ਤਦ੍ਯਥਾ ਮਹਾਮਤ੍ਸ੍ਯਉਭੇਕੂਲੇ ਅਨੁਸਂਚਰਤਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਾਪਰਂ ਚੈਵਮੇਵਾਯਂ ਪੁਰੁष ਏਤਾਉਭਾਵਨ੍ਤਾਵਨੁਸਂਚਰਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤਂ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ—ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ—ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੋ ਹੱਦਾਂ—ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਜਾਗਣ—ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਯਥਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਕਾਸ਼ੇਸ਼੍ਯੇਨੋਵਾ ਸੁਪਰ੍ਣੋਵਾ ਵਿਪਰਿਪਤ੍ਯ ਰਾਨ੍ਤਃ ਸਁਹਤ੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ੌਸਂਲਯਾਯੈਵਧ੍ਰਿਯਤ, ਏਵਮੇਵਾਯਂ ਪੁਰੁष ਏਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਾਯ ਧਵਤਿ ਯਤ੍ਰ ਸੁਪ੍ਤੋਨਕਂ ਚਨਕਾਮਂ ਕਾਮਯਤੇ ਨਕਂ ਚਨਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਹੰਸ ਉੱਡ ਕੇ, ਥੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਹੱਦ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੁੱਤ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤੇ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਤਦ੍ਵਾਅਸ੍ਯੈਤਦਾਤ੍ਮਕਾਮਮਾਪ੍ਤਕਾਮਮਕਾਮਂ .. ਰੂਪਂ॥ ਤਦ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸਂਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤੋ ਨਬਾਹ੍ਯਂ ਕਿਂ ਚਨਵੇਦ ਨਾਨ੍ਤਰਮੇਵਮੇਵਾਯਂ ਪੁਰੁषਃ ਸ਼ਾਰਿਰਆਤ੍ਮਾ . ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਨਾਤ੍ਮਨਾ ਸਂਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤੋ ਨਬਾਹ੍ਯਂ ਕਿਂ ਚਨਵੇਦ ਨਾਨ੍ਤਰਂ
ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ—ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਇੰਝ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖ ਨਾਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ, ਨਾਂ ਅੰਦਰ; ਇੰਝ ਹੀ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿਚ, ਨਾਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ, ਨਾਂ ਅੰਦਰ।
ਤਦ੍ਵਾਅਸ੍ਯੈਤਦਤਿਚ੍ਛਨ੍ਦੋऽਪਹਤਪਾਪ੍ਮਾਭਯਁ ਰੂਪਮਸ਼ੋਕਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਹ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬੇਹੱਦ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ।
ਅਤ੍ਰ ਪਿਤਾਪਿਤਾ ਭਵਤਿ ਮਾਤਾਮਾਤਾ ਲੋਕਾਅਲੋਕਾ ਦੇਵਾਅਦੇਵਾ ਵੇਦਾ ਅਵੇਦਾ ਯਜ੍ਞੋऽਯਜ੍ਞੋ . ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਤੇਨੋऽਸ੍ਤੇਨੋ ਭਵਤਿ ਭ੍ਰੂਣਹਾਭ੍ਰੂਣਹਾ ਪੌਲ੍ਕਸੋऽਪੌਲ੍ਕਸਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲੋऽਚਣ੍ਡਾਲਃ . . ਸ਼੍ਰਮਣੋऽਸ਼੍ਰਮਣਸ੍ ਤਾਪਸੋऽਤਾਪਸੋऽਨਨ੍ਵਾਗਤਃ ਪੁਣ੍ਯੇਨਾਨਨ੍ਵਾਗਤਃ ਪਾਪੇਨ; ਤੀਰ੍ਣੋਹਿਤਦਾਸਰ੍ਵਾਙ੍ਸ਼ੋਕਾਨ੍ਹृਦਯਸ੍ਯ ਭਵਤਿ
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਪਿਤਾ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਮਾਂ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਲੋਕ ਲੋਕ ਨਹੀਂ, ਦਿਵਤੇ ਦਿਵਤੇ ਨਹੀਂ, ਵੇਦ ਵੇਦ ਨਹੀਂ, ਯਜਨ ਯਜਨ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਚੋਰ ਚੋਰ ਨਹੀਂ, ਭ੍ਰੂਣ-ਹੱਤਾ ਭ੍ਰੂਣ-ਹੱਤਾ ਨਹੀਂ, ਅਛੂਤ ਅਛੂਤ ਨਹੀਂ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨਹੀਂ, ਤਪਸਵੀ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਨਾਂ ਚੰਗੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ, ਨਾਂ ਮੰਦੇ ਨਾਲ; ਉਹ ਦਿਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਪਸ਼੍ਯਤਿ, ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਵੈਤਦ੍ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ . ਨਪਸ਼੍ਯਤਿਃ ਨਹਿਦ੍ਰष੍ਟੁਰ੍ਦृष੍ਟੇਰ੍ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍; ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵੇਖ ਸਕੇ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਜਿਘ੍ਰਤਿ, ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਵੈਤਦ੍ਘ੍ਰਾਤਵ੍ਯਂ . ਨਜਿਘ੍ਰਤਿ; ਨਹਿਘ੍ਰਾਤੁਰ੍ਘ੍ਰਾਤੇਰ੍ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਜ੍ ਜਿਘ੍ਰੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੁੰਘਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੁੰਘਣ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁੰਘ ਸਕੇ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਰਸਯਤਿ, ਵਿਜਾਨਨ੍ਵੈਤਦ੍ਰਸਂ ਨਰਸਯਤਿ; ਨਹਿਰਸਯਿਤੂਰਸਾਦ੍ ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ਰਸਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਚੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚੱਖਣ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਚੱਖ ਸਕੇ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਵਦਤਿ, ਵਦਨ੍ਵੈਤਦ੍ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ . ਨਵਦਤਿ; ਨਹਿਵਕ੍ਤੁਰ੍ਵਚੋ ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ਵਦੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬੋਲਣ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕੇ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਸ਼ृਣੋਤਿ, ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵੈਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ . ਨਸ਼ृਣੋਤਿ; ਨਹਿਸ਼੍ਰੋਤੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਛृਣੁਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੁਣਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਣਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਣ ਸਕੇ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਮਨੁਤੇ, ਮਨ੍ਵਾਨੋਵੈਤਨ੍ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ . ਨਮਨੁਤੇ; ਨਹਿਮਨ੍ਤੁਰ੍ਮਤੇਰ੍ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਨ੍ਮਨ੍ਵੀਤ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਸੋਚ ਸਕੇ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ, ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਵੈਤਤ੍ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ . ਨਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ; ਨਹਿਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਃ ਸ੍ਪृष੍ਟੇਰ੍ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਛੂਹਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਛੂਹਣ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਛੂਹ ਸਕੇ।
ਯਦ੍ਵੈਤਨ੍ਨਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਜਾਨਨ੍ਵੈਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ . ਨਵਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਹਿਵਿਜ੍ਞਾਤੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਵਿਪਰਿਲੋਪੋਵਿਦ੍ਯਤੇऽਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਤੁਤਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ੍ਤਿ, ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਜਾਣਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜਾਣਣ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣ ਸਕੇ।
. ਯਤ੍ਰ ਵਾ ਅਨ੍ਯਦਿਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਜ੍ ਜਿਘ੍ਰੇਦ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਦ੍ਰਸਯੇਦ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਦੇਦ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਨ੍ਮਨ੍ਵੀਤਾ -ਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਤ੍ਸ੍ਪृਸ਼ੇਦ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍
ਪਰ ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁੰਘੇਗਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੱਖੇਗਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇਗਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣੇਗਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚੇਗਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੂਹੇਗਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣੇਗਾ।
33-36 32-42; ਸ ਵਾ ਏष ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤੇ ਰਤ੍ਵਾ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਪਾਪਂ ਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿਨ੍ਯਾਯਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਨ੍ਯ੍ ਆਦ੍ਰਵਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤਾਯੈਵ
ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਭੋਗ ਕਰ ਕੇ, ਚਲ ਫਿਰ ਕੇ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਮੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਹਰ ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ।
33-36 32-42; ਤਦ੍ਯਥਾਨਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤਮੁਤ੍ਸਰ੍ਜਂ ਯਾਯਾਦੇਵਮੇਵਾਯਂ ਸ਼ਾਰੀਰ ਆਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇਨਾਤ੍ਮਨਾਨ੍ਵਾਰੂਢ ਉਤ੍ਸਰ੍ਜਂ ਯਾਤਿ ਯਤ੍ਰੈਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸੀ ਭਵਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਰੱਥ ਚਲਦਾ, ਇੰਝ ਹੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਪਰਲੀ ਸਾਹ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦਾ।
33-36 32-42; ਸ ਯਤ੍ਰਾਯਮਣਿਮਾਨਂ ਨ੍ਯੇਤਿ ਜਰਯਾ ਵੋਪਤਪਤਾ ਵਾਣਿਮਾਨਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਦ੍ਯਥਾਮ੍ਰਂ ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਵਾ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤ, ਏਵਮੇਵਾਯਂ ਪੁਰੁष ਏਭ੍ਯੋऽਙ੍ਗੇਭ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿਨ੍ਯਾਯਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਨ੍ਯ੍ ਆਦ੍ਰਵਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਯੈਵ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਸੁਖਮ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਚਾਹੇ ਬੁੜਾਪੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਆਮ, ਉਡੁੰਬਰਾ ਜਾਂ ਪਿੱਪਲ ਫਲ ਡੰਡੇ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਝ ਹੀ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਹਰ ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਹੀ।
ਤਦ੍ਯਥਾ ਰਾਜਾਨਮਾਯਨ੍ਤਮੁਗ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਨਸਃ ਸੂਤਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯੋऽਨ੍ਨੈਃ ਪਾਨੈਰਵਸਥੈਃ ਪ੍ਰਤਿਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇਃ ਅਯਮਾਯਾਤ੍ਯਯਮਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਏਵਁ ਹੈਵਂਵਿਦਁ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਤਿਕਲ੍ਪਨ੍ਤਃ ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯਾਤੀਦਮਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਫਸਰ, ਰਥਵਾਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ', ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।'
ਤਦ੍ਯਥਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪ੍ਰਯਿਯਾਸਨ੍ਤਮੁਗ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਨਸਃ ਸੂਤਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯਉਪਸਮਾਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ . ਏਵਮ੍ਹੈਵਂਵਿਦਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਣਾਉਪਸਮਾਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰੈਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸੀਭਵਤਿ॥ 4 = 14.7.2 =
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਫਸਰ, ਰਥਵਾਨ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਯਤ੍ਰਾਯਮ੍ਸ਼ਾਰਿਰਂ . ਆਤ੍ਮਾਬਲ੍ਯਂ ਨੀਤ੍ਯ ਸਂਮੋਹਮਿਵ ਨ੍ਯੇਤਿ ਅਥੈਨਮੇਤੇਪ੍ਰਾਣਾਅਭਿਸਮਾਯਨ੍ਤਿ; ਸਏਤਾਸ੍ ਤੇਜੋਮਾਤ੍ਰਾਃ ਸਮਭ੍ਯਾਦਦਾਨੋ ਹृਦਯਮੇਵਾਨ੍ਵਵਕ੍ਰਾਮਤਿ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰਫ ਦਿਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਯਤ੍ਰੈषਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਃ ਪੁਰੁषਃ ਪਰਾਙ੍ ਪਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਤੇ, ਅਥਾਰੂਪਜ੍ਞੋ ਭਵਤਿ
ਜਦੋਂ ਅੱਖ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਪਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਜਿਘ੍ਰਤੀਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਰਸਯਤੀਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਵਦਤੀਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਸ਼ृਣੋਤੀਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਮਨੁਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਸ੍ਪृਸ਼ਤੀਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਏਕੀਭਵਤਿ ਨਵਿਜਾਨਾਤੀਤ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।' 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ।' 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ।' 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।' 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।' 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ।' 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ।' 'ਇਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।'
