அத ஹைநமூஷஸ்தஶ்சாக்ராயணஃ பப்ரச்ச॥ யாஜ்ஞவல்க்யேதி ஹோவாச, யத்ஸாக்ஷாதபரோக்ஷாத்ப்ரஹ்ம யஆத்மாஸர்வாந்தரஃ தம் மே வ்யாசக்ஷ்வேதி॥ ஏஷத ஆத்மாஸர்வாந்தரஃ॥ கதமோ, யாஜ்ஞவல்க்ய, ஸர்வாந்தரோ॥ யஃ ப்ராணேந ப்ராணிதி, ஸத ஆத்மாஸர்வாந்தரோ; யோऽபாநேநாபாநிதி, ஸத ஆத்மாஸர்வாந்தரோ; யோவ்யாநேந வ்யநிதி, ஸத ஆத்மாஸர்வாந்தரோ; யஉதாநேநோதநிதி, ஸத ஆத்மாஸர்வாந்தரோ॥ யஃ ஸமாநேந ஸமநிதி, ஸத ஆத்மாஸர்வந்தர। . ॥. ஏஷத ஆத்மாஸர்வாந்தரஃ
பின்னர் உஷஸ்த சாக்ராயணன் கேட்டான்: "யாஜ்ஞவல்க்யா! நேரடியாக அறியக்கூடிய, மறைமையில்லாத அந்த பரம்பொருள், எல்லாவற்றிலும் உள்ள அந்த ஆத்மாவை எனக்கு விளக்கிச் சொல்." யாஜ்ஞவல்க்யர் கூறினார்: "இதுவே அந்த ஆத்மா, எல்லாவற்றிலும் உள்ளவன்." "யாஜ்ஞவல்க்யா, எல்லாவற்றிலும் உள்ளவன் யார்?" என்று கேட்டார். "உயிர் மூச்சால் உயிர் வாழ்பவன், அவனே அந்த ஆத்மா; கீழ் மூச்சால் உயிர் வாழ்பவன், அவனே அந்த ஆத்மா; பரவல் மூச்சால் உயிர் வாழ்பவன், அவனே அந்த ஆத்மா; மேலே செல்லும் மூச்சால் உயிர் வாழ்பவன், அவனே அந்த ஆத்மா; சமமாக்கும் மூச்சால் உயிர் வாழ்பவன், அவனே அந்த ஆத்மா. இதுவே அந்த ஆத்மா, எல்லாவற்றிலும் உள்ளவன்."
அதைநமூத்தாலக ஆருணிஃ பப்ரச்சஃ யாஜ்ஞவல்க்யேதி ஹோவாச, மத்ரேஷ்வவஸாம பதங்சலஸ்ய காப்யஸ்ய க்ரு'ஹேஷு, யஜ்ஞமதீயாநாஃ॥ தஸ்யாஸீத்பார்யாகந்தர்வக்ரு'ஹீதா॥ தமப்ரு'ச்சாமஃ கோऽஸீதி॥ ஸோऽப்ரவீத் கபந்த அதர்வணஇதி
பின்னர் உத்தாலக ஆருணி கேட்டார்: "யாஜ்ஞவல்க்யா! நாங்கள் மதர தேசத்தில் பதஞ்சல காப்யரின் வீட்டில் இருந்தோம், யாகம் பற்றி படித்துக் கொண்டிருந்தோம். அவருக்கு ஒரு கந்தர்வனால் பிடிக்கப்பட்ட மனைவி இருந்தாள். அவனைப் பார்த்து, 'நீ யார்?' என்று கேட்டோம். அவன் 'நான் கபந்த அத்தர்வணன்' என்றான்."
ஸோऽப்ரவீத்பதங்சலம் காப்யம் யாஜ்ஞிகாँஶ்சஃ வேத்த நுத்வம், காப்ய, தத்ஸூத்ரம் யஸ்மிந்நயம் ச லோகஃ பரஶ்ச லோகஃ ஸர்வாணி ச பூதாநி ஸம்த்ரு'ப்தாநி பவந்தீதி॥ ஸோऽப்ரவீத்பதங்சலஃ காப்யோஃ நாஹம் தத் பகவந் வேதேதி
அப்போது கபந்த அத்தர்வணன் பதஞ்சல காப்யருக்கும், யாகம் செய்பவர்களுக்கும் கேட்டான்: "காப்யா! இந்த உலகும், மறுலோகமும், எல்லா உயிர்களும் எதில் இணைக்கப்பட்டிருக்கின்றன என்பதை நீ அறிகிறாயா?" பதஞ்சல காப்யன் கூறினான்: "அதை நான் அறியவில்லை, பிரபுவே."
