अदृष्टो द्रष्टाश्रुतः श्रोतामतो मन्ताविज्ञतो विज्ञाता॥ नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा, नान्योऽतोऽस्ति श्रोता, नान्योऽतोऽस्ति मन्ता, नान्योऽतोऽस्ति विज्ञातैषत आत्मान्तर्याम्यमृतो॥ अतोऽन्यदार्तं॥ ततो होद्दालक आरुणिरुपरराम॥ 8
अथ ह वाचक्नव्य् उवाचः ब्राह्मणा भगवन्तो, हन्ताहमिमं याज्ञवल्क्यं . द्वौप्रश्नौप्रक्ष्यामि; तौचेन्मे विवक्ष्यति . नवै . जातु युष्माकमिमं कश्चिद्ब्रह्मोद्यं जेतेति॥ तौचेद्मे नविवक्ष्यति, मुर्धास्य विपतिष्यतीति . ॥. पृच्छ, गार्गीति
साहोवाचाहं वैत्वा, याज्ञवल्क्य ! , यथा काश्यो वा वैदेहो वोग्रपुत्र, उज्ज्यं धनुरधिज्यं कृत्वा, द्वौबाणवन्तौ सपत्नातिव्याधिनौ हस्ते कृत्वोपोत्तिष्ठेद् एवमेवाहं त्वा द्वाभ्यां प्रश्नाभ्यामुपोदस्थां॥ तौमे ब्रूहीति॥ पृच्छ, गार्गीति
साहोवाचः यदूर्ध्वं, याज्ञवल्क्य, दिवो, यदवाक्पृथिव्या, यदन्तराद्यावापृथिवीइमे, यद्भूतं च भवच्च भविष्यच्चेत्य् आचक्षते, कस्मिँस् तदोतं च प्रोतं चेति
सहोवाचः यदूर्ध्वं, गार्गि, दिवो, यदवाक्पृथिव्या, यदन्तराद्यावापृथिवीइमे, यद्भूतं च भवच्च भविष्यच्चेत्य् आचक्षत, आकाशेतदोतं च प्रोतं चेति
साहोवचः नमस् ते ॥ याज्ञवल्क्य, योम एतं व्यवोचो॥ अपरस्मै धारयस्वेति॥ पृच्छ, गार्गीति
साहोवाचः यदूर्ध्वं, याज्ञवल्क्य, दिवो, यदवाक्पृथिव्या, यदन्तराद्यावापृथिवीइमे, यद्भूतं च भवच्च भविष्यच्चेत्य् आचक्षते, कस्मिँस् तदोतं च प्रोतं चेति
सहोवाचः यदूर्ध्वं, गार्गि, दिवो, यदवाक्पृथिव्या, यदन्तराद्यावापृथिवीइमे, यद्भूतं च भवच्च भविष्यच्चेत्य् आचक्षत, आकाशएवतदोतं च प्रोतं चेति॥ कस्मिन्नुखल्वाकाशओतश्च प्रोतश्चेति
सहोवाचैतद्वैतदक्षरं, गार्गि, ब्राह्मणाअभिवदन्ति अस्थूलमनणु अह्रस्वमदीर्घम् अलोहितमस्नेहम् अच्छायमतमो, अवाय्वनाकाशम् असङ्गम् अस्पर्शम् . अगन्धम् अरसम् . अचक्षुष्कम् अश्रोत्रम् अवाग् अमनो, अतेजस्कम् अप्राणम् अमुखम् अनामागोत्रम् अजरम् अमरम् अभयम् अमृतम् अरजो, अशब्दम् अविवृतम् असंवृतम् अपूर्वम् अनपरम् अनन्तरम् ॥. . . अबाह्यं; नतदश्नोति कं चन नतदश्नोति कश्चन
एतस्य वाअक्षरस्य प्रशासने, गार्गि, द्यावापृथिवीविधृते तिष्ठत; एतस्य वाअक्षरस्य प्रशासने, गार्गि, सूर्यचन्द्रमसौ विधृतौ तिष्ठत; एतस्य वाअक्षरस्य प्रशासने, गार्गि . अहोरात्राणि~ . \` मासास्~ ऋतवस्~ संवत्सरास्~ . \` विधृतास् तिष्ठन्ति~ . अहोरात्राण्य् . \` मासा ऋतवः संवत्सरा . \` विधृतास् तिष्ठन्ति एतस्य वाअक्षरस्य प्रशासने, गार्गि, प्राच्योऽन्यानद्यः स्यन्दन्ते श्वेतेभ्यः पर्वतेभ्यः, प्रतीच्योऽन्या, यांयां च दिशम् . एतस्य वाअक्षरस्य प्रशासने, गार्गि, ददतं मनुष्याः प्रशसन्ति, यजमानं देवा, दर्व्यं पितरोऽन्वायत्ताः
