ്യന്നാദോ ഭവതി സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ തപന്തം ന നിന്ദേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ബൃഹത് സാമം സൂര്യനിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ പ്രകാശവാനാകുന്നു, ആഹാരം ആസ്വദിക്കുന്നു, മുഴുവൻ ആയുസ്സും നേടുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്താനവും മൃഗസമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു, മഹത്തായ കീര്ത്തിയും നേടുന്നു. പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനെ അപമാനിക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
അഭ്രാണി സംപ്ലവന്തേ സ ഹിങ്കാരോ മേഘോ ജായതേ സ പ്രസ്താവോ വര്ഷതി സ ഉദ്ഗീഥോ വിദ്യോതതേ സ്തനയതി സ പ്രതിഹാര ഉദ്ഗൃഹ്ണാതി തന്നിധനമേ പര്ജന്യേ പ്രോതമ്
മേഘങ്ങൾ കൂട്ടംകൂടുന്നു — അതാണ് ഹിങ്കാരം; മേഘം പിറക്കുന്നു — അതാണ് പ്രസ്ഥാവം; മഴ പെയ്യുന്നു — അതാണ് ഉദ്ഗീതം; മിന്നലും ഇടിയും — അതാണ് പ്രതിഹാരം; മഴ നിൽക്കുന്നു — അതാണ് അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഇതെല്ലാം മേഘത്തിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതദ്വൈരൂപം പര്ജന്യേ പ്രോതം വേദ വിരൂപാꣳശ്ച സുരൂപാꣳശ്ച പശൂനവരുന്ധേ സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ വര്ഷന്തം ന നിന്ദേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ വൈരൂപ സാമം മേഘത്തിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ വളഞ്ഞതും നന്നായതുമായ മൃഗങ്ങൾ നേടുന്നു, മുഴുവൻ ആയുസ്സും ലഭിക്കുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്താനവും മൃഗസമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു, മഹത്തായ കീര്ത്തിയും നേടുന്നു. മഴപെയ്യുന്ന മേഘത്തെ അപമാനിക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
വസന്തോ ഹിങ്കാരോ ഗ്രീഷ്മഃ പ്രസ്താവോ വര്ഷാ ഉദ്ഗീഥഃ ശരത്പ്രതിഹാരോ ഹേമന്തോ നിധനമേത മൃതുഷു പ്രോതമ്
വസന്തം ഹിങ്കാരം, വേനൽ പ്രസ്ഥാവം, മഴക്കാലം ഉദ്ഗീതം, ശരത്കാലം പ്രതിഹാരം, ശീതകാലം അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഇതെല്ലാം ঋതുക്കളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതദ്വൈരാജമൃതുഷു പ്രോതം വേദ വിരാജതി പ്രജയാ പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യര്തൂന്ന നിന്ദേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ വൈരാജ സാമം ঋതുക്കളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ സന്താനത്തിലും മൃഗസമ്പത്തിലും ബ്രഹ്മതേജസ്സിലും പ്രകാശിക്കുന്നു, മുഴുവൻ ആയുസ്സും ലഭിക്കുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്താനവും മൃഗസമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു, മഹത്തായ കീര്ത്തിയും നേടുന്നു. ঋതുക്കളെ അപമാനിക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
പൃഥിവീ ഹിങ്കാരോഽന്തരിക്ഷം പ്രസ്താവോ ദ്യൌരുദ്ഗീഥോ ദിശഃ പ്രതിഹാരഃ സമുദ്രോ നിധനമേതാഃ ലോകേഷു പ്രോതാഃ
ഭൂമി ഹിങ്കാരം, അന്തരീക്ഷം പ്രസ്ഥാവം, ആകാശം ഉദ്ഗീതം, ദിക്കുകൾ പ്രതിഹാരം, സമുദ്രം അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഇതെല്ലാം ലോകങ്ങളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതാഃ ശക്വര്യോ ലോകേഷു പ്രോതാ വേദ ലോകീ ഭവതി സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ ലോകാന്ന നിന്ദേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ശക്വരി സാമങ്ങൾ ലോകങ്ങളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ ലോകങ്ങളുടെ ഉടമയാകുന്നു, മുഴുവൻ ആയുസ്സും നേടുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്താനവും മൃഗസമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു, മഹത്തായ കീര്ത്തിയും നേടുന്നു. ലോകങ്ങളെ അപമാനിക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
