సయఇమాఁస్ త్రీంల్ లోకాన్పూర్ణాన్ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సోఽస్యా ఏతత్ప్రథమం పదమాప్నుయాద్; అథ యావతీయం త్రయీవిద్యా, యస్ తావత్ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సోఽస్యా ఏతద్ద్వితీయం పదమాప్నుయాద్; అథ యావదిదం ప్రాణి, యస్ తావత్ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సోఽస్యా ఏతత్తృతీయం పదమాప్నుయాద్; అథాస్యా ఏతదేవతురీయం దర్శతం పదం, పరోరజా యఏషతపతి, నైవకేన చనాప్యమ్ కుత ఉ ఏతావత్ప్రతిగృహ్ణీయాత్
ఈ మూడు లోకాలు నిండుగా పొందితే, ఆమె యొక్క మొదటి స్థానం పొందినవాడవుతాడు. తరువాత, మూడు వేదాలంత జ్ఞానం పొందినవాడు, ఆమె యొక్క రెండవ స్థానం పొందుతాడు. ఆపై, అన్ని ప్రాణులంత సంపదను పొందినవాడు, ఆమె యొక్క మూడవ స్థానం పొందుతాడు. కానీ, ఆమె యొక్క నాల్గవ స్థానం — అది స్పష్టంగా కనిపించేది, అంధకారానికి అతి దూరమైనది — దాన్ని ఎవ్వరూ పొందలేరు. మరి అంతటి దాన్ని ఎవరూ ఎలా పొందగలరు?
ఏతద్ధ వైతజ్ జనకోవైదేహో బుఢిలమాశ్వతరాశ్విమువాచః యన్నుహో తద్గాయత్రీవిదబ్రూథా, అథ కథఁ హస్తీభూతోవహసీతి॥ ముఖఁ హ్యస్యాః, సమ్రాడ్, నవిదాం చకరేతి హోవాచ
వైదేహ రాజు జనకుడు, అశ్వతరాశ్వి కుమారుడు బుడిలుని ఇలా అడిగాడు: 'నువ్వు గాయత్రీ ఏనుగుగా మారిందని చెప్పావు, మరి ఆమె ఎలా మోస్తుంది?' అని. దానికి బుడిలుడు, 'ఓ రాజా, ఆమె ముఖమే ఆమె ముఖం' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తస్యా ఆగ్నిరేవముఖం; యది హ వాఅపి బహ్వివాగ్నావభ్యాదధతి, సర్వమేవతత్సందహతి॥ ఏవఁ హైవైవంవిద్ యద్యపి బహ్వివ పాపం కరోతి సర్వమేవతత్సంప్సాయ శుద్ధః పూతోఽజరోఽమృతః సంభవతి
ఆమె ముఖమే అగ్ని. అగ్నిలో ఎన్నిసార్లు హోమం చేసినా, అది అన్నింటినీ దహించేస్తుంది. అలాగే, ఈ జ్ఞానం కలవాడు ఎంత పాపం చేసినా, వాటినన్నిటినీ హరిస్తాడు. అప్పుడు అతడు పవిత్రుడవుతాడు, శుద్ధుడవుతాడు, వృద్ధాప్యం రాదు, అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.
హ్వేతకేతుర్హ . . వాఅరుణేయః పన్చాలానాం పరిషదమాజగామ॥ సఆజగామ జైవలం ప్రవాహణం పరిచారయమాణం॥ తముదీక్ష్యాభ్యువాదః కుమారా౩ ఇతి॥ సభోర్౩ ఇతి ప్రతిశుశ్రావా-॥ -నుశిష్టో న్వసి పిత్రేతి॥ ఓమితి హోవాచ
వేతకేతు అనే ఆరుణేయుడు, పంచాలుల సభకు వచ్చాడు. అక్కడ ప్రవాహణుడు జైవలిని తన పనుల్లో తలమునకగా చూశాడు. అతన్ని చూసి, 'ఓ యువకుడా!' అని పిలిచాడు. వేతకేతు, 'అయ్యా!' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. 'నీ తండ్రి నీకు బోధించాడా?' అని అడిగాడు. 'అవును,' అని వేతకేతు చెప్పాడు.
