ਤਦੇषਸ਼੍ਲੋਕੋ ਭਵਤਿਃ ਤਦੇਵਸਤ੍ਤਤ੍ ਸਹਕਰ੍ਮਣੈਤਿ ਲਿਙ੍ਗਂ ਮਨੋ ਯਤ੍ਰ ਨਿषਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਕਰ੍ਮਣਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਕਿਙ੍ਚੇਹਕਰੋਤ੍ਯਯਂ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ ਲੋਕਾਤ੍ਪੁਨਰੈਤਿ ਅਸ੍ਮੈਲੋਕਾਯ ਕਰ੍ਮਣ, ਇਤਿ ਨੁਕਾਮਯਮਾਨੋ; ਅਥਾਕਾਮਯਮਾਨੋ ਯੋऽਕਾਮੋਨਿष੍ਕਾਮ ਆਤ੍ਮਕਾਮ ਆਪ੍ਤਕਾਮੋ ਭਵਤਿ ਨਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਉਤ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਰੈਵਸਮਵਨੀਯਨ੍ਤੇ . ॥. ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਸਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪ੍ਯੇਤਿ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: 'ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਮਨ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ, ਆਤਮ-ਇੱਛਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਦੇ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਤਦੇषਸ਼੍ਲੋਕੋ ਭਵਤਿਃ ਯਦਾਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਾਮਾ ਯੇऽਸ੍ਯ ਹृਦਿਸ਼੍ਰਿਤਾ ਅਥ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋऽਮृਤੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤ ਇਤਿ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: 'ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।'
ਤਦ੍ਯਥਾਹਿਨਿਰ੍ਵ੍ਲਯਨੀਵਲ੍ਮੀਕੇ ਮृਤਾਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤਾ ਸ਼ਯੀਤੈਵਮੇਵੇਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼ੇਤੇ॥ ਅਥਾਯਮਨਸ੍ਥਿਕੋऽਸ਼ਰੀਰਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਆਤ੍ਮਾ .\^ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਲੋਕ ਏਵ, ਸਮ੍ਰਾਡ੍, ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਃ . ॥. ਸੋऽਹਂ ਭਗਵਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਨਿ ਦਦਾਮੀਤਿ ਹੋਵਾਚ ਜਨਕੋਵੈਦੇਹਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਚੀਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਆਤਮਾ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਕੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ।' ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਜੀ,' ਜਨਕ ਵਿਦੇਹ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਤਦਪ੍ਯ੍ ਏਤੇਸ਼੍ਲੋਕਾ ਅਣੁਃ ਪਨ੍ਥਾ ਵਿਤਰਃ ਪੁਰਾਣੋ; ਮਾਁ ਸ੍ਪृष੍ਟੋऽਨੁਵਿਤ੍ਤੋ ਮਯੈਵ ਤੇਨ ਧੀਰਾ ਅਪਿਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ ਉਤ੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਲੋਕਮਿਤੋਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ: 'ਰਾਹ ਸੂਕਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂ ਤਿਆ ਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਹੋਸ਼ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।'
ਤਸ੍ਮਿਙ੍ਛੁਕ੍ਲਮੁਤਨੀਲਮਾਹੁਃ ਪਿਙ੍ਗਲਁ ਹਰਿਤਂ ਲੋਹਿਤਂ ਚੈ- -षਪਨ੍ਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਹਾਨੁਵਿਤ੍ਤਸ੍ ਤੇਨੈਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤੈਜਸਃ ਪੁਣ੍ਯਕृਚ੍ਚ \^
ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਟਾ, ਨੀਲਾ, ਪੀਲਾ, ਹਰਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਧਂ ਤਮਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯੇऽਸਮ੍ਭੂਤਿਮ੍ . ਉਪਾਸਤੇ; ਤਤੋ ਭੂਯ ਇਵ ਤੇਤਮੋ ਯਉ ਸਮ੍ਭੂਤ੍ਯਾਁ . ਰਤਾਃ
ਜੋ ਅਪਰਗਟ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਧੇਰੇ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਪਰਗਟ ਵਿਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੱਧ ਅੰਧੇਰੇ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸੁਰ੍ਯਾ ਨਾਮ ਤੇਲੋਕਾ ਅਨ੍ਧੇਨ ਤਮਸਾਵृਤਾਸ੍ ਤਾਁਸ੍ ਤੇਪ੍ਰੇਤ੍ਯਾਪਿਗਚ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਵਾਁਸੋऽਬੁਧਾਜਨਾਃ
ਅਸੁਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਜੋ ਅੰਧੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਬੇਸਮਝ ਲੋਕ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦੇਵਸਨ੍ਤਸ੍ ਤਦੁ ਭਵਾਮੋ . ਨਚੇਦਵੇਦੀ ਮਹਤੀ ਵਿਨष੍ਟਿਰ੍ ਯੇਤਦ੍ਵਿਦੁਰਮृਤਾਸ੍ ਤੇਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਥੇਤਰੇ ਦੁਃਖਮੇਵੋਪਯਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਉਹ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚੇਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਦ੍ ਅਯਮਸ੍ਮੀਤਿ ਪੁਰੁषਃ ਕਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਕਸ੍ਯ ਕਾਮਾਯ ਸ਼ਰੀਰਮਨੁ ਸਂਚਰੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਜਾਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇਗਾ?
ਯਸ੍ਯਾਨੁਵਿਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧ ਆਤ੍ਮਾ- -ਸ੍ਮਿਨ੍ਤ੍ਸਂਦੇਹ੍ਯੇਗਹਨੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸਵਿਸ਼੍ਵਕृਤ੍ ਸਹਿਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਃ, ਸਉ ਲੋਕਏਵ
ਜਿਸ ਦਾ ਜਾਗਦਾ ਆਤਮਾ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਲੋਕ ਉਹੀ ਲੋਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਕ ਲੋਕ ਹੈ।
ਯਦੈਤਮਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ ਅਤ੍ਮਾਨਂ ਦੇਵਮਙ੍ਜਸੇ- -ਸ਼ਾਨਂ ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨਤਦਾ ਵਿਚਿਕਿਤ੍ਸਤਿ \`
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ, ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਙ੍ਚ ਪਙ੍ਚਜਨਾ ਆਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਸ੍ ਤਮੇਵਮਨ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਮृਤੋऽਮृਤਂ
ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜ ਪੰਜ ਜਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਮਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਰ੍ਵਾਕ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਅਹੋਭਿਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ਤਦ੍ਦੇਵਾਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਆਯੁਰ੍ਹ੍ਯ੍ ਉਪਾਸਤੇ ਅਮृਤਂ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਚਾਨਣਾਂ ਦੇ ਚਾਨਣ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਮੁਤਚਕ੍ਸ਼ੁषਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਉਤਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਨ੍ਨਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਮਨਸੋ ਯੇਮਨੋ ਵਿਦੁਃ ਤੇਨਿਚਿਕ੍ਯੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪੁਰਾਣਮਗ੍ਰ੍ਯਂ 19 ਮਨਸੈਵਾਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੇਹਨਾਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਂ ਚਨ
ਸਾਸ ਦੀ ਸਾਸ, ਅੱਖ ਦੀ ਅੱਖ, ਕੰਨ ਦੀ ਕੰਨ, ਅਨ ਦੀ ਅਨ, ਮਨ ਦੀ ਮਨ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਮੂਲ ਬ੍ਰਹਮ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਮृਤ੍ਯੋਃ ਸਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਇਹਨਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ 20 ਮਨਸੈਵਾਨੁਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਏਤਦਪ੍ਰਮਯਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵੱਖਰੀਤਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੌਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਣਮਾਪਣ, ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਵਿਰਜਃ ਪਰ ਆਕਾਸ਼ਾਦ੍ ਅਜਆਤ੍ਮਾਮਹਾਨ੍ਧ੍ਰੁਵਸ੍ 21 ਤਮੇਵਧੀਰੋ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਨੁਧ੍ਯਾਯਾਦ੍ਬਹੂਙ੍ਛਬ੍ਦਾਨ੍ ਵਾਚੋਵਿਗ੍ਲਾਪਨਁ ਹਿਤਦ੍ ਇਤਿ
ਪਵਿੱਤਰ, ਉੱਚਾ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅਜਨਮਾ, ਮਹਾਨ, ਅਟੱਲ—ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਫਸੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਨ ਨੂੰ ਥਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਵਾਅਯਮਾਤ੍ਮਾ . ; ਯ ਏषੋऽਨ੍ਤਰ੍ਹृਦਯ ਆਕਾਸ਼ਃ ~ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੇਸ਼ਾਨਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਧਿਪਤਿਃ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਯਦਿਦਂ ਕਿਙ੍ਚ . ॥. ਸਨਸਾਧੁਨਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਭੂਯਾਨ੍ਨੋਏਵਾਸਾਧੁਨਾ ਕਨੀਯਾਨ੍ . ਏषਭੂਤਾਧਿਪਤਿਰ੍ . ਏषਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰਏਸ਼ਲੋਕਪਾਲ . ਸਸੇਤੁਰ੍ਵਿਧਰਣ ਏषਾਂ ਲੋਕਾਨਾਮਸਂਭੇਦਾਯ
ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਇਹੀ ਉਹ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਤਮੇਤਂ ਵੇਦਾਨੁਵਚਨੇਨ . ਵਿਵਿਦਿषਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਨ ਤਪਸਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਜ੍ਞੇਨਾਨਾਸ਼ਕੇਨ ਚੈਤਮ੍ ਏਵਵਿਦਿਤ੍ਵਾਮੁਨਿਰ੍ਭਵਤਿ ਏਤਮੇਵਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਨੋ ਲੋਕਮੀਪ੍ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ
ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਲੋਕ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਤਪ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਅਟੱਲ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹੀ ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਤਦ੍ਧ ਸ੍ਮ ਵੈਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਅਨੁਚਾਨਾ . ਵਿਦ੍ਵਾਁਸਃ ਪ੍ਰਜਾਂ ਨਕਾਮਯਨ੍ਤੇਃ ਕਿਂ ਪ੍ਰਜਯਾ ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਯੇषਾਂ ਨੋऽਯਮਾਤ੍ਮਾਯਮ੍ਲੋਕਇਤਿ॥ ਤੇਹ ਸ੍ਮ ਪੁਤ੍ਰੈषਣਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਤ੍ਤੈषਣਾਯਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕੈषਣਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯੁਤ੍ਥਾਯਾਥ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਚਰ੍ਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ; ਯਾਹ੍ਯ੍ ਏਵਪੁਤ੍ਰੈषਣਾਸਾਵਿਤ੍ਤੈषਣਾ, ਯਾਵਿਤ੍ਤੈषਣਾਸਾਲੋਕੈषਣੋਭੇਹ੍ਯ੍ ਏਤੇਏषਣੇ ਏਵਭਵਤਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ: 'ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਦ ਸਾਡਾ ਆਤਮਾ ਹੀ ਇਹ ਲੋਕ ਬਣ ਗਿਆ?' ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਤੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ—all ਇਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹੀ ਹਨ।
ਸਏषਨੇਤਿ ਨੇਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਗृਹ੍ਯੋ ਨਹਿਗृਹ੍ਯਤੇ, ਅਸ਼ੀਰ੍ਯੋ ਨਹਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ, ਅਸਙ੍ਗੋऽਸਿਤੋ ਨਸਜ੍ਯਤੇ ਨਵ੍ਯਥਤੇ .\^ , . ਯ੍ ਅਤਃ [+]+[/+]ਪਾਪਮਕਰਵਮਿਤ੍ਯਤਃ ਕਲ੍ਯਾਣਮਕਰਵਮਿਤ੍ਯ੍ ਉਭੇ-ਉਭੇ ਹ੍ਯ੍ ਏष ਏਤੇਤਰਤਿ ਅਮृਤਃ ਸਾਧ੍ਵਸਾਧੁਨੀ . \^॥. ਨੈਨਂ ਕृਤਾਕृਤੇ ਤਪਤਃ
ਇਹ ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੈ—'ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ'—ਜੋ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਨਾ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਸੋਚੇ 'ਮੈਂ ਮੰਦਾ ਕੀਤਾ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ', ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਮਰ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਤੋਂ ਪਾਰ। ਕੋਈ ਕਰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸਵਾਏषਮਹਾਨਜਆਤ੍ਮਾਨ੍ਨਾਦੋਵਸੁਦਾਨਃ॥ ਸਯੋਹੈਵਮੇਤਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮਜਮਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਨਾਦਂ ਵਸੁਦਾਨਂ ਵੇਦ, ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਵਸੁ . ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਵਸੁ,
ਇਹੀ ਮਹਾਨ, ਅਜਨਮਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਨ, ਅਜਨਮਾ ਆਤਮਾ, ਅਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਏषਮਹਾਨਜਆਤ੍ਮਾਜਰੋऽਮਰੋऽਭਯੋऽਮृਤੋ .\^. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭਯਂ ਵੈ, ਜਨਕ, ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸੀਤਿ ਹੋਵਾਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਃ .: ਸੋऽਹਂ ਭਗਵਤੇ ਵਿਦੇਹਾਨ੍ਦਦਾਮਿ ਮਾਮ੍ਚਾਪਿ ਸਹਦਾਸ੍ਯਾਯੇਤਿ . ॥. 5 = 14.7.3 =
