సామ, ప్రాణోవైసామ, ప్రాణేహీమాని సర్వాణి భూతాని సమ్యఙ్చి॥ సమ్యఙ్చి హాస్మై సర్వాణి భూతాని శ్రైష్ఠ్యాయ కల్పన్తే, సామ్నః సాయుజ్యఁ సలోకతాం జయతి, యఏవం వేద
సామం అంటే ప్రాణమే. ప్రాణంతోనే అన్ని జీవులు సమంగా కలిసిపోతాయి. అన్ని జీవులు అతనితో సమంగా కలిసిపోతాయి, అతని శ్రేష్ఠత కోసం. సామంతో ఏకత్వాన్ని, అదే లోకాన్ని పొందుతాడు, దీన్ని తెలిసినవాడు.
క్షత్రం, ప్రాణోవైక్షత్రం, ప్రాణోహివైక్షత్రమ్ త్రాయతే హైనం ప్రాణః క్షణితోః॥ ప్రక్షత్రమాత్రమ్ ఆప్నోతి, క్షత్రస్య సాయుజ్యఁ సలోకతాం జయతి, యఏవం వేద॥ 15/
క్షత్రం అంటే ప్రాణమే. ప్రాణమే క్షత్రాన్ని రక్షిస్తుంది, అది తగ్గిపోకుండా చూస్తుంది. క్షత్రాన్ని సంపూర్ణంగా పొందుతాడు; క్షత్రంతో ఏకత్వాన్ని, అదే లోకాన్ని పొందుతాడు, దీన్ని తెలిసినవాడు.
భూమిరన్తరిక్షం ద్యౌరిత్యష్టావ్ ! అక్షరాణి అష్టాక్షరఁ హ వాఏకం గాయత్ర్యైపదమ్; ఏతదు హైవాస్యా ఏతత్॥ సయావదేషుత్రిషులోకేషు, తావద్ధ జయతి యోఽస్యా ఏతదేవం పదం వేద
భూమి, అంతరిక్షం, ఆకాశం — ఇవి ఎనిమిది అక్షరాలు. గాయత్రీ ఒక పాదంలో ఎనిమిది అక్షరాలుంటాయి. ఇదే ఆమె స్వరూపం. ఈ మూడు లోకాలు ఎంతవరకు ఉంటాయో, గాయత్రీ పాదాన్ని తెలిసినవాడు అంతవరకు విజయం సాధిస్తాడు.
ఋచో యజూషి సామానీత్యష్టావక్షరాణి అష్టాక్షరఁ హ వాఏకం గాయత్ర్యైపదమ్; ఏతదు హైవాస్యా ఏతత్॥ సయావతీయం త్రయీవిద్యా, తావద్ధ జయతి, యోఽస్యా ఏతదేవం పదం వేద
ఋక్, యజుస్, సామ — ఇవి ఎనిమిది అక్షరాలు. గాయత్రీ ఒక పాదంలో ఎనిమిది అక్షరాలుంటాయి. ఇదే ఆమె స్వరూపం. త్రయీ విద్య ఎంతవరకు విస్తరించిందో, గాయత్రీ పాదాన్ని తెలిసినవాడు అంతవరకు విజయం సాధిస్తాడు.
ప్రాణోఽపానోవ్యానఇత్యష్టావక్షరాణి అష్టాక్షరఁ హ వాఏకం గాయత్ర్యైపదమ్; ఏతదు హైవాస్యా ఏతత్॥ సయావదిదం ప్రాణి, తావద్ధ జయతి, యోఽస్యా ఏతదేవం పదం వేద
ప్రాణ, అపాన, వ్యాన — ఇవి ఎనిమిది అక్షరాలు. గాయత్రీ ఒక పాదంలో ఎనిమిది అక్షరాలుంటాయి. ఇదే ఆమె స్వరూపం. జీవి ఎంతవరకు విస్తరించిందో, గాయత్రీ పాదాన్ని తెలిసినవాడు అంతవరకు విజయం సాధిస్తాడు.