അജാ ഹിങ്കാരോഽവയഃ പ്രസ്താവോ ഗാവ ഉദ്ഗീഥോഽശ്വാഃ പ്രതിഹാരഃ പുരുഷോ നിധനമേതാ പശുഷു പ്രോതാഃ
ആട് ഹിങ്കാരം, ചെമ്മരിയാട് പ്രസ്ഥാവം, പശു ഉദ്ഗീതം, കുതിര പ്രതിഹാരം, മനുഷ്യൻ അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഇതെല്ലാം മൃഗങ്ങളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതാ രേവത്യഃ പശുഷു പ്രോതാ വേദ പശുമാന്ഭവതി സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ പശൂന്ന നിന്ദേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ രേവതി സാമങ്ങൾ മൃഗങ്ങളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ മൃഗസമ്പന്നനാകുന്നു, മുഴുവൻ ആയുസ്സും ലഭിക്കുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്താനവും മൃഗസമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു, മഹത്തായ കീര്ത്തിയും നേടുന്നു. മൃഗങ്ങളെ അപമാനിക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
ലോമ ഹിങ്കാരസ്ത്വക്പ്രസ്താവോ മാꣳസമുദ്ഗീഥോസ്ഥി പ്രതിഹാരോ മജ്ജാ നിധനമേ മങ്ഗേഷു പ്രോതമ്
മുടി ഹിങ്കാരം, ചർമ്മം പ്രസ്ഥാവം, മാംസം ഉദ്ഗീതം, അസ്ഥി പ്രതിഹാരം, മജ്ജ അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഇതെല്ലാം അവയവങ്ങളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
അഗ്നിര്ഹിങ്കാരോ വായുഃ പ്രസ്താവ ആദിത്യ ഉദ്ഗീഥോ നക്ഷത്രാണി പ്രതിഹാരശ്ചന്ദ്രമാ നിധനമേത ദേവതാസു പ്രോതമ്
അഗ്നി ഹിങ്കാരം, വായു പ്രസ്ഥാവം, സൂര്യൻ ഉദ്ഗീതം, നക്ഷത്രങ്ങൾ പ്രതിഹാരം, ചന്ദ്രൻ അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഇതെല്ലാം ദേവതകളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതദ്രാജനം ദേവതാസു പ്രോതം വേദൈതാസാമേവ ദേവതാനാꣳസലോകതാꣳസര്ഷ്ടിതാꣳസായുജ്യം ഗച്ഛതി സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ ബ്രാഹ്മണാന്ന നിന്ദേത്തദ്വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ രാജന സാമം ദേവതകളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ ഈ ദേവതകളുടെ ലോകവും സൃഷ്ടിയും ഐക്യവും നേടുന്നു, മുഴുവൻ ആയുസ്സും ലഭിക്കുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്താനവും മൃഗസമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു, മഹത്തായ കീര്ത്തിയും നേടുന്നു. ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം.
ത്രയീ വിദ്യാ ഹിങ്കാരസ്ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ സ പ്രസ്താവോഽഗ്നിര്വായുരാദിത്യഃ സ ഉദ്ഗീഥോ നക്ഷത്രാണി വയാꣳസി മരീചയഃ സ പ്രതിഹാരഃ സര്പാ ഗന്ധര്വാഃ പിതരസ്തന്നിധനമേതത്സാമ സര്വസ്മിന്പ്രോതമ്
ത്രയീ വിദ്യയാണ് ഹിങ്കാരം, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ പ്രസ്ഥാവം, അഗ്നി, വായു, സൂര്യൻ ഉദ്ഗീതം, നക്ഷത്രങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, കിരണങ്ങൾ പ്രതിഹാരം, പാമ്പുകൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ അവസാനിപ്പിക്കൽ. ഈ സാമം എല്ലാറ്റിലും ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
സ യ ഏവമേതത്സാമ സര്വസ്മിന്പ്രോതം വേദ സര്വꣳ ഹ ഭവതി
ഇങ്ങനെ ഈ സാമം എല്ലാറ്റിലും ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം ആകുന്നു.
