అయం వైలోకోఽగ్నిః గౌతమ॥ తస్య పృథివ్య్ ఏవసమిద్ వాయుర్ ? ధూమో, రాత్రిరర్చిః దిశో అఙ్గారా, అవన్తరదిశో విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవావృష్టిం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేరన్నఁ సంభవతి
ఈ భూమే అగ్ని, గౌతమా. దీనికి భూమియే ఇంధనం, గాలే పొగ, రాత్రే జ్వాల, దిక్కులే అగ్గిపుల్లలు, మధ్యదిక్కులు చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు వర్షాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో అన్నం పుట్టుకొస్తుంది.
పురుషో వాఅగ్నిః గౌతమ॥ తస్య వ్యాత్తమేవసమిత్ ప్రాణోధూమో, వాగర్చిశ్, చక్షురఙ్గారాః, శ్రోత్రం విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాఅన్నం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతే రేతః సంభవతి
మనిషే అగ్ని, గౌతమా. అతనికి తెరిచిన నోకే ఇంధనం, ఊపిరే పొగ, మాటే జ్వాల, కన్నే అగ్గిపుల్ల, చెవే చిమ్మట. ఈ అగ్నిలో దేవతలు అన్నాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో వీర్యం ఏర్పడుతుంది.
యోషా వాఆగ్నిః గౌతమ॥ తస్యా ఉపస్థ ఏవసమిల్, లోమాని ధూమో, యోనిరర్చిః యదన్తః కరోతి, తేఽఙ్గారా, అభినన్దా విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవారేతో జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేః పురుషః సంభవతి॥ సజాయతే . సజీవతి యావజ్ జీవతి అథ యదామ్రియతే,
స్త్రీయే అగ్ని, గౌతమా. ఆమెకు ఉపస్థానమే ఇంధనం, జుట్టే పొగ, యోనియే జ్వాల, లోపల జరిగేది అగ్గిపుల్ల, ఆనందాలే చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు వీర్యాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో పురుషుడు జన్మిస్తాడు. అతడు పుడతాడు, బ్రతుకుతాడు, బ్రతికినంతకాలం జీవిస్తాడు, మరణించిన తర్వాత,
అథైనమగ్నయే హరన్తి
తర్వాత అతడిని అగ్నికి అప్పగిస్తారు.
తస్యాగ్నిరేవాగ్నిర్భవతి, సమిత్సమిద్ ధూమోధూమో, అర్చిరర్చిః అఙ్గారా అఙ్గారా, విష్ఫులిఙ్గా విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాః పురుషం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేః పురుషో భాస్వరవర్ణః సంభవతి
అతనికి అగ్నియే అగ్ని, ఇంధనమే ఇంధనం, పొగే పొగ, జ్వాలే జ్వాల, అగ్గిపుల్లలే అగ్గిపుల్లలు, చిమ్మటలే చిమ్మటలు. ఆ అగ్నిలో దేవతలు మనిషిని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో ప్రకాశవంతమైన రూపంతో మనిషి పుడతాడు.
యోహ వైజ్యేష్ఠం చ శ్రేష్ఠం చ వేద, జ్యేష్ఠశ్చ శ్రేష్ఠశ్చ స్వానాం భవతి॥ ప్రాణోవైజ్యేష్ఠశ్చ శ్రేష్ఠశ్చ॥ జ్యేష్ఠశ్చ శ్రేష్ఠశ్చ స్వానాం భవతి అపి చ యేషాం బుభూషతి, యఏవం వేద
ఎవరికి పెద్దది, ఉత్తమమైందేంటో తెలుసో, వారు తమవారిలో పెద్దవారు, ఉత్తమవారు అవుతారు. ఊపిరే పెద్దది, ఉత్తమది. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు తమవారిలో, ఇంకా అధిగమించాలనుకునే వారిలో కూడా, పెద్దవారు, ఉత్తమవారు అవుతారు.
యోహ వైవసిష్ఠాం వేద, వసిష్ఠః స్వానాం భవతి॥ వాగ్వైవసిష్ఠా॥ వసిష్ఠః స్వానాం భవతి . యఏవం వేద
ఎవరికి అత్యుత్తమమైనది ఏదో తెలుసో, వారు తమవారిలో అత్యుత్తములు అవుతారు. మాటే అత్యుత్తమది. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు తమవారిలో అత్యుత్తములు అవుతారు.