అథాస్యా ఏతదేవతురీయం దర్శతం పదం పరోరజా యఏషతపతిః యద్వైచతుర్థం తత్తురీయం; దర్శతం పదమితి, దదృశఇవ హ్య్ ఏషః; పరోరజా ఇతి, సర్వము హ్య్ ఏవైషరజఉపర్య్-ఉపరి తపతి॥ ఏవఁ హైవశ్రియాయశసా తపతి, యోఽస్యా ఏతదేవం పదం వేద
ఇప్పుడు ఆమె నాల్గవ, ప్రత్యక్షమైన పాదం — పరమంగా ప్రకాశించే లోకం, అన్ని మీద వెలిగే అధిపతి. నాల్గవదని చెప్పేది ఇదే. ఇది ప్రత్యక్ష పాదం ఎందుకంటే ఇది నిజంగా కనిపిస్తుంది. పరమ లోకం ఎందుకంటే అది అన్నిటి మీద వెలుగుతుంది. దీన్ని తెలిసినవాడు మహిమతో, కీర్తితో వెలుగుతాడు.
సైషాగాయత్ర్య్ ఏతస్మిఁస్ తురీయే దర్శతేపదేపరోరజసి ప్రతిష్ఠితా; తద్వైతత్సత్యేప్రతిష్ఠితా చక్షుర్వైసత్యం, చక్షుర్హివైసత్యమ్ తస్మాద్యదిదానీం ద్వౌవివదమానావేయాతమ్ అహమద్రాక్షమ్ అహమశ్రౌషమితి, యఏవ బ్రూయాద్ అహమద్రాక్షమ్ ఇతి, తస్మా ఏవశ్రద్దధ్యాత్
ఈ గాయత్రీ, ఆ నాల్గవ, ప్రత్యక్ష, పరమ లోకంలో స్థిరంగా ఉంది. అందుకే అది సత్యంలో స్థిరంగా ఉంది. కంటే సత్యం, ఎందుకంటే కంటే నిజంగా సత్యం. అందుకే ఇద్దరు వాదించుకుంటే, ఒకరు 'నేను చూశాను' లేదా 'నేను విన్నాను' అంటే, 'నేను చూశాను' అన్నవాడినే నమ్మాలి.
తద్వైతత్సత్యం బలే ప్రతిష్ఠితం; ప్రాణోవైబలం; తత్ప్రాణేప్రతిష్ఠితం; తస్మాదాహుః బలఁ సత్యాదోజీయ ఇతి॥ ఏవం వేషాగాయత్ర్యధ్యాత్మం ప్రతిష్ఠితా
ఆ సత్యం బలంలో స్థిరంగా ఉంది. ప్రాణమే బలం. అది ప్రాణంలో స్థిరంగా ఉంది. అందుకే 'బలం సత్యాన్ని మించినది' అని అంటారు. ఇలా గాయత్రీ ఆత్మలో స్థిరంగా ఉంది.
సా హైషాగయాఁస్ తత్రే; ప్రాణావైగయాస్; తత్ప్రాణాస్ తత్రే; తద్యద్గయాఁస్ తత్రే, తస్మాద్గాయత్రీనామ॥ సయామేవామూఁ . అన్వాహైషైవసా॥ సయస్మా అన్వాహ, తస్య ప్రాణాస్ త్రాయతే
అక్కడ గాయత్రీ అదే. ప్రాణమే గాయత్రీ. అక్కడ ప్రాణాలే ఉన్నాయి. అక్కడ ప్రాణాలే ఉన్నందున దానిని గాయత్రీ అంటారు. ఎవరు గాయత్రీని జపిస్తారో, వారు ఆమెనే జపిస్తున్నారు. జపించినప్పుడు ప్రాణమే అతడిని కాపాడుతుంది.
తాఁ హ . ఏకే సావిత్రీమనుష్టుభమన్వాహుః వాగనుష్టుబ్; ఏతద్వాచమనుబ్రూమ ఇతి॥ నతథా కుర్యాద్॥ గాయత్రీమేవానుబ్రూయాద్ ॥. యది హ వాఅపి . \` బహ్వివ ప్రతిగృహ్ణాతి, నహైవతద్గాయత్ర్యాఏకం చనపదం ప్రతి
కొంతమంది సావిత్రి అనుష్టుప్ ఛందస్సు అని, వాక్కే అనుష్టుప్ అని అంటారు — 'నేను వాక్కునే జపిస్తున్నాను' అని. అలా చేయకూడదు. గాయత్రీనే జపించాలి. ఎంతటి బహుమతులు వచ్చినా, గాయత్రీకి ఒక్క పాదానికైనా సమం కావు.
