ਸਯਇਮਾਁਸ੍ ਤ੍ਰੀਂਲ੍ ਲੋਕਾਨ੍ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ ਸੋऽਸ੍ਯਾ ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਦਮਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍; ਅਥ ਯਾਵਤੀਯਂ ਤ੍ਰਯੀਵਿਦ੍ਯਾ, ਯਸ੍ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ ਸੋऽਸ੍ਯਾ ਏਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪਦਮਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍; ਅਥ ਯਾਵਦਿਦਂ ਪ੍ਰਾਣਿ, ਯਸ੍ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ ਸੋऽਸ੍ਯਾ ਏਤਤ੍ਤृਤੀਯਂ ਪਦਮਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍; ਅਥਾਸ੍ਯਾ ਏਤਦੇਵਤੁਰੀਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਤਂ ਪਦਂ, ਪਰੋਰਜਾ ਯਏषਤਪਤਿ, ਨੈਵਕੇਨ ਚਨਾਪ੍ਯਮ੍ ਕੁਤ ਉ ਏਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਭਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਜਿੰਨੀ ਤ੍ਰੈਵੀਦਿਆ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਤੀਜਾ ਪੈਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਚੌਥਾ ਪੈਰ, ਜੋ ਸਾਫ-ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ—ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇਹਨਾ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏਤਦ੍ਧ ਵੈਤਜ੍ ਜਨਕੋਵੈਦੇਹੋ ਬੁਢਿਲਮਾਸ਼੍ਵਤਰਾਸ਼੍ਵਿਮੁਵਾਚਃ ਯਨ੍ਨੁਹੋ ਤਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀਵਿਦਬ੍ਰੂਥਾ, ਅਥ ਕਥਁ ਹਸ੍ਤੀਭੂਤੋਵਹਸੀਤਿ॥ ਮੁਖਁ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਃ, ਸਮ੍ਰਾਡ੍, ਨਵਿਦਾਂ ਚਕਰੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜਨਕ, ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਬੁਡੀਲਾ ਅਸ਼ਵਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਯਤਰੀ ਹਾਥੀ ਬਣ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦੀ ਹੈ?' 'ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੀ ਹੈ,' ਉਹ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾ ਆਗ੍ਨਿਰੇਵਮੁਖਂ; ਯਦਿ ਹ ਵਾਅਪਿ ਬਹ੍ਵਿਵਾਗ੍ਨਾਵਭ੍ਯਾਦਧਤਿ, ਸਰ੍ਵਮੇਵਤਤ੍ਸਂਦਹਤਿ॥ ਏਵਁ ਹੈਵੈਵਂਵਿਦ੍ ਯਦ੍ਯਪਿ ਬਹ੍ਵਿਵ ਪਾਪਂ ਕਰੋਤਿ ਸਰ੍ਵਮੇਵਤਤ੍ਸਂਪ੍ਸਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਪੂਤੋऽਜਰੋऽਮृਤਃ ਸਂਭਵਤਿ
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਹੈ; ਜੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭੇਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕਈ ਪਾਪ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਫ, ਬੁਢਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹ੍ਵੇਤਕੇਤੁਰ੍ਹ . . ਵਾਅਰੁਣੇਯਃ ਪਨ੍ਚਾਲਾਨਾਂ ਪਰਿषਦਮਾਜਗਾਮ॥ ਸਆਜਗਾਮ ਜੈਵਲਂ ਪ੍ਰਵਾਹਣਂ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਣਂ॥ ਤਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭ੍ਯੁਵਾਦਃ ਕੁਮਾਰਾ੩ ਇਤਿ॥ ਸਭੋਰ੍੩ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵਾ-॥ -ਨੁਸ਼ਿष੍ਟੋ ਨ੍ਵਸਿ ਪਿਤ੍ਰੇਤਿ॥ ਓਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਵੇਤਕੇਤੁ, ਆਰੁਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਚਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜੈਵਲੀ, ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਕੁਮਾਰ!' ਉਹ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: 'ਹਾਂ, ਜੀ।' 'ਕੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ?' 'ਹਾਂ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਵੇਤ੍ਥ ਯਥੇਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤਾ੩ ਇਤਿ॥ ਨੇਤਿ ਹੋਵਾਚ॥ ਵੇਤ੍ਥ ਯਥੇਮਂ ਲੋਕਂ ਪੁਨਰਾਪਦ੍ਯਨ੍ਤਾ੩ ਇਤਿ॥ ਨੇਤਿ ਹੈਵੋਵਾਚ॥ ਵੇਤ੍ਥ ਯਥਾਸੌਲੋਕਏਵਂ ਬਹੁਭਿਃ ਪੁਨਃ-ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਯਦ੍ਭਿਰ੍ਨਸਂਪੂਰ੍ਯਤਾ੩ ਇਤਿ॥ ਨੇਤਿ ਹੈਵੋਵਾਚ
