తదేతదృచాభ్యుక్తమ్ ఏషనిత్యో మహిమాబ్రాహ్మణస్య నకర్మణా వర్ధతే నోకనీయాన్॥ తస్యైవస్యాత్పదవిత్తం విదిత్వా నకర్మణా లిప్యతే పాపకేనేతి॥ తస్మాదేవంవిచ్ఛాన్తోదాన్తఉపరతస్ తితిక్షుః శ్రద్ధావిత్తో భూత్వాత్మన్య్ ఏవాత్మానం పశ్యేత్! సర్వమాత్మానం పశ్యతి, సర్వోఽఅస్యాత్మాభవతి సర్వస్యాత్మాభవతి . ॥., . సర్వం పాప్మానం తరతి, నైనం పాప్మాతపతి, సర్వం పాప్మానం తపతి, విపాపోవిరజోవిజిఘత్సోఽపిపసో . , ॥ బ్రాహ్మణోభవతి, యఏవం వేద . ॥., . , సమ్రాడ్, ఏనం ప్రాప్తోఽసీతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః॥ .
ఒక ఋచలో ఇలా చెప్పబడింది: 'ఇదే బ్రహ్మజ్ఞుని శాశ్వత మహిమ; అది కర్మచేత పెరగదు, తగ్గదు.' ఆత్మను తెలిసినవాడు పాపాలతో కలుషితుడు కాడు. అందువల్ల ఈ విధంగా తెలిసినవాడు, ప్రశాంతంగా, నియమంతో, వేరుపడి, సహనంతో, నమ్మకంతో ఉండి, తనలో తాను ఆత్మను చూడాలి. అతడు అన్నింటినీ ఆత్మగా చూస్తాడు; అన్నీ అతని ఆత్మగా మారతాయి. అతడు అన్ని పాపాలను దాటి పోతాడు; పాపం అతన్ని తాకదు; అతడు అన్ని పాపాలను కాల్చేస్తాడు. అతడు పాపరహితుడు, నిర్మలుడు, ఆకలీ దప్పులు లేనివాడు—ఇలా తెలిసినవాడు బ్రహ్మజ్ఞుడు. 'ఓ రాజా, నీవు దీనిని పొందావు,' అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు.
సవాఏషమహానజఆత్మాన్నాదోవసుదానః॥ సయోహైవమేతం మహాన్తమజమాత్మానమన్నాదం వసుదానం వేద, విన్దతే వసు . విన్దతే వసు,
ఇదే మహత్తరమైన, జన్మించని ఆత్మ, అన్నాన్ని భుజించేవాడు, ధనాన్ని ఇచ్చేవాడు. ఈ మహత్తరమైన, జన్మించని, అన్నాన్ని భుజించే, ధనాన్ని ఇచ్చే ఆత్మను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు ధనాన్ని పొందుతారు.
సవాఏషమహానజఆత్మాజరోఽమరోఽభయోఽమృతో .\^. బ్రహ్మాభయం వై, జనక, ప్రాప్తోఽసీతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః .: సోఽహం భగవతే విదేహాన్దదామి మామ్చాపి సహదాస్యాయేతి . ॥. 5 = 14.7.3 =
ఇదే మహత్తరమైన, జన్మించని ఆత్మ, క్షీణించని, అమరుడు, భయములేని, మరణరహితుడు. 'జనకా, నీవు భయరహిత బ్రహ్మను పొందావు,' అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు. 'భగవంతుడా, నేను విదేహ రాజ్యాన్ని నీకు ఇస్తున్నాను, నన్ను కూడా నీ సేవకుడిగా ఇస్తున్నాను,' అన్నాడు.
అథ హ యాజ్ఞవల్క్యస్య ద్వేభార్యేబభూవతుర్మైత్రేయీ చ కాత్యాయనీచ; తయోర్హ మైత్రేయీ బ్రహ్మవాదినీ బభూవ, స్త్రీప్రజ్ఞైవతర్హి కాత్యాయనీ॥ సోఽన్యద్వృత్తముపాకరిష్యమాణ .\^
యాజ్ఞవల్క్యునికి ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు—మైత్రేయి, కాత్యాయనీ. వారిలో మైత్రేయి బ్రహ్మను అన్వేషించేవారు; కాత్యాయనీ సాధారణ జ్ఞానంతో ఉండేవారు. అప్పుడతడు వేరే మార్గాన్ని చేపట్టబోతున్నాడు.
యాజ్ఞవల్క్యోః మైత్రేయీతి హోవాచ ప్రవ్రజిష్యన్వాఅరేఽహమస్మాత్స్థానాదస్మి॥ హన్త తేఽనయా కత్యాయన్యాన్తం కరవాణీతి
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'మైత్రేయి, నేను ఈ ఇంటిని వదిలి సన్యాసం తీసుకోబోతున్నాను. నీకు, కాత్యాయనీకి చివరి భాగస్వామ్యం చేసేద్దాం.'