ఏతద్ధ వైతజ్ జనకోవైదేహో బుఢిలమాశ్వతరాశ్విమువాచః యన్నుహో తద్గాయత్రీవిదబ్రూథా, అథ కథఁ హస్తీభూతోవహసీతి॥ ముఖఁ హ్యస్యాః, సమ్రాడ్, నవిదాం చకరేతి హోవాచ
వైదేహ రాజు జనకుడు, అశ్వతరాశ్వి కుమారుడు బుడిలుని ఇలా అడిగాడు: 'నువ్వు గాయత్రీ ఏనుగుగా మారిందని చెప్పావు, మరి ఆమె ఎలా మోస్తుంది?' అని. దానికి బుడిలుడు, 'ఓ రాజా, ఆమె ముఖమే ఆమె ముఖం' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తస్యా ఆగ్నిరేవముఖం; యది హ వాఅపి బహ్వివాగ్నావభ్యాదధతి, సర్వమేవతత్సందహతి॥ ఏవఁ హైవైవంవిద్ యద్యపి బహ్వివ పాపం కరోతి సర్వమేవతత్సంప్సాయ శుద్ధః పూతోఽజరోఽమృతః సంభవతి
ఆమె ముఖమే అగ్ని. అగ్నిలో ఎన్నిసార్లు హోమం చేసినా, అది అన్నింటినీ దహించేస్తుంది. అలాగే, ఈ జ్ఞానం కలవాడు ఎంత పాపం చేసినా, వాటినన్నిటినీ హరిస్తాడు. అప్పుడు అతడు పవిత్రుడవుతాడు, శుద్ధుడవుతాడు, వృద్ధాప్యం రాదు, అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.
హ్వేతకేతుర్హ . . వాఅరుణేయః పన్చాలానాం పరిషదమాజగామ॥ సఆజగామ జైవలం ప్రవాహణం పరిచారయమాణం॥ తముదీక్ష్యాభ్యువాదః కుమారా౩ ఇతి॥ సభోర్౩ ఇతి ప్రతిశుశ్రావా-॥ -నుశిష్టో న్వసి పిత్రేతి॥ ఓమితి హోవాచ
వేతకేతు అనే ఆరుణేయుడు, పంచాలుల సభకు వచ్చాడు. అక్కడ ప్రవాహణుడు జైవలిని తన పనుల్లో తలమునకగా చూశాడు. అతన్ని చూసి, 'ఓ యువకుడా!' అని పిలిచాడు. వేతకేతు, 'అయ్యా!' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. 'నీ తండ్రి నీకు బోధించాడా?' అని అడిగాడు. 'అవును,' అని వేతకేతు చెప్పాడు.
వేత్థ యథేమాః ప్రజాః ప్రయత్యో విప్రతిపద్యన్తా౩ ఇతి॥ నేతి హోవాచ॥ వేత్థ యథేమం లోకం పునరాపద్యన్తా౩ ఇతి॥ నేతి హైవోవాచ॥ వేత్థ యథాసౌలోకఏవం బహుభిః పునః-పునః ప్రయద్భిర్నసంపూర్యతా౩ ఇతి॥ నేతి హైవోవాచ
'ఈ ప్రాణులు మరణించిన తరువాత ఎందుకు వేర్వేరు దారుల్లో వెళ్తాయో నీకు తెలుసా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. 'ఇవి తిరిగి ఈ లోకానికి ఎందుకు వస్తాయో తెలుసా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని చెప్పాడు. 'ఎందుకు అనేక మంది వెళ్ళినా, ఈ లోకం ఎప్పుడూ నిండిపోవడం లేదో తెలుసా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
వేత్థ యతిథ్యామాహుత్యాఁ హుతాయామాపః పురుషవాచో భూత్వాసముత్థాయ వదన్తీ౩ ఇతి॥ నేతి హైవోవాచ॥ వేత్థో దేవయానస్య వా పథః ప్రతిపదం పితృయాణస్య వా, యత్కృత్వాదేవయానం వా పన్థానం ప్రతిపద్యన్తే పితృయాణం వా ==సంబంధిత కड़ియాఁ== #[[ఉపనిషద్]] ##[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 1]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 2]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 3]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 4]] ###[[బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ 5]] ==బాహరీ కడియాఁ== [[వర్గః:]] [[వర్గః:అపరిష్కృతమ్]]
'యజ్ఞంలో హోమం చేసినప్పుడు, ఆ నీళ్లు మనిషి మాటగా మారి పైకి లేచి మాట్లాడతాయా?' అని అడిగాడు. 'తెలీదు,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. 'దేవయానం మార్గం లేదా పితృయానం మార్గం ఏదో తెలుసా? ఏదో చేసి, వారు దేవయానం లేదా పితృయానం మార్గాన్ని చేరతారు అని తెలుసా?' అని అడిగాడు.