योवाएतदक्षरमविदित्वा, गार्गि अस्मिँल् लोकेजुहोति, ददाति तपस्यति~ अपि \` \` बहूनि वर्षसहस्राणि~ अन्तवन् एव~ अस्य सलोकस्~ भवति योवाएतदक्षरमविदित्वा, गार्ग्य् अस्माल् लोकात्प्रैति, सकृपणो; अथ यएतदक्षरं, गार्गि, विदित्वास्माल् लोकात्प्रैति, सब्राह्मणः॥ ==संबंधित कड़ियाँ== #[[उपनिषद्]] ##[[बृहदारण्यक उपनिषद्]] ###[[बृहदारण्यक उपनिषद् 1]] ###[[बृहदारण्यक उपनिषद् 2]] ###[[बृहदारण्यक उपनिषद् 3]] ###[[बृहदारण्यक उपनिषद् 4]] ###[[बृहदारण्यक उपनिषद् 5]] ==बाहरी कडियाँ== [[वर्गः:]]
तद्वाएतदक्षरं, गार्गि अदृष्टं द्रष्ट्रश्रुतं श्रोत्रमतं मन्त्रविज्ञातं विज्ञातृ; नान्यद् . अस्ति द्रष्टृ, नान्यद् . अस्ति श्रोतृ, नान्यद् . अस्ति मन्तृ, नान्यद् . अस्ति विज्ञात्रेतद्वैअक्षरं, गार्गि, यस्मिन् \` \`, ), आकाशओतश्च प्रोतश्च
साहोवाचः ब्राह्मणा भगवन्तः तदेवबहुमन्यध्वम्~ यदस्मान्नमस्कारेण मुच्याध्वम्~ नवैजातु युष्माकमिमम्~ कश्चिद्ब्रह्मोद्यम्~ जेता~ इति ततो ह वाचक्नव्य् उपरराम॥ 9
अथ हैनं विदग्धः हाकल्यः पप्रच्छः कति देवा, याज्ञवल्क्येति॥ सहैतयैवनिविदा प्रतिपेदे, यावन्तस्~ वैश्वदेवस्य निविदि~ उच्यन्ते त्रयश्च त्रीच शतात्रयस्~ च त्रीच सहस्रा~ इति~ ओम् इति होवाच;
कत्य् एवदेवा, याज्ञवल्क्येति॥ त्रयस्त्रिँशदिति॥ ओमिति होवाच॥ कत्य् एवदेवा, याज्ञवल्क्येति॥ षड् इति॥ ओमिति होवाच॥ कत्य् एवदेवा, याज्ञवल्क्येति॥ त्रय इति॥ ओमिति होवाच॥ कत्य् एवदेवा, याज्ञवल्क्येति॥ द्वाविति॥ ओमिति होवाच॥ कत्य् एवदेवा, याज्ञवल्क्येति॥ अध्यर्ध इति॥ ओमिति होवाच॥ कत्य् एवदेवा, याज्ञवल्क्येति॥ एक इति॥ ओमिति होवाच॥ कतमेतेत्रयश्च त्रीच शतात्रयश्च त्रीच सहस्रेति
सहोवाचः महिमान एवैषामेते, त्रयस्त्रिंशत्त्वेवदेवाइति॥ कतमेतेत्रयस्त्रिँशदिति॥ अष्टौवसव, एकादश ऱुद्रा, द्वादशादित्याः तएकत्रिंशद् ९न्द्रश्चैवप्रजापतिश्च त्रयस्त्रिंशाविति
कतमेवसव इति॥ आग्निश्च पृथिवीच वायुश्चान्तरिक्षं चादित्यश्च ड्यौः च चन्द्रमाश्च णक्षत्राणि चैतेवसव; एतेषु हीदँ सर्वँ वसु . हितं . एतेहीदँ सर्वं वसयन्ते॥ तद्यदिदँ सर्वं वसयन्ते . .॥. तस्माद्वसव इति
कतमेऱुद्राइति॥ दशेमेपुरुषे प्राणा, आत्मैकादशस्; तेयदास्मान्मर्त्याच्छरीराद् उत्क्रामन्ति अथ रोदयन्तिः तद्यद्रोदयन्ति, तस्माद्ऱुद्राइति