തദേഷ ശ്ലോകോ യാനി പഞ്ചധാ ത്രീണീ ത്രീണി തേഭ്യോ ന ജ്യായഃ പരമന്യദസ്തി
ഇതാണ് ശ്ലോകം: 'ഏത് അഞ്ചായി, മൂന്നു മൂന്നു വീതം, ഇതിൽക്കാൾ വലിയതോ ഉന്നതമായതോ ഒന്നുമില്ല.'
യസ്തദ്വേദ സ വേദ സര്വꣳസര്വാ ദിശോ ബലിമസ്മൈ ഹരന്തി സര്വമസ്മീത്യുപാസിത തദ്വ്രതം തദ്വ്രതമ്
അത് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നു; എല്ലാ ദിക്കുകളും അവനു സമർപ്പിക്കുന്നു; 'ഞാൻ ഇതെല്ലാം ആകുന്നു' എന്ന ഭാവത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം — ഇതാണ് വ്രതം, ഇതാണ് വ്രതം.
വിനര്ദി സാമ്നോ വൃണേ പശവ്യമിത്യഗ്നേരുദ്ഗീഥോഽനിരുക്തഃ പ്രജാപതേര്നിരുക്തഃ സോമസ്യ മൃദു ശ്ലക്ഷ്ണം വായോഃ ശ്ലക്ഷ്ണം ബലവദിന്ദ്രസ്യ ക്രൌഞ്ചം ബൃഹസ്പതേരപധ്വാന്തം വരുണസ്യ താന്സര്വാനേവോപസേവേത വാരുണം ത്വേവ വര്ജയേത്
അമൃതത്വം ദേവേഭ്യ ആഗായാനീത്യാഗായേത്സ്വധാം പിതൃഭ്യ ആശാം മനുഷ്യേഭ്യസ്തൃണോദകം പശുഭ്യഃ സ്വര്ഗം ലോകം യജമാനായാന്നമാത്മന ആഗായാനീത്യേതാനി മനസാ ധ്യായന്നപ്രമത്തഃ സ്തുവീത
ദേവന്മാർക്കായി പാടുമ്പോൾ 'അമൃതത്വം ലഭിക്കട്ടെ' എന്ന ആഗ്രഹത്തോടെയാണ് പാടേണ്ടത്. പിതൃകൾക്കായി 'സ്വധാ ലഭിക്കട്ടെ', മനുഷ്യർക്കായി 'ആശ ലഭിക്കട്ടെ', മൃഗങ്ങൾക്ക് 'പുല്ലും വെള്ളവും ലഭിക്കട്ടെ', യജമാനനു 'സ്വർഗലോകം ലഭിക്കട്ടെ', സ്വയം 'ഭക്ഷണം ലഭിക്കട്ടെ' എന്നിങ്ങനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ പാടണം.
സര്വേ സ്വരാ ഇന്ദ്രസ്യാത്മാനഃ സര്വ ഊഷ്മാണഃ പ്രജാപതേരാത്മാനഃ സര്വേ സ്പര്ശാ മൃത്യോരാത്മാനസ്തം യദി സ്വരേഷൂപാലഭേതേന്ദ്രꣳശരണം പ്രപന്നോഽഭൂവം സ ത്വാ പ്രതി വക്ഷ്യതീത്യേനം ബ്രൂയാത്
എല്ലാ സ്വരങ്ങളും ഇന്ദ്രന്റെ രൂപങ്ങളാണ്; എല്ലാ ഊഷ്മങ്ങളും പ്രജാപതിയുടെ രൂപങ്ങളാണ്; എല്ലാ സ്പർശങ്ങളും മരണന്റെ രൂപങ്ങളാണ്. ആരെങ്കിലും സ്വരങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചാൽ, 'ഞാൻ ഇന്ദ്രനിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് ഉത്തരം പറയുക' എന്ന് പറയണം.