వేత్థ యథేమాః ప్రజాః ప్రయత్యో విప్రతిపద్యన్తా౩ ఇతి॥ నేతి హోవాచ॥ వేత్థ యథేమం లోకం పునరాపద్యన్తా౩ ఇతి॥ నేతి హైవోవాచ॥ వేత్థ యథాసౌలోకఏవం బహుభిః పునః-పునః ప్రయద్భిర్నసంపూర్యతా౩ ఇతి॥ నేతి హైవోవాచ
'ఈ ప్రాణులు మరణించిన తరువాత ఎందుకు వేర్వేరు దారుల్లో వెళ్తాయో నీకు తెలుసా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. 'ఇవి తిరిగి ఈ లోకానికి ఎందుకు వస్తాయో తెలుసా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని చెప్పాడు. 'ఎందుకు అనేక మంది వెళ్ళినా, ఈ లోకం ఎప్పుడూ నిండిపోవడం లేదో తెలుసా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
వేత్థ యతిథ్యామాహుత్యాఁ హుతాయామాపః పురుషవాచో భూత్వాసముత్థాయ వదన్తీ౩ ఇతి॥ నేతి హైవోవాచ॥ వేత్థో దేవయానస్య వా పథః ప్రతిపదం పితృయాణస్య వా, యత్కృత్వాదేవయానం వా పన్థానం ప్రతిపద్యన్తే పితృయాణం వా ==సంబంధిత కड़ియాఁ== #[[ఉపనిషద్]] ##[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 1]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 2]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 3]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 4]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 5]] ==బాహరీ కడియాఁ== [[వర్గః:]] [[వర్గః:అపరిష్కృతమ్]]
'యజ్ఞంలో హోమం చేసినప్పుడు, ఆ నీళ్లు మనిషి మాటగా మారి పైకి లేచి మాట్లాడతాయా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. 'దేవయానం మార్గం లేదా పితృయానం మార్గం ఏదో తెలుసా? ఏదో చేసి, వారు దేవయానం లేదా పితృయానం మార్గాన్ని చేరతారు అని తెలుసా?' అని అడిగాడు.
అపి హిన ఋషేర్వచః శ్రుతమ్ ద్వేసృతీఅశృణవం పిత్ఱ్ణామ్ అహం దేవానాముతమర్త్యానాం; తాభ్యామిదం విశ్వమేజత్సమేతి యదన్తరాపితరం మాతరం చేతి॥ నాహమత ఏకం చనవేదేతి హోవాచ
'ఋషి మాటలు విన్నాను, కానీ నా తండ్రి, దేవతలు, మానవులు, అమరులు ఏమన్నారో నాకు అర్థం కాలేదు. ఈ ఇద్దరి మధ్య — తండ్రి, తల్లి మధ్య — ఈ లోకం అంతా కదులుతుంది. వీటిలో ఒక్కదాన్ని కూడా నాకు తెలియదు,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః తథా నస్ త్వం, తత, జానీథా యథా, యదహం కించ వేద, సర్వమహం తత్తుభమవోచం॥ ప్రేహి తు, తత్ర ప్రతీత్య, బ్రహ్మచర్యం వత్స్యావ ఇతి॥ భవానేవగచ్ఛత్వితి
అప్పుడు అతను ఇలా అన్నాడు: 'నాన్న, మీరు నాకు తెలిసినంత నాకు తెలుసు. నేను తెలిసినదంతా మీకు చెప్పాను. మీరు అక్కడికి వెళ్లి, అక్కడ చేరాక మనిద్దరం బ్రహ్మచర్యంగా ఉండాలి.' తండ్రి, 'నీవే వెళ్లి రా,' అని అన్నాడు.
