యదైతమనుపశ్యతి అత్మానం దేవమఙ్జసే- -శానం భూతభవ్యస్య నతదా విచికిత్సతి \`
ఎవరైనా ఈ ఆత్మను దేవుడిగా, నేరుగా భూతభవ్యాల అధిపతిగా చూస్తే, అతడికి ఇక ఎలాంటి సందేహం ఉండదు.
యస్మిన్పఙ్చ పఙ్చజనా ఆకాశశ్చ ప్రతిష్ఠితస్ తమేవమన్య ఆత్మానం విద్వాన్బ్రహ్మామృతోఽమృతం
ఎవరిలో ఐదు ఐదు జన సమూహాలు, ఆకాశం స్థిరంగా ఉన్నాయో, ఆ ఆత్మను ఈ విధంగా తెలుసుకున్నవాడు బ్రహ్మగా, అమృతుడవుతాడు.
యస్మాదర్వాక్సంవత్సరో అహోభిః పరివర్తతే తద్దేవాజ్యోతిషాం జ్యోతిర్ ఆయుర్హ్య్ ఉపాసతే అమృతం
ఎవని నుండి సంవత్సర కాలం, రోజులు తిరుగుతాయో, దేవతలు అతనిని వెలుగుల వెలుగుగా, ప్రాణంగా, అమృతంగా పూజిస్తారు.
ప్రాణస్య ప్రాణముతచక్షుషశ్చక్షుర్ ఉతశ్రోత్రస్య శ్రోత్రమన్నస్యాన్నం మనసో యేమనో విదుః తేనిచిక్యుర్బ్రహ్మ పురాణమగ్ర్యం 19 మనసైవాప్తవ్యం నేహనానాస్తి కిం చన
ప్రాణానికి ప్రాణం, కన్నుకు కన్ను, చెవికి చెవి, అన్నానికి అన్నం, మనసుకు మనసు అయినదాన్ని తెలిసినవారు పురాతనమైన బ్రహ్మను తెలుసుకున్నారు. అది మనసుతో మాత్రమే పొందవచ్చు. ఇక్కడ ఏ విధమైన భేదం లేదు.
మృత్యోః సమృత్యుమాప్నోతి యఇహనానేవ పశ్యతి 20 మనసైవానుద్రష్టవ్యం ఏతదప్రమయం ధ్రువమ్
ఇక్కడ ఎవరు భిన్నతను చూస్తారో వారు మరణం నుండి మరణానికి వెళ్తారు. ఇది మనసుతో మాత్రమే గ్రహించవలసింది; ఇది కొలవలేని, స్థిరమైనది.
విరజః పర ఆకాశాద్ అజఆత్మామహాన్ధ్రువస్ 21 తమేవధీరో విజ్ఞాయ ప్రజ్ఞాం కుర్వీత బ్రాహ్మణో నానుధ్యాయాద్బహూఙ్ఛబ్దాన్ వాచోవిగ్లాపనఁ హితద్ ఇతి
పవిత్రమైనది, పరమమైనది, ఆకాశాన్ని మించినది, జన్మించనిది, మహత్తరమైనది, స్థిరమైనది—దాన్ని మాత్రమే జ్ఞానంతో తెలుసుకుని, బ్రాహ్మణుడు వివేకాన్ని పెంపొందించాలి; అనవసరంగా పదాలు ఎక్కువగా ఆలోచించకూడదు, ఎందుకంటే అవి వాక్కును అలసటకు గురిచేస్తాయి.
సవాఅయమాత్మా . ; య ఏషోఽన్తర్హృదయ ఆకాశః ~ సర్వస్య వశీ సర్వస్యేశానః సర్వస్యాధిపతిః సర్వమిదం ప్రశాస్తి యదిదం కిఙ్చ . ॥. సనసాధునా కర్మణా భూయాన్నోఏవాసాధునా కనీయాన్ . ఏషభూతాధిపతిర్ . ఏషలోకేశ్వరఏశలోకపాల . ససేతుర్విధరణ ఏషాం లోకానామసంభేదాయ
ఇదే ఆత్మ, హృదయంలోని ఆకాశంలో ఉన్నవాడు, సర్వానికి అధిపతి, సర్వానికి ప్రభువు, సర్వాన్ని పాలించేవాడు. మంచి పనులతో అతడు గొప్పవాడవుతాడు; చెడు పనులతో చిన్నవాడవుతాడు. ఇతడే భూతాల అధిపతి, లోకేశ్వరుడు, లోకాలను విడదీయే వారధి.
