ਅਯਂ ਵੈਲੋਕੋऽਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯ ਪृਥਿਵ੍ਯ੍ ਏਵਸਮਿਦ੍ ਵਾਯੁਰ੍ ? ਧੂਮੋ, ਰਾਤ੍ਰਿਰਰ੍ਚਿਃ ਦਿਸ਼ੋ ਅਙ੍ਗਾਰਾ, ਅਵਨ੍ਤਰਦਿਸ਼ੋ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਵृष੍ਟਿਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਰਨ੍ਨਁ ਸਂਭਵਤਿ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਹਵਾ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਰਾਤ ਲੌ ਹੈ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਅੰਗਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵਰਖਾ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੋ ਵਾਅਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਮੇਵਸਮਿਤ੍ ਪ੍ਰਾਣੋਧੂਮੋ, ਵਾਗਰ੍ਚਿਸ਼੍, ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਙ੍ਗਾਰਾਃ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਅਨ੍ਨਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇ ਰੇਤਃ ਸਂਭਵਤਿ
ਇਨਸਾਨ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਖੁੱਲਾ ਮੂੰਹ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਸਾਹ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਬੋਲ ਲੌ ਹੈ, ਅੱਖ ਅੰਗਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਨ ਚਿੰਗਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅੰਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋषਾ ਵਾਆਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯਾ ਉਪਸ੍ਥ ਏਵਸਮਿਲ੍, ਲੋਮਾਨਿ ਧੂਮੋ, ਯੋਨਿਰਰ੍ਚਿਃ ਯਦਨ੍ਤਃ ਕਰੋਤਿ, ਤੇऽਙ੍ਗਾਰਾ, ਅਭਿਨਨ੍ਦਾ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਰੇਤੋ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਃ ਪੁਰੁषਃ ਸਂਭਵਤਿ॥ ਸਜਾਯਤੇ . ਸਜੀਵਤਿ ਯਾਵਜ੍ ਜੀਵਤਿ ਅਥ ਯਦਾਮ੍ਰਿਯਤੇ,
ਇਸਤਰੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਉਪਸਥ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਵਾਲ ਧੂੰਆ ਹਨ, ਯੋਨੀ ਲੌ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਗਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਬੀਜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਪੁਰਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਅਥੈਨਮਗ੍ਨਯੇ ਹਰਨ੍ਤਿ
ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਅੱਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰੇਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ਭਵਤਿ, ਸਮਿਤ੍ਸਮਿਦ੍ ਧੂਮੋਧੂਮੋ, ਅਰ੍ਚਿਰਰ੍ਚਿਃ ਅਙ੍ਗਾਰਾ ਅਙ੍ਗਾਰਾ, ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਃ ਪੁਰੁषਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਃ ਪੁਰੁषੋ ਭਾਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਃ ਸਂਭਵਤਿ
ਉਸ ਲਈ ਅੱਗ ਹੀ ਅੱਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੱਕੜ ਲੱਕੜ, ਧੂੰਆ ਧੂੰਆ, ਲੌ ਲੌ, ਅੰਗਾਰ ਅੰਗਾਰ, ਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਚਿੰਗਾਰੀ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚ ਵੇਦ, ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ॥ ਪ੍ਰਾਣੋਵੈਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚ॥ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ ਅਪਿ ਚ ਯੇषਾਂ ਬੁਭੂषਤਿ, ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਵਸਿष੍ਠਾਂ ਵੇਦ, ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ॥ ਵਾਗ੍ਵੈਵਸਿष੍ਠਾ॥ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ . ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਵੇਦ, ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਸਮੇ, ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰ੍ਗੇ॥ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵੈਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ; ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਹਿਸਮੇਚ ਦੁਰ੍ਗੇਚ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ॥ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਸਮੇ, ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰ੍ਗੇ, ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਨਿਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਔਖੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਹੀ ਨਿਵਾਂ ਹੈ; ਅੱਖ ਨਾਲ, ਆਦਮੀ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਔਖੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਔਖੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਸਂਪਦਂ ਵੇਦ, ਸਁ ਹਾਸ੍ਮੈ ਪਦ੍ਯਤੇ, ਯਂ ਕਾਮਂ ਕਾਮਯਤੇ॥ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਵੈਸਂਪਚ੍; ਛ੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਹੀਮੇਸਰ੍ਵੇ ਵੇਦਾ ਅਭਿਸਂਪਨ੍ਨਾਃ॥ ਸਁ ਹਾਸ੍ਮੈ ਪਦ੍ਯਤੇ, ਯਂ ਕਾਮਂ ਕਾਮਯਤੇ, ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਨ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ; ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵਾਆਯਤਨਂ ਵੇਦਾਯਤਨਁ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ ਆਯਤਨਂ ਜਨਾਨਾਂ॥ ਮਨੋ ਵਾਆਯਤਨਮ੍॥ ਆਯਤਨਁ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ ਆਯਤਨਂ ਜਨਾਨਾਂ, ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਠਿਕਾਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਹੀ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਪ੍ਰਜਾਤਿਂ ਵੇਦ, ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਹ ਪ੍ਰਜਯਾ ਪਸ਼ੁਭੀ॥ ਰੇਤੋ ਵੈਪ੍ਰਜਾਤਿਃ॥ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ . ਪ੍ਰਜਯਾ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਜਨਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਤ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਹੀ ਜਨਮ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਤ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਹੇਮੇਪ੍ਰਾਣਾ, ਅਹਁਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵਿਵਦਮਾਨਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗ੍ਮੁਃ . \` ਕੋਨੋ ਵਸਿष੍ਠ ਇਤਿ॥ . ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਦਁ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਾਪਿਯੋ ਮਨ੍ਯਤੇ, ਸਵੋ ਵਸਿष੍ਠ ਇਤਿ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। 'ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ?' ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਵਾਗ੍ਘੋਚ੍ਚਕ੍ਰਾਮ॥ ਸਾਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪ੍ਰੋष੍ਯਾਗਤ੍ਯੋਵਾਚਃ ਕਥਮਸ਼ਕਤ ਮਦृਤੇਜੀਵਿਤੁਮਿਤਿ॥ ਤੇਹੋਚੁਃ ਯਥਾ ਕਡਾ ਅਵਦਨ੍ਤੋ ਵਾਚਾ, ਪ੍ਰਾਣਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ, ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ, ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ, ਵਿਦ੍ਵਾਁਸੋ ਮਨਸਾ, ਪ੍ਰਜਾਯਮਾਨਾ ਰੇਤਸੈਵਮਜੀਵਿष੍ਮੇਤਿ॥ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ਵਾਕ੍
ਬੋਲ ਚਲ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਏ?' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਗੂੰਗੇ ਲੋਕ, ਸਾਹ ਨਾਲ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੀਏ।' ਫਿਰ ਬੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਹੋਚ੍ਚਕ੍ਰਾਮ॥ ਤਤ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪ੍ਰੋष੍ਯਾਗਤ੍ਯੋਵਾਚਃ ਕਥਮਸ਼ਕਤ ਮਦृਤੇਜੀਵਿਤੁਮਿਤਿ॥ ਤੇਹੋਚੁਃ ਯਥਾਨ੍ਧਾ, ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ, ਪ੍ਰਾਣਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ, ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਾਚਾ, ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ, ਵਿਦ੍ਵਾਁਸੋ ਮਨਸਾ, ਪ੍ਰਜਾਯਮਾਨਾ ਰੇਤਸੈਵਮਜੀਵਿष੍ਮੇਤਿ॥ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ
ਅੱਖ ਚਲ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਏ?' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਹ ਨਾਲ, ਬੋਲ ਨਾਲ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੀਏ।' ਫਿਰ ਅੱਖ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਁ ਹੋਚ੍ਚਕ੍ਰਾਮ॥ ਤਤ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪ੍ਰੋष੍ਯਾਗਤ੍ਯੋਵਾਚਃ ਕਥਮਸ਼ਕਤ ਮਦृਤੇਜੀਵਿਤੁਮਿਤਿ॥ ਤੇਹੋਚੁਃ ਯਥਾ ਬਧਿਰਾ, ਅਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ, ਪ੍ਰਾਣਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ, ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਾਚਾ, ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ, ਵਿਦ੍ਵਾਁਸੋ ਮਨਸਾ, ਪ੍ਰਜਾਯਮਾਨਾ ਰੇਤਸੈਵਮਜੀਵਿष੍ਮੇਤਿ॥ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮ੍
ਕੰਨ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਏ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਬੋਲੇ ਨਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸੁਣਦੇ, ਪਰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਜੀਦੇ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ, ਅਤੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦੇ—ਅਸੀਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਜੀਏ।" ਫਿਰ ਕੰਨ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ।
ਮਨੋ ਹੋਚ੍ਚਕ੍ਰਾਮ॥ ਤਤ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪ੍ਰੋष੍ਯਾਗਤ੍ਯੋਵਾਚਃ ਕਥਮਸ਼ਕਤ ਮਦृਤੇਜੀਵਿਤੁਮਿਤਿ॥ ਤੇਹੋਚੁਃ ਯਥਾ ਮੁਗ੍ਧਾ, ਅਵਿਦ੍ਵਾਁਸੋ ਮਨਸਾ, ਪ੍ਰਾਣਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ, ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਾਚਾ, ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ, ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ, ਪ੍ਰਜਾਯਮਾਨਾ ਰੇਤਸੈਵਮਜੀਵਿष੍ਮੇਤਿ॥ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ਮਨਃ
ਮਨ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਏ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਲੋਕ, ਮਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸੋਚਦੇ, ਪਰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਜੀਦੇ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਅਤੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦੇ—ਅਸੀਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਜੀਏ।" ਫਿਰ ਮਨ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ।
ਰੇਤੋ ਹੋਚ੍ਚਕ੍ਰਾਮ॥ ਤਤ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪ੍ਰੋष੍ਯਾਗਤ੍ਯੋਵਾਚਃ ਕਥਮਸ਼ਕਤ ਮਦृਤੇਜੀਵਿਤੁਮਿਤਿ॥ ਤੇਹੋਚੁਃ ਯਥਾ ਕ੍ਲੀਬਾ, ਅਪ੍ਰਜਾਯਮਾਨਾ ਰੇਤਾਸਾ, ਪ੍ਰਾਣਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ, ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਾਚਾ, ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ, ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ, ਵਿਦ੍ਵਾਁਸੋ ਮਨਸੈਵਮਜੀਵਿष੍ਮੇਤਿ॥ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ਰੇਤਃ
ਰੇਤ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਏ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਲੋਕ, ਰੇਤ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਨਾ ਵਧਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਜੀਦੇ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ—ਅਸੀਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਜੀਏ।" ਫਿਰ ਰੇਤ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥ ਹ ਪ੍ਰਾਣਉਤ੍ਕ੍ਰਮਿष੍ਯਨ੍ ਯਥਾ ਮਹਾਸੁਹਯਃ ਸੈਨ੍ਧਵਃ ਪਡ੍ਵੀਸ਼ਸ਼ਙ੍ਖੂਨ੍ਤ੍ਸਂਵृਹੇਦ੍ ਏਵਁ ਹੈਵੇਮਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਤ੍ਸਂਵਵਰ੍ਹ॥ ਤੇਹੋਚੁਃ ਮਾ, ਭਗਵ, ਉਤ੍ਕ੍ਰਮੀਃ ਨਵੈਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ ਤ੍ਵਦृਤੇਜੀਵਿਤੁਮਿਤਿ॥ ਤਸ੍ਯੋ ਮੇ ਬਲਿਂ ਕੁਰੁਤੇਤਿ॥ ਤਥੇਤਿ
ਹੁਣ ਸਾਹ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਧ ਦੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਸਾਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਜਾਓ; ਤੁਾਡੇ ਬਿਨਾ ਅਸੀਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਸਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਆਦਰ ਕਰੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।"
ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਁਸਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾ ਅਸ਼ਿष੍ਯਨ੍ਤ ਆਚਾਮਨ੍ਤਿ ਅਸ਼ਿਤ੍ਵਾਚਾਮਨ੍ਤਿ ਏਤਮੇਵਤਦਨ੍ਨਮਨਗ੍ਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ॥ ਤਸ੍ਮਾਦੇਵਂਵਿਦਸ਼ਿष੍ਯਨਾਚਮੇਦ੍ ਅਸ਼ਿਤ੍ਵਾਚਮੇਦ੍॥ ਏਤਮੇਵਤਦਨਮਨਗ੍ਨਂ ਕੁਰੁਤੇ . ॥. 3