సాహోవాచ మైత్రేయీః యన్నుమ ఇయం, భగోః, సర్వా పృథివీవిత్తేన పూర్ణాస్యాత్ స్యాం న్వహం తేనామృతాహో౩ నేతి॥ నేతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యో, యథైవోపకరణవతాం జీవితం, తథైవతే జీవితఁ స్యాద్ అమృతత్వస్య తునాశాస్తి విత్తేనేతి
మైత్రేయి అడిగింది: 'భగవంతుడా, ఈ భూమంతా సంపదతో నిండినదిగా నాకు దక్కినా, దాంతో నేను అమృతురాలవుతానా?' యాజ్ఞవల్క్యుడు చెప్పాడు: 'లేదు, సంపద ఉన్నవాళ్ల జీవితం ఎలా ఉంటుందో, నీదీ అలాగే ఉంటుంది. సంపదతో అమృతత్వం లభించదు.'
సాహోవాచ మైత్రేయీః యేనాహం నామృతా స్యాం, కిమహం తేన కుర్యాం॥ యదేవభగవాన్వేద, తదేవమే బ్రూహీతి
మైత్రేయి ఇలా అడిగింది: "దీనివల్ల నేను అమృతత్వాన్ని పొందలేను కదా, అప్పుడు దీనితో నాకు ఏమి ప్రయోజనం? భగవంతుడు ఏది నిజంగా తెలుసుకున్నాడో, దయచేసి అదే నాకు చెప్పండి."
సహోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః ప్రియా . ఖలు నో భవతీ సతీ, ప్రియమవృతద్ \^ ధన్త ఖలు భవతి, తేఽహం తద్వక్ష్యామి, వ్యాఖ్యామి తే; వాచం తుమే నిదిధ్యాసస్వేతి .: ఏతద్వ్యాఖ్యాస్యామి తే; \` బ్రవితు భగవానితి .
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: "నీవు నాకు ఎంతో ప్రియమైనవాడివి, నీవు ప్రియమైనదే అడిగావు. అందుకే నీకు నేను వివరంగా చెప్పుతాను, నీవు నా మాటలను మనసులో పెట్టుకో. నేను నీకిందిని వివరంగా చెబుతాను. చెప్పు, భగవంతుడా!"
సయథా దున్దుభేర్హన్యమానస్య నబాహ్యాఙ్ఛబ్దాఙ్ఛక్నుయాద్గ్రహణాయ, దున్దుభేస్ తుగ్రహణేన దున్దుభ్యాఘాతస్య వా శబ్దో గృహీతః
ఎలా అంటే, ఒక డప్పు మోగించగా బయట వచ్చే శబ్దాలను పట్టుకోలేము. కానీ డప్పును లేదా దాన్ని కొట్టిన శబ్దాన్ని పట్టుకుంటే, ఆ శబ్దాన్ని గ్రహించగలం.
సయథా వీణాయై వాద్యమానాయై నబాహ్యాఙ్ఛబ్దాఙ్ఛక్నుయాద్గ్రహణాయ, వీణాయై తుగ్రహణేన వీణావాదస్య వా శబ్దో గ్ర్హీతః
ఎలా అంటే, ఒక వీణ వాయించగా బయట వచ్చే శబ్దాలను పట్టుకోలేము. కానీ వీణను లేదా దాన్ని వాయించిన శబ్దాన్ని పట్టుకుంటే, ఆ శబ్దాన్ని గ్రహించగలం.
సయథా శఙ్ఖస్య ధ్మాయమానస్య నబాహ్యాఙ్ఛబ్దాఙ్ఛక్నుయాద్గ్రహణాయ, శఙ్ఖస్య తుగ్రహణేన శఙ్ఖధ్మస్య వా శబ్దో గృహీతః
ఎలా అంటే, ఒక శంఖాన్ని ఊదినప్పుడు బయట వచ్చే శబ్దాలను పట్టుకోలేము. కానీ శంఖాన్ని లేదా దాన్ని ఊదిన శబ్దాన్ని పట్టుకుంటే, ఆ శబ్దాన్ని గ్రహించగలం.
సయథార్ద్రైధాగ్నేరభ్యాహితస్య పృథగ్ధూమావినిశ్చరన్తి ఏవం వాఅరేఽస్య మహతోభూతస్య నిశ్వసితమ్ ఏతద్యదృగ్వేదోయజుర్వేదః సామవేదోఽథర్వాఙ్గిరస ఇతిహాసః పురాణం విద్యాఉపనిషదః శ్లోకాః సూత్రాణ్యనువ్యాఖ్యానాని వ్యాఖ్యానని దత్తమ్ హుతమాశితం పాయితమయం చ లోకః పరశ్చ లోకః సర్వాణి చ భూతాన్యస్యైవైతాని సర్వాణి నిశ్వసితాని
సయథా సర్వాసామపాఁ సముద్రఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ స్పర్శానాం త్వగేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం గన్ధానాం నాసికే ఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ రసానాం జిహ్వైకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ రూపాణాం చక్షురేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషం శబ్దానాం శ్రోత్రమేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ సఙ్కల్పానాం మన ఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం వేదానాం హృదయమేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం కర్మణాఁ హస్తావేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషామధ్వనాం పాదావేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషామానన్దానాముపస్థ ఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం విసర్గాణాం పాయురేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వాసాం విద్యానాఁ వాగేకాయనమ్
సయథా సైన్ధవఘనోఽనన్తరోఽబాహ్యః కృత్స్నోరసఘనఏవస్యాద్ . ఏవం వాఅరే ఇదం మహద్భూతమనన్తమపరం .. కృత్స్నః ప్రజ్ఞానఘనఏవైతేభ్యో భూతేభ్యః సముత్థాయ తాని~ ఏవానువినయతి; నప్రేత్య సంజ్ఞాస్తీత్యరే బ్రవిమీతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః
ఎలా అంటే, ఉప్పు ముద్దలో లోపలి బయట అని ఏదీ ఉండదు, అంతా ఉప్పే ఉంటుంది. అలాగే ఈ మహత్తరమైన భూతం అనంతమైనది, అంతులేని జ్ఞానమే. ఈ భూతాలన్నింటి నుండి పుట్టి, వాటిని మళ్లీ తనలో కలుపుకుంటుంది. శరీరం విడిచిన తర్వాత వేరుగా గుర్తింపు ఉండదు అని నేను చెబుతున్నాను" అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు.