తమేతం వేదానువచనేన . వివిదిషన్తి, బ్రహ్మచర్యేన తపసా శ్రద్ధయా యజ్ఞేనానాశకేన చైతమ్ ఏవవిదిత్వామునిర్భవతి ఏతమేవప్రవ్రాజినో లోకమీప్సన్తః ప్రవ్రజన్తి
ఈ విషయాన్ని వేద పఠనంతో, బ్రహ్మచర్యంతో, తపస్సుతో, నమ్మకంతో, నశించని యజ్ఞంతో తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తారు. దీనిని తెలియకపోతే మునిగా మారతారు; ఈ లోకాన్ని కోరేవారు దీనికోసం సన్యాసం తీసుకుంటారు.
ఏతద్ధ స్మ వైతత్పూర్వే బ్రహ్మణాఅనుచానా . విద్వాఁసః ప్రజాం నకామయన్తేః కిం ప్రజయా కరిష్యామో యేషాం నోఽయమాత్మాయమ్లోకఇతి॥ తేహ స్మ పుత్రైషణాయాశ్చ విత్తైషణాయాశ్చ లోకైషణాయాశ్చ వ్యుత్థాయాథ భిక్షాచర్యం చరన్తి; యాహ్య్ ఏవపుత్రైషణాసావిత్తైషణా, యావిత్తైషణాసాలోకైషణోభేహ్య్ ఏతేఏషణే ఏవభవతః
ఇదే పురాతన బ్రహ్మజ్ఞులు తెలుసుకుని, సంతానం కోరిక లేకుండా ఉండేవారు: 'మన ఆత్మే ఈ లోకమైతే, మనకు సంతానం ఎందుకు?' అందుకే వారు కుమారుల కోరిక, ధన కోరిక, లోక కోరికను వదిలి, భిక్షాటన జీవితం గడిపారు. కుమార కోరిక, ధన కోరిక, లోక కోరిక అన్నీ ఒక్కటే—అవి కోరికలు మాత్రమే.
సఏషనేతి నేత్య్ ఆత్మాగృహ్యో నహిగృహ్యతే, అశీర్యో నహిశీర్యతే, అసఙ్గోఽసితో నసజ్యతే నవ్యథతే .\^ , . య్ అతః [+]+[/+]పాపమకరవమిత్యతః కల్యాణమకరవమిత్య్ ఉభే-ఉభే హ్య్ ఏష ఏతేతరతి అమృతః సాధ్వసాధునీ . \^॥. నైనం కృతాకృతే తపతః
సవాఏషమహానజఆత్మాన్నాదోవసుదానః॥ సయోహైవమేతం మహాన్తమజమాత్మానమన్నాదం వసుదానం వేద, విన్దతే వసు . విన్దతే వసు,
ఇదే మహత్తరమైన, జన్మించని ఆత్మ, అన్నాన్ని భుజించేవాడు, ధనాన్ని ఇచ్చేవాడు. ఈ మహత్తరమైన, జన్మించని, అన్నాన్ని భుజించే, ధనాన్ని ఇచ్చే ఆత్మను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు ధనాన్ని పొందుతారు.
సవాఏషమహానజఆత్మాజరోఽమరోఽభయోఽమృతో .\^. బ్రహ్మాభయం వై, జనక, ప్రాప్తోఽసీతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః .: సోఽహం భగవతే విదేహాన్దదామి మామ్చాపి సహదాస్యాయేతి . ॥. 5 = 14.7.3 =
ఇదే మహత్తరమైన, జన్మించని ఆత్మ, క్షీణించని, అమరుడు, భయములేని, మరణరహితుడు. 'జనకా, నీవు భయరహిత బ్రహ్మను పొందావు,' అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు. 'భగవంతుడా, నేను విదేహ రాజ్యాన్ని నీకు ఇస్తున్నాను, నన్ను కూడా నీ సేవకుడిగా ఇస్తున్నాను,' అన్నాడు.