ஸோऽப்ரவீத்பதங்சலம் காப்யம் யாஜ்ஞிகாँஶ்சஃ வேத்த நுத்வம், காப்ய, தமந்தர்யாமிணம், யஇமம் ச லோகம் பரம் ச லோகँ ஸர்வாணி ச பூதாந்யந்தரோ யமயதீதி॥ ஸோऽப்ரவீத்பதங்சலஃ காப்யோஃ நாஹம் தம், பகவந் வேதேதி
கபந்த அத்தர்வணன் பதஞ்சல காப்யருக்கும், யாகம் செய்பவர்களுக்கும் கேட்டான்: "காப்யா! இந்த உலகையும், மறுலோகத்தையும், எல்லா உயிர்களையும் உள்ளிருந்து ஆளும் அந்த உள்ளாட்சி சக்தியை நீ அறிகிறாயா?" பதஞ்சல காப்யன் கூறினான்: "அவரை நான் அறியவில்லை, பிரபுவே."
வேத வாஅஹம், கௌதம, தத்ஸூத்ரம் தம் சாந்தர்யாமிணமிதி॥ யோவாஇதம் கஶ்ச ப்ரூயாத் வேத வேதேதி॥ யதா வேத்த, ததா ப்ரூஹீதி
யாஜ்ஞவல்க்யர் கூறினார்: "கௌதமா! அந்த நூலையும், அந்த உள்ளாட்சி சக்தியையும் நான் அறிகிறேன்." யாராவது 'நான் அறிகிறேன்' என்று சொன்னால், அவர் அறிந்தபடி கூறட்டும். "நீ அறிந்தபடி கூறு."
வாயுர்வை, கௌதம, தத்ஸூத்ரம்; வாயுநா வை, கௌதம, ஸூத்ரேணாயம் ச லோகஃ பரஶ்ச லோகஃ ஸர்வாணி ச பூதாநி ஸம்த்ரு'ப்தாநி பவந்தி॥ தஸ்மாத்வை, கௌதம, புருஷம் ப்ரேதமாஹுஃ வ்யஸ்ரँஸிஷதாஸ்யாங்காநீதி; வாயுநா ஹி, கௌதம, ஸூத்ரேண ஸம்த்ரு'ப்தாநி பவந்தீதி॥ ஏவமேவைதத் . யாஜ்ஞவல்க்யாந்தர்யாமிணம் ப்ரூஹீதி
யஃ ப்ரு'திவ்யாம் திஷ்டந்ப்ரு'திவ்யாஅந்தரோ, யம் ப்ரு'திவீநவேத, யஸ்ய ப்ரு'திவீஶரீரம், யஃ ப்ரு'திவீமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
பூமியில் இருந்து, பூமியைத் தாண்டி உள்ளவன், பூமி அவனை அறியாது, பூமியே அவனது உடல், பூமிக்குள் இருந்து பூமியை ஆளும் அவனே உன்னுடைய ஆத்மா, உள்ளாட்சி சக்தி, அமரன்.
யோऽப்ஸுதிஷ்டந்நத்ப்யோऽந்தரோ, யமாபோ நவிதுஃ யஸ்யாபஃ ஶரீரம், யோऽபோऽந்தரோ யமயதி ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
நீருக்குள் இருந்து, நீரைத் தாண்டி உள்ளவன், நீர் அவனை அறியாது, நீரே அவனது உடல், நீருக்குள் இருந்து நீரை ஆளும் அவனே உன்னுடைய ஆத்மா, உள்ளாட்சி சக்தி, அமரன்.
யோऽக்நௌதிஷ்டந்நக்நேரந்தரோ, யமக்நிர்நவேத, யஸ்யாக்நிஃ ஶரீரம், யோऽக்நிமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
அக்னிக்குள் இருந்து, அக்னியைத் தாண்டி உள்ளவன், அக்னி அவனை அறியாது, அக்னியே அவனது உடல், அக்னிக்குள் இருந்து அக்னியை ஆளும் அவனே உன்னுடைய ஆத்மா, உள்ளாட்சி சக்தி, அமரன்.