సఆజగామ గౌతమోయత్ర ప్రవాహణస్య జైవలేరాస॥ తస్మా ఆసనమాహార్యోదకం \^ ఆహారయాం చకారాథ హాస్మా అర్ఘం చకార
అతను ప్రవాహణుడు జైవలి ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు. అతనికి ఆసనం, చేతులు కడుక్కోవడానికి నీరు తీసుకొచ్చారు. తరువాత అతనికి ఆతిథ్యంగా అర్ఘ్యం సమర్పించారు.
తఁ హోవాచః వరం భవతే గౌతమాయ దద్మ ఇతి
అతను, 'ఓ గౌతమా, నీకు వరం ఇస్తున్నాను,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః ప్రతిజ్ఞతో మ ఏషవరో; యాం తుకుమారస్యాన్తే వాచమభాషథాః తాం మే బ్రూహీతి
అతను, 'మీరు చెప్పినట్టు ఈ వరం నాకు ఇవ్వండి. మీరు ఆ యువకుడికి చివర్లో ఏమి చెప్పారో, అదే నాకు చెప్పండి,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః దైవేషు వై, గౌతమ, తద్వరేషు, మానుషాణాం బ్రూహీతి
అతను, 'గౌతమా, ఇలాంటి వరాలు దేవతల్లో ఇవ్వబడతాయి. మానవుల్లో చెప్పు,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః విజ్ఞాయతే హాస్తి హిరణ్యస్యాపాత్తం గోఅశ్వానాం దాసీనాం ప్రవారాణాం పరిధానానాం, మానో భవాన్బహోరనన్తస్యాపర్యన్తస్యాభ్యవదాన్యో భూదితి॥ సవై, గౌతమ, తీర్థేనేచ్ఛసా ఇతి ఉపైమ్యహం భవన్తమితి వాచాహ స్మైవపూర్వ ఉపయన్తి
అతను, 'బంగారం, గోవులు, గుర్రాలు, దాసులు, వస్త్రాలు ఇవన్నీ దానం చేయబడతాయని తెలుసు. కానీ, మీరు అనంతమైనవారిలో, అపారమైనవారిలో అత్యంత ఉదారుడు. అందుకే, గౌతమా, నేను మీ వద్దకు యోగ్యమైన ఉపచారంతో వచ్చాను. ముందుగా వచ్చినవారు మాటలతో వచ్చినట్టు నేనూ వచ్చాను,' అని అన్నాడు.
సహోపాయనకీర్తాఉవాచ
అతను తన ఉపచారాన్ని తెలిపి మాట్లాడసాగాడు.
తథా నస్ త్వం, గౌతమ, మాపరాధాస్ తవ చ పితామహా, యథేయం విద్యేతః పూర్వం నకస్మిఁశ్చనబ్రాహ్మనఉవాస; తాం త్వహం తుభ్యం వక్ష్యామిః కోహిత్వైవం బ్రువన్తమర్హతి ప్రత్యాఖ్యాతుమితి
అందువల్ల, గౌతమా, మమ్మల్ని, మీ పూర్వీకులను నిర్లక్ష్యం చేయకండి. ఈ విద్యను ఇంతకు ముందు ఏ బ్రాహ్మణుడికీ చెప్పలేదు. నేను మీకు చెప్పబోతున్నాను. ఇంతగా చెప్పినవాడిని ఎవరు తిరస్కరించగలరు?
అసౌవైలోకోఽగ్నిః గౌతమ॥ తస్యాదిత్యఏవసమిద్ రశ్మయో ధూమో, అహరర్చిశ్, చన్ద్రమా అఙ్గారా .\^ నక్షత్రాణి విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాః శ్రద్ధాం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేః సోమో రాజా సంభవతి
ఈ లోకమే అగ్ని, గౌతమా. దీనికి సూర్యుడే ఇంధనం, అతని కిరణాలే పొగ, పగలే జ్వాల, చంద్రుడే అగ్గిపుల్ల, నక్షత్రాలే చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు శ్రద్ధను హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో సోమరాజు ఉద్భవిస్తాడు.