कतमअदित्याइति॥ द्वादश . मासाः संवत्सरस्यैतअदित्या; एतेहीदँ सर्वमाददाना यन्ति; तद् यदिदँ सर्वमाददाना यन्ति, तस्माददित्याइति
कतम९न्द्रः, कतमः प्रजापतिरिति॥ स्तनयित्नुरेवेन्द्रो, यज्ञः प्रजापतिरिति॥ कतमः स्तनयित्नुरिति॥ अशनिरिति॥ कतमोयज्ञइति॥ पशव इति
कतमेषड् इति॥ आग्निश्च पृथिवीच वायुश्चान्तरिक्षश्चादित्यश्च ड्यौश्चैतेषड् इत्य् . एतेह्य् एवेदँ . सर्वं षड् इति
कतमेतेत्रयो देवाइती- -मएवत्रयो लोका, एषुहीमेसर्वे देवाइति॥ कतमौ . द्वौदेवाविति॥ अन्नं चैवप्राणश्चेति॥ कतमोऽध्यर्ध इति॥ योऽयं पवत इति
तदाहुः यदयमेक एव पवते, अथ कथमध्यर्ध इति॥ यदस्मिन्निदँ सर्वमध्यार्ध्नोत् तेनाध्यर्ध इति॥ कतमएको देवइति॥ ; सब्रह्म त्यदित्य् आचक्षते
पृथिव्य् एवयस्यायतनं, चक्षुर् लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवायँ शारीरः पुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ स्त्रिय \^ इति होवाच
काम एवयस्यायतनं, चक्षुर् \^ लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवासौचन्द्रे पुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ मन इति होवाच
रूपाण्य् एवयस्यायतनं, चक्षुर्लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवासावादित्येपुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ चक्षुर् इति होवाच
आकशएवयस्यायतनं, चक्षुर् लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवायम्वायौ पुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ प्राण इति होवच॥ 15/ ॥ तेज एवयस्यायतनं, चक्षुर्लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवायमग्नौपुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ वागिति होवाच
तम एवयस्यायतनं, चक्षुर् \^ लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवायं छायामयः पुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ मृत्युइति होवाच
आपएवयस्यायतनं, चक्षुर् \^ लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवायं अप्सुपुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ वरुण इति होवाच
रेत एवयस्यायतनं, चक्षुर् \^ लोको, मनो ज्योतिः योवैतं पुरुषं विद्यात्सर्वस्यात्मनः परायणँ, सवैवेदितास्याद् याज्ञवल्क्य॥ वेद वाअहं तं पुरुषँ सर्वस्यात्मनः परायणं, यमात्थ; यएवायं पुत्रमयः पुरुषः, सएष॥ वदैव, हाकल्य, तस्य कादेवतेति॥ प्रजापतिरिति होवाच