अयं वैलोकोऽग्निः गौतम॥ तस्य पृथिव्य् एवसमिद् वायुर् ? धूमो, रात्रिरर्चिः दिशो अङ्गारा, अवन्तरदिशो विष्फुलिङ्गाः॥ तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौदेवावृष्टिं जुह्वति; तस्या आहुतेरन्नँ संभवति
पुरुषो वाअग्निः गौतम॥ तस्य व्यात्तमेवसमित् प्राणोधूमो, वागर्चिश्, चक्षुरङ्गाराः, श्रोत्रं विष्फुलिङ्गाः॥ तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौदेवाअन्नं जुह्वति; तस्या आहुते रेतः संभवति
योषा वाआग्निः गौतम॥ तस्या उपस्थ एवसमिल्, लोमानि धूमो, योनिरर्चिः यदन्तः करोति, तेऽङ्गारा, अभिनन्दा विष्फुलिङ्गाः॥ तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौदेवारेतो जुह्वति; तस्या आहुतेः पुरुषः संभवति॥ सजायते . सजीवति यावज् जीवति अथ यदाम्रियते,
अथैनमग्नये हरन्ति
तस्याग्निरेवाग्निर्भवति, समित्समिद् धूमोधूमो, अर्चिरर्चिः अङ्गारा अङ्गारा, विष्फुलिङ्गा विष्फुलिङ्गाः॥ तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौदेवाः पुरुषं जुह्वति; तस्या आहुतेः पुरुषो भास्वरवर्णः संभवति
तेयएवमेतद्विदुः येचामीअरण्ये श्रद्धाँ सत्यमुपासते, तेऽर्चिरभिसंभवन्ति अर्चिषोऽहः अह्न आपूर्यमाणपक्षम् आपूर्यमाणपक्षाद्यान्षण्मासानुदङ्ङ् आदित्यएति, मासेभ्यो देवलोकं, देवलोकादादित्यम् आदित्याद्वैद्युतं; तान्वैद्युतात् पुरुषो मानसएत्य ब्रह्मलोकान्गमयति; तेतेषु ब्रह्मलोकेषु पराः परावतो वसन्ति॥ तेषां इह . नपुनरावृत्तिरस्ति .
अथ येयज्ञेन दानेन तपसा लोकं ~ जयन्ति, तेधूममभिसंभवन्ति, धूमाद्रात्रिँ, रात्रेरपक्षीयमाणपक्षम् अपक्षीयमाणपक्षाद्यान्षण्मासान्दक्षिणादित्यएति, मासेभ्यः पितृलोकं, पितृलोकाच्चन्द्रं; तेचन्द्रं प्राप्यान्नं भवन्ति; ताँस् तत्र देवायथा सोमँ राजानम् आप्यायस्व, अपक्षीयस्वेति एवमेनाँस् तत्र भक्षयन्ति॥ तेषां यदातत्पर्यवैति अथेममेवाकाशमभिनिष्पद्यन्त, आकाशाद्वायुं, वायोर्वृष्टिं, वृष्टेः पृथिवीं; तेपृथिवीं प्राप्यान्नं भवन्ति; . , ततो योषाग्नौ जायन्ते॥ तएवमेवानुपरिवर्तन्ते॥ अथ यएतौपन्थानौ नविदुः तेकीटाः, पतङ्गा, यदिदं दन्दशूकम्॥ 2/
योह वैज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद, ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति॥ प्राणोवैज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च॥ ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति अपि च येषां बुभूषति, यएवं वेद
योह वैवसिष्ठां वेद, वसिष्ठः स्वानां भवति॥ वाग्वैवसिष्ठा॥ वसिष्ठः स्वानां भवति . यएवं वेद
योह वैप्रतिष्ठां वेद, प्रतितिष्ठति समे, प्रतितिष्ठति दुर्गे॥ चक्षुर्वैप्रतिष्ठा; चक्षुषा हिसमेच दुर्गेच प्रतितिष्ठति॥ प्रतितिष्ठति समे, प्रतितिष्ठति दुर्गे, यएवं वेद
योह वैसंपदं वेद, सँ हास्मै पद्यते, यं कामं कामयते॥ श्रोत्रं वैसंपच्; छ्रोत्रे हीमेसर्वे वेदा अभिसंपन्नाः॥ सँ हास्मै पद्यते, यं कामं कामयते, यएवं वेद
योह वाआयतनं वेदायतनँ स्वानां भवति आयतनं जनानां॥ मनो वाआयतनम्॥ आयतनँ स्वानां भवति आयतनं जनानां, यएवं वेद
योह वैप्रजातिं वेद, प्रजायते ह प्रजया पशुभी॥ रेतो वैप्रजातिः॥ प्रजायते . प्रजया पशुभिः यएवं वेद
तेहेमेप्राणा, अहँश्रेयसे विवदमाना, ब्रह्म जग्मुः . \` कोनो वसिष्ठ इति॥ . यस्मिन्व उत्क्रान्त इदँ शरीरं पापियो मन्यते, सवो वसिष्ठ इति