யோऽந்தரிக்ஷே திஷ்டந்நந்தரிக்ஷாதந்தரோ, யமந்தரிக்ஷம் நவேத, யஸ்யாந்தரிக்ஷँ ஶரீரம், யோऽந்தரிக்ஷமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
இடைவெளிக்குள் இருந்து, இடைவெளியைத் தாண்டி உள்ளவன், இடைவெளி அவனை அறியாது, இடைவெளியே அவனது உடல், இடைவெளிக்குள் இருந்து இடைவெளியை ஆளும் அவனே உன்னுடைய ஆத்மா, உள்ளாட்சி சக்தி, அமரன்.
யோவாயௌதிஷ்டந்வாயோரந்தரோ, யம் வாயுர்நவேத, யஸ்ய வாயுஃ ஶரீரம், யோவாயுமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
காற்றுக்குள் இருந்து, காற்றைத் தாண்டி உள்ளவன், காற்று அவனை அறியாது, காற்றே அவனது உடல், காற்றுக்குள் இருந்து காற்றை ஆளும் அவனே உன்னுடைய ஆத்மா, உள்ளாட்சி சக்தி, அமரன்.
. யோ திவி திஷ்டந்திவோऽந்தரோ, யம் த்யௌர்ந வேத, யஸ்ய த்யௌஃ ஶரீரம், யோ திவமந்தரோ யமயதி ஏஷ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
வானில் நிலை கொண்டிருப்பவர், வானுக்குள் உள்ளவர், வான் அவரை அறியாது, வான் அவருடைய உடல், வானுக்குள் இருந்து வானை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஆதித்யேதிஷ்டந்நாதித்யாதந்தரோ, யமாதித்யோநவேத, யஸ்யாதித்யஃ ஶரீரம், யஆதித்யமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
சூரியனில் நிலை கொண்டிருப்பவர், சூரியனுக்குள் உள்ளவர், சூரியன் அவரை அறியாது, சூரியன் அவருடைய உடல், சூரியனுக்குள் இருந்து சூரியனை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஶ்சந்த்ரதாரகேதிஷ்டங்சந்த்ரதாரகாதந்தரோ, யம் சந்த்ரதாரகம் நவேத, யஸ்ய சந்த்ரதாரகँ ஶரீரம், யஶ்சந்த்ரதாரகமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
சந்திரனும் நக்ஷத்திரங்களிலும் நிலை கொண்டிருப்பவர், அவற்றுக்குள் உள்ளவர், அவை அவரை அறியாது, அவை அவருடைய உடல், அவற்றுக்குள் இருந்து அவற்றை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
. ய ஆகாஶே திஷ்டந்நாகாஶாதந்தரோ, யமாகாஶோ ந வேத, யஸ்யாகாஶஃ ஶரீரம், ய ஆகாஶமந்தரோ யமயதி ஏஷ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
விண்ணில் நிலை கொண்டிருப்பவர், விண்ணுக்குள் உள்ளவர், விண் அவரை அறியாது, விண் அவருடைய உடல், விண்ணுக்குள் இருந்து விணை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஃ ஸர்வேஷு பூதேஷு திஷ்டந்த்ஸர்வேப்யோ பூதேப்யோऽந்தரோ, யँ ஸர்வாணி பூதாநி நவிதுஃ யஸ்ய ஸர்வாணி புதாநி ஶரீரம், யஃ ஸர்வாணி பூதாந்யந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'த॥ இத்ய் உ ஏவாதிபூதம் . அதாத்யாத்மம்
யஃ ப்ராணேதிஷ்டந்ப்ராணாதந்தரோ, யம் ப்ராணோநவேத, யஸ்ய ப்ராணஃ ஶரீரம், யஃ ப்ராணமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
உயிர்ச்சுவாசத்தில் நிலை கொண்டிருப்பவர், உயிர்ச்சுவாசத்துக்குள் உள்ளவர், உயிர்ச்சுவாசம் அவரை அறியாது, உயிர்ச்சுவாசம் அவருடைய உடல், உயிர்ச்சுவாசத்துக்குள் இருந்து அதை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யோவாசிதிஷ்டந்வாசோऽந்தரோ, யம் வாங் நவேத, யஸ்ய வாக்ஷரீரம், யோவாசமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
பேச்சில் நிலை கொண்டிருப்பவர், பேச்சுக்குள் உள்ளவர், பேச்சு அவரை அறியாது, பேச்சு அவருடைய உடல், பேச்சுக்குள் இருந்து பேச்சை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஶ்சக்ஷுஷி திஷ்டங்சக்ஷுஷோऽந்தரோ, யம் சக்ஷுர்நவேத, யஸ்ய சக்ஷுஃ ஶரீரம், யஶ்சக்ஷுரந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
