16-25, 15; यद्वैतन्नरसयति, विजानन्वैतद्रसं नरसयति; नहिरसयितूरसाद्विपरिलोपोविद्यतेऽविनाशित्वान् नतुतद्द्वितीयमस्ति, ततोऽन्यद्विभक्तं यद्रसयेत्
16-25, 15; यद्वैतन्नवदति, वदन्वैतद्वक्तव्यं नवदति; नहिवक्तुर्वचो विपरिलोपोविद्यतेऽविनाशित्वान् नतुतद्द्वितीयमस्ति, ततोऽन्यद्विभक्तं यद्वदेत्
16-25, 15; यद्वैतन्नशृणोति, शृण्वन्वैतच्छ्रोतव्यं नशृणोति; नहिश्रोतुः श्रुतेर्विपरिलोपोविद्यतेऽविनाशित्वान् नतुतद्द्वितीयमस्ति, ततोऽन्यद्विभक्तं यच्छृणुयात्
16-25, 15; यद्वैतन्नमनुते, मन्वानोवैतन्मन्तव्यं नमनुते; नहिमन्तुर्मतेर्विपरिलोपोविद्यतेऽविनाशित्वान् नतुतद्द्वितीयमस्ति, ततोऽन्यद्विभक्तं यन्मन्वीत
16-25, 15; यद्वैतन्नस्पृशति, स्पृशन्वैतत्स्प्रष्टव्यं नस्पृशति; नहिस्प्रष्टुः स्पृष्टेर्विपरिलोपोविद्यतेऽविनाशित्वान् नतुतद्द्वितीयमस्ति, ततोऽन्यद्विभक्तं यत्स्पृशेत्
16-25, 15; यद्वैतन्नविजानाति, विजानन्वैतद्विज्ञेयं नविजानाति; नहिविज्ञातुर्विज्ञानाद्विपरिलोपोविद्यतेऽविनाशित्वान् नतुतद्द्वितीयमस्ति, ततोऽन्यद्विभक्तं यद्विजानीयात्॥ 24 16-25, 15; यत्र वाअन्यदिव स्यात् तत्रऽन्योऽन्यत्पश्येद् अन्योऽन्यज् जिघ्रेद् अन्योऽन्यद्रसयेद् अन्योऽन्यद्वदेद् अन्योऽन्यच्छृणुयाद् अन्योऽन्यन्मन्वीतान्योऽन्यत्स्पृशेद् अन्योऽन्यद्विजानीयात्॥ 25 16-25, 15; यत्र त्वस्य सर्वमात्मैवाभूत् तत्केन कं पश्येत् तत्केन कं जिघ्रेत् तत्केन कँ रसयेत् तत्केन कमभिवदेत् तत्केन कं शृणुयात् तत्केन कं मन्वीत, तत्केन कँ स्पृशेत् तत्केन कं विजानीयाद्॥ येनेदँ सर्वं विजानाति, तं केन विजानीयाद्॥ विज्ञातारमरे केन विजानीयादित्य् उक्तानुशासनासि, मैत्रेयि एतावदरे खल्वमृतत्वमिति होक्त्वायाज्ञवल्क्यो प्रवव्रज
24-25; यत्र हि द्वैतमिव भवति, तदितर इतरं पश्यति, तदितर इतरं जिघ्रति, तदितर इतरँ रसयति, तदितर इतरमभिवदति, तदितर इतरँ शृणोति, तदितर इतरं मनुते, तदितर इतरँ स्पृशति, तदितर इतरं विजानाति॥ यत्र त्वस्य सर्वमात्मैवाभूत् तत्केन कं पश्येत् तत्केन कं जिघ्रेत् तत्केन कँ रसयेत् तत्केन कमभिवदेत् तत्केन कँ शृणुयात् तत्केन कं मन्वीत, तत्केन कँ स्पृशेत् तत्केन कं विजानीयाद्॥ येनेदँ सर्वं विजानाति, तं केन विजानीयात्॥ स एष नेति नेत्य् आत्मागृह्यो न हि गृह्यते, अशीर्यो न हि शीर्यते, असङ्गो न हि सज्यते, असितो न व्यथते न रिष्यति॥ विज्ञातारमरे केन विजानीयादित्य् उक्तानुशासनासि, मैत्रेयि एतावदरे खल्वमृतत्वमिति होक्त्वा याज्ञवल्क्यो विजहार॥ [पनुस्तुब्] 26 5,26-28, 6; अथ वँशः॥ तदिदं वयं हौर्पणाय्याच्, छौर्पणय्यो गौतमाद् गौतमो वत्स्याद् वत्स्यो वात्स्याच्च पाराशर्याच्च, पाराशर्यः षांकृत्याच्च भारद्वाजाच्च, भारद्वाज औदावहेश्च हाण्डिल्याच्च, हाण्डिल्यो वैजवापाच्च गौतमाच्च, गौतमो वैजवापायनाच्च वैष्टपुरेयाच्च, वैष्टपुरेयः हाण्डिल्याच्च ऱौहिणायनाच्च, ऱौहिणायनः हौनकाच्च जैवन्तायनाच्च ऱैभ्याच्च, ऱैभ्यः पौतिमाष्यायणाच्च कौण्डिन्यायनाच्च, कौण्डिन्यायनः कौण्डिन्याभ्यां, कौण्डिन्या और्णवाभेभ्यः, और्णवाभाः कौण्डिन्यात् कौण्डिन्यः कौण्डिन्याच्चाग्निवेश्याच्च, 27 5,26-28, 6; अग्निवेश्यः षौतवात् षौतवः पाराशर्यात् पाराशर्यो जातुकर्ण्यात् जातुकर्ण्यो भारद्वाजाद् भारद्वाजो भारद्वाजाच्चासुरायणाच्च गौतमाच्च, गौतमो भारद्वाजाद् भारद्वाजो वलाकाकौशिताद् वलाकाकौशितः काषायणात् काषायणः षौकरायनात् षौकरायनस् ट्रैवणेः ट्रैवणिराउपजन्धनेः आउपजन्धनिर्षायकायनात् षायकायनः कौशिकायनेः, कौशिकायनिर्घृतकौशिकाद् घृतकौशिकः पाराशर्यात् पाराशर्यः पाराशर्यात् पाराशर्यः जातुकर्ण्यात् जातुकर्ण्यो भारद्वाजाद् भारद्वाजो भारद्वाजाच्चासुरायणाच्यस्काच्च, असुरायणस् ट्रैवणेः ट्रैवणिराउपजन्धनेः आउपजन्धनिःअसुरेः असुरिर्भारद्वाजाद् भारद्वाजो अत्रेयात् 28 5,26-28 6; अत्रेयोमाण्टेः, माण्टिर्गौतमाद् गौतमो गौतमाद् गौतमो वात्स्याद् वात्स्यः हाण्डिल्याच्, छाण्डिल्यः कैशोर्यात्काप्यात् कैशोर्यः काप्यः कुमारहरितात् कुमारहरितोगालवाद् गालवोविदर्भीकौण्डिन्याद् विदर्भीकौण्डिन्योवत्सनपातो बाभवाद् वत्सनपाद्बाभवः पथः षौभरात् पन्थाः षौभरोऽयास्यादाङ्गिरसाद् आयास्योऽङ्गिरसऽभुतेस् ट्वाष्ट्राद् आभुतिः ट्वाष्ट्रो विश्वरूपात्ट्वाष्ट्राद् विश्वरूपस् ट्वाष्ट्रोऽश्विभ्यां, आश्विनौ डधिच अथर्वणाद् डध्यङ्ङ् अथर्वणोऽथर्वणोडैवाद् आथर्वा डैवोः मृत्योः प्राध्वँसनान् मृत्युः प्राध्वँसनः प्राध्वँसनान् प्राध्वँसनः एकर्षेः एकर्षिर्विप्रजित्तेः विप्रजित्तिर्व्यष्टेः व्यष्टिः षनारोः, षनारुः षनातनात् षनातनः षनगात् षनगः परमेष्टिणः, परमेष्टीब्रह्मणो॥ ब्रह्म स्वयम्भू ब्रह्म नमः