ਤਸ੍ਯ ਹੈਤਸ੍ਯ ਹृਦਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦ੍ਯੋਤਤੇ; ਤੇਨ ਪ੍ਰਦ੍ਯੋਤੇਨੈषਆਤ੍ਮਾਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ, ਚਕ੍ਸ਼ੁष੍ਟੋਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋਵਾਨ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਦੇਸ਼ੇਭ੍ਯਃ॥ ਤਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣੋऽਨੂਤ੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ, ਪ੍ਰਾਣਮਨੂਤ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਁ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਣਾਅਨੂਤ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਿ॥ ਸਂਜਾਨਂ ਏਵਾਨ੍ਵਵਕ੍ਰਾਮਤਿ, ਸਏषਜ੍ਞਃ ਸਵਿਜ੍ਞਾਨੋ ਭਵਤਿ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਕਰ੍ਮਣੀ ਸਮਨ੍ਵਾਰਭੇਤੇ ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚ
ਤਦ੍ਯਥਾ ਤृਣਜਲਾਯੁਕਾਤृਣਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਗਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨਂ ਉਪਸਁਹਰਤਿ ਏਵਮੇਵਾਯਮ੍ਪੁਰੁष ਇਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਨਿਹਤ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯਾਂ ਗਮਯਿਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨਂ ਉਪਸਁਹਰਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਜਲਾਯੂਕਾ ਘਾਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਯਥਾ ਪੇਸ਼ਸ੍ਕਾਰੀਪੇਸ਼ਸੋ ਮਾਤ੍ਰਾਮਪਾਦਾਯਾਨ੍ਯਨ੍ ਨਵਤਰਂ ਕਲ੍ਯਾਣਤਰਁ ਰੂਪਂ ਤਨੁਤ, ਏਵਮੇਵਾਯਮ੍ਪੁਰੁष ਇਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਨਿਹਤ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯਾਂ ਗਮਯਿਤ੍ਵਾਨ੍ਯਨ੍ਨਵਤਰਂ ਕਲ੍ਯਾਣਤਰਁ ਰੂਪਂ ਤਨੁਤੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਵਾ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਵਾ ਦੈਵਂ ਵਾਨ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਵਾ ਭੂਤੇਭ੍ਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਣ ਦਾ ਕਾਰੀਗਰ ਸੋਣ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲੈ ਕੇ ਨਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ।
ਸਵਾਅਯਮਾਤ੍ਮਾਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਯੋ ਮਨੋਮਯੋ ਵਾਙ੍ਮਯਃ . ਪ੍ਰਾਣਮਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਯ ਆਕਾਸ਼ਮਯੋ ਵਾਯੁਮਯਸ੍ ਤੇਜੋਮਯ ਆਪੋਮਯਃ ਪृਥਿਵੀਮਯਃ ਕ੍ਰੋਧਮਯੋऽਕ੍ਰੋਧਮਯੋ ਹਰ੍षਮਯੋऽਹਰ੍षਮਯਃ \^ . . . ਧਰ੍ਮਮਯੋऽਧਰ੍ਮਮਯਃ ਸਰ੍ਵਮਯਃ॥ ਤਦ੍ਯਦੇਦਂਮਯੋ ਅਦੋਮਯ ਇਤਿ ਯਥਾਕਾਰੀਯਥਾਚਾਰੀਤਥਾ ਭਵਤਿ॥ ਸਾਧੁਕਾਰੀਸਾਧੁਰ੍ਭਵਤਿ, ਪਾਪਕਾਰੀਪਾਪੋਭਵਤਿ, ਪੁਣ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਭਵਤਿ ਪਾਪਃ ਪਾਪੇਨ
ਅਥੋ ਖਲ੍ਵਾਹੁਃ ਕਾਮਮਯ ਏਵਾਯਂ ਪੁਰੁष ਇਤਿ; ਸਯਥਾਕਾਮੋ ਭਵਤਿ, ਤਥਾਕ੍ਰਤੁਰ੍ ਭਵਤਿ; ਯਥਾਕ੍ਰਤੁਰ੍ ਭਵਤਿ, ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁਤੇ; ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁਤੇ ਤਦਭਿਸਂਪਦ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।' ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਨੀਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਾਅਸ੍ਯੈਤਾਹਿਤਾਨਾਮ ਨਾਡ੍ਯੋਯਥਾ ਕੇਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਧਾਭਿਨ੍ਨਸ੍ ਤਾਵਤਾਣਿਮ੍ਨਾਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਯ ਨੀਲਸ੍ਯ ਪਿਙ੍ਗਲਸ੍ਯ ਹਰਿਤਸ੍ਯ ਲੋਹਿਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਾ॥ ਅਥ ਯਤ੍ਰੈਨਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤੀਵ ਜਿਨਨ੍ਤੀਵ ਹਸ੍ਤੀਵ ਵਿਚ੍ਛਾਯਯਤਿ ਗਰ੍ਤਮਿਵ ਪਤਤਿ ਯਦੇਵਜਾਗ੍ਰਦ੍ਭਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤਦਤ੍ਰਾਵਿਦ੍ਯਯਾ ਭਯਂ . ਮਨ੍ਯਤੇ॥ ਅਥ ਯਤ੍ਰ ਰਾਜੇਵ ਦੇਵਇਵਾਹਮ੍ ਏਵਇਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸੋऽਸ੍ਯ ਪਰਮੋਲੋਕੋ॥ ਅਥ ਸੁਪ੍ਤੋਨਕਂ ਚਨਕਾਮਂ ਕਾਮਯਤੇ ਨਕਂ ਚਨਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ . ॥.