ਇਹੀ ਮਹਾਨ, ਅਜਨਮਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਸ ਰਹਿਤ, ਅਮਰ, ਨਿਰਭੈ, ਅਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। 'ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਭੈ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਨਕਾ,' ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਵਿਦੇਹ ਦਾ ਰਾਜ ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ।'
ਅਥ ਹ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵੇਭਾਰ੍ਯੇਬਭੂਵਤੁਰ੍ਮੈਤ੍ਰੇਯੀ ਚ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀਚ; ਤਯੋਰ੍ਹ ਮੈਤ੍ਰੇਯੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੀ ਬਭੂਵ, ਸ੍ਤ੍ਰੀਪ੍ਰਜ੍ਞੈਵਤਰ੍ਹਿ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ॥ ਸੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਮੁਪਾਕਰਿष੍ਯਮਾਣ .\^
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ—ਮੈਤਰੇਈ ਤੇ ਕਾਟਿਆਯਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਤਰੇਈ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਖੋਜੀ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕਾਟਿਆਯਨੀ ਆਮ ਸਮਝ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਰ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋਃ ਮੈਤ੍ਰੇਯੀਤਿ ਹੋਵਾਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿष੍ਯਨ੍ਵਾਅਰੇऽਹਮਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਦਸ੍ਮਿ॥ ਹਨ੍ਤ ਤੇऽਨਯਾ ਕਤ੍ਯਾਯਨ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਕਰਵਾਣੀਤਿ
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਤਰੇਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਿਆਗ ਲੈਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਆਓ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਕਾਟਿਆਯਨੀ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਵੰਡ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਸਾਹੋਵਾਚ ਮੈਤ੍ਰੇਯੀਃ ਯਨ੍ਨੁਮ ਇਯਂ, ਭਗੋਃ, ਸਰ੍ਵਾ ਪृਥਿਵੀਵਿਤ੍ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਂ ਨ੍ਵਹਂ ਤੇਨਾਮृਤਾਹੋ੩ ਨੇਤਿ॥ ਨੇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋ, ਯਥੈਵੋਪਕਰਣਵਤਾਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਤਥੈਵਤੇ ਜੀਵਿਤਁ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਮृਤਤ੍ਵਸ੍ਯ ਤੁਨਾਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਤੇਨੇਤਿ
ਮੈਤਰੇਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਭਗਵਨ, ਜੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮੇਰੀ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ?' ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਉਹਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ, ਪਰ ਧਨ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ।'
ਸਾਹੋਵਾਚ ਮੈਤ੍ਰੇਯੀਃ ਯੇਨਾਹਂ ਨਾਮृਤਾ ਸ੍ਯਾਂ, ਕਿਮਹਂ ਤੇਨ ਕੁਰ੍ਯਾਂ॥ ਯਦੇਵਭਗਵਾਨ੍ਵੇਦ, ਤਦੇਵਮੇ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ
ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸਹੋਵਾਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾ . ਖਲੁ ਨੋ ਭਵਤੀ ਸਤੀ, ਪ੍ਰਿਯਮਵृਤਦ੍ \^ ਧਨ੍ਤ ਖਲੁ ਭਵਤਿ, ਤੇऽਹਂ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ, ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮਿ ਤੇ; ਵਾਚਂ ਤੁਮੇ ਨਿਦਿਧ੍ਯਾਸਸ੍ਵੇਤਿ .: ਏਤਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ; \` ਬ੍ਰਵਿਤੁ ਭਗਵਾਨਿਤਿ .