పర్జన్యో వాఅగ్నిః గౌతమ॥ తస్య సంవత్సరఏవసమిద్ అభ్రాణి ధూమో, విద్యుదర్చిః అశనిరఙ్గారా, హ్రాదునయో విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాః సోమం . జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేర్వృష్టిః సంభవతి
వర్షమే అగ్ని, గౌతమా. దానికి సంవత్సరమే ఇంధనం, మేఘాలే పొగ, మెరుపే జ్వాల, మిడతలు అగ్గిపుల్లలు, మోగే మేఘగర్జనలు చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు సోమాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో వర్షం కలుగుతుంది.
అయం వైలోకోఽగ్నిః గౌతమ॥ తస్య పృథివ్య్ ఏవసమిద్ వాయుర్ ? ధూమో, రాత్రిరర్చిః దిశో అఙ్గారా, అవన్తరదిశో విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవావృష్టిం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేరన్నఁ సంభవతి
ఈ భూమే అగ్ని, గౌతమా. దీనికి భూమియే ఇంధనం, గాలే పొగ, రాత్రే జ్వాల, దిక్కులే అగ్గిపుల్లలు, మధ్యదిక్కులు చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు వర్షాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో అన్నం పుట్టుకొస్తుంది.
పురుషో వాఅగ్నిః గౌతమ॥ తస్య వ్యాత్తమేవసమిత్ ప్రాణోధూమో, వాగర్చిశ్, చక్షురఙ్గారాః, శ్రోత్రం విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాఅన్నం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతే రేతః సంభవతి
మనిషే అగ్ని, గౌతమా. అతనికి తెరిచిన నోకే ఇంధనం, ఊపిరే పొగ, మాటే జ్వాల, కన్నే అగ్గిపుల్ల, చెవే చిమ్మట. ఈ అగ్నిలో దేవతలు అన్నాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో వీర్యం ఏర్పడుతుంది.
యోషా వాఆగ్నిః గౌతమ॥ తస్యా ఉపస్థ ఏవసమిల్, లోమాని ధూమో, యోనిరర్చిః యదన్తః కరోతి, తేఽఙ్గారా, అభినన్దా విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవారేతో జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేః పురుషః సంభవతి॥ సజాయతే . సజీవతి యావజ్ జీవతి అథ యదామ్రియతే,
స్త్రీయే అగ్ని, గౌతమా. ఆమెకు ఉపస్థానమే ఇంధనం, జుట్టే పొగ, యోనియే జ్వాల, లోపల జరిగేది అగ్గిపుల్ల, ఆనందాలే చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు వీర్యాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో పురుషుడు జన్మిస్తాడు. అతడు పుడతాడు, బ్రతుకుతాడు, బ్రతికినంతకాలం జీవిస్తాడు, మరణించిన తర్వాత,
అథైనమగ్నయే హరన్తి
తర్వాత అతడిని అగ్నికి అప్పగిస్తారు.
తస్యాగ్నిరేవాగ్నిర్భవతి, సమిత్సమిద్ ధూమోధూమో, అర్చిరర్చిః అఙ్గారా అఙ్గారా, విష్ఫులిఙ్గా విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాః పురుషం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేః పురుషో భాస్వరవర్ణః సంభవతి
అతనికి అగ్నియే అగ్ని, ఇంధనమే ఇంధనం, పొగే పొగ, జ్వాలే జ్వాల, అగ్గిపుల్లలే అగ్గిపుల్లలు, చిమ్మటలే చిమ్మటలు. ఆ అగ్నిలో దేవతలు మనిషిని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో ప్రకాశవంతమైన రూపంతో మనిషి పుడతాడు.