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਯਃ ਕਾਮਯਤੇਃ ਮਹਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਮਿਤਿ ਉਦਗਯਨਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪੁਣ੍ਯਾਹੇ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਮੁਪਸਦ੍ਵ੍ਰਤੀਭੂਤ੍ਵੌਦੁਮ੍ਬਰੇ ਕਁਸੇਚਮਸੇਵਾ ਸਰ੍ਵੌषਧਂ ਫਲਾਨੀਤਿ ਸਂਭृਤ੍ਯ, ਪਰਿਸਮੁਹ੍ਯ, ਪਰਿਲਿਪ੍ਯਾਗ੍ਨਿਮੁਪਸਮਾਧਾਯਾਵृਤਾਜ੍ਯਁ , \^. ਸਁਸ੍ਕृਤ੍ਯ, ਪੁਁਸਾਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਥਁ ਸਂਨੀਯ, ਜੁਹੋਤਿਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਕਿ "ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ," ਤਾਂ ਚੰਦ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਉਪਸਦ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਡੁੰਬਰ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਲ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪੁਸ਼ਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰੜਕ ਕੇ, ਹਵਨ ਕਰੇ।
ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਦੇਵਾਸ੍ ਤ੍ਵਯਿ, ਜਾਤਵੇਦਃ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਚੋ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਕਾਮਾਨ੍ ਤੇਭ੍ਯੋऽਹਂ ਭਾਗਧੇਯਂ ਜੁਹੋਮਿ, ਤੇਮਾ ਤृਪ੍ਤਾਃ . ਕਾਮੈਸ੍ ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੁ, ਸ੍ਵਾਹਾ
ਜਿੰਨੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹਨ, ਜਾਤਵੇਦ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ। ਸਵਾਹਾ।
ਯਾਤਿਰਸ਼੍ਚੀ ਨਿਪਦ੍ਯਸੇਃ ਅਹਂ ਵਿਧਰਣੀਇਤਿ, ਤਾਂ ਤ੍ਵਾ ਘृਤਸ੍ਯ ਧਾਰਯਾ ਯਜੇ ਸਁਰਾਧਨੀਮਹਁ॥ ਸ੍ਵਾਹਾ॥ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਨਤ੍ਵਦੇਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਇਤਿ ਤृਤੀਯਂ ਜੁਹੋਤਿ. . \`॥.
ਜਦ ਤੂੰ ਚੌਪਾਇਆ ਬਣ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਹਾਂ; ਘੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੂਜਦਾ ਹਾਂ। ਸਵਾਹਾ। ਵੰਸ਼ ਵਧੇ, ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਜਾਣ। ਉਹ ਤੀਜੀ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਨਮਭਿਮृਸ਼ਤਿਃ ਭ੍ਰਮ੍ ਅਸਿ, ਜ੍ਵਲਦਸਿ, ਪੂਰ੍ਣਮਸਿ, ਪ੍ਰਸ੍ਤਬ੍ਧਮਸਿ ਏਕਸਭਮਸਿ, ਹਿਙ੍ਕृਤਮਸਿ, ਹਿਙ੍ਕ੍ਰਿਯਮਾਨਮਸਿ ਉਦ੍ਗੀਥਮਸਿ ਉਦ੍ਗੀਯਮਾਨਮਸਿ, ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਮਸਿ, ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਾਵਿਤਮਸਿ ਆਰ੍ਦ੍ਰੇ ਸਂਦੀਪ੍ਤਮਸਿ, ਵਿਭੂਰਸਿ, ਪ੍ਰਭੂਰਸਿ, ਜ੍ਯੋਤਿਰਸਿ ਅਨ੍ਨਮਸਿ, , ਨਿਧਨਮਸਿ, ਸਂਵਰ੍ਗੋऽਸੀਤਿ
ਅਥੈਨਮੁਦ੍ਯਚ੍ਛਤਿ ਆਮੋऽਸ੍ਯ੍ . ਆਮਁ ਹਿਤੇ ਮਯਿ ਸਹਿਰਾਜੇਸ਼ਾਨੋऽਧਿਪਤਿਃ, ਸਮਾਁ ਰਾਜੇਸ਼ਨੋऽਧਿਪਤਿਂ ਕਰੋਤ੍ਵਿਤਿ
ਫਿਰ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ: "ਤੂੰ ਕੱਚਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਵੇ।"
ਅਥੈਨਮਾਚਾਮਤਿਃ ਤਤ੍षਵਿਤੁਰ੍ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਮਧੁ ਵਾਤਾ ऋਤਾਯਤੇ ਮਧੁ ਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਤਿ ਸਿਨ੍ਧਵੋ; ਮਾਧ੍ਵੀਰ੍ਨਃ ਸਨ੍ਤ੍ਵੋषਧੀਃ॥ ਭੂਃ ਸ੍ਵਾਹਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਚਾਰਦਾ: "ਉਹ ਸਵਿਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਸੱਚ ਲਈ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ; ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ।" ਭੂਹ, ਸਵਾਹਾ।
ਤੇਯਏਵਮੇਤਦ੍ਵਿਦੁਃ ਯੇਚਾਮੀਅਰਣ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਁ ਸਤ੍ਯਮੁਪਾਸਤੇ, ਤੇऽਰ੍ਚਿਰਭਿਸਂਭਵਨ੍ਤਿ ਅਰ੍ਚਿषੋऽਹਃ ਅਹ੍ਨ ਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਨ੍षਣ੍ਮਾਸਾਨੁਦਙ੍ਙ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਏਤਿ, ਮਾਸੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਲੋਕਂ, ਦੇਵਲੋਕਾਦਾਦਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯੁਤਂ; ਤਾਨ੍ਵੈਦ੍ਯੁਤਾਤ੍ ਪੁਰੁषੋ ਮਾਨਸਏਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਨ੍ਗਮਯਤਿ; ਤੇਤੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇषੁ ਪਰਾਃ ਪਰਾਵਤੋ ਵਸਨ੍ਤਿ॥ ਤੇषਾਂ ਇਹ . ਨਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ .
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸਚ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੌ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਲੌ ਤੋਂ ਦਿਨ, ਦਿਨ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਸੂਰਜ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ। ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ, ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਪੁਰਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਥ ਯੇਯਜ੍ਞੇਨ ਦਾਨੇਨ ਤਪਸਾ ਲੋਕਂ ~ ਜਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਧੂਮਮਭਿਸਂਭਵਨ੍ਤਿ, ਧੂਮਾਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਁ, ਰਾਤ੍ਰੇਰਪਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਪਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਨ੍षਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਿਤ੍ਯਏਤਿ, ਮਾਸੇਭ੍ਯਃ ਪਿਤृਲੋਕਂ, ਪਿਤृਲੋਕਾਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ; ਤੇਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਤਾਁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਯਥਾ ਸੋਮਁ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵ, ਅਪਕ੍ਸ਼ੀਯਸ੍ਵੇਤਿ ਏਵਮੇਨਾਁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ॥ ਤੇषਾਂ ਯਦਾਤਤ੍ਪਰ੍ਯਵੈਤਿ ਅਥੇਮਮੇਵਾਕਾਸ਼ਮਭਿਨਿष੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤ, ਆਕਾਸ਼ਾਦ੍ਵਾਯੁਂ, ਵਾਯੋਰ੍ਵृष੍ਟਿਂ, ਵृष੍ਟੇਃ ਪृਥਿਵੀਂ; ਤੇਪृਥਿਵੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਭਵਨ੍ਤਿ; . , ਤਤੋ ਯੋषਾਗ੍ਨੌ ਜਾਯਨ੍ਤੇ॥ ਤਏਵਮੇਵਾਨੁਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ॥ ਅਥ ਯਏਤੌਪਨ੍ਥਾਨੌ ਨਵਿਦੁਃ ਤੇਕੀਟਾਃ, ਪਤਙ੍ਗਾ, ਯਦਿਦਂ ਦਨ੍ਦਸ਼ੂਕਮ੍॥ 2/
ਪਰ ਜੋ ਯਜਨਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੂੰਆ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਧੂੰਆ ਤੋਂ ਰਾਤ, ਰਾਤ ਤੋਂ ਘਟਦੇ ਪੱਖ, ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਚੰਦ। ਚੰਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਅੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ, 'ਵਧ, ਘਟ', ਉਹ ਉੱਥੇ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਹਵਾ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਵਰਖਾ, ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਧਰਤੀ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਅੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਦੋ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਕੀੜੇ, ਪਤੰਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਹ ਵਾਗੁਵਾਚਃ ਯਦ੍ਵਾਅਹਂ ਵਸਿष੍ਠਾਸ੍ਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ਵਸਿष੍ਠੋऽਸੀਤਿ॥ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਯਦ੍ਵਾਅਹਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸ੍ਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠੋ! ऽਸੀਤਿ॥ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਯਦ੍ਵਾਅਹਁ ਸਂਪਦਸ੍ਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਂਪਦਸੀਤਿ॥ ਮਨੋ ਯਦ੍ਵਾਅਹਮਾਯਤਨਮਸ੍ਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਤਦਾਯਤਨਮਸੀਤਿ॥ ਰੇਤੋ ਯਦ੍ਵਾਅਹਂ ਪ੍ਰਜਾਤਿਰਸ੍ਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਜਾਤਿਰਸੀਤਿ॥ ਤਸ੍ਯੋ ਮੇ ਕਿਮਨ੍ਨਂ, ਕਿਂ ਵਾਸ ਇਤਿ॥ ਯਦਿਦਂ ਕਿਙ੍ਚਾਸ਼੍ਵਭ੍ਯ, ਆਕ੍ਰਿਮਿਭ੍ਯ \^ ਆਕੀਟਪਤਙ੍ਗੇਭ੍ਯਃ ਤਤ੍ਤੇऽਨ੍ਨਮ੍; ਆਪੋ ਵਾਸ ਇਤਿ॥ ਨਹ ਵਾਅਸ੍ਯਾਨਨ੍ਨਂ ਜਗ੍ਧਂ ਭਵਤਿ, ਨਾਨਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹੀਤਂ ਯਏਵਮੇਤਦਨਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਵੇਦ
ਬੋਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈਂ।" ਅੱਖ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਧਾਰ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਧਾਰ ਹੈਂ।" ਕੰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੈਂ।" ਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਠਿਕਾਣਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈਂ।" ਰੇਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੰਸ਼ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਹੈਂ।" ਸਾਹ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਕੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਵਸਤ੍ਰ ਕੀ ਹੈ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਘੋੜਿਆਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਕੀੜਿਆਂ, ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਖਾਣਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਤੇਰਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹੈ।" ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਖਾਧਾ ਪਦਾਰਥ ਅਣ-ਖਾਧਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚੀਜ਼ ਅਣ-ਖਾਧਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਪ੍ਰਾਣਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਵਸਿष੍ਠਾਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਵਾਚੇਸ੍ਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸਂਪਦੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾਯਤਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਮਨਸੇ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਜਾਤ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਰੇਤਸੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ 5 3, ; ਭੂਤਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸਰ੍ਵਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਪृਥਿਵ੍ਯੈਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਦਿਵੇਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ 7 3, ; ਭੂਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ 8 3, ; ਅਗ੍ਨਯੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸੋਮਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਤੇਜਸੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸ਼੍ਰਿਯੈਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੈਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸਵਿਤ੍ਰੇਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਵਿਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ
ਵੱਡੇ ਲਈ ਸਵਾਹਾ, ਵਧੀਆ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ, ਵਧੀਆ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲ ਲਈ ਸਵਾਹਾ, ਆਧਾਰ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਲਈ ਸਵਾਹਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਨ ਲਈ ਸਵਾਹਾ, ਠਿਕਾਣੇ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਲਈ ਸਵਾਹਾ, ਵੰਸ਼ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਤ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੁਵਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਭੁਵਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਿਤਾ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5-8; ਅਗ੍ਨਯੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸੋਮਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭੂਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭੂਤਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਸਰ੍ਵਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ॥ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯੇ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਨ੍ਥੇ ਸਁਸ੍ਰਵਮਵਨਯਤਿ
ਅੱਗ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੁਵਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਭੁਵਹ ਸਵਹ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲਈ ਸਵਾਹਾ—ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰੜਕ ਤੋਂ ਰਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ: "ਤੂੰ ਗਤੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੂਰਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਇਕਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਚਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਨਮੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵੱਧ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈਂ, ਤੂੰ ਚਾਨਣ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਲੀਨਤਾ ਹੈਂ।"