അഥ യദ്യേനമൂഷ്മസൂപാലഭേത പ്രജാപതിꣳശരണം പ്രപന്നോഽഭൂവം സ ത്വാ പ്രതി പേക്ഷ്യതീത്യേനം ബ്രൂയാദഥ യദ്യേനꣳ സ്പര്ശേഷൂപാലഭേത മൃത്യുꣳ ശരണം പ്രപന്നോഽഭൂവം സ ത്വാ പ്രതി ധക്ഷ്യതീത്യേനം ബ്രൂയാത്
ഊഷ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ, 'ഞാൻ പ്രജാപതിയിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; അവൻ നിന്നെ നോക്കിക്കൊള്ളും' എന്ന് പറയണം. സ്പർശങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ, 'ഞാൻ മരണനിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു; അവൻ നിന്നെ ഗ്രഹിക്കും' എന്ന് പറയണം.
ത്രയോ ധര്മസ്കന്ധാ യജ്ഞോഽധ്യയനം ദാനമിതി പ്രഥമസ്തപ ഏവ ദ്വിതീയോ ബ്രഹ്മചാര്യാചാര്യകുലവാസീ തൃതീയോഽത്യന്തമാത്മാനമാചാര്യകുലേഽവസാദയന്സര്വ ഏതേ പുണ്യലോകാ ഭവന്തി ബ്രഹ്മസꣳസ്ഥോഽമൃതത്വമേതി
ധർമ്മത്തിന് മൂന്നു ആധാരങ്ങൾ ഉണ്ട്: യജ്ഞം, പഠനം, ദാനം — ഇതാണ് ഒന്നാമത്; തപസ്സ് രണ്ടാമത്; ഗുരുകുലത്തിൽ അധ്യയനം ചെയ്ത് ആത്മാവിനെ പൂർണ്ണമായി സമർപ്പിക്കുക മൂന്നാമത്. ഇവയൊക്കെയും പുണ്യലോകങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവന് അമൃതത്വം ലഭിക്കും.
പ്രജാപതിര്ലോകാനഭ്യതപത്തേഭ്യോഽഭിതപ്തേഭ്യസ്ത്രയീ വിദ്യാ സംപ്രാസ്രവത്താമഭ്യതപത്തസ്യാ അഭിതപ്തായാ ഏതാന്യക്ഷരാണി സംപ്രാസ്ര്വന്ത ഭൂര്ഭുവഃ സ്വരിതി
പ്രജാപതി ലോകങ്ങളെ ഉഷ്ണം നൽകി. അതിനുശേഷം ഉഷ്ണം ലഭിച്ച ലോകങ്ങളിൽ നിന്ന് ത്രയീവിദ്യ പുറത്ത് വന്നു. അതിനെയും ഉഷ്ണം നൽകി, അതിൽ നിന്ന് 'ഭൂഃ', 'ഭുവഃ', 'സ്വഃ' എന്നിങ്ങനെയുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ പുറത്ത് വന്നു.
താന്യഭ്യതപത്തേഭ്യോഽഭിതപ്തേഭ്യ ഓംകാരഃ സംപ്രാസ്രവത്തദ്യഥാ ശങ്കുനാ സര്വാണി പര്ണാനി സംതൃണ്ണാന്യേവമോംകാരേണ സര്വാ വാക്സംതൃണ്ണോംകാര ഏവേദꣳസര്വമോംകാര ഏവേദꣳ സര്വമ്
അവയെ വീണ്ടും ഉഷ്ണം നൽകി, അതിൽ നിന്ന് 'ഓം' എന്ന അക്ഷരം ഉദിച്ചുവന്നു. ഒരു കൂമ്പാരത്തിൽ എല്ലാ ഇലകളും കൂട്ട് പിടിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഓം എന്ന അക്ഷരത്തിൽ എല്ലാ വാക്കുകളും ഏകീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സർവ്വം ഓം തന്നെയാണ്; ഈ സർവ്വം ഓം തന്നെയാണ്.