యోహ వైప్రతిష్ఠాం వేద, ప్రతితిష్ఠతి సమే, ప్రతితిష్ఠతి దుర్గే॥ చక్షుర్వైప్రతిష్ఠా; చక్షుషా హిసమేచ దుర్గేచ ప్రతితిష్ఠతి॥ ప్రతితిష్ఠతి సమే, ప్రతితిష్ఠతి దుర్గే, యఏవం వేద
ఎవరికి ఆధారం ఏదో తెలుసో, వారు సులభమైనదానిలోనూ, కష్టమైనదానిలోనూ నిలబడగలుగుతారు. కన్నే ఆధారం. కన్నుతోనే సులభమైనదానిలోనూ, కష్టమైనదానిలోనూ నిలబడతారు. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు సులభమైనదానిలోనూ, కష్టమైనదానిలోనూ నిలబడతారు.
యోహ వైసంపదం వేద, సఁ హాస్మై పద్యతే, యం కామం కామయతే॥ శ్రోత్రం వైసంపచ్; ఛ్రోత్రే హీమేసర్వే వేదా అభిసంపన్నాః॥ సఁ హాస్మై పద్యతే, యం కామం కామయతే, యఏవం వేద
ఎవరికి సంపాదన ఏదో తెలుసో, వారికి సంపాదన కలుగుతుంది, వారు కోరినది లభిస్తుంది. చెవే సంపాదన. చెవిలోనే అన్ని వేదాలు చేరతాయి. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారికి కోరినది లభిస్తుంది.
యోహ వాఆయతనం వేదాయతనఁ స్వానాం భవతి ఆయతనం జనానాం॥ మనో వాఆయతనమ్॥ ఆయతనఁ స్వానాం భవతి ఆయతనం జనానాం, యఏవం వేద
ఎవరికి నివాసం ఏదో తెలుసో, వారు తమవారికి, ప్రజలకు నివాసంగా మారుతారు. మనసే నివాసం. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు తమవారికి, ప్రజలకు నివాసంగా మారుతారు.
యోహ వైప్రజాతిం వేద, ప్రజాయతే హ ప్రజయా పశుభీ॥ రేతో వైప్రజాతిః॥ ప్రజాయతే . ప్రజయా పశుభిః యఏవం వేద
ఎవరికి సంతానం ఏదో తెలుసో, వారు సంతానంతో, పశువులతో జన్మిస్తారు. వీర్యమే సంతానం. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు సంతానంతో, పశువులతో జన్మిస్తారు.
తేహేమేప్రాణా, అహఁశ్రేయసే వివదమానా, బ్రహ్మ జగ్ముః . \` కోనో వసిష్ఠ ఇతి॥ . యస్మిన్వ ఉత్క్రాన్త ఇదఁ శరీరం పాపియో మన్యతే, సవో వసిష్ఠ ఇతి
ఈ ప్రాణాలు, ఎవరు ఉత్తముడో అని వాదిస్తూ, బ్రహ్మను చేరాయి. 'ఎవరు అత్యుత్తముడు?' అని అడిగాయి. ఎవరి వెళ్ళిపోవడంవల్ల ఈ శరీరం తక్కువగా అనిపిస్తుందో, వాడే అత్యుత్తముడు.
వాగ్ఘోచ్చక్రామ॥ సాసంవత్సరం ప్రోష్యాగత్యోవాచః కథమశకత మదృతేజీవితుమితి॥ తేహోచుః యథా కడా అవదన్తో వాచా, ప్రాణన్తః ప్రాణేన, పశ్యన్తశ్చక్షుషా, శృణ్వన్తః శ్రోత్రేణ, విద్వాఁసో మనసా, ప్రజాయమానా రేతసైవమజీవిష్మేతి॥ ప్రవివేశ హ వాక్
మాట బయటకు వెళ్లింది. ఏడాది దూరంగా ఉండి తిరిగి వచ్చి, 'నా లేకుండా మీరు ఎలా బ్రతికారు?' అని అడిగింది. వారు, 'మూగవారు ఊపిరితో బ్రతికినట్లే, మేము ఊపిరితో, కన్నుతో చూస్తూ, చెవితో వింటూ, మనసుతో తెలుసుకుంటూ, వీర్యంతో సంతానం పొందుతూ బ్రతికాము' అన్నారు. అప్పుడు మాట తిరిగి ప్రవేశించింది.