సాహోవాచ మైత్రేయి అత్రైవమా భగవాన్మోహాన్తమాపీపదన్ నవాఅహమిమం విజానామీతిః నప్రేత్య సంజ్ఞాస్తీతి . ॥.
మైత్రేయి ఇలా అడిగింది: "భగవంతుడా! మీరు ఇలా చెప్పి నాకు అయోమయం కలిగించారు. 'శరీరం విడిచిన తర్వాత గుర్తింపు ఉండదు' అనే మాట నాకు అర్థం కావడం లేదు."
సహోవాచ యాజ్ఞవల్క్యో . నవాఅరేఽహం మోహం బ్రవీమి అవినాశీవాఅరేఽయమాత్మానుచ్ఛిత్తిధర్మా, మాత్రాసఁసర్గస్ త్వస్య భవతి . ॥.
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను అయోమయం చెప్పడం లేదు. ఈ ఆత్మ నశించదు, దీనికి నశించడమనే లక్షణం లేదు. కేవలం అంగాంగాల కలయిక మాత్రమే జరుగుతుంది."
16-25, 15; యద్వైతన్నపశ్యతి, పశ్యన్వైతద్ద్రష్టవ్యం నపశ్యతి; నహిద్రష్టుర్దృష్టేర్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యత్పశ్యేత్
ఎవరైనా చూస్తున్నా కూడా ఈ ఆత్మను చూడలేకపోతే, చూడవలసింది ఇదే. చూసేవాడి దర్శనానికి అంతం ఉండదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి చూడగలడు?
16-25, 15; యద్వైతన్నజిఘ్రతి, జిఘ్రన్వైతద్ఘ్రతవ్యం నజిఘ్రతి; నహిఘ్రాతుర్ఘ్రాతేర్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యజ్ జిఘ్రేత్
ఎవరైనా వాసన పీలుస్తున్నా కూడా ఈ ఆత్మను పీల్చలేకపోతే, పీల్చవలసింది ఇదే. వాసన పీల్చేవాడి వాసనకు అంతం ఉండదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి పీల్చగలడు?
16-25, 15; యద్వైతన్నరసయతి, విజానన్వైతద్రసం నరసయతి; నహిరసయితూరసాద్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యద్రసయేత్
ఎవరైనా రుచి చూస్తున్నా కూడా ఈ ఆత్మను రుచి చూడలేకపోతే, రుచి చూడవలసింది ఇదే. రుచి చూసేవాడి రుచికి అంతం ఉండదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి రుచి చూడగలడు?
16-25, 15; యద్వైతన్నవదతి, వదన్వైతద్వక్తవ్యం నవదతి; నహివక్తుర్వచో విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యద్వదేత్
ఎవరైనా మాట్లాడుతున్నా కూడా ఈ ఆత్మను మాట్లాడలేకపోతే, మాట్లాడవలసింది ఇదే. మాట్లాడేవాడి మాటకు అంతం ఉండదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి మాట్లాడగలడు?
16-25, 15; యద్వైతన్నశృణోతి, శృణ్వన్వైతచ్ఛ్రోతవ్యం నశృణోతి; నహిశ్రోతుః శ్రుతేర్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యచ్ఛృణుయాత్
ఎవరైనా వినిపిస్తున్నా కూడా ఈ ఆత్మను వినలేకపోతే, వినవలసింది ఇదే. వినేవాడి వినికిడి అంతం కాదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి వినగలడు?
16-25, 15; యద్వైతన్నమనుతే, మన్వానోవైతన్మన్తవ్యం నమనుతే; నహిమన్తుర్మతేర్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యన్మన్వీత
ఎవరైనా ఆలోచిస్తున్నా కూడా ఈ ఆత్మను ఆలోచించలేకపోతే, ఆలోచించవలసింది ఇదే. ఆలోచించేవాడి ఆలోచనకు అంతం ఉండదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి ఆలోచించగలడు?