యోహ వైజ్యేష్ఠం చ శ్రేష్ఠం చ వేద, జ్యేష్ఠశ్చ శ్రేష్ఠశ్చ స్వానాం భవతి॥ ప్రాణోవైజ్యేష్ఠశ్చ శ్రేష్ఠశ్చ॥ జ్యేష్ఠశ్చ శ్రేష్ఠశ్చ స్వానాం భవతి అపి చ యేషాం బుభూషతి, యఏవం వేద
ఎవరికి పెద్దది, ఉత్తమమైందేంటో తెలుసో, వారు తమవారిలో పెద్దవారు, ఉత్తమవారు అవుతారు. ఊపిరే పెద్దది, ఉత్తమది. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు తమవారిలో, ఇంకా అధిగమించాలనుకునే వారిలో కూడా, పెద్దవారు, ఉత్తమవారు అవుతారు.
యోహ వైవసిష్ఠాం వేద, వసిష్ఠః స్వానాం భవతి॥ వాగ్వైవసిష్ఠా॥ వసిష్ఠః స్వానాం భవతి . యఏవం వేద
ఎవరికి అత్యుత్తమమైనది ఏదో తెలుసో, వారు తమవారిలో అత్యుత్తములు అవుతారు. మాటే అత్యుత్తమది. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు తమవారిలో అత్యుత్తములు అవుతారు.
యోహ వైప్రతిష్ఠాం వేద, ప్రతితిష్ఠతి సమే, ప్రతితిష్ఠతి దుర్గే॥ చక్షుర్వైప్రతిష్ఠా; చక్షుషా హిసమేచ దుర్గేచ ప్రతితిష్ఠతి॥ ప్రతితిష్ఠతి సమే, ప్రతితిష్ఠతి దుర్గే, యఏవం వేద
ఎవరికి ఆధారం ఏదో తెలుసో, వారు సులభమైనదానిలోనూ, కష్టమైనదానిలోనూ నిలబడగలుగుతారు. కన్నే ఆధారం. కన్నుతోనే సులభమైనదానిలోనూ, కష్టమైనదానిలోనూ నిలబడతారు. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, వారు సులభమైనదానిలోనూ, కష్టమైనదానిలోనూ నిలబడతారు.
తస్యా ఉపస్థానమ్ గాయత్రి అస్య్ ఏకపదీ ద్విపదీ త్రిపదీ చతుష్పది అపదసి, నహిపద్యసే॥ నమస్ తే తురీయాయ దర్శతాయ పదాయ పరోరజసేః అసావదోమాప్రాపదితి, యం ద్విష్యాద్; అసావస్మై కామో మాసమర్ధీతి వా, నహైవాస్మై సకామః సమృధ్యతే యస్మా ఏవముపతిష్ఠతే; అహమదః ప్రాపమితి వా
ఆమెను చేరుకోవడం గాయత్రీ రూపంలోనే జరుగుతుంది. ఆమె ఒక్క పాదముతో, రెండు పాదాలతో, మూడు పాదాలతో, నాలుగు పాదాలతో, చివరకు పాదములేనిదిగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఆమెను అడుగుల ద్వారా చేరుకోలేరు. ఓ నాల్గవదైన, స్పష్టంగా కనిపించే, అంధకారానికి దాటి ఉన్న పాదమూ, నీకు నమస్కారం. ఎవ్వరినైనా ద్వేషిస్తే, 'ఈ వాడికి కోరిక తీరకూడదు,' లేదా 'ఈ వాడి కోరిక నెల రోజులపాటు తీరకూడదు' అని చెప్పాలి. ఈ విధంగా ఆరాధించినవాడు కోరికలతో సంపదను పొందడు. లేకపోతే, 'నేను దాన్ని పొందాలి' అని కూడా చెప్పవచ్చు.