'ਕੀ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਹ ਜੀਵ ਜਦੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤੇ ਕਿਉਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?' 'ਨਹੀਂ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। 'ਕੀ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ?' 'ਨਹੀਂ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। 'ਕੀ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਇਹ ਲੋਕ ਕਦੇ ਭਰਦਾ ਨਹੀਂ?' 'ਨਹੀਂ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਵੇਤ੍ਥ ਯਤਿਥ੍ਯਾਮਾਹੁਤ੍ਯਾਁ ਹੁਤਾਯਾਮਾਪਃ ਪੁਰੁषਵਾਚੋ ਭੂਤ੍ਵਾਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਵਦਨ੍ਤੀ੩ ਇਤਿ॥ ਨੇਤਿ ਹੈਵੋਵਾਚ॥ ਵੇਤ੍ਥੋ ਦੇਵਯਾਨਸ੍ਯ ਵਾ ਪਥਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦਂ ਪਿਤृਯਾਣਸ੍ਯ ਵਾ, ਯਤ੍ਕृਤ੍ਵਾਦੇਵਯਾਨਂ ਵਾ ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਿਤृਯਾਣਂ ਵਾ ==ਸਂਬਂਧਿਤ ਕੜਿਯਾਁ== #[[ਉਪਨਿषਦ੍]] ##[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 1]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 2]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 3]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 4]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 5]] ==ਬਾਹਰੀ ਕਡਿਯਾਁ== [[ਵਰ੍ਗਃ:]] [[ਵਰ੍ਗਃ:ਅਪਰਿष੍ਕृਤਮ੍]]
'ਕੀ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਠਦੀਆਂ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?' 'ਨਹੀਂ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। 'ਕੀ ਤੂੰ ਦੇਵਯਾਨ ਰਾਹ ਜਾਂ ਪਿਤਰਯਾਨ ਰਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੇ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਯਾਨ ਜਾਂ ਪਿਤਰਯਾਨ ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?'
ਅਪਿ ਹਿਨ ऋषੇਰ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਦ੍ਵੇਸृਤੀਅਸ਼ृਣਵਂ ਪਿਤ੍ਰ਼੍ਣਾਮ੍ ਅਹਂ ਦੇਵਾਨਾਮੁਤਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ; ਤਾਭ੍ਯਾਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮੇਜਤ੍ਸਮੇਤਿ ਯਦਨ੍ਤਰਾਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਚੇਤਿ॥ ਨਾਹਮਤ ਏਕਂ ਚਨਵੇਦੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣੀ, ਪਰ ਪਿਤਾ, ਦੇਵਤੇ, ਮਰਦ ਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਅਥ ਹੈਨਂ . ਵਸਤ੍ਯੋਪਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਂ ਚਕ੍ਰੇ॥ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਵਸਤਿਂ ਕੁਮਾਰਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ॥ ਸਆਜਗਾਮ ਪਿਤਰਂ, ਤਁ ਹੋਵਾਚੇਤਿ ਵਾਵਕਿਲ ਨੋ ਭਵਾਨ੍ਪੁਰਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਾਨਵੋਚ ਇਤਿ॥ ਕਥਁ, ਸੁਮੇਧ ਇਤਿ॥ ਪਙ੍ਚ ਮਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨ੍ਰਾਜਨ੍ਯਬਨ੍ਧੁਰਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ ਤਤੋ ਨੈਕਂ ਚਨਵੇਦੇਤਿ ਹੋਵਾਚ . ਕਤਮੇਤਇਤੀ- -ਮਇਤਿ ਹ ਪ੍ਰਤੀਕਾਨ੍ਯ੍ ਉਦਾਜਹਾਰ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ। ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਕੁਮਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ?' 'ਕਿਵੇਂ, ਸਮੇਧਾ?' 'ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਸਵਾਲ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ।
ਸਹੋਵਾਚਃ ਤਥਾ ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ, ਤਤ, ਜਾਨੀਥਾ ਯਥਾ, ਯਦਹਂ ਕਿਂਚ ਵੇਦ, ਸਰ੍ਵਮਹਂ ਤਤ੍ਤੁਭਮਵੋਚਂ॥ ਪ੍ਰੇਹਿ ਤੁ, ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤੀਤ੍ਯ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਵ ਇਤਿ॥ ਭਵਾਨੇਵਗਚ੍ਛਤ੍ਵਿਤਿ
ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤਾਂ, ਪਿਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਜਾਣੋ; ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ ਜਾਓ, ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਂਗ ਰਹਾਂ।' 'ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਜਾਓ,' ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਸਆਜਗਾਮ ਗੌਤਮੋਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਾਹਣਸ੍ਯ ਜੈਵਲੇਰਾਸ॥ ਤਸ੍ਮਾ ਆਸਨਮਾਹਾਰ੍ਯੋਦਕਂ \^ ਆਹਾਰਯਾਂ ਚਕਾਰਾਥ ਹਾਸ੍ਮਾ ਅਰ੍ਘਂ ਚਕਾਰ
ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਗੌਤਮ, ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ ਆਸਣ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਁ ਹੋਵਾਚਃ ਵਰਂ ਭਵਤੇ ਗੌਤਮਾਯ ਦਦ੍ਮ ਇਤਿ
ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਗੌਤਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਸਹੋਵਾਚਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਤੋ ਮ ਏषਵਰੋ; ਯਾਂ ਤੁਕੁਮਾਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਵਾਚਮਭਾषਥਾਃ ਤਾਂ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ
ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਵਰ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਸਹੋਵਾਚਃ ਦੈਵੇषੁ ਵੈ, ਗੌਤਮ, ਤਦ੍ਵਰੇषੁ, ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ
ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਗੌਤਮ, ਐਸੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰੋ।'
ਸਹੋਵਾਚਃ ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਹਾਸ੍ਤਿ ਹਿਰਣ੍ਯਸ੍ਯਾਪਾਤ੍ਤਂ ਗੋਅਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਦਾਸੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਾਰਾਣਾਂ ਪਰਿਧਾਨਾਨਾਂ, ਮਾਨੋ ਭਵਾਨ੍ਬਹੋਰਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਯਵਦਾਨ੍ਯੋ ਭੂਦਿਤਿ॥ ਸਵੈ, ਗੌਤਮ, ਤੀਰ੍ਥੇਨੇਚ੍ਛਸਾ ਇਤਿ ਉਪੈਮ੍ਯਹਂ ਭਵਨ੍ਤਮਿਤਿ ਵਾਚਾਹ ਸ੍ਮੈਵਪੂਰ੍ਵ ਉਪਯਨ੍ਤਿ
ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ, ਜੀ, ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਗੌਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਠੀਕ ਉਪਹਾਰ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਬਚਨ ਨਾਲ ਆਏ।'
ਸਹੋਪਾਯਨਕੀਰ੍ਤਾਉਵਾਚ
ਉਹ, ਉਪਹਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਕੇ, ਬੋਲਿਆ।
ਤਥਾ ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ, ਗੌਤਮ, ਮਾਪਰਾਧਾਸ੍ ਤਵ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਯਥੇਯਂ ਵਿਦ੍ਯੇਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਕਸ੍ਮਿਁਸ਼੍ਚਨਬ੍ਰਾਹ੍ਮਨਉਵਾਸ; ਤਾਂ ਤ੍ਵਹਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿਃ ਕੋਹਿਤ੍ਵੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਮਰ੍ਹਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਿਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਗੌਤਮ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਬੇ-ਇਤਬਾਰੀ ਨਾ ਕਰੀਏ; ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕੌਣ, ਜੋ ਐਸਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਸੌਵੈਲੋਕੋऽਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਏਵਸਮਿਦ੍ ਰਸ਼੍ਮਯੋ ਧੂਮੋ, ਅਹਰਰ੍ਚਿਸ਼੍, ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਅਙ੍ਗਾਰਾ .\^ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਃ ਸੋਮੋ ਰਾਜਾ ਸਂਭਵਤਿ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਕਿਰਣਾਂ ਧੂੰਆ ਹਨ, ਦਿਨ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਚੰਦਰਾ ਅੰਗਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਤਾਰੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਵਾਅਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਏਵਸਮਿਦ੍ ਅਭ੍ਰਾਣਿ ਧੂਮੋ, ਵਿਦ੍ਯੁਦਰ੍ਚਿਃ ਅਸ਼ਨਿਰਙ੍ਗਾਰਾ, ਹ੍ਰਾਦੁਨਯੋ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਃ ਸੋਮਂ . ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਰ੍ਵृष੍ਟਿਃ ਸਂਭਵਤਿ