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਬੋਲੋ, ਮੈਤ੍ਰੇਈ।
ਤਦੇਤਦृਚਾਭ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਏषਨਿਤ੍ਯੋ ਮਹਿਮਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਨਕਰ੍ਮਣਾ ਵਰ੍ਧਤੇ ਨੋਕਨੀਯਾਨ੍॥ ਤਸ੍ਯੈਵਸ੍ਯਾਤ੍ਪਦਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਕਰ੍ਮਣਾ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਪਾਪਕੇਨੇਤਿ॥ ਤਸ੍ਮਾਦੇਵਂਵਿਚ੍ਛਾਨ੍ਤੋਦਾਨ੍ਤਉਪਰਤਸ੍ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਿਤ੍ਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍! ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ, ਸਰ੍ਵੋऽਅਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾਭਵਤਿ . ॥., . ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਤਰਤਿ, ਨੈਨਂ ਪਾਪ੍ਮਾਤਪਤਿ, ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਤਪਤਿ, ਵਿਪਾਪੋਵਿਰਜੋਵਿਜਿਘਤ੍ਸੋऽਪਿਪਸੋ . , ॥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਭਵਤਿ, ਯਏਵਂ ਵੇਦ . ॥., . , ਸਮ੍ਰਾਡ੍, ਏਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸੀਤਿ ਹੋਵਾਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਃ॥ .
ਇਹ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: 'ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਨਹੀਂ, ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ।' ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਯੰਮੀ, ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਉਸ ਦਾ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਮੰਦੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। 'ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ,' ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਸਹੋਵਾਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋ . ਨਵਾਅਰੇ ਪਤ੍ਯੁਃ ਕਾਮਾਯ ਪਤਿਃ ਪ੍ਰਿਯੋਭਵਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਪਤਿਃ ਪ੍ਰਿਯੋਭਵਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਜਾਯਾਯੈ ਕਾਮਾਯ ਜਾਯਾਪ੍ਰਿਯਾਭਵਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਜਾਯਾਪ੍ਰਿਯਾਭਵਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕਾਮਾਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਵਨ੍ਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਵਨ੍ਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਾਯ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕਾਮਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਾਮਾਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਾਮਾਯ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਵਨ੍ਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਵਨ੍ਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਮਾਯ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਵਨ੍ਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਭਵਨ੍ਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਮਾਯ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਨਵਾਅਰੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਕਾਮਾਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੁਕਾਮਾਯ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵਤਿ ਆਤ੍ਮਾਵਾਅਰੇ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯੋ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨਿਦਿਧ੍ਯਾਸਿਤਵ੍ਯੋ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਿ ਆਤ੍ਮਨੋ ਵਾਅਰੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਮਤ੍ਯਾਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨੇਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਦਿਤਮ੍
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਤੀ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਤਨੀ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਧਨ ਆਪਣੇ ਧਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਧਨ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਲੋਕ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਜੀਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜੀਵ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਤ੍ਰੇਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ, ਸੁਣਨਾ, ਸੋਚਣਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਂ ਪਰਾਦਾਦ੍ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੋ ਵੇਦਾਨ੍ਵੇਦ; ਵੇਦਾਸ੍ ਤਂ ਪਰਾਦੁਃ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੋ ਵੇਦਾਨ੍ਵੇਦ; ਯਜ੍ਞਾਸ੍ ਤਂ ਪਰਾਦੁਃ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੋ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਵੇਦ .: ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦ; ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਤਂ ਪਰਾਦਾਦ੍ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਵੇਦ; ਲੋਕਾਸ੍ ਤਂ ਪਰਾਦੁਃ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੋ ਲੋਕਾਨ੍ਵੇਦ; ਦੇਵਾਸ੍ ਤਂ ਪਰਾਦੁਃ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਵਾਨ੍ਵੇਦ; ਵੇਦਾਸ੍ ਤਂ ਪਰਾਦੁਃ . ਭੂਤਾਨਿ ਤਂ ਪਰਾਦੁਃ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨੋ ਭੂਤਾਨਿ ਵੇਦ; ਸਰ੍ਵਂ ਤਂ ਪਰਾਦਾਦ੍ ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਦ; ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਦਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਿਮੇਲੋਕਾਇਮੇਦੇਵਾਇਮੇਵੇਦਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨੀਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦਯਮਾਤ੍ਮਾ
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਜਨ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਇਹੀ ਵੇਦ ਹਨ, ਇਹੀ ਜੀਵ ਹਨ, ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਆਪ ਹੈ।