చక్షుర్హోచ్చక్రామ॥ తత్సంవత్సరం ప్రోష్యాగత్యోవాచః కథమశకత మదృతేజీవితుమితి॥ తేహోచుః యథాన్ధా, అపశ్యన్తశ్చక్షుషా, ప్రాణన్తః ప్రాణేన, వదన్తో వాచా, శృణ్వన్తః శ్రోత్రేణ, విద్వాఁసో మనసా, ప్రజాయమానా రేతసైవమజీవిష్మేతి॥ ప్రవివేశ హ చక్షుః
శ్రోత్రఁ హోచ్చక్రామ॥ తత్సంవత్సరం ప్రోష్యాగత్యోవాచః కథమశకత మదృతేజీవితుమితి॥ తేహోచుః యథా బధిరా, అశృణ్వన్తః శ్రోత్రేణ, ప్రాణన్తః ప్రాణేన, వదన్తో వాచా, పశ్యన్తశ్చక్షుషా, విద్వాఁసో మనసా, ప్రజాయమానా రేతసైవమజీవిష్మేతి॥ ప్రవివేశ హ శ్రోత్రమ్
మనో హోచ్చక్రామ॥ తత్సంవత్సరం ప్రోష్యాగత్యోవాచః కథమశకత మదృతేజీవితుమితి॥ తేహోచుః యథా ముగ్ధా, అవిద్వాఁసో మనసా, ప్రాణన్తః ప్రాణేన, వదన్తో వాచా, పశ్యన్తశ్చక్షుషా, శృణ్వన్తః శ్రోత్రేణ, ప్రజాయమానా రేతసైవమజీవిష్మేతి॥ ప్రవివేశ హ మనః
రేతో హోచ్చక్రామ॥ తత్సంవత్సరం ప్రోష్యాగత్యోవాచః కథమశకత మదృతేజీవితుమితి॥ తేహోచుః యథా క్లీబా, అప్రజాయమానా రేతాసా, ప్రాణన్తః ప్రాణేన, వదన్తో వాచా, పశ్యన్తశ్చక్షుషా, శృణ్వన్తః శ్రోత్రేణ, విద్వాఁసో మనసైవమజీవిష్మేతి॥ ప్రవివేశ హ రేతః
అథ హ ప్రాణఉత్క్రమిష్యన్ యథా మహాసుహయః సైన్ధవః పడ్వీశశఙ్ఖూన్త్సంవృహేద్ ఏవఁ హైవేమాన్ప్రాణాన్త్సంవవర్హ॥ తేహోచుః మా, భగవ, ఉత్క్రమీః నవైశక్ష్యామస్ త్వదృతేజీవితుమితి॥ తస్యో మే బలిం కురుతేతి॥ తథేతి
తర్వాత ఊపిరి బయటకు వెళ్లబోతున్నప్పుడు, సింధు దేశపు గొప్ప గుర్రం తన అవయవాలను ఒక్కచోట చేర్చుకున్నట్టు, అన్ని ప్రాణాలు ఒక్కటయ్యాయి. అప్పుడు అవి ఇలా చెప్పాయి: "భగవంతుడా, మీరు వెళ్లకండి. మేము మీ లేకుండా బ్రతకలేము." అప్పుడు ఊపిరి, "అయితే నాకు బలి ఇవ్వండి," అన్నది. "అలా చేస్తాము," అని వారు ఒప్పుకున్నారు.
తద్విద్వాఁసః శ్రోత్రియా అశిష్యన్త ఆచామన్తి అశిత్వాచామన్తి ఏతమేవతదన్నమనగ్నం కుర్వన్తో మన్యన్తే॥ తస్మాదేవంవిదశిష్యనాచమేద్ అశిత్వాచమేద్॥ ఏతమేవతదనమనగ్నం కురుతే . ॥. 3
ఇలా తెలిసిన పండితులు తినే ముందు నీరు మ్రొక్కుతారు, తిన్న తర్వాత కూడా మ్రొక్కుతారు. ఇలా చేయడం వల్ల తాము తినే ఆహారం పవిత్రమవుతుందని భావిస్తారు. అందువల్ల, ఎవడు దీన్ని తెలుసుకుంటాడో, అతడు తినే ముందు, తిన్న తర్వాత నీరు మ్రొక్కాలి. ఇలా చేస్తే తినే ఆహారం పవిత్రమవుతుంది.