अथ वँशः पशुतिमाष्यो गौपवनाद् गौपवनः पशुतिमाष्यात् पशुतिमाष्यो गौपवनाद् गौपवनः कौशिकात् कौशिकः कौण्डिन्यात् कौण्डिन्यः हाण्डिल्याच्, छाण्डिल्यः कौशिकाच्च गौतमाच्च, गौतमो
अग्निवेश्याद् अग्निवेश्यो गार्ग्याद् गार्ग्यो गार्ग्याद् गार्ग्यो गौतमाद् गौतमः षैतवात् षैतवः पाराशर्यायणात् पाराशार्यायणो गार्ग्यायणाद् गार्ग्यायण ऊद्दालकायनाद् ऊद्दालकायनो जाबालायनात् जाबालायनो माध्यन्दिनायनान् माध्यन्दिनायनः षौकरायणात् षौकरायणः काषायणात् काषायणः षायकायनात् षायकायनः कौशिकायनेः, कौशिकायनिः
घृतकौशिकाद् घृतकौशिकः प्राशर्यायणात् पारशर्यायणः पाराशर्यात् पाराशर्यो जातूकर्ण्यात् जातूकर्ण्य असुरायणाच्च यास्काच्च, असुरायणस् ट्रैवणेः ट्रैवणिरौपजन्धनेः, औपजन्धनिरसुरेः, असुरिर्भारद्वाजाद् भारद्वाज अत्रेयाद् अत्रेयो माण्टेः, माण्टिर्गौतमाद् गौतमो गौतमाद् गौतमो वात्स्याद् वात्स्यः हाण्डिल्याच्, छाण्डिल्यः कैशोर्यात्काप्यात् कैशोर्यः काप्यः कुमारहारितात् कुमारहारितो गालवाद् गालवो विदर्भीकौण्डिन्याद् विदर्भीकौण्डिन्यो वत्सनपातो बाभ्रवाद् वत्सनपाद्बाभ्रवः पथः षौभरात् पन्थाः षौभरोऽयास्यादङ्गिरसाद् आयास्य अङ्गिरस अभूतेस् ट्वाष्ट्राद् अभूतिस् ट्वाष्ट्रो विवरूपात्ट्वाष्ट्राद् विश्वरूपस् ट्वाष्ट्रोऽव्शिभ्याम् आश्विनौ डधीच अथर्वणाद् डध्यङ्ङ् अथर्वणोऽथर्वणो डैवाद् आथर्वा डैवो मृत्योः प्राध्वँसनान् मृत्युः प्राध्वँसनः प्रध्वँसनात् प्रध्वँसन एकर्षेः, एकर्षिर्विप्रचित्तेः, विप्रचित्तिर्व्यष्टेः, व्यष्टिः षनारोः, षनारुः षनातनात् षनातनः षनगात् षनगः परमेष्ठिनः, परमेष्ठी ब्रह्मणो, ब्रह्म स्वयंभु, ब्रह्मणे नमः॥ [प्नोर्मल्] 5 = 14.8 =
1 पूर्णमदः, पूर्णमिदं, पूर्णात्पूर्णमुदच्यते॥ पूर्णस्य पूर्णमादाय, पूर्णमेवावशिष्यते॥ खं ब्रह्म, खं पुराणं, वायुरं खम् इति ह स्माह कौरव्यायणीपुत्रो॥ वेदोऽयं, ब्राह्मणाविदुः वेदैनेन यद्वेदितव्यम्॥ 2
त्रयाः प्राजापत्याः प्रजापतौ पितरि ब्रह्मचर्यमूषुः देवामनुष्याअसुराः
उषित्वाब्रह्मचर्यं देवाऊचुः ब्रवीतु नो भवानिति॥ तेभ्यो हैतदक्षरमुवाचः दइति; व्यज्ञासिष्टा३ इति॥ व्यज्ञासिष्मेति होचुः दाम्यतेति न आत्थेति॥ ओमिति होवाच, व्यज्ञासिष्टेति
अथ हैनं मनुष्याऊचुः ब्रवीतु नो भवानिति॥ तेभ्यो हैतदेवाक्षरमुवाचः द इति; व्यज्ञासिष्टा३ इति॥ व्यज्ञासिष्मेति होचुः दत्तेति न आत्थेति॥ ओमिति होवाच, व्यज्ञासिष्टेति