கண்ணில் நிலை கொண்டிருப்பவர், கண்ணுக்குள் உள்ளவர், கண் அவரை அறியாது, கண் அவருடைய உடல், கண்ணுக்குள் இருந்து கண்களை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஃ ஶ்ரோத்ரே திஷ்டங்ச்ரோத்ராதந்தரோ, யँ ஶ்ரோத்ரம் நவேத, யஸ்ய ஶ்ரோத்ரँ ஶரீரம், யஃ ஶ்ரோத்ரமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
செவியில் நிலை கொண்டிருப்பவர், செவிக்குள் உள்ளவர், செவி அவரை அறியாது, செவி அவருடைய உடல், செவிக்குள் இருந்து செவியை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யோமநஸி திஷ்டந்மநஸோऽந்தரோ, யம் மநோ நவேத, யஸ்ய மநஃ ஶரீரம், யோமநோऽந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
மனதில் நிலை கொண்டிருப்பவர், மனதுக்குள் உள்ளவர், மனம் அவரை அறியாது, மனம் அவருடைய உடல், மனதுக்குள் இருந்து மனதை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஸ் த்வசி திஷ்டँஸ் த்வசோऽந்தரோ, யம் த்வங் நவேத, யஸ்ய த்வக்ஷரீரம், யஸ் த்வசமந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
தோலில் நிலை கொண்டிருப்பவர், தோலில் உள்ளவர், தோல் அவரை அறியாது, தோல் அவருடைய உடல், தோலில் இருந்து தோலை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
. யோ விஜ்ஞாநே திஷ்டந்விஜ்ஞாநாதந்தரோ, யம் விஜ்ஞாநம் ந வேத, யஸ்ய விஜ்ஞாநँ ஶரீரம், யோ விஜ்ஞாநமந்தரோ யமயதி ஏஷ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
அறிவில் நிலை கொண்டிருப்பவர், அறிவுக்குள் உள்ளவர், அறிவு அவரை அறியாது, அறிவு அவருடைய உடல், அறிவுக்குள் இருந்து அறிவை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஸ் தேஜஸி திஷ்டँஸ் தேஜஸோऽந்தரோ, யம் தேஜோ நவேத, யஸ்ய தேஜஃ ஶரீரம், யஸ் தேஜோऽந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
ஒளியில் நிலை கொண்டிருப்பவர், ஒளிக்குள் உள்ளவர், ஒளி அவரை அறியாது, ஒளி அவருடைய உடல், ஒளிக்குள் இருந்து ஒளியை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
யஸ் தமஸி திஷ்டँஸ் தமஸோऽந்தரோ, யம் தமோ நவேத, யஸ்ய தமஃ ஶரீரம், யஸ் தமோऽந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
இருளில் நிலை கொண்டிருப்பவர், இருளுக்குள் உள்ளவர், இருள் அவரை அறியாது, இருள் அவருடைய உடல், இருளுக்குள் இருந்து இருளை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
ஸஹோவாசோஷஸ்தஶ்சாக்ராயணோஃ யதா வைப்ரூயாதஸௌகௌஃ அஸாவஶ்வ இதி ஏவமேவைதத்வ்யபதிஷ்டம் பவதி॥ யதேவஸாக்ஷாதபரோக்ஷாத்ப்ரஹ்ம யஆத்மாஸர்வாந்தரஃ தம் மே வ்யாசக்ஷ்வேதி॥ ஏஷத ஆத்மாஸர்வாந்தரஃ॥ கதமோ, யாஜ்ஞவல்க்ய, ஸர்வாந்தரோ॥ நத்ரு'ஷ்டேர்த்ரஷ்டாரம் பஶ்யேஃ நஶ்ருதேஃ ஶ்ரோதாரँ ஶ்ரு'ணுயா; நமதேர்மந்தாரம் மந்வீதா, நவிஜ்ஞாதேர்விஜ்ஞாதாரம் விஜாநீயா॥ ஏஷத ஆத்மாஸர்வாந்தரோ॥ அதோऽந்யதார்தம்॥ ததோ ஹோஷஸ்தஶ்சாக்ராயண உபரராம॥ 6
உஷஸ்த சாக்ராயணன் கூறினான்: "எப்படி ஒரு பசுவை பசு என்று, குதிரையை குதிரை என்று சொல்வதுபோல், இதுவும் அப்படியே குறிப்பிடப்படுகிறது. நேரடியாக அறியக்கூடிய, மறைமையில்லாத அந்த பரம்பொருள், எல்லாவற்றிலும் உள்ள அந்த ஆத்மாவை எனக்கு விளக்கிச் சொல்." யாஜ்ஞவல்க்யர் கூறினார்: "இதுவே அந்த ஆத்மா, எல்லாவற்றிலும் உள்ளவன்." "யாஜ்ஞவல்க்யா, எல்லாவற்றிலும் உள்ளவன் யார்?" என்று கேட்டார். "நீ காண்பதைப் பார்க்கும் பார்வையாளரை நீ காண முடியாது; கேட்பதை கேட்கும் கேட்பவரை நீ கேட்க முடியாது; நினைப்பதை நினைக்கும் நினைப்பவரை நீ நினைக்க முடியாது; அறிவதை அறியும் அறிவாளனை நீ அறிய முடியாது. இதுவே அந்த ஆத்மா, எல்லாவற்றிலும் உள்ளவன். இதைத் தவிர மற்றவை எல்லாம் துன்பம் தருவன. இதைக் கேட்ட பின் உஷஸ்த சாக்ராயணன் கேள்விகளை நிறுத்தினார்."