సయః కామయతేః మహత్ప్రాప్నుయామితి ఉదగయనఆపూర్యమాణపక్షే పుణ్యాహే, ద్వాదశాహముపసద్వ్రతీభూత్వౌదుమ్బరే కఁసేచమసేవా సర్వౌషధం ఫలానీతి సంభృత్య, పరిసముహ్య, పరిలిప్యాగ్నిముపసమాధాయావృతాజ్యఁ , \^. సఁస్కృత్య, పుఁసానక్షత్రేణ మన్థఁ సంనీయ, జుహోతిః
ఎవరైనా "నేను గొప్పదనాన్ని పొందాలి" అని కోరుకుంటే, ఉత్తరాయణంలో శుభదినాల్లో, పన్నెండు రోజులు ఉపసద్ వ్రతాన్ని ఆచరించి, ఉడుంబర చెట్టు ఫలాలు, అన్ని ఔషధ మొక్కలు సేకరించి, వాటిని కలిపి, పూసి, అగ్ని దగ్గర పెట్టి, నెయ్యి పోసి, పూజా నక్షత్రంలో మథనం చేసి, హోమం చేయాలి.
యావన్తో దేవాస్ త్వయి, జాతవేదః తిర్యఙ్చో ఘ్నన్తి పురుషస్య కామాన్ తేభ్యోఽహం భాగధేయం జుహోమి, తేమా తృప్తాః . కామైస్ తర్పయన్తు, స్వాహా
ఓ జాతవేదా! నీవులో ఉన్న దేవతలు మనిషి కోరికలను అడ్డుకుంటారు. వారికోసం నేను భాగాన్ని హోమం చేస్తాను. వారు సంతృప్తి చెంది నా కోరికలను నెరవేర్చాలని కోరుకుంటున్నాను. స్వాహా.
యాతిరశ్చీ నిపద్యసేః అహం విధరణీఇతి, తాం త్వా ఘృతస్య ధారయా యజే సఁరాధనీమహఁ॥ స్వాహా॥ ప్రజాయతే నత్వదేతాన్యన్యఇతి తృతీయం జుహోతి. . \`॥.
నీవు నాలుగు కాళ్లవాడిగా పడుకుంటే, నేను ఆధారమవుతాను. నెయ్యి ప్రవాహంతో నిన్ను పూజిస్తున్నాను, ఓ పోషకుడా! స్వాహా. సంతానం కలగాలి, ఇవి ఎక్కడికీ పోకూడదు. మూడవ హోమం ఇస్తాడు.
అథైనముద్యచ్ఛతి ఆమోఽస్య్ . ఆమఁ హితే మయి సహిరాజేశానోఽధిపతిః, సమాఁ రాజేశనోఽధిపతిం కరోత్వితి
తర్వాత అతను దాన్ని పైకి ఎత్తి ఇలా అంటాడు: "నీవు ముద్దగా ఉన్నావు. నీవు నాతో కలిసి రాజుగా పాలించు. రాజాధిరాజుడు నిన్ను కూడా రాజుగా చేయాలని కోరుకుంటున్నాను."
అథైనమాచామతిః తత్షవితుర్వరేణ్యం మధు వాతా ఋతాయతే మధు క్షరన్తి సిన్ధవో; మాధ్వీర్నః సన్త్వోషధీః॥ భూః స్వాహా
తర్వాత అతను నీరు మ్రొక్కుతూ ఇలా పఠిస్తాడు: "సవిత్రుని ఆ మహత్తరమైన తేజస్సు మనకు లభించాలి. తీపిగా గాలులు వీస్తున్నాయి, నదులు తీపిగా ప్రవహిస్తున్నాయి; ఔషధాలు మనకు తీపిగా ఉండాలి." భూః స్వాహా.
తేయఏవమేతద్విదుః యేచామీఅరణ్యే శ్రద్ధాఁ సత్యముపాసతే, తేఽర్చిరభిసంభవన్తి అర్చిషోఽహః అహ్న ఆపూర్యమాణపక్షమ్ ఆపూర్యమాణపక్షాద్యాన్షణ్మాసానుదఙ్ఙ్ ఆదిత్యఏతి, మాసేభ్యో దేవలోకం, దేవలోకాదాదిత్యమ్ ఆదిత్యాద్వైద్యుతం; తాన్వైద్యుతాత్ పురుషో మానసఏత్య బ్రహ్మలోకాన్గమయతి; తేతేషు బ్రహ్మలోకేషు పరాః పరావతో వసన్తి॥ తేషాం ఇహ . నపునరావృత్తిరస్తి .