अथ हैनमसुरा ऊचुः ब्रवीतु नो भवानिति॥ तेभ्यो हैतदेवाक्षरमुवाचः द इति; व्यज्ञासिष्टा३ इति॥ व्यज्ञासिष्मेति होचुः दयध्वमिति न आत्थेति॥ ओमिति होवाच, व्यज्ञासिष्टेति॥ तदेतदेवैषादैवी वागनुवदति स्तनयित्नुः ददद इति; दम्यत दत्तदयध्वमिति॥ तदेतत्त्रयँ शिक्षेद् दमं, दानं, दयामिति॥ 3/ ॥ वायुरनिलममृतं भस्मन्तँ शरीरम्॥ ओ३म् क्रतो स्मर, क्लिबेस्मर, कृतँ स्मरा-॥ -ग्ने, नय सुपथा रायेअस्मान् विश्वानि, देव, वयुनानि विद्वान् युयोध्यस्मज् जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नमःउक्तिं विधेम॥ 4/
एषप्रजापतिर्यद्धृदयम् एतद्ब्रह्मैतत्सर्वं॥ तदेतत्त्र्यक्षरँ: हृदयमिति॥ हृ इत्य् एकमक्षरम् अभिहरन्त्यस्मै स्वाश्चान्येच, यएवं वेद॥ दइत्य् एकमक्षरम् ददन्त्य् अस्मै स्वाश्चान्येच, यएवं वेद॥ यमित्य् एकमक्षरम् एति स्वर्गं लोकं, यएवं वेद॥ 5/
तद्वैतद् एतदेवतदास, सत्यमेव॥ सयोह एवम् . एतन्महद्यक्षं प्रथमजं वेदः सत्यं ब्रह्मेति, जयतीमाँल् लोकान्॥ जितइन्न्वसावसद् यएवमेतन्महद्यक्षं प्रथमजं वेदः सत्यं ब्रह्मेति; सत्यँ ह्य् एवब्रह्म॥ 6
,4 आप एवेदमग्र आसुस्; ताआपः सत्यमसृजन्त, सत्यं ब्रह्म, ब्रह्म प्रजापतिं, प्रजापतिर्देवान्॥ 2/6, 1 तेदेवाः सत्यमित्य् ! उपासते तदेतत्त्र्यक्षरँ: सत्यम् इति॥ सइत्य् एकमक्षरं; तीत्य् एकमक्षरं, अम् इत्य् एकमक्षरं॥ प्रथमोत्तमेअक्षरे सत्यं, मध्यतोऽनृतम् तदेतदनृतम् . सत्येन परिगृहीतँ सत्यभूयमेवभवति॥ नैवंविद्वाँसमनृतँ हिनस्ति
तद्यत्तत्सत्यमसौसआदित्यो॥ यएषएतस्मिन्मण्डले पुरुषो यश्चायं दक्षिणेऽक्षन्पुरुषः तावेतावन्योऽन्यस्मिन्प्रतिष्ठितौ; रश्मिभिरेषोऽस्मिन्प्रतिष्ठितः, प्राणैरयममुष्मिन्॥ सयदोत्क्रमिष्यन्भवति, शुद्धमेवैतन्मण्डलं पश्यतिः नैनमेतेरश्मयः प्रत्यायन्ति
यएषएतस्मिन्मण्डले पुरुषः तस्य भूरिति शिरः एकँ शिर, एकमेतदक्षरं; भुव इति बाहूः द्वौबाहू, द्वेएतेअक्षरे; स्वरिति प्रतिष्ठाः द्वेप्रतिष्ठेद्वेएतेअक्षरे॥ तस्योपनिषदहरिति॥ हन्ति पाप्मानं जहाति च, यएवं वेद
अथ . योऽयं दक्षिणेऽक्षन्पुरुषः तस्य भूरिति शिरः एकँ शिर, एकमेतदक्षरं; भुव इति बाहूः द्वौबाहू, द्वेएतेअक्षरे; स्वरिति प्रतिष्ठाः द्वेप्रतिष्ठे, द्वेएतेअक्षरे॥ तस्योपनिषदहमिति॥ हन्ति पाप्मानं जहाति च, यएवं वेद॥ 7 विद्युद्ब्रह्मेत्य् आहुः॥ विदानाद्विद्युद्; विद्यत्य् एनं पाप्मनो, यएवं वेदः विद्युद्ब्रह्मेति॥ विद्युद्ध्य् एवब्रह्म॥ 8/