ਜਿੰਨੀ ਨਸਾਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਸਾਂ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ, ਨੀਲਾ, ਪੀਲਾ, ਹਰਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਖੱਡ ਵਿਚ ਡਿੱਗਣ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਡਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚਦਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਦਿਵਤਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹਾਂ,' ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦਾ।
ਸਲਿਲਏਕੋ ਦ੍ਰष੍ਟਾਦ੍ਵੈਤੋ ਭਵਤਿ ਏषਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਃ, ਸਮ੍ਰਾਡ੍, ਇਤਿ ਹੈਨਮੁਵਾਚੈषਾਸ੍ਯ . \` ਪਰਮਾਗਤਿਃ ਏषਾਸ੍ਯ ਪਰਮਾਸਂਪਦ੍ ਏषੋऽਸ੍ਯ ਪਰਮੋਲੋਕ, ਏषੋऽਸ੍ਯ ਪਰਮਆਨਨ੍ਦ, ਏਤਸ੍ਯੈਵਾਨਨ੍ਦਸ੍ਯਾਨ੍ਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮਾਤ੍ਰਾਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ॥ 32 32-42, 33-36; ਸਯੋਮਨੂष੍ਯਾਣਾਁ ਰਾਦ੍ਧਃ ਸਮृਦ੍ਧੋ ਭਵਤ੍ਯਨ੍ਯੇषਾਮਧਿਪਤਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਾਨੁष੍ਯਕੈਃ ਕਾਮੈਃ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਮਃ, ਸਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਪਰਮਆਨਨ੍ਦਃ॥ 33 32-42, 33-36; ਅਥ ਯੇਸ਼ਤਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸਏਕਃ ਪਿਤ੍ਰ਼੍ਣਾਂ ਜਿਤਲੋਕਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦਃ॥ 34 32-42, 33-36; ਅਥ ਯੇਸ਼ਤਂ ਪਿਤ੍ਰ਼੍ਣਾਂ ਜਿਤਲੋਕਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸਏਕਃ ਕਰ੍ਮਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦੋ, ਯੇਕਰ੍ਮਣਾ ਦੇਵਤ੍ਵਮਭਿਸਮ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ॥ 35 32-42, 33-36; ਅਥ ਯੇਸ਼ਤਂ ਕਰ੍ਮਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸਏਕ ਆਜਾਨਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦੋ, ਯਸ਼੍ਚ [+]+[/+]ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤਃ॥ 36 32-42, 33-36; ਅਥ ਯੇਸ਼ਤਮਾਜਾਨਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸਏਕੋ ਦੇਵਲੋਕਆਨਨ੍ਦੋ, ਯਸ਼੍ਚ [+]+[/+]ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤਃ॥ 37 32-42, 33-36; ਅਥ ਯੇਸ਼ਤਂ ਦੇਵਲੋਕਆਨਨ੍ਦਾਃ, ਸਏਕੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਲੋਕਆਨਨ੍ਦੋ, ਯਸ਼੍ਚ [+]+[/+]ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤਃ॥ 38 32-42, 33-36; ਅਥ ਯੇਸ਼ਤਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਲੋਕਆਨਨ੍ਦਾਃ, ਸਏਕਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਲੋਕਆਨਨ੍ਦੋ, ਯਸ਼੍ਚ [+]+[/+]ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤਃ॥ 39 32-42, 33-36; ਅਥ ਯੇਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਲੋਕਆਨਨ੍ਦਾਃ, ਸਏਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਆਨਨ੍ਦੋ, ਯਸ਼੍ਚ [+]+[/+]ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤ॥ ਏषਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਃ, ਸਮ੍ਰਾਡ੍॥ ਇਤਿ ਹੈਨਂ ਅਨੁਸ਼ਸ਼ਾਸੈਤਦਮृਤਁ॥ ਸੋऽਹਂ ਭਗਵਤੇ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦਦਾਮਿ॥ ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯੈਵਬ੍ਰੂਹੀਤਿ॥ 