16-25, 15; యద్వైతన్నస్పృశతి, స్పృశన్వైతత్స్ప్రష్టవ్యం నస్పృశతి; నహిస్ప్రష్టుః స్పృష్టేర్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యత్స్పృశేత్
ఇది తాకని దాన్ని తాకాలని ప్రయత్నించినా, తాకదగినదీ ఇదే. అయినా, ఇది తాకబడదు. ఎందుకంటే, తాకేవాడికి తాకబడినదానికీ వేరుపాటు ఉండదు, ఇది నశించని స్వరూపం. దీనికి వేరే రెండవది లేదు, వేరుగా ఉండి తాకదగినదేదీ లేదు.
16-25, 15; యద్వైతన్నవిజానాతి, విజానన్వైతద్విజ్ఞేయం నవిజానాతి; నహివిజ్ఞాతుర్విజ్ఞానాద్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యద్విజానీయాత్॥ 24 16-25, 15; యత్ర వాఅన్యదివ స్యాత్ తత్రఽన్యోఽన్యత్పశ్యేద్ అన్యోఽన్యజ్ జిఘ్రేద్ అన్యోఽన్యద్రసయేద్ అన్యోఽన్యద్వదేద్ అన్యోఽన్యచ్ఛృణుయాద్ అన్యోఽన్యన్మన్వీతాన్యోఽన్యత్స్పృశేద్ అన్యోఽన్యద్విజానీయాత్॥ 25 16-25, 15; యత్ర త్వస్య సర్వమాత్మైవాభూత్ తత్కేన కం పశ్యేత్ తత్కేన కం జిఘ్రేత్ తత్కేన కఁ రసయేత్ తత్కేన కమభివదేత్ తత్కేన కం శృణుయాత్ తత్కేన కం మన్వీత, తత్కేన కఁ స్పృశేత్ తత్కేన కం విజానీయాద్॥ యేనేదఁ సర్వం విజానాతి, తం కేన విజానీయాద్॥ విజ్ఞాతారమరే కేన విజానీయాదిత్య్ ఉక్తానుశాసనాసి, మైత్రేయి ఏతావదరే ఖల్వమృతత్వమితి హోక్త్వాయాజ్ఞవల్క్యో ప్రవవ్రజ
ఇది తెలియని దాన్ని తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించినా, తెలుసుకోవదగినదీ ఇదే. అయినా, ఇది తెలుసుకోబడదు. ఎందుకంటే, తెలుసుకునేవాడికి తెలుసుకున్నదానికీ వేరుపాటు ఉండదు, ఇది నశించని స్వరూపం. దీనికి వేరే రెండవది లేదు, వేరుగా ఉండి తెలుసుకోవదగినదేదీ లేదు.
అథ వఁశః పశుతిమాష్యో గౌపవనాద్ గౌపవనః పశుతిమాష్యాత్ పశుతిమాష్యో గౌపవనాద్ గౌపవనః కౌశికాత్ కౌశికః కౌణ్డిన్యాత్ కౌణ్డిన్యః హాణ్డిల్యాచ్, ఛాణ్డిల్యః కౌశికాచ్చ గౌతమాచ్చ, గౌతమో
ఇప్పుడు, పశుతిమాష్యుడు గౌపవనుని దగ్గర నుండి, గౌపవనుడు పశుతిమాష్యుని దగ్గర నుండి, పశుతిమాష్యుడు గౌపవనుని దగ్గర నుండి, గౌపవనుడు కౌశికుని దగ్గర నుండి, కౌశికుడు కౌండిన్యుని దగ్గర నుండి, కౌండిన్యుడు హాండిల్యుని దగ్గర నుండి, చాండిల్యుడు కౌశికుని మరియు గౌతముని దగ్గర నుండి, గౌతముడు...