. హిరణ్మయేన పాత్రేణ సత్యస్యాపిహితం ముఖం; తత్త్వం, పూషన్న్ అపావృణు సత్యధర్మాయ దృష్టయే॥ పూషన్న్ ఏకర్షే, యమ, షూర్య, ప్రాజాపత్య, వ్యూహ రశ్మీన్ సమూహ తేజో; యత్తే రూపం కల్యాణతమం, తత్తే పశ్యామి॥ యోఽసావసౌ పురుషః, సోఽహమస్మి॥ వాయురనిలమమృతమ్ అథేదం భస్మాన్తఁ శరీరం॥ క్రతో, స్మర, కృతఁ స్మర, క్రతో, స్మర, కృతఁ స్మరా-॥ -గ్నే, నయ సుపథా రాయేఽస్మాన్ విశ్వాని, దేవ, వయునాని విద్వాన్; యుయోధ్యస్మజ్ జుహురాణమేనో, భూయిష్ఠాం తే నమఃఉక్తిం విధేమ॥ 6 = 14.9 =
సత్యముఖాన్ని బంగారు పాత్రతో మూసివేశారు; ఓ పుషణుడు, దయచేసి దాన్ని తెరచి నాకు సత్యధర్మాన్ని చూపించు. ఓ పుషణుడు, ఏకమాత్ర దృష్టికర్త, యముడు, సూర్యుడు, ప్రజాపతిపుత్రుడా, నీ కిరణాలను తొలగించు, నీ తేజస్సును ఆపు, నీ అందమైన రూపాన్ని నేను చూడాలి. అక్కడ ఉన్న ఆ పురుషుడే నేనే. ఈ శరీరం బూడిదగా మారిపోవాలి, ప్రాణం అమృతమైన గాలిగా కలవాలి. ఓ మనసా, చేసిన పనులను గుర్తు పెట్టుకో. ఓ అగ్ని, మమ్మల్ని మంచి మార్గంలో నడిపించు, నీకు తెలిసిన అన్ని మార్గాలు చూపించు; మమ్మల్ని పాపాలనుండి దూరం చేయు, మేము నీకు గొప్ప నమస్కారాన్ని సమర్పిస్తాము.
అథ హైనం . వసత్యోపమన్త్రయాం చక్రే॥ అనాదృత్య వసతిం కుమారః ప్రదుద్రావ॥ సఆజగామ పితరం, తఁ హోవాచేతి వావకిల నో భవాన్పురానుశిష్టానవోచ ఇతి॥ కథఁ, సుమేధ ఇతి॥ పఙ్చ మా ప్రశ్నాన్రాజన్యబన్ధురప్రాక్షీత్ తతో నైకం చనవేదేతి హోవాచ . కతమేతఇతీ- -మఇతి హ ప్రతీకాన్య్ ఉదాజహార
ఆ తరువాత అతను అక్కడ ఉండేందుకు అనుమతి అడిగాడు. అనుమతి ఇవ్వకుండానే యువకుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. తండ్రిని దగ్గరకు వెళ్లి, 'మీరు నన్ను ముందుగా బోధించలేదా?' అని అడిగాడు. తండ్రి, 'ఎందుకు, సుమేధా?' అని ప్రశ్నించాడు. 'ఒక క్షత్రియుడు నాకు ఐదు ప్రశ్నలు అడిగాడు, వాటిలో ఒక్కదానికి కూడా నాకు తెలియదు,' అని చెప్పాడు. ఆ ప్రశ్నలను తాను అడిగిన విధంగా తండ్రికి చెప్పాడు.