സ യ ഏവമേതദ്യജ്ഞായജ്ഞീയമങ്ഗേഷു പ്രോതം വേദാങ്ഗീ ഭവതി നാങ്ഗേന വിഹൂര്ഛതി സര്വമായുരേതി ജ്യോഗ്ജീവതി മഹാന്പ്രജയാ പശുഭിര്ഭവതി മഹാന്കീര്ത്യാ സംവത്സരം മജ്ജ്ഞോ നാശ്നീയാത്തദ്വ്രതം മജ്ജ്ഞോ നാശ്നീയാദിതി വാ
ഇങ്ങനെ ഈ യജ്ഞായജ്ഞീയ സാമം അവയവങ്ങളിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതെന്ന് ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ ശരീരസമ്പന്നനാകുന്നു, അവയവങ്ങളിൽ ഒന്നിലും ക്ഷയം വരില്ല, മുഴുവൻ ആയുസ്സും ലഭിക്കുന്നു, ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു, വലിയ സന്താനവും മൃഗസമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു, മഹത്തായ കീര്ത്തിയും നേടുന്നു. ഒരു സംവത്സരം മജ്ജയൊന്നും കഴിക്കരുത് — ഇതാണ് വ്രതം; അല്ലെങ്കിൽ മജ്ജ കഴിക്കരുത്.
സാമവേദത്തിലെ വിനർദി രാഗം പാടുമ്പോൾ, പശുക്കളെ പ്രാപിക്കാനാണ് ആഗ്രഹം. ദേവന്മാരിൽ അഗ്നിക്കാണ് ഉദ്ഗീതം, പ്രജാപതിക്കാണ് അനിരുക്തം, സോമനു നിർുക്തം, വായുവിന് മൃദുവും സുന്ദരവുമായത്, ഇന്ദ്രന് ശക്തിയും സുന്ദരതയും ഉള്ളത്, ബൃഹസ്പതിക്കാണ് ക്രൗഞ്ചം, വരുണനു അപധ്വാന്തം. ഇവയെല്ലാം ആദരിക്കണം, വരുണനു സമർപ്പിച്ചതു മാത്രം ഒഴിവാക്കണം.
സര്വേ സ്വരാ ഘോഷവന്തോ ബലവന്തോ വക്തവ്യാ ഇന്ദ്രേ ബലം ദദാനീതി സര്വ ഊഷ്മാണോഽഗ്രസ്താ അനിരസ്താ വിവൃതാ വക്തവ്യാഃ പ്രജാപതേരാത്മാനം പരിദദാനീതി സര്വേ സ്പര്ശാ ലേശേനാനഭിനിഹിതാ വക്തവ്യാ മൃത്യോരാത്മാനം പരിഹരാണീതി
എല്ലാ സ്വരങ്ങളും ഗംഭീരവും ശക്തവുമാണ് എന്ന് പറയണം; 'ഇന്ദ്രനു ശക്തി സമർപ്പിക്കുന്നു' എന്നും ചേർക്കണം. എല്ലാ ഊഷ്മങ്ങളും പ്രധാനവും തടയപ്പെടാത്തതും വ്യക്തവുമാണ് എന്ന് പറയണം; 'പ്രജാപതിക്ക് ആത്മാവ് സമർപ്പിക്കുന്നു' എന്നും ചേർക്കണം. എല്ലാ സ്പർശങ്ങളും സൂക്ഷ്മവും ഉറപ്പില്ലാത്തതുമാണ് എന്ന് പറയണം; 'മരണനിൽ നിന്ന് ആത്മാവ് പിന്വലിക്കുന്നു' എന്നും ചേർക്കണം.