அத ஹைநம் கார்கீ வாசக்நவீ பப்ரச்சஃ யாஜ்ஞவல்க்யேதி ஹோவாச, யதிதँ ஸர்வமப்ஸ்வோதம் ச ப்ரோதம் ச, கஸ்மிந்நு ஆப ஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ வாயௌ, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நு வாயுரோதஶ்ச ப்ரோதஶ்சேதி॥ ஆகாஶஏவ கார்கீதி॥ கஸ்மிந்ந்வாகாஶ \` ஓதஶ்ச ப்ரோதஶ்சேதி॥ அந்தரிக்ஷலோகேஷு கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகல்வந்தரிக்ஷலோகா ஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ த்யௌர்லோகேஷு, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகலு த்யௌர்லோகாஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேத்ய் . ॥. அதித்யலோகேஷு, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகல்வாதித்யலோகாஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ சந்த்ரலோகேஷு, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகலு சந்த்ரலோகாஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ நக்ஷத்ரலோகேஷு, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகலு நக்ஷத்ரலோகாஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ தேவலோகேஷு, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகலு தேவலோகாஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ கந்தர்வலோகேஷு கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகல்வ் கந்தர்வலோகா ஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ ப்ரஜாபதிலோகேஷு, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகலு ப்ரஜாபதிலோகாஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ ப்ரஹ்மலோகேஷு, கார்கீதி॥ கஸ்மிந்நுகலு ப்ரஹ்மலோகாஓதாஶ்ச ப்ரோதாஶ்சேதி॥ ஸஹோவாசஃ கார்கி, மாதிப்ராக்ஷீஃ மாதே மூர்தாவ்யபப்தத் அநதிப்ரஶ்ந்யாம் வைதேவதாமதிப்ரு'ச்சஸி॥ கார்கி, மாதிப்ராக்ஷீரிதி॥ ததோ ஹ கார்கீ வாசக்நவ்ய் உபரராம॥ 7
பின்னர் கார்கி வாசக்நவி கேட்டாள்: "யாஜ்ஞவல்க்யா! இந்த உலகம் முழுவதும் எதில் நெய்து இருக்கிறது? நீர் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "காற்றில், கார்கி." "காற்று எதில் நெய்து இருக்கிறது?" "விண்ணில், கார்கி." "விண் எதில் நெய்து இருக்கிறது?" "இடைவெளி உலகங்களில், கார்கி." "இடைவெளி உலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "வானுலகங்களில், கார்கி." "வானுலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "சூரிய உலகங்களில், கார்கி." "சூரிய உலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "சந்திர உலகங்களில், கார்கி." "சந்திர உலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "நட்சத்திர உலகங்களில், கார்கி." "நட்சத்திர உலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "தேவருலகங்களில், கார்கி." "தேவருலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "கந்தர்வ உலகங்களில், கார்கி." "கந்தர்வ உலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "பிரஜாபதி உலகங்களில், கார்கி." "பிரஜாபதி உலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" "பிரம்ம உலகங்களில், கார்கி." "பிரம்ம உலகங்கள் எதில் நெய்து இருக்கின்றன?" என்று தொடர்ந்து கேட்டாள். யாஜ்ஞவல்க்யர் கூறினார்: "கார்கி, இனி கேட்காதே; உன் தலை விழுந்துவிடும். நீ தேவலோகக் கேள்விகளை மீறிக் கேட்கிறாய். கார்கி, இனி கேட்காதே." இதைக் கேட்ட பின் கார்கி வாசக்நவி கேள்விகளை நிறுத்தினாள்.