తేయఏవమేతద్విదుః యేచామీఅరణ్యే శ్రద్ధాఁ సత్యముపాసతే, తేఽర్చిరభిసంభవన్తి అర్చిషోఽహః అహ్న ఆపూర్యమాణపక్షమ్ ఆపూర్యమాణపక్షాద్యాన్షణ్మాసానుదఙ్ఙ్ ఆదిత్యఏతి, మాసేభ్యో దేవలోకం, దేవలోకాదాదిత్యమ్ ఆదిత్యాద్వైద్యుతం; తాన్వైద్యుతాత్ పురుషో మానసఏత్య బ్రహ్మలోకాన్గమయతి; తేతేషు బ్రహ్మలోకేషు పరాః పరావతో వసన్తి॥ తేషాం ఇహ . నపునరావృత్తిరస్తి .
ఇది ఎవరికి తెలుసో, అటువంటి వారు అడవిలో శ్రద్ధ, సత్యాన్ని ఆరాధిస్తారు. వారు జ్వాలను చేరుతారు; జ్వాలనుంచి పగలు, పగలనుంచి శుక్లపక్షం, శుక్లపక్షం నుంచి ఉత్తరాయణం, ఆ నెలల నుంచి దేవలోకం, దేవలోకం నుంచి సూర్యుడు, సూర్యుని నుంచి మెరుపు. ఆ మెరుపు నుంచి మనసుతో పుట్టినవాడు వారిని బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్తాడు. ఆ బ్రహ్మలోకాలలో వారు ఉన్నతంగా నివసిస్తారు; వారికి మళ్లీ ఈ లోకానికి రాకుండదు.
అథ యేయజ్ఞేన దానేన తపసా లోకం ~ జయన్తి, తేధూమమభిసంభవన్తి, ధూమాద్రాత్రిఁ, రాత్రేరపక్షీయమాణపక్షమ్ అపక్షీయమాణపక్షాద్యాన్షణ్మాసాన్దక్షిణాదిత్యఏతి, మాసేభ్యః పితృలోకం, పితృలోకాచ్చన్ద్రం; తేచన్ద్రం ప్రాప్యాన్నం భవన్తి; తాఁస్ తత్ర దేవాయథా సోమఁ రాజానమ్ ఆప్యాయస్వ, అపక్షీయస్వేతి ఏవమేనాఁస్ తత్ర భక్షయన్తి॥ తేషాం యదాతత్పర్యవైతి అథేమమేవాకాశమభినిష్పద్యన్త, ఆకాశాద్వాయుం, వాయోర్వృష్టిం, వృష్టేః పృథివీం; తేపృథివీం ప్రాప్యాన్నం భవన్తి; . , తతో యోషాగ్నౌ జాయన్తే॥ తఏవమేవానుపరివర్తన్తే॥ అథ యఏతౌపన్థానౌ నవిదుః తేకీటాః, పతఙ్గా, యదిదం దన్దశూకమ్॥ 2/
యజ్ఞం, దానం, తపస్సుతో లోకాన్ని సాధించినవారు పొగను చేరుతారు; పొగనుంచి రాత్రి, రాత్రి నుంచి కృష్ణపక్షం, కృష్ణపక్షం నుంచి దక్షిణాయనం, ఆ నెలల నుంచి పితృలోకం, పితృలోకం నుంచి చంద్రుడు. చంద్రుడిని చేరినవారు అక్కడ అన్నమవుతారు; దేవతలు సోమరాజును నింపుతారు, అలాగే వారిని అక్కడ అనుభవిస్తారు. వారి పుణ్యం తీరినప్పుడు, వారు ఆకాశంలోకి, ఆకాశం నుంచి గాలిలోకి, గాలినుంచి వర్షంలోకి, వర్షం నుంచి భూమిలోకి వస్తారు; భూమిని చేరినవారు అన్నమవుతారు. అక్కడినుంచి వారు స్త్రీ అగ్నిలో జన్మిస్తారు. ఇలాగే తిరుగుతుంటారు. ఈ రెండు మార్గాలు తెలియని వారు పురుగులు, చిమ్మలు, దండశూకాలు అవుతారు.