वाग्घोच्चक्राम॥ सासंवत्सरं प्रोष्यागत्योवाचः कथमशकत मदृतेजीवितुमिति॥ तेहोचुः यथा कडा अवदन्तो वाचा, प्राणन्तः प्राणेन, पश्यन्तश्चक्षुषा, शृण्वन्तः श्रोत्रेण, विद्वाँसो मनसा, प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति॥ प्रविवेश ह वाक्
चक्षुर्होच्चक्राम॥ तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाचः कथमशकत मदृतेजीवितुमिति॥ तेहोचुः यथान्धा, अपश्यन्तश्चक्षुषा, प्राणन्तः प्राणेन, वदन्तो वाचा, शृण्वन्तः श्रोत्रेण, विद्वाँसो मनसा, प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति॥ प्रविवेश ह चक्षुः
श्रोत्रँ होच्चक्राम॥ तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाचः कथमशकत मदृतेजीवितुमिति॥ तेहोचुः यथा बधिरा, अशृण्वन्तः श्रोत्रेण, प्राणन्तः प्राणेन, वदन्तो वाचा, पश्यन्तश्चक्षुषा, विद्वाँसो मनसा, प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति॥ प्रविवेश ह श्रोत्रम्
मनो होच्चक्राम॥ तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाचः कथमशकत मदृतेजीवितुमिति॥ तेहोचुः यथा मुग्धा, अविद्वाँसो मनसा, प्राणन्तः प्राणेन, वदन्तो वाचा, पश्यन्तश्चक्षुषा, शृण्वन्तः श्रोत्रेण, प्रजायमाना रेतसैवमजीविष्मेति॥ प्रविवेश ह मनः
रेतो होच्चक्राम॥ तत्संवत्सरं प्रोष्यागत्योवाचः कथमशकत मदृतेजीवितुमिति॥ तेहोचुः यथा क्लीबा, अप्रजायमाना रेतासा, प्राणन्तः प्राणेन, वदन्तो वाचा, पश्यन्तश्चक्षुषा, शृण्वन्तः श्रोत्रेण, विद्वाँसो मनसैवमजीविष्मेति॥ प्रविवेश ह रेतः
अथ ह प्राणउत्क्रमिष्यन् यथा महासुहयः सैन्धवः पड्वीशशङ्खून्त्संवृहेद् एवँ हैवेमान्प्राणान्त्संववर्ह॥ तेहोचुः मा, भगव, उत्क्रमीः नवैशक्ष्यामस् त्वदृतेजीवितुमिति॥ तस्यो मे बलिं कुरुतेति॥ तथेति
साह वागुवाचः यद्वाअहं वसिष्ठास्मि, त्वं तद्वसिष्ठोऽसीति॥ चक्षुर् यद्वाअहं प्रतिष्ठास्मि, त्वं तत्प्रतिष्ठो! ऽसीति॥ श्रोत्रं यद्वाअहँ संपदस्मि, त्वं तत्संपदसीति॥ मनो यद्वाअहमायतनमस्मि, त्वं तदायतनमसीति॥ रेतो यद्वाअहं प्रजातिरस्मि, त्वं तत्प्रजातिरसीति॥ तस्यो मे किमन्नं, किं वास इति॥ यदिदं किङ्चाश्वभ्य, आक्रिमिभ्य \^ आकीटपतङ्गेभ्यः तत्तेऽन्नम्; आपो वास इति॥ नह वाअस्यानन्नं जग्धं भवति, नानन्नं प्रतिगृहीतं यएवमेतदनस्यान्नं वेद
तद्विद्वाँसः श्रोत्रिया अशिष्यन्त आचामन्ति अशित्वाचामन्ति एतमेवतदन्नमनग्नं कुर्वन्तो मन्यन्ते॥ तस्मादेवंविदशिष्यनाचमेद् अशित्वाचमेद्॥ एतमेवतदनमनग्नं कुरुते . ॥. 3
सयः कामयतेः महत्प्राप्नुयामिति उदगयनआपूर्यमाणपक्षे पुण्याहे, द्वादशाहमुपसद्व्रतीभूत्वौदुम्बरे कँसेचमसेवा सर्वौषधं फलानीति संभृत्य, परिसमुह्य, परिलिप्याग्निमुपसमाधायावृताज्यँ , \^. सँस्कृत्य, पुँसानक्षत्रेण मन्थँ संनीय, जुहोतिः
यावन्तो देवास् त्वयि, जातवेदः तिर्यङ्चो घ्नन्ति पुरुषस्य कामान् तेभ्योऽहं भागधेयं जुहोमि, तेमा तृप्ताः . कामैस् तर्पयन्तु, स्वाहा
यातिरश्ची निपद्यसेः अहं विधरणीइति, तां त्वा घृतस्य धारया यजे सँराधनीमहँ॥ स्वाहा॥ प्रजायते नत्वदेतान्यन्यइति तृतीयं जुहोति. . \`॥.
