પુરા તૃતીયસવનસ્યોપાકરણાજ્જઘનેનાહવનીયસ્યોદઙ્મુખ ઉપવિશ્ય સ આદિત્યꣳસ વૈશ્વદેવꣳ સામાભિગાયતિ
ત્રીજી અવભૃતિ માટેના સાધનો લાવવામાં આવે તે પહેલાં, અગ્નિની ઉત્તર બાજુએ પીઠ ફેરવી બેઠા યજમાન, સૂર્યને વૈશ્વદેવ સામગાન ગાય છે.
લો3કદ્વારમપાવા3ર્ણૂ33પશ્યેમ ત્વા વયꣳ સ્વારા 33333 હુ3મ્ આ33 જ્યા3 યો3આ 32111 ઇતિ
હે તેજસ્વી, અમે તને જગતના અવરોધરહિત દ્વાર તરીકે જોઈ શકીએ — સ્વારા — હૂં, આવો, જયો.
આદિત્યમથ વૈશ્વદેવં લો3કદ્વારમપાવા3ર્ણૂ33 પશ્યેમ ત્વા વયꣳસામ્રા33333 હુ3મ્ આ33 જ્યા3યો3આ 32111 ઇતિ
સૂર્યને, વૈશ્વદેવને, તે ગાય છે: 'હે તેજસ્વી, અમે તને જગતના અવરોધરહિત દ્વાર તરીકે જોઈ શકીએ — સામ્રા — હૂં, આવો, જયો.'
અથ જુહોતિ નમ આદિત્યેભ્યશ્ચ વિશ્વેભ્યશ્ચ દેવેભ્યો દિવિક્ષિદ્ભ્યો લોકક્ષિદ્ભ્યો લોકં મે યજમાનાય વિન્દત
પછી તે આહુતિ આપે છે: 'આદિત્યો અને બધા દેવતાઓને, સ્વર્ગમાં અને પૃથ્વી પર રહેનાર દેવતાઓને નમન. યજમાનને તેનો લોક પ્રાપ્ત થાય.'
એષ વૈ યજમાનસ્ય લોક એતાસ્મ્યત્ર યજમાનઃ પરસ્તાદાયુષઃ સ્વાહાપહત પરિઘમિત્યુક્ત્વોત્તિષ્ઠતિ
આ ખરેખર યજમાનનો લોક છે. અહીં હું યજમાન છું; આ જીવન પછી, 'સ્વાહા, અવરોધ તૂટી ગયો' એમ બોલી, તે ઊભો થાય છે.
તસ્મા આદિત્યાશ્ચ વિશ્વે ચ દેવાસ્તૃતીયસવનꣳસંપ્રયચ્છન્ત્યેષ હ વૈ યજ્ઞસ્ય માત્રાં વેદ ય એવં વેદ ય એવં વેદ
આથી, આદિત્યો અને બધા દેવતાઓ તૃતીય અવભૃતિ આપે છે. જે આ રીતે જાણે છે, એ જ યજ્ઞનું માપ જાણે છે.
અસૌ વા આદિત્યો દેવમધુ તસ્ય દ્યૌરેવ તિરશ્ચીનવꣳશોઽન્તરિક્ષમપૂપો મરીચયઃ પુત્રાઃ
આ સૂર્ય દેવતાઓનું મધ છે; તેની આડી કિરણો ઉપરની સપાટી છે, અંતરિક્ષ એ પાંઉ છે અને કિરણો એ સંતાન છે.
તસ્ય યે પ્રાઞ્ચો રશ્મયસ્તા એવાસ્ય પ્રાચ્યો મધુનાડ્યઃ । ઋચ એવ મધુકૃત ઋગ્વેદ એવ પુષ્પં તા અમૃતા આપસ્તા વા એતા ઋચઃ
તેમાં જે પૂર્વ દિશાના કિરણો છે, એ જ તેની પૂર્વ દિશાની મધની નાળીઓ છે; ઋચ એ મધ બનાવનારી છે, ઋગ્વેદ એ ફૂલ છે અને અમૃતરૂપ જળ એ ઋચ છે.
એતમૃગ્વેદમભ્યતપꣳસ્તસ્યાભિતપ્તસ્ય યશસ્તેજ ઇન્દ્રિયં વીર્યમન્નાદ્યꣳરસોઽજાયત
તેણે આ ઋગ્વેદને ભીંજવ્યો; ભીંજવ્યા પછી, તેમાંથી યશ, તેજ, ઇન્દ્રિય, પરાક્રમ, ખોરાક અને રસ ઉત્પન્ન થયો.
તદ્વ્યક્ષરત્તદાદિત્યમભિતોઽશ્રયત્તદ્વા એતદ્યદેતદાદિત્યસ્ય રોહિતꣳરૂપમ્
તેણે તેનો સ્વાદ લીધો; તે સૂર્યની પાસે ગયો; અને આ જ સૂર્યનું લાલ રૂપ છે.