ஸோऽப்ரவீத்பதங்சலம் காப்யம் யாஜ்ஞிகாँஶ்சஃ யோவைதத் காப்ய, ஸூத்ரம் வித்யாத்தம் சாந்தர்யாமிணँ, ஸப்ரஹ்மவித் ஸலோகவித் ஸதேவவித் ஸவேதவித் ஸயஜ்ஞவித் . ஸபூதவித் ஸஆத்மவித் ஸஸர்வவிதிதி தேப்யோऽப்ரவீத்॥ ததஹம் வேத॥ தச்சேத்த்வம், யாஜ்ஞவல்க்ய, ஸூத்ரமவித்வாँஸ் தம் சாந்தர்யாமிணம் ப்ரஹ்மகவீருதஜஸே, மூர்தாதே விபதிஷ்யதீதி
கபந்த அத்தர்வணன் பதஞ்சல காப்யருக்கும், யாகம் செய்பவர்களுக்கும் கூறினான்: "காப்யா! அந்த நூலையும், அந்த உள்ளாட்சி சக்தியையும் அறிந்தவன் தான் பிரம்மத்தை அறிந்தவன், உலகங்களை அறிந்தவன், தேவதைகளை அறிந்தவன், வேதங்களை அறிந்தவன், யாகங்களை அறிந்தவன், உயிர்களை அறிந்தவன், ஆத்மாவை அறிந்தவன், அனைத்தையும் அறிந்தவன். இதை அவர்களுக்கு கூறினான்: 'நான் அதை அறிகிறேன்.' யாஜ்ஞவல்க்யா, நீ அந்த நூலையும், அந்த உள்ளாட்சி சக்தியையும் அறியாமல், பிரம்மத்தை அறிந்தவன் என்று சொன்னால், உன் தலை விழுந்துவிடும்."
"கௌதமா! காற்றே அந்த நூல்; காற்றினால் தான், இந்த உலகும், மறுலோகமும், எல்லா உயிர்களும் இணைக்கப்பட்டிருக்கின்றன. அதனால் தான், ஒருவர் இறந்தபோது, 'அவரது உறுப்புகள் சிதறிவிட்டன' என்று சொல்வார்கள்; ஏனெனில், காற்றினால் தான் எல்லாம் இணைக்கப்பட்டிருக்கின்றன. இவ்வாறு தான். யாஜ்ஞவல்க்யா, அந்த உள்ளாட்சி சக்தியை விளக்கிச் சொல்."