అథ హ యాజ్ఞవల్క్యస్య ద్వేభార్యేబభూవతుర్మైత్రేయీ చ కాత్యాయనీచ; తయోర్హ మైత్రేయీ బ్రహ్మవాదినీ బభూవ, స్త్రీప్రజ్ఞైవతర్హి కాత్యాయనీ॥ సోఽన్యద్వృత్తముపాకరిష్యమాణ .\^
యాజ్ఞవల్క్యునికి ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు—మైత్రేయి, కాత్యాయనీ. వారిలో మైత్రేయి బ్రహ్మను అన్వేషించేవారు; కాత్యాయనీ సాధారణ జ్ఞానంతో ఉండేవారు. అప్పుడతడు వేరే మార్గాన్ని చేపట్టబోతున్నాడు.
యాజ్ఞవల్క్యోః మైత్రేయీతి హోవాచ ప్రవ్రజిష్యన్వాఅరేఽహమస్మాత్స్థానాదస్మి॥ హన్త తేఽనయా కత్యాయన్యాన్తం కరవాణీతి
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'మైత్రేయి, నేను ఈ ఇంటిని వదిలి సన్యాసం తీసుకోబోతున్నాను. నీకు, కాత్యాయనీకి చివరి భాగస్వామ్యం చేసేద్దాం.'
సాహోవాచ మైత్రేయీః యన్నుమ ఇయం, భగోః, సర్వా పృథివీవిత్తేన పూర్ణాస్యాత్ స్యాం న్వహం తేనామృతాహో౩ నేతి॥ నేతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యో, యథైవోపకరణవతాం జీవితం, తథైవతే జీవితఁ స్యాద్ అమృతత్వస్య తునాశాస్తి విత్తేనేతి
మైత్రేయి అడిగింది: 'భగవంతుడా, ఈ భూమంతా సంపదతో నిండినదిగా నాకు దక్కినా, దాంతో నేను అమృతురాలవుతానా?' యాజ్ఞవల్క్యుడు చెప్పాడు: 'లేదు, సంపద ఉన్నవాళ్ల జీవితం ఎలా ఉంటుందో, నీదీ అలాగే ఉంటుంది. సంపదతో అమృతత్వం లభించదు.'
సాహోవాచ మైత్రేయీః యేనాహం నామృతా స్యాం, కిమహం తేన కుర్యాం॥ యదేవభగవాన్వేద, తదేవమే బ్రూహీతి
మైత్రేయి ఇలా అడిగింది: "దీనివల్ల నేను అమృతత్వాన్ని పొందలేను కదా, అప్పుడు దీనితో నాకు ఏమి ప్రయోజనం? భగవంతుడు ఏది నిజంగా తెలుసుకున్నాడో, దయచేసి అదే నాకు చెప్పండి."
సహోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః ప్రియా . ఖలు నో భవతీ సతీ, ప్రియమవృతద్ \^ ధన్త ఖలు భవతి, తేఽహం తద్వక్ష్యామి, వ్యాఖ్యామి తే; వాచం తుమే నిదిధ్యాసస్వేతి .: ఏతద్వ్యాఖ్యాస్యామి తే; \` బ్రవితు భగవానితి .
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: "నీవు నాకు ఎంతో ప్రియమైనవాడివి, నీవు ప్రియమైనదే అడిగావు. అందుకే నీకు నేను వివరంగా చెప్పుతాను, నీవు నా మాటలను మనసులో పెట్టుకో. నేను నీకిందిని వివరంగా చెబుతాను. చెప్పు, భగవంతుడా!"