అపి హిన ఋషేర్వచః శ్రుతమ్ ద్వేసృతీఅశృణవం పిత్ఱ్ణామ్ అహం దేవానాముతమర్త్యానాం; తాభ్యామిదం విశ్వమేజత్సమేతి యదన్తరాపితరం మాతరం చేతి॥ నాహమత ఏకం చనవేదేతి హోవాచ
'ఋషి మాటలు విన్నాను, కానీ నా తండ్రి, దేవతలు, మానవులు, అమరులు ఏమన్నారో నాకు అర్థం కాలేదు. ఈ ఇద్దరి మధ్య — తండ్రి, తల్లి మధ్య — ఈ లోకం అంతా కదులుతుంది. వీటిలో ఒక్కదాన్ని కూడా నాకు తెలియదు,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః తథా నస్ త్వం, తత, జానీథా యథా, యదహం కించ వేద, సర్వమహం తత్తుభమవోచం॥ ప్రేహి తు, తత్ర ప్రతీత్య, బ్రహ్మచర్యం వత్స్యావ ఇతి॥ భవానేవగచ్ఛత్వితి
అప్పుడు అతను ఇలా అన్నాడు: 'నాన్న, మీరు నాకు తెలిసినంత నాకు తెలుసు. నేను తెలిసినదంతా మీకు చెప్పాను. మీరు అక్కడికి వెళ్లి, అక్కడ చేరాక మనిద్దరం బ్రహ్మచర్యంగా ఉండాలి.' తండ్రి, 'నీవే వెళ్లి రా,' అని అన్నాడు.
సఆజగామ గౌతమోయత్ర ప్రవాహణస్య జైవలేరాస॥ తస్మా ఆసనమాహార్యోదకం \^ ఆహారయాం చకారాథ హాస్మా అర్ఘం చకార
అతను ప్రవాహణుడు జైవలి ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు. అతనికి ఆసనం, చేతులు కడుక్కోవడానికి నీరు తీసుకొచ్చారు. తరువాత అతనికి ఆతిథ్యంగా అర్ఘ్యం సమర్పించారు.
తఁ హోవాచః వరం భవతే గౌతమాయ దద్మ ఇతి
అతను, 'ఓ గౌతమా, నీకు వరం ఇస్తున్నాను,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః ప్రతిజ్ఞతో మ ఏషవరో; యాం తుకుమారస్యాన్తే వాచమభాషథాః తాం మే బ్రూహీతి
అతను, 'మీరు చెప్పినట్టు ఈ వరం నాకు ఇవ్వండి. మీరు ఆ యువకుడికి చివర్లో ఏమి చెప్పారో, అదే నాకు చెప్పండి,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః దైవేషు వై, గౌతమ, తద్వరేషు, మానుషాణాం బ్రూహీతి
అతను, 'గౌతమా, ఇలాంటి వరాలు దేవతల్లో ఇవ్వబడతాయి. మానవుల్లో చెప్పు,' అని అన్నాడు.
సహోవాచః విజ్ఞాయతే హాస్తి హిరణ్యస్యాపాత్తం గోఅశ్వానాం దాసీనాం ప్రవారాణాం పరిధానానాం, మానో భవాన్బహోరనన్తస్యాపర్యన్తస్యాభ్యవదాన్యో భూదితి॥ సవై, గౌతమ, తీర్థేనేచ్ఛసా ఇతి ఉపైమ్యహం భవన్తమితి వాచాహ స్మైవపూర్వ ఉపయన్తి
అతను, 'బంగారం, గోవులు, గుర్రాలు, దాసులు, వస్త్రాలు ఇవన్నీ దానం చేయబడతాయని తెలుసు. కానీ, మీరు అనంతమైనవారిలో, అపారమైనవారిలో అత్యంత ఉదారుడు. అందుకే, గౌతమా, నేను మీ వద్దకు యోగ్యమైన ఉపచారంతో వచ్చాను. ముందుగా వచ్చినవారు మాటలతో వచ్చినట్టు నేనూ వచ్చాను,' అని అన్నాడు.
సహోపాయనకీర్తాఉవాచ
అతను తన ఉపచారాన్ని తెలిపి మాట్లాడసాగాడు.