ज्येष्ठाय स्वाहा, श्रेष्ठाय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ प्राणाय स्वाहा, वसिष्ठायै स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ वाचेस्वाहा, प्रतिष्ठायै स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ चक्षुषे स्वाहा, संपदे स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ श्रोत्राय स्वाहायतनाय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ मनसे स्वाहा, प्रजात्यै स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ रेतसे स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ 5 3, ; भूताय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भविष्यते स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ विश्वाय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ सर्वाय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ पृथिव्यैस्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ अन्तरिक्षाय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ दिवेस्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ दिग्भ्यः स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ ब्रह्मणे स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ क्षत्राय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ 7 3, ; भूः स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भुवः स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ स्वः स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भूर्भुवः स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ 8 3, ; अग्नये स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ सोमाय स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ तेजसे स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ श्रियैस्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ लक्ष्म्यैस्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ सवित्रेस्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ सरस्वत्यै स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ विश्वेभ्यो देवेभ्यः स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ प्रजापतये स्वाहेति अग्नौहुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति
5-8; अग्नये स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ सोमाय स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भूः स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भुवः स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ स्वः स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भूर्भुवः स्वः स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ ब्रह्मणे स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ क्षत्राय स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भूताय स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ भविष्यते स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ विश्वाय स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ सर्वाय स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति॥ प्रजापतये स्वाहेति अग्नौ हुत्वा, मन्थे सँस्रवमवनयति
अथैनमभिमृशतिः भ्रम् असि, ज्वलदसि, पूर्णमसि, प्रस्तब्धमसि एकसभमसि, हिङ्कृतमसि, हिङ्क्रियमानमसि उद्गीथमसि उद्गीयमानमसि, श्रावितमसि, प्रत्याश्रावितमसि आर्द्रे संदीप्तमसि, विभूरसि, प्रभूरसि, ज्योतिरसि अन्नमसि, , निधनमसि, संवर्गोऽसीति
अथैनमुद्यच्छति आमोऽस्य् . आमँ हिते मयि सहिराजेशानोऽधिपतिः, समाँ राजेशनोऽधिपतिं करोत्विति
अथैनमाचामतिः तत्षवितुर्वरेण्यं मधु वाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवो; माध्वीर्नः सन्त्वोषधीः॥ भूः स्वाहा