અથ યેઽસ્ય દક્ષિણા રશ્મયસ્તા એવાસ્ય દક્ષિણા મધુનાડ્યો યજૂꣳષ્યેવ મધુકૃતો યજુર્વેદ એવ પુષ્પં તા અમૃતા આપઃ
હવે, તેની દક્ષિણ બાજુના કિરણો તેની દક્ષિણ બાજુની મધની નાળીઓ છે; યજુષ એ મધ બનાવનારી છે, યજુર્વેદ એ ફૂલ છે અને અમૃતરૂપ જળ એ છે.
તાનિ વા એતાનિ યજૂꣳષ્યેતં યજુર્વેદમભ્યતપꣳસ્તસ્યાભિતપ્તસ્ય યશસ્તેજ ઇન્દ્રિયં વીર્યમન્નાદ્યꣳરસોજાયત
આ જ યજુષ છે; તેણે યજુર્વેદને ભીંજવ્યો; ભીંજવ્યા પછી, તેમાંથી યશ, તેજ, ઇન્દ્રિય, પરાક્રમ, ખોરાક અને રસ ઉત્પન્ન થયો.
તદ્વ્યક્ષરત્તદાદિત્યમભિતોઽશ્રયત્તદ્વા એતદ્યદેતદાદિત્યસ્ય શુક્લꣳરૂપમ્
તેણે તેનો સ્વાદ લીધો; તે સૂર્યની પાસે ગયો; અને આ જ સૂર્યનું સફેદ રૂપ છે.
અથ યેઽસ્ય પ્રત્યઞ્ચો રશ્મયસ્તા એવાસ્ય પ્રતીચ્યો મધુનાડ્યઃ સામાન્યેવ મધુકૃતઃ સામવેદ એવ પુષ્પં તા અમૃતા આપઃ
હવે, તેની પશ્ચિમ બાજુના કિરણો તેની પશ્ચિમ બાજુની મધની નાળીઓ છે; સામન એ મધ બનાવનારી છે, સામવેદ એ ફૂલ છે અને અમૃતરૂપ જળ એ છે.
તાનિ વા એતાનિ સામાન્યેતꣳસામવેદમભ્યતપꣳસ્તસ્યાભિતપ્તસ્ય યશસ્તેજ ઇન્દ્રિયં વીર્યમન્નાદ્યꣳરસોઽજાયત
આ જ સામન છે; તેણે સામવેદને ભીંજવ્યો; ભીંજવ્યા પછી, તેમાંથી યશ, તેજ, ઇન્દ્રિય, પરાક્રમ, ખોરાક અને રસ ઉત્પન્ન થયો.
તદ્વ્યક્ષરત્તદાદિત્યમભિતોઽશ્રયત્તદ્વા એતદ્યદેતદાદિત્યસ્ય કૃષ્ણꣳરૂપમ્
તેણે તેનો સ્વાદ લીધો; તે સૂર્યની પાસે ગયો; અને આ જ સૂર્યનું કાળું રૂપ છે.
અથ યેઽસ્યોદઞ્ચો રશ્મયસ્તા એવાસ્યોદીચ્યો મધુનાડ્યોઽથર્વાઙ્ગિરસ એવ મધુકૃત ઇતિહાસપુરાણં પુષ્પં તા અમૃતા આપઃ
હવે, તેની ઉત્તર બાજુના કિરણો તેની ઉત્તર બાજુની મધની નાળીઓ છે; અથર્વાંગિરસ એ મધ બનાવનારી છે, ઇતિહાસ અને પુરાણ એ ફૂલ છે અને અમૃતરૂપ જળ એ છે.
તે વા એતેઽથર્વાઙ્ગિરસ એતદિતિહાસપૂરાણમભ્યતપꣳસ્તસ્યાભિતપ્તસ્ય યશસ્તેજ ઇન્દ્રિયં વીર્યમન્નાદ્યꣳરસોઽજાયત
આ જ અથર્વાંગિરસ છે; તેણે ઇતિહાસ અને પુરાણને ભીંજવ્યા; ભીંજવ્યા પછી, તેમાંથી યશ, તેજ, ઇન્દ્રિય, પરાક્રમ, ખોરાક અને રસ ઉત્પન્ન થયો.
તદ્વ્યક્ષરત્તદાદિત્યમભિતોઽશ્રયત્તદ્વા એતદ્યદેતદાદિત્યસ્ય પરં કૃષ્ણꣳ રૂપમ્
તે શબ્દ ઉચ્ચારીને એ સર્વ દિશાઓથી સૂર્યની નજીક ગયો; અને આ જ એ છે, જે સૂર્યનું પરમ કાળાં રૂપ છે.
અથ યેઽસ્યોર્ધ્વા રશ્મયસ્તા એવાસ્યોર્ધ્વા મધુનાડ્યો ગુહ્યા એવાદેશા મધુકૃતો બ્રહ્મૈવ પુષ્પં તા અમૃતા આપઃ
પછી, જે એની ઉપરની કિરણો છે, એ જ એની ઉપરની મધુની નળીઓ છે, મધુ બનાવનારાઓના ગુપ્ત સ્થાન છે; બ્રહ્મા પોતે એ ફૂલ છે અને એ અમર જળ છે.
