यदि सः इच्छेत्—“मे बुद्धिमती कन्या जायेत, सा च पूर्णं आयुः प्राप्नुयात्”—इति, तर्हि तिलसर्पिषा युक्तं ओदनं पाचयित्वा, उभौ सह तद् अशनं कुर्वीताम्। एवं तयोः यथाकामं सन्तानं संभवेत्। यदि सः इच्छेत्—“मे बुद्धिमान् पुत्रः जायेत, स च सभासु विजयी, श्रुतवान् वाचकः स्यात्”—इति, तर्हि सर्वाणि वेदान् जपित्वा, “सः पूर्णं आयुः प्राप्नुयात्”—इति, मांससर्पिषा युक्तं ओदनं पाचयित्वा, उभौ सह तद् अशनं कुर्वीताम्; विशेषतः महिषस्य वा वृषभस्य वा मांसं प्रयुञ्जीताम्। एवं तयोः यथाकामं सन्तानं संभवेत्। ततः, प्रातःकाले, सः सर्पिषा पक्तिं हविर्दत्त्वा, अग्नये स्वाहा, अनुमत्यै स्वाहा, देवाय सवित्रे सत्यप्रजायै स्वाहा, इति मन्त्रयित्वा, हविः अग्नौ जुह्यात्। ततः शेषं स्वयम् अशनं कुर्यात्, अवशिष्टं पत्नीं दद्यात्। हस्तौ प्रक्षालयित्वा, कुम्भं जलपूर्णं कृत्वा, तया त्रिः प्राक्षिपेत्, “उत्तिष्ठ भगवति, अन्यं क्षेत्रं अन्वेष, त्वं पत्या सह सन्ततिं जनय” इति। ततः, सः ताम् उपगच्छेत्, “अहं प्राणः, त्वं शरीरे; त्वं प्राणः, अहं शरीरे; अहं साम, त्वं ऋचः; अहं द्यौः, त्वं पृथिवी। आगच्छ, स्यातां संयोगः, पुत्रजननाय बीजं ददावः” इति वदेत्। ततः, तस्या उरू विवृत्य स्थापयित्वा, “द्यावापृथिव्यौ उद्घाटयामि”—इति वदेत्। तस्याः अन्तः सङ्कल्पं स्थापयित्वा, मुखं मुखे स्थापयित्वा, त्रीः स्वस्तिकं स्पृशेत्, “विष्णुः गर्भं कल्पयतु, त्वष्टा रूपाणि तन्तु, प्रजापतिः सिञ्चतु, धाता गर्भं स्थापयतु। शिनीवाली गर्भं स्थापयतु, पृथुष्टुका गर्भं स्थापयतु, अश्विनौ कमलमालिनौ देवौ गर्भं स्थापयतां ते” इति वदेत्। अथ, “याभ्यां हिरण्ययाभ्यां अरन्याभ्यां अश्विनौ देवौ मन्थतः, ताभ्यां ते गर्भं आवहामः दशमे मासि। यथा पृथिव्यां अग्निः गर्भः, यथा द्यौः इन्द्रेण गर्भः, यथा वायुः दिशः गर्भः, एवं अहं त्वयि गर्भं स्थापयामि”—इत्यादि नाम उच्चारयेत्। ताम् आपः प्रक्षिपन्, “यथा वायुः सर्वतः पद्मिनीं कम्पयति, तथा गर्भः सर्वतः तव अन्तः सञ्चरत्विति, गर्भः स्थिरः अस्तु। इन्द्राय एषा गर्भगृहम्, बन्धनं छादनं च। हे इन्द्र, रक्ष, गर्भेण बलिष्ठः अस्तु”—इति वदेत्। यदा पुत्रः जायते, तदा अग्निं स्थापयित्वा, शिशुं गोदाले स्थापयित्वा, सर्पिषा दध्ना च मिश्रं कृत्वा, तस्य हविर्दानं कुर्यात्—“सहस्रं समृद्ध्यै, स्वगृहे वृद्ध्यै, न पुत्रपशुभ्यः वियुज्येय, स्वाहा। प्राणान् आत्मनि जुहोमि, मनः त्वयि, स्वाहा”—इति। यद् अतिक्रान्तं कर्म, यद् वा अकरोत्, तद् अग्निः सम्यग् हविर्नयतु, स्वाहा। ततः दक्षिणकर्णं शिशोः दक्षिणकर्णे स्थापयित्वा, “वाक् वाक् वाक्” इति त्रिः वदेत्। तस्मै नाम दद्यात्—“त्वं वेदः” इति; एष तस्य गुह्यं नाम। ततः दधिमधुसर्पिषा सुवर्णगर्भं कृत्वा, तस्मै खादयेत्—“त्वयि पृथिवीं स्थापयामि, त्वयि अन्तरिक्षं स्थापयामि, त्वयि द्यां स्थापयामि, त्वयि सर्वाँल्लोकान् स्थापयामि” इति। पुनः दक्षिणकर्णं शिशोः दक्षिणकर्णे स्थापयित्वा, “वाक् वाक् वाक्” इति त्रिः वदेत्। पुनः दधिमधुसर्पिषा सुवर्णगर्भं कृत्वा, तस्मै खादयेत्—“त्वयि पृथिवीं स्थापयामि, त्वयि अन्तरिक्षं स्थापयामि, त्वयि द्यां स्थापयामि, त्वयि सर्वाँल्लोकान् स्थापयामि” इति। ततः तस्मै नाम दद्यात्—“त्वं वेदः” इति; एष तस्य गुह्यं नाम। तं स्पृशन् वदेत्—“अश्मा भव, परशुः भव, अम्लानं सुवर्णं भव; त्वं एवात्मा, पुत्रनाम्ना युक्तः। शतं शरदः जीव” इति। ततः मातरं सम्बोध्य वदेत्—“मैत्रावरुणि, वीरं वीर्यतः प्रसूतासि। वीरवती भव, यतः वीरं अस्मान् अकृथा” इति। ततः शिशुं मातरं दत्वा, स्तन्यं दद्यात्—“एष ते स्तनः, पयसा पूर्णः, सर्पिषा समृद्धः, बहुलः, हविर्भिः सम्पूजितः, येन त्वं सर्वं संपदः पिपर्षि, हे सरस्वति, अत्र पोषणाय दत्तः”—इति। तम् एवमुक्त्वा वदन्ति—“सः महत्पिता अभवत्, महत्पितामहः अभवत्, सः एवमुत्कृष्टं ऐश्वर्यं, कीर्तिं, ब्रह्मवर्चसं च प्राप्नोति, यत्र एवं पुत्रः ब्राह्मणस्य जायते, यो एवं वेद” इति।