సహోవాచ యాజ్ఞవల్క్యో . నవాఅరే పత్యుః కామాయ పతిః ప్రియోభవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ పతిః ప్రియోభవతి; నవాఅరే జాయాయై కామాయ జాయాప్రియాభవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ జాయాప్రియాభవతి; నవాఅరే పుత్రాణాం కామాయ పుత్రాః ప్రియాభవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ పుత్రాః ప్రియాభవన్తి; నవాఅరే విత్తస్య కామాయ విత్తం ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ విత్తం ప్రియం భవతి; నవాఅరే బ్రహ్మణః కామాయ బ్రహ్మ ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ బ్రహ్మ ప్రియం భవతి; నవాఅరే క్షత్రస్య కామాయ క్షత్రం ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ క్షత్రం ప్రియం భవతి; నవాఅరే లోకానాం కామాయ లోకాః ప్రియాభవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ లోకాః ప్రియాభవన్తి; నవాఅరే దేవానాం కామాయ దేవాః ప్రియాభవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ దేవాః ప్రియాభవన్తి; నవాఅరే భూతానాం కామాయ భూతాని ప్రియాణి భవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ భూతాని ప్రియాణి భవన్తి; నవాఅరే సర్వస్య కామాయ సర్వం ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ సర్వం ప్రియం భవతి ఆత్మావాఅరే ద్రష్టవ్యః శ్రోతవ్యో మన్తవ్యో నిదిధ్యాసితవ్యో, మైత్రేయి ఆత్మనో వాఅరే దర్శనేన శ్రవణేన మత్యావిజ్ఞానేనేదఁ సర్వం విదితమ్
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: "భార్య కోసం భర్త ప్రియంగా ఉండడు, తన కోసం భర్త ప్రియంగా ఉంటాడు. భర్త కోసం భార్య ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం భార్య ప్రియంగా ఉంటుంది. పిల్లల కోసం పిల్లలు ప్రియంగా ఉండరు, తన కోసం పిల్లలు ప్రియంగా ఉంటారు. ధనానికి ధనం ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం ధనం ప్రియంగా ఉంటుంది. బ్రహ్మానికి బ్రహ్మం ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం బ్రహ్మం ప్రియంగా ఉంటుంది. క్షత్రానికి క్షత్రం ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం క్షత్రం ప్రియంగా ఉంటుంది. లోకాలకు లోకాలు ప్రియంగా ఉండవు, తన కోసం లోకాలు ప్రియంగా ఉంటాయి. దేవతలకు దేవతలు ప్రియంగా ఉండరు, తన కోసం దేవతలు ప్రియంగా ఉంటారు. భూతాలకు భూతాలు ప్రియంగా ఉండవు, తన కోసం భూతాలు ప్రియంగా ఉంటాయి. అన్నింటికీ అన్నీ ప్రియంగా ఉండవు, తన కోసం అన్నీ ప్రియంగా ఉంటాయి. అందుకే ఆత్మను చూడాలి, వినాలి, ఆలోచించాలి, ధ్యానం చేయాలి మైత్రేయి! ఆత్మను చూసి, విని, ఆలోచించి, తెలుసుకుంటే అన్నీ తెలిసినట్లే."
బ్రహ్మ తం పరాదాద్ యోఽన్యత్రాత్మనో వేదాన్వేద; వేదాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో వేదాన్వేద; యజ్ఞాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో యజ్ఞాన్వేద .: యోఽన్యత్రాత్మనో బ్రహ్మ వేద; క్షత్రం తం పరాదాద్ యోఽన్యత్రాత్మనః క్షత్రం వేద; లోకాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో లోకాన్వేద; దేవాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో దేవాన్వేద; వేదాస్ తం పరాదుః . భూతాని తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో భూతాని వేద; సర్వం తం పరాదాద్ యోఽన్యత్రాత్మనః సర్వం వేద; ఇదం బ్రహ్మేదం క్షత్రమిమేలోకాఇమేదేవాఇమేవేదా ఇమాని భూతానీదఁ సర్వం యదయమాత్మా
బ్రహ్మాన్ని తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని బ్రహ్మం వదిలిపోతుంది. వేదాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని వేదాలు వదిలిపోతాయి. యజ్ఞాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని యజ్ఞాలు వదిలిపోతాయి. క్షత్రాన్ని తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని క్షత్రం వదిలిపోతుంది. లోకాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని లోకాలు వదిలిపోతాయి. దేవతలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని దేవతలు వదిలిపోతారు. భూతాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని భూతాలు వదిలిపోతాయి. అన్నింటిని తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని అన్నీ వదిలిపోతాయి. ఇది బ్రహ్మం, ఇది క్షత్రం, ఇవే లోకాలు, ఇవే దేవతలు, ఇవే వేదాలు, ఇవే భూతాలు, ఇది అన్నీ—ఇది ఆత్మే అన్నిటిలో ఉంది.
ఎలా అంటే, తడి మంటను వెలిగించగా వేర్వేరు పొగలు బయటకు వస్తాయి. అలాగే, ఈ మహత్తరమైన భూతం నుండి ఊపిరిగా ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం, ఇతిహాసం, పురాణం, విద్య, ఉపనిషత్తులు, శ్లోకాలు, సూక్తులు, వివరణలు, వ్యాఖ్యానాలు, ఇచ్చిన దానం, హోమం, తిన్నది, తాగింది, ఈ లోకం, పరలోకం, అన్నీ భూతాలు—ఇవి అన్నీ దాని ఊపిరే.
ఎలా అంటే, అన్ని నదులు సముద్రంలో కలుస్తాయి, అన్ని స్పర్శలు చర్మంలో, అన్ని వాసనలు ముక్కులో, అన్ని రుచులు నాలుకలో, అన్ని రూపాలు కంటిలో, అన్ని శబ్దాలు చెవిలో, అన్ని ఆలోచనలు మనసులో, అన్ని వేదాలు హృదయంలో, అన్ని పనులు చేతిలో, అన్ని మార్గాలు కాళ్లలో, అన్ని ఆనందాలు జననేంద్రియంలో, అన్ని విసర్జనలు గుదంలో, అన్ని విద్యలు మాటలో కలుస్తాయి.