తథా నస్ త్వం, గౌతమ, మాపరాధాస్ తవ చ పితామహా, యథేయం విద్యేతః పూర్వం నకస్మిఁశ్చనబ్రాహ్మనఉవాస; తాం త్వహం తుభ్యం వక్ష్యామిః కోహిత్వైవం బ్రువన్తమర్హతి ప్రత్యాఖ్యాతుమితి
అందువల్ల, గౌతమా, మమ్మల్ని, మీ పూర్వీకులను నిర్లక్ష్యం చేయకండి. ఈ విద్యను ఇంతకు ముందు ఏ బ్రాహ్మణుడికీ చెప్పలేదు. నేను మీకు చెప్పబోతున్నాను. ఇంతగా చెప్పినవాడిని ఎవరు తిరస్కరించగలరు?
అసౌవైలోకోఽగ్నిః గౌతమ॥ తస్యాదిత్యఏవసమిద్ రశ్మయో ధూమో, అహరర్చిశ్, చన్ద్రమా అఙ్గారా .\^ నక్షత్రాణి విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాః శ్రద్ధాం జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేః సోమో రాజా సంభవతి
ఈ లోకమే అగ్ని, గౌతమా. దీనికి సూర్యుడే ఇంధనం, అతని కిరణాలే పొగ, పగలే జ్వాల, చంద్రుడే అగ్గిపుల్ల, నక్షత్రాలే చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు శ్రద్ధను హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో సోమరాజు ఉద్భవిస్తాడు.
పర్జన్యో వాఅగ్నిః గౌతమ॥ తస్య సంవత్సరఏవసమిద్ అభ్రాణి ధూమో, విద్యుదర్చిః అశనిరఙ్గారా, హ్రాదునయో విష్ఫులిఙ్గాః॥ తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌదేవాః సోమం . జుహ్వతి; తస్యా ఆహుతేర్వృష్టిః సంభవతి
వర్షమే అగ్ని, గౌతమా. దానికి సంవత్సరమే ఇంధనం, మేఘాలే పొగ, మెరుపే జ్వాల, మిడతలు అగ్గిపుల్లలు, మోగే మేఘగర్జనలు చిమ్మటలు. ఈ అగ్నిలో దేవతలు సోమాన్ని హోమం చేస్తారు; ఆ హవితో వర్షం కలుగుతుంది.
సయఇమాఁస్ త్రీంల్ లోకాన్పూర్ణాన్ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సోఽస్యా ఏతత్ప్రథమం పదమాప్నుయాద్; అథ యావతీయం త్రయీవిద్యా, యస్ తావత్ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సోఽస్యా ఏతద్ద్వితీయం పదమాప్నుయాద్; అథ యావదిదం ప్రాణి, యస్ తావత్ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సోఽస్యా ఏతత్తృతీయం పదమాప్నుయాద్; అథాస్యా ఏతదేవతురీయం దర్శతం పదం, పరోరజా యఏషతపతి, నైవకేన చనాప్యమ్ కుత ఉ ఏతావత్ప్రతిగృహ్ణీయాత్
ఈ మూడు లోకాలు నిండుగా పొందితే, ఆమె యొక్క మొదటి స్థానం పొందినవాడవుతాడు. తరువాత, మూడు వేదాలంత జ్ఞానం పొందినవాడు, ఆమె యొక్క రెండవ స్థానం పొందుతాడు. ఆపై, అన్ని ప్రాణులంత సంపదను పొందినవాడు, ఆమె యొక్క మూడవ స్థానం పొందుతాడు. కానీ, ఆమె యొక్క నాల్గవ స్థానం — అది స్పష్టంగా కనిపించేది, అంధకారానికి అతి దూరమైనది — దాన్ని ఎవ్వరూ పొందలేరు. మరి అంతటి దాన్ని ఎవరూ ఎలా పొందగలరు?