ఇది ఎవరికి తెలుసో, అటువంటి వారు అడవిలో శ్రద్ధ, సత్యాన్ని ఆరాధిస్తారు. వారు జ్వాలను చేరుతారు; జ్వాలనుంచి పగలు, పగలనుంచి శుక్లపక్షం, శుక్లపక్షం నుంచి ఉత్తరాయణం, ఆ నెలల నుంచి దేవలోకం, దేవలోకం నుంచి సూర్యుడు, సూర్యుని నుంచి మెరుపు. ఆ మెరుపు నుంచి మనసుతో పుట్టినవాడు వారిని బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. ఆ బ్రహ్మలోకాలలో వారు ఉన్నతంగా నివసిస్తారు; వారికి మళ్లీ ఈ లోకానికి రాకుండదు.
అథ యేయజ్ఞేన దానేన తపసా లోకం ~ జయన్తి, తేధూమమభిసంభవన్తి, ధూమాద్రాత్రిఁ, రాత్రేరపక్షీయమాణపక్షమ్ అపక్షీయమాణపక్షాద్యాన్షణ్మాసాన్దక్షిణాదిత్యఏతి, మాసేభ్యః పితృలోకం, పితృలోకాచ్చన్ద్రం; తేచన్ద్రం ప్రాప్యాన్నం భవన్తి; తాఁస్ తత్ర దేవాయథా సోమఁ రాజానమ్ ఆప్యాయస్వ, అపక్షీయస్వేతి ఏవమేనాఁస్ తత్ర భక్షయన్తి॥ తేషాం యదాతత్పర్యవైతి అథేమమేవాకాశమభినిష్పద్యన్త, ఆకాశాద్వాయుం, వాయోర్వృష్టిం, వృష్టేః పృథివీం; తేపృథివీం ప్రాప్యాన్నం భవన్తి; . , తతో యోషాగ్నౌ జాయన్తే॥ తఏవమేవానుపరివర్తన్తే॥ అథ యఏతౌపన్థానౌ నవిదుః తేకీటాః, పతఙ్గా, యదిదం దన్దశూకమ్॥ 2/
యజ్ఞం, దానం, తపస్సుతో లోకాన్ని సాధించినవారు పొగను చేరుతారు; పొగనుంచి రాత్రి, రాత్రి నుంచి కృష్ణపక్షం, కృష్ణపక్షం నుంచి దక్షిణాయనం, ఆ నెలల నుంచి పితృలోకం, పితృలోకం నుంచి చంద్రుడు. చంద్రుడిని చేరినవారు అక్కడ అన్నమవుతారు; దేవతలు సోమరాజును నింపుతారు, అలాగే వారిని అక్కడ అనుభవిస్తారు. వారి పుణ్యం తీరినప్పుడు, వారు ఆకాశంలోకి, ఆకాశం నుంచి గాలిలోకి, గాలినుంచి వర్షంలోకి, వర్షం నుంచి భూమిలోకి వస్తారు; భూమిని చేరినవారు అన్నమవుతారు. అక్కడినుంచి వారు స్త్రీ అగ్నిలో జన్మిస్తారు. ఇలాగే తిరుగుతుంటారు. ఈ రెండు మార్గాలు తెలియని వారు పురుగులు, చిమ్మలు, దండశూకాలు అవుతారు.
కన్ను బయటకు వెళ్లింది. ఏడాది దూరంగా ఉండి తిరిగి వచ్చి, 'నా లేకుండా మీరు ఎలా బ్రతికారు?' అని అడిగింది. వారు, 'అంధులు కన్నుతో చూడకుండా బ్రతికినట్లే, మేము ఊపిరితో ఊపిరి పీల్చుతూ, మాటతో మాట్లాడుతూ, చెవితో వింటూ, మనసుతో తెలుసుకుంటూ, వీర్యంతో సంతానం పొందుతూ బ్రతికాము' అన్నారు. అప్పుడు కన్ను తిరిగి ప్రవేశించింది.