मनोमयोऽयं पुरुषो, भाःसत्यः तस्मिन्नन्तर्हृदये यथा व्रीहिर्वा यवो वैवमयमन्तरात्मन्पुरुषः . ॥. सएषसर्वस्य वशी . सर्वस्येशानः, सर्वस्याधिपतिः; सर्वमिदं प्रशास्ति यदिदं किङ्च, यएवं वेद . 9/
वाचं धेनुमुपासीत॥ तस्याश्चत्वारः स्तनाः स्वाहाकारोवषट्कारोहन्तकारः स्वधाकारः॥ तस्यै द्वौस्तनौ देवाउपजीवन्ति, स्वाहाकारं च वषट्कारं च; हन्तकारं मनुष्याः, स्वधाकारं पितरः॥ तस्याः प्राणऋषभो, मनो वत्सः॥ 10/
अयमाग्निर्वैश्वानरोयोऽयमन्तः पुरुषे, येनेदमन्नं पच्यते यदिदमद्यते॥ तस्य एषघोषो भवति, यमेतत्कर्णावपिधाय शृणोति॥ सयदोत्क्रमिष्यन्भवति, नैनं घोषँ शृणोति॥ 11 एतद्वैपरमं तपो यद्व्याहितस् तप्यते; परमँ हैवलोकं जयति, यएवं वेदैतद्वैपरमं तपो यं प्रेतमरण्यँ हरन्ति; परमँ हैवलोकं जयति, यएवं वेदैतद्वैपरमं तपो यं प्रेतमग्नावभ्यादधति; परमँ हैवलोकं जयति, यएवं वेद॥ 12/
यदावैपुरुषोऽस्माल् लोकात्प्रैति, सवायुमागच्छति; तस्मै सतत्र विजिहीते यथा रथचक्रस्य खं; तेन सऊर्ध्वआक्रमते॥ सआदित्यमागच्छति; तस्मै सतत्र विजिहीते यथाडम्बरस्य खं; तेन सऊर्ध्वआक्रमते॥ सचन्द्रमसमागच्छति; तस्मै सतत्र विजिहीते यथा दुन्दुभेः खं; तेन सऊर्ध्वआक्रमते॥ सलोकमागच्छत्यशोकमहिमं; तस्मिन्वसति शाश्वतीः समाः॥ 13/
अन्नं ब्रह्मेत्य् एक आहुः॥ तन्नतथा, पूयति वाअन्नमृतेप्राणात्॥ प्राणोब्रह्मेत्य् एक आहुः॥ तन्नतथा, शुष्यति वैप्रणऋतेऽन्नाद्॥ एतेह त्वेवदेवते, एकधाभूयं भूत्वा, परमतां गच्छतः
तद्ध स्माह प्रातृदः पितरम् किँ स्विदेवैवंविदुषे साधुकुर्यां, किमेवास्मा असाधुकुर्यामिति॥ सह स्माह पाणिनाः मा, प्रातृद, कस् त्वेनयोरेकधाभूयं भूत्वापरमतां गच्छतीति
तस्मा उ हैतदुवाचः वीति अन्नं वैवि अन्ने हीमानि सर्वाणि भूतानि विष्टानि॥ रमिति, प्राणोवैरं, प्राणेहीमानि सर्वाणि भूतानि रतानि सर्वाणि ह वाअस्मिन्भूतानि विशन्ति, सर्वाणि भूतानि रमन्ते, यएवं वेद॥ 14/
उक्थं, प्राणोवाउक्थं, प्राणोहीदँ सर्वमुत्थापयति॥ उद्धास्मा उक्थविद्वीरस् तिष्ठति उक्थस्य सायुज्यँ सलोकतां जयति, यएवं वेद
यजुः, प्राणोवैयजुः, प्राणेहीमानि सर्वाणि भूतानि युज्यन्ते॥ युज्यन्ते हास्मै सर्वाणि भूतानि श्रैष्ठ्याय, यजुषः सायुज्यँ सलोकतां जयति, यएवं वेद