ਵਰਖਾ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਧੂੰਆ ਹਨ, ਬਿਜਲੀ ਲੌ ਹੈ, ਗਰਜ ਅੰਗਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਜ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਵਰਖਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਵੈਲੋਕੋऽਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯ ਪृਥਿਵ੍ਯ੍ ਏਵਸਮਿਦ੍ ਵਾਯੁਰ੍ ? ਧੂਮੋ, ਰਾਤ੍ਰਿਰਰ੍ਚਿਃ ਦਿਸ਼ੋ ਅਙ੍ਗਾਰਾ, ਅਵਨ੍ਤਰਦਿਸ਼ੋ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਵृष੍ਟਿਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਰਨ੍ਨਁ ਸਂਭਵਤਿ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਹਵਾ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਰਾਤ ਲੌ ਹੈ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਅੰਗਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵਰਖਾ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੋ ਵਾਅਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਮੇਵਸਮਿਤ੍ ਪ੍ਰਾਣੋਧੂਮੋ, ਵਾਗਰ੍ਚਿਸ਼੍, ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਙ੍ਗਾਰਾਃ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਅਨ੍ਨਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇ ਰੇਤਃ ਸਂਭਵਤਿ
ਇਨਸਾਨ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਖੁੱਲਾ ਮੂੰਹ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਸਾਹ ਧੂੰਆ ਹੈ, ਬੋਲ ਲੌ ਹੈ, ਅੱਖ ਅੰਗਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਨ ਚਿੰਗਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅੰਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋषਾ ਵਾਆਗ੍ਨਿਃ ਗੌਤਮ॥ ਤਸ੍ਯਾ ਉਪਸ੍ਥ ਏਵਸਮਿਲ੍, ਲੋਮਾਨਿ ਧੂਮੋ, ਯੋਨਿਰਰ੍ਚਿਃ ਯਦਨ੍ਤਃ ਕਰੋਤਿ, ਤੇऽਙ੍ਗਾਰਾ, ਅਭਿਨਨ੍ਦਾ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਰੇਤੋ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਃ ਪੁਰੁषਃ ਸਂਭਵਤਿ॥ ਸਜਾਯਤੇ . ਸਜੀਵਤਿ ਯਾਵਜ੍ ਜੀਵਤਿ ਅਥ ਯਦਾਮ੍ਰਿਯਤੇ,
ਇਸਤਰੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਗੌਤਮ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਉਪਸਥ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਵਾਲ ਧੂੰਆ ਹਨ, ਯੋਨੀ ਲੌ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਗਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਬੀਜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਪੁਰਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਅਥੈਨਮਗ੍ਨਯੇ ਹਰਨ੍ਤਿ
ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਅੱਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰੇਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ਭਵਤਿ, ਸਮਿਤ੍ਸਮਿਦ੍ ਧੂਮੋਧੂਮੋ, ਅਰ੍ਚਿਰਰ੍ਚਿਃ ਅਙ੍ਗਾਰਾ ਅਙ੍ਗਾਰਾ, ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾ ਵਿष੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ॥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌਦੇਵਾਃ ਪੁਰੁषਂ ਜੁਹ੍ਵਤਿ; ਤਸ੍ਯਾ ਆਹੁਤੇਃ ਪੁਰੁषੋ ਭਾਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਃ ਸਂਭਵਤਿ
ਉਸ ਲਈ ਅੱਗ ਹੀ ਅੱਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੱਕੜ ਲੱਕੜ, ਧੂੰਆ ਧੂੰਆ, ਲੌ ਲੌ, ਅੰਗਾਰ ਅੰਗਾਰ, ਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਚਿੰਗਾਰੀ। ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚ ਵੇਦ, ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ॥ ਪ੍ਰਾਣੋਵੈਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚ॥ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ ਅਪਿ ਚ ਯੇषਾਂ ਬੁਭੂषਤਿ, ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਵਸਿष੍ਠਾਂ ਵੇਦ, ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ॥ ਵਾਗ੍ਵੈਵਸਿष੍ਠਾ॥ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਨਾਂ ਭਵਤਿ . ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਹ ਵੈਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਵੇਦ, ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਸਮੇ, ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰ੍ਗੇ॥ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵੈਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ; ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਹਿਸਮੇਚ ਦੁਰ੍ਗੇਚ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ॥ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਸਮੇ, ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਰ੍ਗੇ, ਯਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਨਿਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਔਖੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਹੀ ਨਿਵਾਂ ਹੈ; ਅੱਖ ਨਾਲ, ਆਦਮੀ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਔਖੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਔਖੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਉਪਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਗਾਯਤ੍ਰਿ ਅਸ੍ਯ੍ ਏਕਪਦੀ ਦ੍ਵਿਪਦੀ ਤ੍ਰਿਪਦੀ ਚਤੁष੍ਪਦਿ ਅਪਦਸਿ, ਨਹਿਪਦ੍ਯਸੇ॥ ਨਮਸ੍ ਤੇ ਤੁਰੀਯਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਤਾਯ ਪਦਾਯ ਪਰੋਰਜਸੇਃ ਅਸਾਵਦੋਮਾਪ੍ਰਾਪਦਿਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿष੍ਯਾਦ੍; ਅਸਾਵਸ੍ਮੈ ਕਾਮੋ ਮਾਸਮਰ੍ਧੀਤਿ ਵਾ, ਨਹੈਵਾਸ੍ਮੈ ਸਕਾਮਃ ਸਮृਧ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਮੁਪਤਿष੍ਠਤੇ; ਅਹਮਦਃ ਪ੍ਰਾਪਮਿਤਿ ਵਾ
ਉਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ: ਇਹ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪੈਰ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪੈਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਚੌਥੇ, ਸਾਫ-ਸਪਸ਼ਟ ਪੈਰ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੈਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹੋ, 'ਇਹਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ,' ਜਾਂ 'ਇਹਦੀ ਇੱਛਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਅਧੂਰੀ ਰਹੇ।' ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਦੇ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਾਂ, 'ਮੈਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂ,' ਕਹੋ।
. ਹਿਰਣ੍ਮਯੇਨ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯਾਪਿਹਿਤਂ ਮੁਖਂ; ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ, ਪੂषਨ੍ਨ੍ ਅਪਾਵृਣੁ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਾਯ ਦृष੍ਟਯੇ॥ ਪੂषਨ੍ਨ੍ ਏਕਰ੍षੇ, ਯਮ, षੂਰ੍ਯ, ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ, ਵ੍ਯੂਹ ਰਸ਼੍ਮੀਨ੍ ਸਮੂਹ ਤੇਜੋ; ਯਤ੍ਤੇ ਰੂਪਂ ਕਲ੍ਯਾਣਤਮਂ, ਤਤ੍ਤੇ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ॥ ਯੋऽਸਾਵਸੌ ਪੁਰੁषਃ, ਸੋऽਹਮਸ੍ਮਿ॥ ਵਾਯੁਰਨਿਲਮਮृਤਮ੍ ਅਥੇਦਂ ਭਸ੍ਮਾਨ੍ਤਁ ਸ਼ਰੀਰਂ॥ ਕ੍ਰਤੋ, ਸ੍ਮਰ, ਕृਤਁ ਸ੍ਮਰ, ਕ੍ਰਤੋ, ਸ੍ਮਰ, ਕृਤਁ ਸ੍ਮਰਾ-॥ -ਗ੍ਨੇ, ਨਯ ਸੁਪਥਾ ਰਾਯੇऽਸ੍ਮਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ, ਦੇਵ, ਵਯੁਨਾਨਿ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍; ਯੁਯੋਧ੍ਯਸ੍ਮਜ੍ ਜੁਹੁਰਾਣਮੇਨੋ, ਭੂਯਿष੍ਠਾਂ ਤੇ ਨਮਃਉਕ੍ਤਿਂ ਵਿਧੇਮ॥ 6 = 14.9 =
ਸੱਚ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਤਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਪੂਸ਼ਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕਿ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕੇ। ਹੇ ਪੂਸ਼ਨ, ਇਕੱਲਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਯਮ, ਸੂਰਜ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਹਟਾ, ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਸਕਾਂ। ਜੋ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹਵਾ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਮਨ, ਯਾਦ ਕਰ! ਹੇ ਮਨ, ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਯਾਦ ਕਰ! ਹੇ ਅੱਗ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਚਲ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਸਾਡਾ ਪਾਖੰਡ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ।