చెవి బయటకు వెళ్లాలని తలచింది. ఒక సంవత్సరం దూరంగా గడిపి తిరిగి వచ్చి, "మీరు నన్ను లేకుండా ఎలా బ్రతికారు?" అని అడిగింది. అప్పుడు వారు ఇలా చెప్పారు: "ఎలా అంటే, చెవులు లేని వాడు ఊపిరి పీల్చుకుంటాడు, మాటలాడతాడు, కన్నులతో చూస్తాడు, మనసుతో ఆలోచిస్తాడు, వీర్యంతో సంతానం పొందతాడు. అలాగే మేము బ్రతికాము." అప్పుడు చెవి మళ్లీ లోపలికి వచ్చింది.
మనసు బయటకు వెళ్లాలని తలచింది. ఒక సంవత్సరం దూరంగా గడిపి తిరిగి వచ్చి, "మీరు నన్ను లేకుండా ఎలా బ్రతికారు?" అని అడిగింది. వారు ఇలా చెప్పారు: "ఎలా అంటే, మనస్సు లేని మూర్ఖుడు ఊపిరి పీల్చుకుంటాడు, మాటలాడతాడు, కన్నులతో చూస్తాడు, చెవులతో వింటాడు, వీర్యంతో సంతానం పొందతాడు. అలాగే మేము బ్రతికాము." అప్పుడు మనసు మళ్లీ లోపలికి వచ్చింది.
వీర్యం బయటకు వెళ్లాలని తలచింది. ఒక సంవత్సరం దూరంగా గడిపి తిరిగి వచ్చి, "మీరు నన్ను లేకుండా ఎలా బ్రతికారు?" అని అడిగింది. వారు ఇలా చెప్పారు: "ఎలా అంటే, వీర్యం లేని వాడు ఊపిరి పీల్చుకుంటాడు, మాటలాడతాడు, కన్నులతో చూస్తాడు, చెవులతో వింటాడు, మనసుతో ఆలోచిస్తాడు. అలాగే మేము బ్రతికాము." అప్పుడు వీర్యం మళ్లీ లోపలికి వచ్చింది.
సాహ వాగువాచః యద్వాఅహం వసిష్ఠాస్మి, త్వం తద్వసిష్ఠోఽసీతి॥ చక్షుర్ యద్వాఅహం ప్రతిష్ఠాస్మి, త్వం తత్ప్రతిష్ఠో! ఽసీతి॥ శ్రోత్రం యద్వాఅహఁ సంపదస్మి, త్వం తత్సంపదసీతి॥ మనో యద్వాఅహమాయతనమస్మి, త్వం తదాయతనమసీతి॥ రేతో యద్వాఅహం ప్రజాతిరస్మి, త్వం తత్ప్రజాతిరసీతి॥ తస్యో మే కిమన్నం, కిం వాస ఇతి॥ యదిదం కిఙ్చాశ్వభ్య, ఆక్రిమిభ్య \^ ఆకీటపతఙ్గేభ్యః తత్తేఽన్నమ్; ఆపో వాస ఇతి॥ నహ వాఅస్యానన్నం జగ్ధం భవతి, నానన్నం ప్రతిగృహీతం యఏవమేతదనస్యాన్నం వేద
అప్పుడు వాక్కు ఇలా చెప్పింది: "నేను శ్రేష్ఠురాలిని కాబట్టి, నీవు కూడా శ్రేష్ఠుడవు." కన్ను, "నేను ఆధారం కాబట్టి, నీవు కూడా ఆధారమే," అన్నది. చెవి, "నేను ఐశ్వర్యం కాబట్టి, నీవు కూడా ఐశ్వర్యమే," అన్నది. మనసు, "నేను నిలయం కాబట్టి, నీవు కూడా నిలయమే," అన్నది. వీర్యం, "నేను సంతానం కాబట్టి, నీవు కూడా సంతానమే," అన్నది. ఊపిరి, "అయితే నాకు ఆహారం ఏమిటి? వస్త్రం ఏమిటి?" అని అడిగింది. వారు, "గుర్రాల్లో, జంతువుల్లో, క్రిముల్లో, పురుగుల్లో ఉన్నది నీకు ఆహారం; నీ వస్త్రం నీరు," అని చెప్పారు. ఇది తెలిసినవాడు తినేది ఎప్పుడూ ఆహారమే, తీసుకునేది కూడా ఆహారమే. ఎవడు దీన్ని తెలుసుకుంటాడో, అతడు తినేది ఎప్పుడూ ఆహారమే.