તે વા એતે ગુહ્યા આદેશા એતદ્બ્રહ્માભ્યતપꣳસ્તસ્યાભિતપ્તસ્ય યશસ્તેજ ઇન્દ્રિયં વીર્યમન્નાદ્યꣳરસોઽજાયત
આ જ એ ગુપ્ત સ્થાન છે; આ બ્રહ્મા તપેલું હતું, અને એ તપેલા બ્રહ્માથી યશ, તેજ, ઇન્દ્રિયો, બળ, ખોરાક અને રસ ઉત્પન્ન થયા.
તદ્વ્યક્ષરત્તદાદિત્યમભિતોઽશ્રયત્તદ્વા એતદ્યદેતદાદિત્યસ્ય મધ્યે ક્ષોભત ઇવ
તે શબ્દ ઉચ્ચારીને એ સર્વ દિશાઓથી સૂર્યની નજીક ગયો; અને આ જ એ છે, જે સૂર્યના મધ્યમાં ઉથલપાથલ થતું દેખાય છે.
તે વા એતે રસાનાꣳરસા વેદા હિ રસાસ્તેષામેતે રસાસ્તાનિ વા એતાન્યમૃતાનામમૃતાનિ વેદા હ્યમૃતાસ્તેષામેતાન્યમૃતાનિ
આ જ રસોમાંથી શ્રેષ્ઠ રસ છે; કારણ કે વેદો રસરૂપ છે અને આ એના પણ શ્રેષ્ઠ રસ છે. આ જ અમરોથી પણ શ્રેષ્ઠ અમૃત છે; કારણ કે વેદો અમર છે અને આ એના પણ શ્રેષ્ઠ અમૃત છે.
તદ્યત્પ્રથમમમૃતં તદ્વસવ ઉપજીવન્ત્યગ્નિના મુખેન ન વૈ દેવા અશ્નન્તિ ન પિબન્ત્યેતદેવામૃતં દૃષ્ટ્વા તૃપ્યન્તિ
જે પ્રથમ અમૃત છે, એ પર વસુઓ જીવતા રહે છે, અગ્નિને મુખ બનાવીને; દેવતાઓ ખાય નથી, પીતા નથી, પણ આ અમૃતને જોઈને સંતોષ પામે છે.
ત એતદેવ રૂપમભિસંવિશન્ત્યેતસ્માદ્રૂપાદુદ્યન્તિ
એ લોકો આ જ રૂપમાં પ્રવેશ કરે છે અને આ રૂપમાંથી જ બહાર આવે છે.
સ ય એતદેવમમૃતં વેદ વસૂનામેવૈકો ભૂત્વાગ્નિનૈવ મુખેનૈતદેવામૃતં દૃષ્ટ્વા તૃપ્યતિ સ ય એતદેવ રૂપમભિસંવિશત્યેતસ્માદ્રૂપાદુદેતિ
જે આ અમૃતને જાણે છે, એ વસુઓમાં એક બની, અગ્નિને મુખ બનાવી, આ અમૃતને જોઈને સંતોષ પામે છે; એ આ જ રૂપમાં પ્રવેશ કરે છે અને આ રૂપમાંથી બહાર આવે છે.
સ યાવદાદિત્યઃ પુરસ્તાદુદેતા પશ્ચાદસ્તમેતા વસૂનામેવ તાવદાધિપત્યꣳસ્વારાજ્યં પર્યેતા
જ્યાં સુધી સૂર્ય પૂર્વ તરફ ઉગે છે અને પશ્ચિમ તરફ અસ્ત જાય છે, ત્યાં સુધી એ વસુઓમાં રાજા અને સ્વામી બને છે.
અથ યદ્દ્વિતીયમમૃતં તદ્રુદ્રા ઉપજીવન્તીન્દ્રેણ મુખેન ન વૈ દેવા અશ્નન્તિ ન પિબન્ત્યેતદેવામૃતં દૃષ્ટ્વા તૃપ્યન્તિ
હવે, જે બીજું અમૃત છે, એ પર રુદ્રો જીવતા રહે છે, ઇન્દ્રને મુખ બનાવીને; દેવતાઓ ખાય નથી, પીતા નથી, પણ આ અમૃતને જોઈને સંતોષ પામે છે.
ત એતદેવ રૂપમભિસંવિશન્ત્યેતસ્માદ્રૂપાદુદ્યન્તિ
એ લોકો આ જ રૂપમાં પ્રવેશ કરે છે અને આ રૂપમાંથી બહાર આવે છે.
સ ય એતદેવમમૃતં વેદ રુદ્રાણામેવૈકો ભૂત્વેન્દ્રેણૈવ મુખેનૈતદેવામૃતં દૃષ્ટ્વા તૃપ્યતિ સ એતદેવ રૂપમભિસંવિશત્યેતસ્માદ્રૂપાદુદેતિ
જે આ અમૃતને જાણે છે, એ રુદ્રોમાં એક બની, ઇન્દ્રને મુખ બનાવી, આ અમૃતને જોઈને સંતોષ પામે છે; એ આ જ રૂપમાં પ્રવેશ કરે છે અને આ રૂપમાંથી બહાર આવે છે.