తస్యా ఉపస్థానమ్ గాయత్రి అస్య్ ఏకపదీ ద్విపదీ త్రిపదీ చతుష్పది అపదసి, నహిపద్యసే॥ నమస్ తే తురీయాయ దర్శతాయ పదాయ పరోరజసేః అసావదోమాప్రాపదితి, యం ద్విష్యాద్; అసావస్మై కామో మాసమర్ధీతి వా, నహైవాస్మై సకామః సమృధ్యతే యస్మా ఏవముపతిష్ఠతే; అహమదః ప్రాపమితి వా
ఆమెను చేరుకోవడం గాయత్రీ రూపంలోనే జరుగుతుంది. ఆమె ఒక్క పాదముతో, రెండు పాదాలతో, మూడు పాదాలతో, నాలుగు పాదాలతో, చివరకు పాదములేనిదిగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఆమెను అడుగుల ద్వారా చేరుకోలేరు. ఓ నాల్గవదైన, స్పష్టంగా కనిపించే, అంధకారానికి దాటి ఉన్న పాదమూ, నీకు నమస్కారం. ఎవ్వరినైనా ద్వేషిస్తే, 'ఈ వాడికి కోరిక తీరకూడదు,' లేదా 'ఈ వాడి కోరిక నెల రోజులపాటు తీరకూడదు' అని చెప్పాలి. ఈ విధంగా ఆరాధించినవాడు కోరికలతో సంపదను పొందడు. లేకపోతే, 'నేను దాన్ని పొందాలి' అని కూడా చెప్పవచ్చు.
. హిరణ్మయేన పాత్రేణ సత్యస్యాపిహితం ముఖం; తత్త్వం, పూషన్న్ అపావృణు సత్యధర్మాయ దృష్టయే॥ పూషన్న్ ఏకర్షే, యమ, షూర్య, ప్రాజాపత్య, వ్యూహ రశ్మీన్ సమూహ తేజో; యత్తే రూపం కల్యాణతమం, తత్తే పశ్యామి॥ యోఽసావసౌ పురుషః, సోఽహమస్మి॥ వాయురనిలమమృతమ్ అథేదం భస్మాన్తఁ శరీరం॥ క్రతో, స్మర, కృతఁ స్మర, క్రతో, స్మర, కృతఁ స్మరా-॥ -గ్నే, నయ సుపథా రాయేఽస్మాన్ విశ్వాని, దేవ, వయునాని విద్వాన్; యుయోధ్యస్మజ్ జుహురాణమేనో, భూయిష్ఠాం తే నమఃఉక్తిం విధేమ॥ 6 = 14.9 =
సత్యముఖాన్ని బంగారు పాత్రతో మూసివేశారు; ఓ పుషణుడు, దయచేసి దాన్ని తెరచి నాకు సత్యధర్మాన్ని చూపించు. ఓ పుషణుడు, ఏకమాత్ర దృష్టికర్త, యముడు, సూర్యుడు, ప్రజాపతిపుత్రుడా, నీ కిరణాలను తొలగించు, నీ తేజస్సును ఆపు, నీ అందమైన రూపాన్ని నేను చూడాలి. అక్కడ ఉన్న ఆ పురుషుడే నేనే. ఈ శరీరం బూడిదగా మారిపోవాలి, ప్రాణం అమృతమైన గాలిగా కలవాలి. ఓ మనసా, చేసిన పనులను గుర్తు పెట్టుకో. ఓ అగ్ని, మమ్మల్ని మంచి మార్గంలో నడిపించు, నీకు తెలిసిన అన్ని మార్గాలు చూపించు; మమ్మల్ని పాపాలనుండి దూరం చేయు, మేము నీకు గొప్ప నమస్కారాన్ని సమర్పిస్తాము.
అథ హైనం . వసత్యోపమన్త్రయాం చక్రే॥ అనాదృత్య వసతిం కుమారః ప్రదుద్రావ॥ సఆజగామ పితరం, తఁ హోవాచేతి వావకిల నో భవాన్పురానుశిష్టానవోచ ఇతి॥ కథఁ, సుమేధ ఇతి॥ పఙ్చ మా ప్రశ్నాన్రాజన్యబన్ధురప్రాక్షీత్ తతో నైకం చనవేదేతి హోవాచ . కతమేతఇతీ- -మఇతి హ ప్రతీకాన్య్ ఉదాజహార
ఆ తరువాత అతను అక్కడ ఉండేందుకు అనుమతి అడిగాడు. అనుమతి ఇవ్వకుండానే యువకుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. తండ్రిని దగ్గరకు వెళ్లి, 'మీరు నన్ను ముందుగా బోధించలేదా?' అని అడిగాడు. తండ్రి, 'ఎందుకు, సుమేధా?' అని ప్రశ్నించాడు. 'ఒక క్షత్రియుడు నాకు ఐదు ప్రశ్నలు అడిగాడు, వాటిలో ఒక్కదానికి కూడా నాకు తెలియదు,' అని చెప్పాడు. ఆ ప్రశ్నలను తాను అడిగిన విధంగా తండ్రికి చెప్పాడు.