సయథా దున్దుభేర్హన్యమానస్య నబాహ్యాఙ్ఛబ్దాఙ్ఛక్నుయాద్గ్రహణాయ, దున్దుభేస్ తుగ్రహణేన దున్దుభ్యాఘాతస్య వా శబ్దో గృహీతః
ఎలా అంటే, ఒక డప్పు మోగించగా బయట వచ్చే శబ్దాలను పట్టుకోలేము. కానీ డప్పును లేదా దాన్ని కొట్టిన శబ్దాన్ని పట్టుకుంటే, ఆ శబ్దాన్ని గ్రహించగలం.
సయథా వీణాయై వాద్యమానాయై నబాహ్యాఙ్ఛబ్దాఙ్ఛక్నుయాద్గ్రహణాయ, వీణాయై తుగ్రహణేన వీణావాదస్య వా శబ్దో గ్ర్హీతః
ఎలా అంటే, ఒక వీణ వాయించగా బయట వచ్చే శబ్దాలను పట్టుకోలేము. కానీ వీణను లేదా దాన్ని వాయించిన శబ్దాన్ని పట్టుకుంటే, ఆ శబ్దాన్ని గ్రహించగలం.
సయథా శఙ్ఖస్య ధ్మాయమానస్య నబాహ్యాఙ్ఛబ్దాఙ్ఛక్నుయాద్గ్రహణాయ, శఙ్ఖస్య తుగ్రహణేన శఙ్ఖధ్మస్య వా శబ్దో గృహీతః
ఎలా అంటే, ఒక శంఖాన్ని ఊదినప్పుడు బయట వచ్చే శబ్దాలను పట్టుకోలేము. కానీ శంఖాన్ని లేదా దాన్ని ఊదిన శబ్దాన్ని పట్టుకుంటే, ఆ శబ్దాన్ని గ్రహించగలం.
సయథార్ద్రైధాగ్నేరభ్యాహితస్య పృథగ్ధూమావినిశ్చరన్తి ఏవం వాఅరేఽస్య మహతోభూతస్య నిశ్వసితమ్ ఏతద్యదృగ్వేదోయజుర్వేదః సామవేదోఽథర్వాఙ్గిరస ఇతిహాసః పురాణం విద్యాఉపనిషదః శ్లోకాః సూత్రాణ్యనువ్యాఖ్యానాని వ్యాఖ్యానని దత్తమ్ హుతమాశితం పాయితమయం చ లోకః పరశ్చ లోకః సర్వాణి చ భూతాన్యస్యైవైతాని సర్వాణి నిశ్వసితాని
సయథా సర్వాసామపాఁ సముద్రఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ స్పర్శానాం త్వగేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం గన్ధానాం నాసికే ఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ రసానాం జిహ్వైకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ రూపాణాం చక్షురేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషం శబ్దానాం శ్రోత్రమేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాఁ సఙ్కల్పానాం మన ఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం వేదానాం హృదయమేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం కర్మణాఁ హస్తావేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషామధ్వనాం పాదావేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషామానన్దానాముపస్థ ఏకాయనమ్ ఏవఁ సర్వేషాం విసర్గాణాం పాయురేకాయనమ్ ఏవఁ సర్వాసాం విద్యానాఁ వాగేకాయనమ్
సయథా సైన్ధవఘనోఽనన్తరోఽబాహ్యః కృత్స్నోరసఘనఏవస్యాద్ . ఏవం వాఅరే ఇదం మహద్భూతమనన్తమపరం .. కృత్స్నః ప్రజ్ఞానఘనఏవైతేభ్యో భూతేభ్యః సముత్థాయ తాని~ ఏవానువినయతి; నప్రేత్య సంజ్ఞాస్తీత్యరే బ్రవిమీతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః
ఎలా అంటే, ఉప్పు ముద్దలో లోపలి బయట అని ఏదీ ఉండదు, అంతా ఉప్పే ఉంటుంది. అలాగే ఈ మహత్తరమైన భూతం అనంతమైనది, అంతులేని జ్ఞానమే. ఈ భూతాలన్నింటి నుండి పుట్టి, వాటిని మళ్లీ తనలో కలుపుకుంటుంది. శరీరం విడిచిన తర్వాత వేరుగా గుర్తింపు ఉండదు అని నేను చెబుతున్నాను" అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు.