24-25; యత్ర హి ద్వైతమివ భవతి, తదితర ఇతరం పశ్యతి, తదితర ఇతరం జిఘ్రతి, తదితర ఇతరఁ రసయతి, తదితర ఇతరమభివదతి, తదితర ఇతరఁ శృణోతి, తదితర ఇతరం మనుతే, తదితర ఇతరఁ స్పృశతి, తదితర ఇతరం విజానాతి॥ యత్ర త్వస్య సర్వమాత్మైవాభూత్ తత్కేన కం పశ్యేత్ తత్కేన కం జిఘ్రేత్ తత్కేన కఁ రసయేత్ తత్కేన కమభివదేత్ తత్కేన కఁ శృణుయాత్ తత్కేన కం మన్వీత, తత్కేన కఁ స్పృశేత్ తత్కేన కం విజానీయాద్॥ యేనేదఁ సర్వం విజానాతి, తం కేన విజానీయాత్॥ స ఏష నేతి నేత్య్ ఆత్మాగృహ్యో న హి గృహ్యతే, అశీర్యో న హి శీర్యతే, అసఙ్గో న హి సజ్యతే, అసితో న వ్యథతే న రిష్యతి॥ విజ్ఞాతారమరే కేన విజానీయాదిత్య్ ఉక్తానుశాసనాసి, మైత్రేయి ఏతావదరే ఖల్వమృతత్వమితి హోక్త్వా యాజ్ఞవల్క్యో విజహార॥ [పనుస్తుబ్] 26 5,26-28, 6; అథ వఁశః॥ తదిదం వయం హౌర్పణాయ్యాచ్, ఛౌర్పణయ్యో గౌతమాద్ గౌతమో వత్స్యాద్ వత్స్యో వాత్స్యాచ్చ పారాశర్యాచ్చ, పారాశర్యః షాంకృత్యాచ్చ భారద్వాజాచ్చ, భారద్వాజ ఔదావహేశ్చ హాణ్డిల్యాచ్చ, హాణ్డిల్యో వైజవాపాచ్చ గౌతమాచ్చ, గౌతమో వైజవాపాయనాచ్చ వైష్టపురేయాచ్చ, వైష్టపురేయః హాణ్డిల్యాచ్చ ఱౌహిణాయనాచ్చ, ఱౌహిణాయనః హౌనకాచ్చ జైవన్తాయనాచ్చ ఱైభ్యాచ్చ, ఱైభ్యః పౌతిమాష్యాయణాచ్చ కౌణ్డిన్యాయనాచ్చ, కౌణ్డిన్యాయనః కౌణ్డిన్యాభ్యాం, కౌణ్డిన్యా ఔర్ణవాభేభ్యః, ఔర్ణవాభాః కౌణ్డిన్యాత్ కౌణ్డిన్యః కౌణ్డిన్యాచ్చాగ్నివేశ్యాచ్చ, 27 5,26-28, 6; అగ్నివేశ్యః షౌతవాత్ షౌతవః పారాశర్యాత్ పారాశర్యో జాతుకర్ణ్యాత్ జాతుకర్ణ్యో భారద్వాజాద్ భారద్వాజో భారద్వాజాచ్చాసురాయణాచ్చ గౌతమాచ్చ, గౌతమో భారద్వాజాద్ భారద్వాజో వలాకాకౌశితాద్ వలాకాకౌశితః కాషాయణాత్ కాషాయణః షౌకరాయనాత్ షౌకరాయనస్ ట్రైవణేః ట్రైవణిరాఉపజన్ధనేః ఆఉపజన్ధనిర్షాయకాయనాత్ షాయకాయనః కౌశికాయనేః, కౌశికాయనిర్ఘృతకౌశికాద్ ఘృతకౌశికః పారాశర్యాత్ పారాశర్యః పారాశర్యాత్ పారాశర్యః జాతుకర్ణ్యాత్ జాతుకర్ణ్యో భారద్వాజాద్ భారద్వాజో భారద్వాజాచ్చాసురాయణాచ్యస్కాచ్చ, అసురాయణస్ ట్రైవణేః ట్రైవణిరాఉపజన్ధనేః ఆఉపజన్ధనిఃఅసురేః అసురిర్భారద్వాజాద్ భారద్వాజో అత్రేయాత్ 28 5,26-28 6; అత్రేయోమాణ్టేః, మాణ్టిర్గౌతమాద్ గౌతమో గౌతమాద్ గౌతమో వాత్స్యాద్ వాత్స్యః హాణ్డిల్యాచ్, ఛాణ్డిల్యః కైశోర్యాత్కాప్యాత్ కైశోర్యః కాప్యః కుమారహరితాత్ కుమారహరితోగాలవాద్ గాలవోవిదర్భీకౌణ్డిన్యాద్ విదర్భీకౌణ్డిన్యోవత్సనపాతో బాభవాద్ వత్సనపాద్బాభవః పథః షౌభరాత్ పన్థాః షౌభరోఽయాస్యాదాఙ్గిరసాద్ ఆయాస్యోఽఙ్గిరసఽభుతేస్ ట్వాష్ట్రాద్ ఆభుతిః ట్వాష్ట్రో విశ్వరూపాత్ట్వాష్ట్రాద్ విశ్వరూపస్ ట్వాష్ట్రోఽశ్విభ్యాం, ఆశ్వినౌ డధిచ అథర్వణాద్ డధ్యఙ్ఙ్ అథర్వణోఽథర్వణోడైవాద్ ఆథర్వా డైవోః మృత్యోః ప్రాధ్వఁసనాన్ మృత్యుః ప్రాధ్వఁసనః ప్రాధ్వఁసనాన్ ప్రాధ్వఁసనః ఏకర్షేః ఏకర్షిర్విప్రజిత్తేః విప్రజిత్తిర్వ్యష్టేః వ్యష్టిః షనారోః, షనారుః షనాతనాత్ షనాతనః షనగాత్ షనగః పరమేష్టిణః, పరమేష్టీబ్రహ్మణో॥ బ్రహ్మ స్వయమ్భూ బ్రహ్మ నమః
ఇక్కడ రెండు వేర్వేరు వస్తువులున్నట్టు అనిపిస్తే, ఒకరు మరొకరిని చూస్తారు, ఒకరు మరొకరిని వాసన చూస్తారు, ఒకరు మరొకరిని రుచి చూస్తారు, ఒకరు మరొకరితో మాట్లాడతారు, ఒకరు మరొకరిని వినిపిస్తారు, ఒకరు మరొకరిని ఆలోచిస్తారు, ఒకరు మరొకరిని తాకుతారు, ఒకరు మరొకరిని తెలుసుకుంటారు. కానీ, అన్నీ అతనికే ఆత్మగా మారిపోయినప్పుడు, ఎవరి ద్వారా ఎవరిని చూస్తారు? ఎవరి ద్వారా ఎవరిని వాసన చూస్తారు? ఎవరి ద్వారా ఎవరిని రుచి చూస్తారు? ఎవరి ద్వారా ఎవరితో మాట్లాడతారు? ఎవరి ద్వారా ఎవరిని వినిపిస్తారు? ఎవరి ద్వారా ఎవరిని ఆలోచిస్తారు? ఎవరి ద్వారా ఎవరిని తాకుతారు? ఎవరి ద్వారా ఎవరిని తెలుసుకుంటారు? ఈ సమస్తాన్ని తెలుసుకునేది దేనివల్లో, దానిని ఎవరి ద్వారా తెలుసుకుంటారు? తెలుసుకునేవాడిని ఎవరి ద్వారా తెలుసుకుంటారు? ఇదే ఉపదేశం, మైత్రేయి. ఇంతే అమృతత్వం. ఇలా చెప్పి యాజ్ఞవల్క్యుడు వెళ్లిపోయాడు.
అగ్నివేశ్యాద్ అగ్నివేశ్యో గార్గ్యాద్ గార్గ్యో గార్గ్యాద్ గార్గ్యో గౌతమాద్ గౌతమః షైతవాత్ షైతవః పారాశర్యాయణాత్ పారాశార్యాయణో గార్గ్యాయణాద్ గార్గ్యాయణ ఊద్దాలకాయనాద్ ఊద్దాలకాయనో జాబాలాయనాత్ జాబాలాయనో మాధ్యన్దినాయనాన్ మాధ్యన్దినాయనః షౌకరాయణాత్ షౌకరాయణః కాషాయణాత్ కాషాయణః షాయకాయనాత్ షాయకాయనః కౌశికాయనేః, కౌశికాయనిః
అగ్నివేశ్యుడు అగ్నివేశ్యుని దగ్గర నుండి, అగ్నివేశ్యుడు గార్గ్యుని దగ్గర నుండి, గార్గ్యుడు గార్గ్యుని దగ్గర నుండి, గార్గ్యుడు గౌతముని దగ్గర నుండి, గౌతముడు శైతవుని దగ్గర నుండి, శైతవుడు పారాశార్యాయణుని దగ్గర నుండి, పారాశార్యాయణుడు గార్గాయణుని దగ్గర నుండి, గార్గాయణుడు ఊద్దాలకాయనుని దగ్గర నుండి, ఊద్దాలకాయనుడు జాబాలాయనుని దగ్గర నుండి, జాబాలాయనుడు మాధ్యందినాయనుని దగ్గర నుండి, మాధ్యందినాయనుడు శౌకరాయణుని దగ్గర నుండి, శౌకరాయణుడు కాశాయణుని దగ్గర నుండి, కాశాయణుడు శాయకాయణుని దగ్గర నుండి, శాయకాయణుడు కౌశికాయనుని దగ్గర నుండి, కౌశికాయనుడు...