ਤੇਯਏਵਮੇਤਦ੍ਵਿਦੁਃ ਯੇਚਾਮੀਅਰਣ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਁ ਸਤ੍ਯਮੁਪਾਸਤੇ, ਤੇऽਰ੍ਚਿਰਭਿਸਂਭਵਨ੍ਤਿ ਅਰ੍ਚਿषੋऽਹਃ ਅਹ੍ਨ ਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਨ੍षਣ੍ਮਾਸਾਨੁਦਙ੍ਙ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਏਤਿ, ਮਾਸੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਲੋਕਂ, ਦੇਵਲੋਕਾਦਾਦਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯੁਤਂ; ਤਾਨ੍ਵੈਦ੍ਯੁਤਾਤ੍ ਪੁਰੁषੋ ਮਾਨਸਏਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਨ੍ਗਮਯਤਿ; ਤੇਤੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇषੁ ਪਰਾਃ ਪਰਾਵਤੋ ਵਸਨ੍ਤਿ॥ ਤੇषਾਂ ਇਹ . ਨਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ .
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸਚ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੌ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਲੌ ਤੋਂ ਦਿਨ, ਦਿਨ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਸੂਰਜ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ। ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ, ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਪੁਰਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਥ ਯੇਯਜ੍ਞੇਨ ਦਾਨੇਨ ਤਪਸਾ ਲੋਕਂ ~ ਜਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਧੂਮਮਭਿਸਂਭਵਨ੍ਤਿ, ਧੂਮਾਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਁ, ਰਾਤ੍ਰੇਰਪਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਪਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਪਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਨ੍षਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਿਤ੍ਯਏਤਿ, ਮਾਸੇਭ੍ਯਃ ਪਿਤृਲੋਕਂ, ਪਿਤृਲੋਕਾਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ; ਤੇਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਤਾਁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਯਥਾ ਸੋਮਁ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵ, ਅਪਕ੍ਸ਼ੀਯਸ੍ਵੇਤਿ ਏਵਮੇਨਾਁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ॥ ਤੇषਾਂ ਯਦਾਤਤ੍ਪਰ੍ਯਵੈਤਿ ਅਥੇਮਮੇਵਾਕਾਸ਼ਮਭਿਨਿष੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤ, ਆਕਾਸ਼ਾਦ੍ਵਾਯੁਂ, ਵਾਯੋਰ੍ਵृष੍ਟਿਂ, ਵृष੍ਟੇਃ ਪृਥਿਵੀਂ; ਤੇਪृਥਿਵੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਭਵਨ੍ਤਿ; . , ਤਤੋ ਯੋषਾਗ੍ਨੌ ਜਾਯਨ੍ਤੇ॥ ਤਏਵਮੇਵਾਨੁਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ॥ ਅਥ ਯਏਤੌਪਨ੍ਥਾਨੌ ਨਵਿਦੁਃ ਤੇਕੀਟਾਃ, ਪਤਙ੍ਗਾ, ਯਦਿਦਂ ਦਨ੍ਦਸ਼ੂਕਮ੍॥ 2/
ਪਰ ਜੋ ਯਜਨਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੂੰਆ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਧੂੰਆ ਤੋਂ ਰਾਤ, ਰਾਤ ਤੋਂ ਘਟਦੇ ਪੱਖ, ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਚੰਦ। ਚੰਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਅੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ, 'ਵਧ, ਘਟ', ਉਹ ਉੱਥੇ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਹਵਾ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਵਰਖਾ, ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਧਰਤੀ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਅੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਦੋ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਕੀੜੇ, ਪਤੰਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।