సాహోవాచ మైత్రేయి అత్రైవమా భగవాన్మోహాన్తమాపీపదన్ నవాఅహమిమం విజానామీతిః నప్రేత్య సంజ్ఞాస్తీతి . ॥.
మైత్రేయి ఇలా అడిగింది: "భగవంతుడా! మీరు ఇలా చెప్పి నాకు అయోమయం కలిగించారు. 'శరీరం విడిచిన తర్వాత గుర్తింపు ఉండదు' అనే మాట నాకు అర్థం కావడం లేదు."
సహోవాచ యాజ్ఞవల్క్యో . నవాఅరేఽహం మోహం బ్రవీమి అవినాశీవాఅరేఽయమాత్మానుచ్ఛిత్తిధర్మా, మాత్రాసఁసర్గస్ త్వస్య భవతి . ॥.
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను అయోమయం చెప్పడం లేదు. ఈ ఆత్మ నశించదు, దీనికి నశించడమనే లక్షణం లేదు. కేవలం అంగాంగాల కలయిక మాత్రమే జరుగుతుంది."
16-25, 15; యద్వైతన్నపశ్యతి, పశ్యన్వైతద్ద్రష్టవ్యం నపశ్యతి; నహిద్రష్టుర్దృష్టేర్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యత్పశ్యేత్
ఎవరైనా చూస్తున్నా కూడా ఈ ఆత్మను చూడలేకపోతే, చూడవలసింది ఇదే. చూసేవాడి దర్శనానికి అంతం ఉండదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి చూడగలడు?
16-25, 15; యద్వైతన్నజిఘ్రతి, జిఘ్రన్వైతద్ఘ్రతవ్యం నజిఘ్రతి; నహిఘ్రాతుర్ఘ్రాతేర్విపరిలోపోవిద్యతేఽవినాశిత్వాన్ నతుతద్ద్వితీయమస్తి, తతోఽన్యద్విభక్తం యజ్ జిఘ్రేత్
ఎవరైనా వాసన పీలుస్తున్నా కూడా ఈ ఆత్మను పీల్చలేకపోతే, పీల్చవలసింది ఇదే. వాసన పీల్చేవాడి వాసనకు అంతం ఉండదు, అది నశించదు. రెండవది లేదు. మరి దాని తప్ప ఇంకేమి పీల్చగలడు?
ఇదే ఆత్మ—'ఇది కాదు, అది కాదు'—అందుబాటులోకి రాని, ఎందుకంటే దాన్ని పట్టుకోలేరు; క్షీణించని, ఎందుకంటే అది క్షీణించదు; అనుసంధానం లేని, ఎందుకంటే అది ఏదితోనూ కలవదు లేదా బాధపడదు. 'నేను పాపం చేశాను' లేదా 'నేను మంచి చేశాను' అని భావించినా, అతడు రెండింటినీ దాటి పోతాడు; అతడు అమృతుడు, మంచి చెడు రెండింటికీ అతీతుడు. అతడిని మంచి చెడు పనులు తాకవు.
తదేతదృచాభ్యుక్తమ్ ఏషనిత్యో మహిమాబ్రాహ్మణస్య నకర్మణా వర్ధతే నోకనీయాన్॥ తస్యైవస్యాత్పదవిత్తం విదిత్వా నకర్మణా లిప్యతే పాపకేనేతి॥ తస్మాదేవంవిచ్ఛాన్తోదాన్తఉపరతస్ తితిక్షుః శ్రద్ధావిత్తో భూత్వాత్మన్య్ ఏవాత్మానం పశ్యేత్! సర్వమాత్మానం పశ్యతి, సర్వోఽఅస్యాత్మాభవతి సర్వస్యాత్మాభవతి . ॥., . సర్వం పాప్మానం తరతి, నైనం పాప్మాతపతి, సర్వం పాప్మానం తపతి, విపాపోవిరజోవిజిఘత్సోఽపిపసో . , ॥ బ్రాహ్మణోభవతి, యఏవం వేద . ॥., . , సమ్రాడ్, ఏనం ప్రాప్తోఽసీతి హోవాచ యాజ్ఞవల్క్యః॥ .