ఘృతకౌశికాద్ ఘృతకౌశికః ప్రాశర్యాయణాత్ పారశర్యాయణః పారాశర్యాత్ పారాశర్యో జాతూకర్ణ్యాత్ జాతూకర్ణ్య అసురాయణాచ్చ యాస్కాచ్చ, అసురాయణస్ ట్రైవణేః ట్రైవణిరౌపజన్ధనేః, ఔపజన్ధనిరసురేః, అసురిర్భారద్వాజాద్ భారద్వాజ అత్రేయాద్ అత్రేయో మాణ్టేః, మాణ్టిర్గౌతమాద్ గౌతమో గౌతమాద్ గౌతమో వాత్స్యాద్ వాత్స్యః హాణ్డిల్యాచ్, ఛాణ్డిల్యః కైశోర్యాత్కాప్యాత్ కైశోర్యః కాప్యః కుమారహారితాత్ కుమారహారితో గాలవాద్ గాలవో విదర్భీకౌణ్డిన్యాద్ విదర్భీకౌణ్డిన్యో వత్సనపాతో బాభ్రవాద్ వత్సనపాద్బాభ్రవః పథః షౌభరాత్ పన్థాః షౌభరోఽయాస్యాదఙ్గిరసాద్ ఆయాస్య అఙ్గిరస అభూతేస్ ట్వాష్ట్రాద్ అభూతిస్ ట్వాష్ట్రో వివరూపాత్ట్వాష్ట్రాద్ విశ్వరూపస్ ట్వాష్ట్రోఽవ్శిభ్యామ్ ఆశ్వినౌ డధీచ అథర్వణాద్ డధ్యఙ్ఙ్ అథర్వణోఽథర్వణో డైవాద్ ఆథర్వా డైవో మృత్యోః ప్రాధ్వఁసనాన్ మృత్యుః ప్రాధ్వఁసనః ప్రధ్వఁసనాత్ ప్రధ్వఁసన ఏకర్షేః, ఏకర్షిర్విప్రచిత్తేః, విప్రచిత్తిర్వ్యష్టేః, వ్యష్టిః షనారోః, షనారుః షనాతనాత్ షనాతనః షనగాత్ షనగః పరమేష్ఠినః, పరమేష్ఠీ బ్రహ్మణో, బ్రహ్మ స్వయంభు, బ్రహ్మణే నమః॥ [ప్నోర్మల్] 5 = 14.8 =
ఘృతకౌశికుడు ఘృతకౌశికుని దగ్గర నుండి, ప్రాశర్యాయణుడు పారాశర్యాయణుని దగ్గర నుండి, పారాశర్యుడు పారాశర్యుని దగ్గర నుండి, జాటూకర్ణ్యుడు జాటూకర్ణ్యుని దగ్గర నుండి, అసురాయణుడు మరియు యాస్కుడు అసురాయణుని దగ్గర నుండి, అసురాయణుడు ట్రైవణుని దగ్గర నుండి, ట్రైవణుడు ఔపజంధనుని దగ్గర నుండి, ఔపజంధనుడు అసురుని దగ్గర నుండి, అసురు భారద్వాజుని దగ్గర నుండి, భారద్వాజుడు ఆత్రేయుని దగ్గర నుండి, ఆత్రేయుడు మాంటిని దగ్గర నుండి, మాంటీ గౌతముని దగ్గర నుండి, గౌతముడు గౌతముని దగ్గర నుండి, గౌతముడు వాత్స్యుని దగ్గర నుండి, వాత్స్యుడు హాండిల్యుని దగ్గర నుండి, చాండిల్యుడు కైశోర్యుని దగ్గర నుండి, కాప్యుడు కైశోర్యుని దగ్గర నుండి, కాప్యుడు కుమారహారితుని దగ్గర నుండి, కుమారహారితుడు గాలవుని దగ్గర నుండి, గాలవుడు విదర్భీకౌండిన్యుని దగ్గర నుండి, విదర్భీకౌండిన్యుడు వత్సనపాతుని దగ్గర నుండి, బాభ్రవుడు వత్సనపాతుని దగ్గర నుండి, పంథా శౌభరుని దగ్గర నుండి, శౌభరుడు ఆయాస్యుని దగ్గర నుండి, ఆయాస్యుడు అంగిరసుని దగ్గర నుండి, భూతి త్వష్ట్రుని దగ్గర నుండి, త్వష్ట్రుడు విశ్వరూపుని దగ్గర నుండి, విశ్వరూపుడు త్వష్ట్రుని దగ్గర నుండి, త్వష్ట్రుడు అశ్వినిదేవతల దగ్గర నుండి, అశ్వినులు దధీచుని దగ్గర నుండి, దధ్యంగ్ అతర్వణుని దగ్గర నుండి, అతర్వణుడు ఆథర్వణుని దగ్గర నుండి, ఆథర్వణుడు దైవుని దగ్గర నుండి, దైవుడు మృత్యుని దగ్గర నుండి, మృత్యుడు ప్రాధ్వంసనుని దగ్గర నుండి, ప్రాధ్వంసనుడు ప్రాధ్వంసనుని దగ్గర నుండి, ప్రాధ్వంసనుడు ఏకర్షిని దగ్గర నుండి, ఏకర్షి విప్రచిత్తిని దగ్గర నుండి, విప్రచిత్తి వ్యష్టిని దగ్గర నుండి, వ్యష్టి షనారుని దగ్గర నుండి, షనారు షనాతనుని దగ్గర నుండి, షనాతనుడు షనగుని దగ్గర నుండి, షనగుడు పరమేశ్ఠినిని దగ్గర నుండి, పరమేశ్ఠి బ్రహ్మను దగ్గర నుండి, బ్రహ్మ స్వయంభూ, బ్రహ్మకు నమస్కారం.