யோதிக்ஷுதிஷ்டந்திக்ப்யோऽந்தரோ, யம் திஶோ நவிதுஃ யஸ்ய திஶஃ ஶரீரம், யோதிஶோऽந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ॥ 15/ ॥ யோவித்யுதி திஷ்டந்வித்யுதோऽந்தரோ, யம் வித்யுந்நவேத, யஸ்ய வித்யுச்சரீரம், யோவித்யுதோऽந்தரோ யமயதி, ஸத ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ॥ 16/ ॥ யோஸ்தநயித்நௌதிஷ்டந்ஸ்தநயித்நோரந்தரோ, யँ ஸ்தநயித்நுர்நவேத, யஸ்ய ஸ்தநயித்நுஃ ஶரீரம், யோஸ்தநயித்நோரந்தரோ யமயதி, ஸத ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ॥ 17/ ॥ யோஸர்வேஷு லோகேஷு திஷ்டந்ஸர்வேப்யோ லோகேப்யோऽந்தரோ, யँ ஸர்வே லோகாநவிதுஃ யஸ்ய ஸர்வே லோகாஃ ஶரீரம், யோஸர்வேப்யோ லோகேப்யோऽந்தரோ யமயதி, ஸத ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ॥ 18/ ॥ யோஸர்வேஷு வேதேஷு திஷ்டந்ஸர்வேப்யோ வேதேஷ்வந்தரோ, யँ ஸர்வே வேதா நவிதுஃ யஸ்ய ஸர்வே வேதாஃ ஶரீரம், யோஸர்வேப்யோ வேதேப்யோऽந்தரோ யமயதி, ஸத ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ॥ 19/ ॥ யோஸர்வேஷு யஜ்ஞேஷு திஷ்டந்ஸர்வேப்யோ யஜ்ஞேப்யோऽந்தரோ, யँ ஸர்வே யஜ்ஞாநவிதுஃ யஸ்ய ஸர்வே யஜ்ஞாஃ ஶரீரம், யோஸர்வேப்யோ யஜ்ஞேப்யோऽந்தரோ யமயதி, ஸத ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
திசைகளில் நிலை கொண்டிருப்பவர், திசைகளுக்குள் உள்ளவர், திசைகள் அவரை அறியாது, திசைகள் அவருடைய உடல், திசைகளுக்குள் இருந்து திசைகளை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர். மின்னலில் நிலை கொண்டிருப்பவர், மின்னலுக்குள் உள்ளவர், மின்னல் அவரை அறியாது, மின்னல் அவருடைய உடல், மின்னலுக்குள் இருந்து மின்னலை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர். இடியிலும் நிலை கொண்டிருப்பவர், இடியுக்குள் உள்ளவர், இடி அவரை அறியாது, இடி அவருடைய உடல், இடியுக்குள் இருந்து இடியை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர். எல்லா உலகங்களிலும் நிலை கொண்டிருப்பவர், எல்லா உலகங்களுக்குள் உள்ளவர், எல்லா உலகங்கள் அவரை அறியாது, எல்லா உலகங்கள் அவருடைய உடல், எல்லா உலகங்களுக்குள் இருந்து அவற்றை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர். எல்லா வேதங்களிலும் நிலை கொண்டிருப்பவர், எல்லா வேதங்களுக்குள் உள்ளவர், எல்லா வேதங்கள் அவரை அறியாது, எல்லா வேதங்கள் அவருடைய உடல், எல்லா வேதங்களுக்குள் இருந்து அவற்றை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர். எல்லா யாகங்களிலும் நிலை கொண்டிருப்பவர், எல்லா யாகங்களுக்குள் உள்ளவர், எல்லா யாகங்கள் அவரை அறியாது, எல்லா யாகங்கள் அவருடைய உடல், எல்லா யாகங்களுக்குள் இருந்து அவற்றை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.
எல்லா உயிரினங்களிலும் நிலை கொண்டிருப்பவர், எல்லா உயிரினங்களுக்குள் உள்ளவர், எல்லா உயிரினங்கள் அவரை அறியாது, எல்லா உயிரினங்கள் அவருடைய உடல், எல்லா உயிரினங்களுக்குள் இருந்து அவற்றை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர். இதுவரை புவி சார்ந்த உபதேசம். இனி, ஆன்மா பற்றியது.
யோரேதஸி திஷ்டँ ரேதஸோऽந்தரோ, யம் ரேதோ நவேத, யஸ்ய ரேதஃ ஶரீரம், யோரேதோऽந்தரோ யமயதி, ஸ த ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ॥ 30/ ॥ யஆத்மநி திஷ்டந்நாத்மநோऽந்தரோ, யமாத்மாநவேத, யஸ்யாத்மாஶரீரம், யஆத்மாந்தரோ யமயதி, ஸத ஆத்மாந்தர்யாம்யம்ரு'தஃ
விதையில் நிலை கொண்டிருப்பவர், விதைக்குள் உள்ளவர், விதை அவரை அறியாது, விதை அவருடைய உடல், விதைக்குள் இருந்து விதையை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர். ஆன்மாவில் நிலை கொண்டிருப்பவர், ஆன்மாவுக்குள் உள்ளவர், ஆன்மா அவரை அறியாது, ஆன்மா அவருடைய உடல், ஆன்மாவுக்குள் இருந்து ஆன்மாவை நடத்துபவர்—இவர் தான் உங்களுடைய ஆன்மா, உள்ளார்ந்த நடத்துபவர், மரணமில்லாதவர்.