ఒక ఋచలో ఇలా చెప్పబడింది: 'ఇదే బ్రహ్మజ్ఞుని శాశ్వత మహిమ; అది కర్మచేత పెరగదు, తగ్గదు.' ఆత్మను తెలిసినవాడు పాపాలతో కలుషితుడు కాడు. అందువల్ల ఈ విధంగా తెలిసినవాడు, ప్రశాంతంగా, నియమంతో, వేరుపడి, సహనంతో, నమ్మకంతో ఉండి, తనలో తాను ఆత్మను చూడాలి. అతడు అన్నింటినీ ఆత్మగా చూస్తాడు; అన్నీ అతని ఆత్మగా మారతాయి. అతడు అన్ని పాపాలను దాటి పోతాడు; పాపం అతన్ని తాకదు; అతడు అన్ని పాపాలను కాల్చేస్తాడు. అతడు పాపరహితుడు, నిర్మలుడు, ఆకలీ దప్పులు లేనివాడు—ఇలా తెలిసినవాడు బ్రహ్మజ్ఞుడు. 'ఓ రాజా, నీవు దీనిని పొందావు,' అని యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు.
సహోవాచ యాజ్ఞవల్క్యో . నవాఅరే పత్యుః కామాయ పతిః ప్రియోభవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ పతిః ప్రియోభవతి; నవాఅరే జాయాయై కామాయ జాయాప్రియాభవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ జాయాప్రియాభవతి; నవాఅరే పుత్రాణాం కామాయ పుత్రాః ప్రియాభవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ పుత్రాః ప్రియాభవన్తి; నవాఅరే విత్తస్య కామాయ విత్తం ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ విత్తం ప్రియం భవతి; నవాఅరే బ్రహ్మణః కామాయ బ్రహ్మ ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ బ్రహ్మ ప్రియం భవతి; నవాఅరే క్షత్రస్య కామాయ క్షత్రం ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ క్షత్రం ప్రియం భవతి; నవాఅరే లోకానాం కామాయ లోకాః ప్రియాభవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ లోకాః ప్రియాభవన్తి; నవాఅరే దేవానాం కామాయ దేవాః ప్రియాభవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ దేవాః ప్రియాభవన్తి; నవాఅరే భూతానాం కామాయ భూతాని ప్రియాణి భవన్తి ఆత్మనస్ తుకామాయ భూతాని ప్రియాణి భవన్తి; నవాఅరే సర్వస్య కామాయ సర్వం ప్రియం భవతి ఆత్మనస్ తుకామాయ సర్వం ప్రియం భవతి ఆత్మావాఅరే ద్రష్టవ్యః శ్రోతవ్యో మన్తవ్యో నిదిధ్యాసితవ్యో, మైత్రేయి ఆత్మనో వాఅరే దర్శనేన శ్రవణేన మత్యావిజ్ఞానేనేదఁ సర్వం విదితమ్
యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: "భార్య కోసం భర్త ప్రియంగా ఉండడు, తన కోసం భర్త ప్రియంగా ఉంటాడు. భర్త కోసం భార్య ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం భార్య ప్రియంగా ఉంటుంది. పిల్లల కోసం పిల్లలు ప్రియంగా ఉండరు, తన కోసం పిల్లలు ప్రియంగా ఉంటారు. ధనానికి ధనం ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం ధనం ప్రియంగా ఉంటుంది. బ్రహ్మానికి బ్రహ్మం ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం బ్రహ్మం ప్రియంగా ఉంటుంది. క్షత్రానికి క్షత్రం ప్రియంగా ఉండదు, తన కోసం క్షత్రం ప్రియంగా ఉంటుంది. లోకాలకు లోకాలు ప్రియంగా ఉండవు, తన కోసం లోకాలు ప్రియంగా ఉంటాయి. దేవతలకు దేవతలు ప్రియంగా ఉండరు, తన కోసం దేవతలు ప్రియంగా ఉంటారు. భూతాలకు భూతాలు ప్రియంగా ఉండవు, తన కోసం భూతాలు ప్రియంగా ఉంటాయి. అన్నింటికీ అన్నీ ప్రియంగా ఉండవు, తన కోసం అన్నీ ప్రియంగా ఉంటాయి. అందుకే ఆత్మను చూడాలి, వినాలి, ఆలోచించాలి, ధ్యానం చేయాలి మైత్రేయి! ఆత్మను చూసి, విని, ఆలోచించి, తెలుసుకుంటే అన్నీ తెలిసినట్లే."