జ్యేష్ఠాయ స్వాహా, శ్రేష్ఠాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ ప్రాణాయ స్వాహా, వసిష్ఠాయై స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ వాచేస్వాహా, ప్రతిష్ఠాయై స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ చక్షుషే స్వాహా, సంపదే స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ శ్రోత్రాయ స్వాహాయతనాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ మనసే స్వాహా, ప్రజాత్యై స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ రేతసే స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ 5 3, ; భూతాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భవిష్యతే స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ విశ్వాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ సర్వాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ పృథివ్యైస్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ అన్తరిక్షాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ దివేస్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ దిగ్భ్యః స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ బ్రహ్మణే స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ క్షత్రాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ 7 3, ; భూః స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భువః స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ స్వః స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భూర్భువః స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ 8 3, ; అగ్నయే స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ సోమాయ స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ తేజసే స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ శ్రియైస్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ లక్ష్మ్యైస్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ సవిత్రేస్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ సరస్వత్యై స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ విశ్వేభ్యో దేవేభ్యః స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ ప్రజాపతయే స్వాహేతి అగ్నౌహుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి
పెద్దవాడికి స్వాహా, శ్రేష్ఠుడికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. ఊపిరికి స్వాహా, శ్రేష్ఠతకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. వాక్కుకు స్వాహా, స్థిరతకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. కన్నుకు స్వాహా, ఐశ్వర్యానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. చెవికి స్వాహా, నిలయానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. మనసుకు స్వాహా, సంతానానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. వీర్యానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భూతానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భవిష్యత్తుకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. విశ్వానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. సమస్తానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భూమికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. మధ్యలోకి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. ఆకాశానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. దిక్కులకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. బ్రహ్మకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. క్షత్రానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భూః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భువః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. స్వః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భూర్భువః స్వః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. అగ్నికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. సోమునికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. తేజస్సుకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. శ్రీకి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. లక్ష్మికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. సవిత్రికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. సరస్వతికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. సమస్త దేవతలకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. ప్రజాపతికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు.
5-8; అగ్నయే స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ సోమాయ స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భూః స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భువః స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ స్వః స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భూర్భువః స్వః స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ బ్రహ్మణే స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ క్షత్రాయ స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భూతాయ స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ భవిష్యతే స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ విశ్వాయ స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ సర్వాయ స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి॥ ప్రజాపతయే స్వాహేతి అగ్నౌ హుత్వా, మన్థే సఁస్రవమవనయతి
అగ్నికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. సోమునికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భూః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భువః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. స్వః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భూర్భువః స్వః స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. బ్రహ్మకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. క్షత్రానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భూతానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. భవిష్యత్తుకు స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. విశ్వానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. సమస్తానికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు. ప్రజాపతికి స్వాహా అని అగ్నిలో హోమం చేసి, మథనంలో నుండి సారం పోస్తాడు.
అథైనమభిమృశతిః భ్రమ్ అసి, జ్వలదసి, పూర్ణమసి, ప్రస్తబ్ధమసి ఏకసభమసి, హిఙ్కృతమసి, హిఙ్క్రియమానమసి ఉద్గీథమసి ఉద్గీయమానమసి, శ్రావితమసి, ప్రత్యాశ్రావితమసి ఆర్ద్రే సందీప్తమసి, విభూరసి, ప్రభూరసి, జ్యోతిరసి అన్నమసి, , నిధనమసి, సంవర్గోఽసీతి
తర్వాత అతను దాన్ని తాకుతూ ఇలా అంటాడు: "నీవు చలనమవు, నీవు జ్వలించేవాడివు, నీవు పరిపూర్ణమవు, నీవు స్థిరతవు, నీవు ఏకత్వమవు, నీవు హింకారమవు, నీవు హింకారమవుతున్నావు, నీవు ఉద్గీతమవు, నీవు ఉద్గీతం పాడబడుతున్నావు, నీవు వినబడుతున్నావు, నీవు వినిపిస్తున్నావు, నీవు తేమతో కూడి వెలిగిపోతున్నావు, నీవు సమృద్ధివంతుడవు, నీవు మహిమగలవాడివు, నీవు వెలుగువాడివు, నీవు ఆహారమవు, నీవు మరణమవు, నీవు లయమవు."