ഒരു കാലത്ത്, ഭഗവാൻ നാരായണന്റെ സന്നിധിയിൽ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി എത്തിയപ്പോൾ, അവൻ വിനയപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: “ഭഗവൻ, ഞാൻ മന്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവനാണ്, പക്ഷേ ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവനല്ല. ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവൻ മാത്രമേ ദുഃഖം അതിജയിക്കാനാകൂ എന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ ദുഃഖിതനാണ്. ദയവായി, ഈ ദുഃഖം അതിജയിക്കാൻ എന്നെ നയിക്കാമോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “നീ പഠിച്ചിട്ടുള്ളതൊക്കെയും നാമം മാത്രമാണ്.” നാമം എന്താണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു: “നാമം എന്നത് ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം, അതർവ്വവേദം, ഇതിഹാസം, പുരാണം, വേദങ്ങൾക്കു വേദം, പിതൃവിദ്യ, ഗണിതം, ഭാവിഷ്യത്, നിധി, വാക്ക്, ഏകയാനങ്ങൾ, ദൈവവിദ്യ, ബ്രഹ്മവിദ്യ, ഭൂതവിദ്യ, ക്ഷത്രവിദ്യ, നക്ഷത്രവിദ്യ, സർപ്പവിദ്യ, പിശാച്വിദ്യ — ഇതൊക്കെയും നാമം മാത്രമാണ്. നാമത്തിൽ തന്നെ ഇതെല്ലാം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നാമത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്യുക.” “നാമത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ, നാമം എത്തുന്നിടത്തോളം സ്വേച്ഛയാ സഞ്ചരിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഒരു ദിവസം അവൻ ചോദിച്ചു: ‘ഭഗവൻ, നാമത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?’ ഗുരു മറുപടി നൽകി: ‘ഉണ്ട്, നാമത്തേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.’ വിദ്യാർത്ഥി വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു: ‘ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.’” ഗുരു പറഞ്ഞു: “വാക്ക് നാമത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. വാക്ക് മുഖേനയാണ് ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം, അതർവ്വവേദം, ഇതിഹാസം, പുരാണം, പിതൃവിദ്യ, ദൈവവിദ്യ, ബ്രഹ്മവിദ്യ, ഭാവവിദ്യ, നക്ഷത്രവിദ്യ, സർപ്പവിദ്യ, ആകാശം, ഭൂമി, വായു, ജലം, അഗ്നി, ദേവതകൾ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പുല്ല്, മരങ്ങൾ, വന്യജീവികൾ, കീടങ്ങൾ, പാറാവുകൾ, പുഴുക്കൾ, ധർമ്മം, അധർമ്മം, സത്യം, അസത്യം, നല്ലത്, ചീത്ത — ഇതെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നത് വാക്ക് മുഖേനയാണ്. വാക്കില്ലെങ്കിൽ ഇവ ഒന്നും അറിയപ്പെടില്ല. അതുകൊണ്ട് വാക്കിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” വാക്കിനെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവനും അതുപോലെ സ്വേച്ഛയാ സഞ്ചരിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “വാക്കിനേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” അപ്പോൾ ഗുരു പറഞ്ഞു: “ചിന്ത (മനസ്സ്) വാക്കിനേക്കാൾ വലിയതാണ്. രണ്ട് അമലകങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നപോലെ, നാമവും വാക്കും മനസ്സിലാണ് പിടിച്ചിരിക്കുന്നത്. മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചാണ് മന്ത്രങ്ങൾ പഠിക്കുന്നത്; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചാണ് പ്രവർത്തനം; പുത്രൻ, പശു, ലോകം, പരലോകം — ഇതെല്ലാം മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചാണ്. മനസ്സാണ് ആത്മാവും ലോകവും ബ്രഹ്മവും. അതുകൊണ്ട് മനസ്സിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” മനസ്സിനെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവനും അതുപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “മനസ്സിനേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “സങ്കൽപ്പം (ഉദ്ദേശ്യം) മനസ്സിനേക്കാൾ വലിയതാണ്. ഒരാൾ ഉദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം ധ്യാനിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം സംസാരിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നു; നാമത്തിൽ മന്ത്രങ്ങൾ ഒന്നാകുന്നു; മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രവർത്തികൾ. ഈ എല്ലാം സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിൽക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും, വായുവും ആകാശവും, ജലവും അഗ്നിയും — എല്ലാം സങ്കൽപ്പത്തിൽ അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നു. മഴയ്ക്കുവേണ്ടി സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു, ഭക്ഷണത്തിനുവേണ്ടി, ശ്വാസത്തിനുവേണ്ടി, മന്ത്രത്തിനുവേണ്ടി, പ്രവർത്തിക്കും, ലോകത്തിനും — എല്ലാം സങ്കൽപ്പത്തിനുവേണ്ടിയാണ്. അതുകൊണ്ട് സങ്കൽപ്പത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” സങ്കൽപ്പത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ഉറപ്പുള്ള ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; അവൻ സ്വയം അചഞ്ചലനാകുന്നു. അവൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “സങ്കൽപ്പത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ചേതന (ബോധം) സങ്കൽപ്പത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. ഒരാൾ ബോധവാനാകുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ധ്യാനിക്കുന്നു; തുടർന്ന് സംസാരിക്കുന്നു; തുടർന്ന് നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നു; നാമത്തിൽ മന്ത്രങ്ങൾ ഒന്നാകുന്നു; മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രവർത്തികൾ. ഈ എല്ലാം ബോധത്തിൽ നിൽക്കുന്നു. ഒരാൾക്ക് ബോധം കൂടുതലാണെങ്കിലും, അവൻ അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആളുകൾ പറഞ്ഞേക്കാം: ‘അവൻ ഇല്ല.’ അല്ലെങ്കിൽ, അറിവുള്ളവനാണെങ്കിലും ബോധം ഇല്ലെങ്കിൽ, അത്ര മാത്രം ആളുകൾ അവനെ ശ്രദ്ധിക്കും. ബോധം തന്നെയാണ് ആത്മാവും അടിസ്ഥാനവുമാണ്. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” ചേതനയെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ഉറപ്പുള്ള ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “ചേതനയേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ധ്യാനം (ധ്യാനം) ബോധത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം, ആകാശം, ജലം, മലകൾ, ദേവതകൾ, മനുഷ്യർ — ഇവ ധ്യാനിക്കുന്നു പോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരിൽ, വലിയവരെ കാണുമ്പോൾ ധ്യാനത്തിലൂടെ ആകുന്നു. ചെറിയവരും, വഴക്കുപറയുന്നവരും, അപകീർത്തിപ്പെടുത്തുന്നവരും, അധികം സംസാരിക്കുന്നവരും അങ്ങനെ അല്ല; ശക്തരായവർ ധ്യാനത്തിലൂടെയാണ്. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” ധ്യാനത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവനും സ്വേച്ഛയാ സഞ്ചരിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “ധ്യാനത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “വിജ്ഞാനം (അർത്ഥഗ്രഹം) ധ്യാനത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ ആണ് ഋഗ്വേദം മുതലായവയെല്ലാം അറിയുന്നത്, പിതൃവിദ്യ, ദൈവവിദ്യ, ബ്രഹ്മവിദ്യ, ഭൂതവിദ്യ, നക്ഷത്രവിദ്യ, സർപ്പവിദ്യ, ആകാശം, ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, ദേവതകൾ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പുല്ല്, മരങ്ങൾ, വന്യജീവികൾ, കീടങ്ങൾ, പാറാവുകൾ, പുഴുക്കൾ, ധർമ്മം, അധർമ്മം, സത്യം, അസത്യം, നല്ലത്, ചീത്ത, ഇഷ്ടം, അനിഷ്ടം, ഭക്ഷണം, രുചി, ഈ ലോകം, പരലോകം — ഇതെല്ലാം വിജ്ഞാനത്തിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” വിജ്ഞാനത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ വിജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ബലം വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. നൂറു പേരുടെ വിജ്ഞാനം പോലും ഒരാൾക്കുള്ള ബലം അതിജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല. ബലമുള്ളവൻ എഴുന്നേറ്റു നടക്കുന്നു, സമീപിക്കുന്നു, ഇരിക്കുന്നു, കാണുന്നു, കേൾക്കുന്നു, ചിന്തിക്കുന്നു, അറിയുന്നു, പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഗ്രഹിക്കുന്നു. ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം, ആകാശം, മലകൾ, ദേവതകൾ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പുല്ല്, മരങ്ങൾ, വന്യജീവികൾ, കീടങ്ങൾ, പാറാവുകൾ, പുഴുക്കൾ — ഇവയെല്ലാം ബലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” ബലത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവനും സ്വേച്ഛയാ സഞ്ചരിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “ബലത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഭക്ഷണം ബലത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. ഒരാൾ പത്ത് ദിവസത്തോളം ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരുന്നാലും, അവൻ കാണുകയും കേൾക്കുകയും ചിന്തിക്കുകയും അറിയുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യും; പക്ഷേ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, അതിനുവേണ്ടിയാണ് അവൻ ചെയ്യുന്നത്. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” ഭക്ഷ്യത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ഭക്ഷ്യസമൃദ്ധമായ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “ഭക്ഷ്യത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ജലം ഭക്ഷ്യത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. മഴയില്ലെങ്കിൽ, ജീവികൾ ദുഃഖിക്കുന്നു, ഭക്ഷണം കുറയുമോ എന്ന് ഭയപ്പെടുന്നു. നല്ല മഴയുണ്ടെങ്കിൽ, സന്തോഷിക്കുന്നു, ഭക്ഷ്യസമൃദ്ധി ഉണ്ടാകും എന്ന് കരുതുന്നു. ഭൂമി, ആകാശം, സ്വർഗ്ഗം, മലകൾ, ദേവതകൾ, മനുഷ്യർ, പശു, പക്ഷി, പുല്ല്, മരങ്ങൾ, വന്യജീവികൾ, കീടങ്ങൾ, പുഴുക്കൾ — ഇവയെല്ലാം ജലത്തിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” ജലത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “ജലത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “അഗ്നി ജലത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. അഗ്നി വായുവിനെ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, ആകാശം തുളച്ചുകയറുന്നു; അതിനുശേഷം, ‘ഇത് മിന്നുന്നു, ഇടിയ്ക്കുന്നു, മഴപെയ്യും’ എന്ന് ആളുകൾ പറയുന്നു. അഗ്നി ആദ്യം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, പിന്നെ ജലം ഉണ്ടാക്കുന്നു. മിന്നലുകളും ഇടിമിന്നലുകളും അഗ്നിയുടെ പ്രകടനങ്ങളാണ്. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” അഗ്നിയെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ പ്രകാശമുള്ള ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “അഗ്നിയേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ആകാശം അഗ്നിയേക്കാൾ വലിയതാണ്. ആകാശത്തിലെത്താണ് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, മിന്നലും നക്ഷത്രങ്ങളും അഗ്നിയും ഇരിക്കുന്നതും. ആകാശം മുഖേനയാണ് വിളിക്കുന്നത്, കേൾക്കുന്നത്, പ്രതികരിക്കുന്നത്, ആനന്ദിക്കുന്നത്, ദുഃഖിക്കുന്നത്, ജനിക്കുന്നത്, ആകാശത്തിലേക്കാണ് മടങ്ങുന്നതും. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” ആകാശത്തെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവൻ വിശാലമായ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “ആകാശത്തേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “സ്മൃതി (ഓർമ്മ) ആകാശത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്. പലരും ഉണ്ടെങ്കിലും ഓർമ്മ ഇല്ലെങ്കിൽ കേൾക്കുകയോ ചിന്തിക്കുകയോ അറിയുകയോ ഒന്നും നടക്കില്ല. ഓർമ്മയുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ കേൾക്കാനും ചിന്തിക്കാനും അറിയാനും കഴിയൂ. പുത്രന്മാരെയും പശുക്കളെയും ഓർമ്മയിലൂടെയാണ് അറിയുന്നത്. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” സ്മൃതിയെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവനും സ്വേച്ഛയാ സഞ്ചരിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “സ്മൃതിയേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ആശ (പ്രതീക്ഷ) സ്മൃതിയേക്കാൾ വലിയതാണ്. വേദങ്ങൾ ഓർമ്മയില്ലെങ്കിലും, പ്രതീക്ഷയാൽ യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു, പുത്രന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പശുക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ലോകവും പരലോകവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം.” ആശയെ ബ്രഹ്മമെന്നു ധ്യാനിക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂർണ്ണമാകുന്നു. പിന്നെ അവൻ ചോദിച്ചു: “ആശയേക്കാൾ വലിയതൊന്നുണ്ടോ?” ഗുരു പറഞ്ഞു: “ഉണ്ട്, അതിനേക്കാൾ വലിയതുണ്ട്.” വിദ്യാർത്ഥി അപേക്ഷിച്ചു: “ദയവായി, അതു എന്നെ അറിയിക്കണമേ.” ഗുരു പറഞ്ഞു: “പ്രാണൻ (ശ്വാസം) പ്രതീക്ഷയേക്കാൾ വലിയതാണ്. ചക്രത്തിന്റെ ആക്സ് പോലെ, എല്ലാം പ്രാണത്തിൽ അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രാണൻ പ്രാണനാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, പ്രാണൻ പ്രാണനായി നൽകുന്നു, പ്രാണനുവേണ്ടിയാണ് പ്രാണൻ നൽകുന്നത്. പ്രാണനാണ് പിതാവും മാതാവും സഹോദരനും സഹോദരിയും ഗുരുവും ബ്രാഹ്മണനും.” “ഒരു വ്യക്തി പിതാവിനോടോ മാതാവിനോടോ സഹോദരനോടോ സഹോദരിയോടോ ഗുരുവിനോടോ ബ്രാഹ്മണനോടോ ദുർവ്വചനമോ പറയുകയാണെങ്കിൽ, ആളുകൾ അവനെ കുറ്റം ചുമത്തും. എന്നാൽ, അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവരെ വെട്ടിയാലും, അതിനങ്ങനെയുള്ള കുറ്റം ചുമത്തില്ല. കാരണം, പ്രാണൻ തന്നെയാണ് ഇവർ എല്ലാം. ഇതു മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ഉയർന്നവൻ. ആരെങ്കിലും അവനോട് ‘നീ മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ഉയർന്നാണ് സംസാരിക്കുന്നത്’ എന്നുവേണ്ടിയാൽ, അവൻ സമ്മതിക്കണം.” പിന്നെ ഗുരു പറഞ്ഞു: “എങ്കിൽ, സത്യം സംസാരിക്കുന്നവനാണ് മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ഉയർന്നത്. ‘ഭഗവൻ, ഞാൻ സത്യം സംസാരിച്ച് മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ ഉയർന്നവനാകണം.’ അതിനായി സത്യം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.” പിന്നെ ഗുരു പറഞ്ഞു: “അറിയുമ്പോൾ മാത്രമേ സത്യം സംസാരിക്കാനാവൂ; അറിയാതെ സത്യം സംസാരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, വിജ്ഞാനം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.” പിന്നെ ഗുരു പറഞ്ഞു: “ചിന്തിച്ചാൽ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ; നാമം കൊണ്ടല്ല, ചിന്തിച്ചാണ് അറിയുന്നത്. അതിനാൽ, ചിന്ത അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.” പിന്നെ ഗുരു പറഞ്ഞു: “വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ചിന്തിക്കാനാവൂ; വിശ്വാസമില്ലെങ്കിൽ ചിന്തിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, വിശ്വാസം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.” പിന്നെ ഗുരു പറഞ്ഞു: “സ്ഥൈര്യമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ വിശ്വാസം ഉണ്ടാകൂ; സ്ഥിരത ഇല്ലെങ്കിൽ വിശ്വാസം ഇല്ല. അതിനാൽ, സ്ഥിരത അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.” ഇങ്ങനെ ഗുരു വിദ്യാർത്ഥിയെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഉയർന്നതിലേക്കു നയിച്ചു: നാമത്തിൽ നിന്ന് വാക്കിലേക്കും, മനസ്സിലേക്കും, സങ്കൽപ്പത്തിലേക്കും, ബോധത്തിലേക്കും, ധ്യാനത്തിലേക്കും, വിജ്ഞാനത്തിലേക്കും, ബലത്തിലേക്കും, ഭക്ഷ്യത്തിലേക്കും, ജലത്തിലേക്കും, അഗ്നിയിലേക്കും, ആകാശത്തിലേക്കും, സ്മൃതിയിലേക്കും, പ്രതീക്ഷയിലേക്കും, പ്രാണനിലേക്കും, സത്യത്തിലേക്കും, അറിവിലേക്കും, ചിന്തയിലേക്കും, വിശ്വാസത്തിലേക്കും, സ്ഥിരതയിലേക്കും — ആത്മാവിന്റെ പരമാര്ഥസത്യത്തിലേക്ക്.