బ్రహ్మ తం పరాదాద్ యోఽన్యత్రాత్మనో వేదాన్వేద; వేదాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో వేదాన్వేద; యజ్ఞాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో యజ్ఞాన్వేద .: యోఽన్యత్రాత్మనో బ్రహ్మ వేద; క్షత్రం తం పరాదాద్ యోఽన్యత్రాత్మనః క్షత్రం వేద; లోకాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో లోకాన్వేద; దేవాస్ తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో దేవాన్వేద; వేదాస్ తం పరాదుః . భూతాని తం పరాదుః యోఽన్యత్రాత్మనో భూతాని వేద; సర్వం తం పరాదాద్ యోఽన్యత్రాత్మనః సర్వం వేద; ఇదం బ్రహ్మేదం క్షత్రమిమేలోకాఇమేదేవాఇమేవేదా ఇమాని భూతానీదఁ సర్వం యదయమాత్మా
బ్రహ్మాన్ని తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని బ్రహ్మం వదిలిపోతుంది. వేదాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని వేదాలు వదిలిపోతాయి. యజ్ఞాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని యజ్ఞాలు వదిలిపోతాయి. క్షత్రాన్ని తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని క్షత్రం వదిలిపోతుంది. లోకాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని లోకాలు వదిలిపోతాయి. దేవతలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని దేవతలు వదిలిపోతారు. భూతాలను తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని భూతాలు వదిలిపోతాయి. అన్నింటిని తన ఆత్మకు వేరుగా తెలుసుకునేవాడిని అన్నీ వదిలిపోతాయి. ఇది బ్రహ్మం, ఇది క్షత్రం, ఇవే లోకాలు, ఇవే దేవతలు, ఇవే వేదాలు, ఇవే భూతాలు, ఇది అన్నీ—ఇది ఆత్మే అన్నిటిలో ఉంది.
ఎలా అంటే, తడి మంటను వెలిగించగా వేర్వేరు పొగలు బయటకు వస్తాయి. అలాగే, ఈ మహత్తరమైన భూతం నుండి ఊపిరిగా ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, అథర్వవేదం, ఇతిహాసం, పురాణం, విద్య, ఉపనిషత్తులు, శ్లోకాలు, సూక్తులు, వివరణలు, వ్యాఖ్యానాలు, ఇచ్చిన దానం, హోమం, తిన్నది, తాగింది, ఈ లోకం, పరలోకం, అన్నీ భూతాలు—ఇవి అన్నీ దాని ఊపిరే.
ఎలా అంటే, అన్ని నదులు సముద్రంలో కలుస్తాయి, అన్ని స్పర్శలు చర్మంలో, అన్ని వాసనలు ముక్కులో, అన్ని రుచులు నాలుకలో, అన్ని రూపాలు కంటిలో, అన్ని శబ్దాలు చెవిలో, అన్ని ఆలోచనలు మనసులో, అన్ని వేదాలు హృదయంలో, అన్ని పనులు చేతిలో, అన్ని మార్గాలు కాళ్లలో, అన్ని ఆనందాలు జననేంద్రియంలో, అన్ని విసర్జనలు గుదంలో, అన్ని విద్యలు మాటలో కలుస్తాయి.