40 32-42, 33-36; ਸਵਾਏषਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇ ਰਤ੍ਵਾਚਰਿਤ੍ਵਾਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਪਾਪਂ ਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿਨ੍ਯਾਯਂ ਪ੍ਰਤਿਯੋਨ੍ਯ੍ ਆਦ੍ਰਵਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤਾਯੈਵ; ਸਯਦਤ੍ਰ ਕਿਙ੍ਚਿਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਨਨ੍ਵਾਗਤਸ੍ ਤੇਨ ਭਵਤਿ ਅਸਙ੍ਗੋ ਹ੍ਯਯਂ ਪੁਰੁष ਇਤਿ॥ ਏਵਮੇਵੈਤਦ੍ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯ॥ ਸੋऽਹਂ ਭਗਵਤੇ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦਦਾਮਿ॥ ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯੈਵਬ੍ਰੂਹੀਤਿ॥ ==ਸਂਬਂਧਿਤ ਕੜਿਯਾਁ== #[[ਉਪਨਿषਦ੍]] ##[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 1]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 2]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 3]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 4]] ###[[ਬृਹਦਾਰਣ੍ਯਕ ਉਪਨਿषਦ੍ 5]] ==ਬਾਹਰੀ ਕਡਿਯਾਁ== [[ਵਰ੍ਗਃ:]]
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਹੈ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਇੰਝ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ: ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪੂਰਾ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਕਰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਜਨਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਇੰਝ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ: ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ। ਹੁਣ ਮੋਖ ਲਈ ਹੋਰ ਸਿਖਾਓ।'
33-36 32-42; ਸ ਯੋ ਮਨੂष੍ਯਾਣਾਁ ਰਾਦ੍ਧਃ ਸਮृਦ੍ਧੋ ਭਵਤ੍ਯਨ੍ਯੇषਾਮਧਿਪਤਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਾਨੁष੍ਯਕੈਰ੍ਭੋਗੈਃ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਮਃ, ਸ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਪਰਮ ਆਨਨ੍ਦੋ॥ ਅਥ ਯੇ ਸ਼ਤਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸ ਏਕਃ ਪਿਤृਣਾਂ ਜਿਤਲੋਕਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦੋ॥ ਅਥ ਯੇ ਸ਼ਤਂ ਪਿਤृਣਾਂ ਜਿਤਲੋਕਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸ ਏਕੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਲੋਕ ਆਨਨ੍ਦੋ॥ ਅਥ ਯੇ ਸ਼ਤਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਲੋਕ ਆਨਨ੍ਦਾਃ, ਸ ਏਕਃ ਕਰ੍ਮਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦੋ ਯੇ ਕਰ੍ਮਣਾ ਦੇਵਤ੍ਵਮਭਿਸਮ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ॥ ਅਥ ਯੇ ਸ਼ਤਂ ਕਰ੍ਮਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸ ਏਕ ਆਜਾਨਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦੋ, ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤੋ॥ ਅਥ ਯੇ ਸ਼ਤਮਾਜਾਨਦੇਵਾਨਾਮਾਨਨ੍ਦਾਃ, ਸ ਏਕਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਲੋਕ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤੋ॥ ਅਥ ਯੇ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਲੋਕ ਆਨਨ੍ਦਾਃ, ਸ ਏਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਵृਜਿਨੋऽਕਾਮਹਤੋ॥ ਅਥੈष ਏਵ ਪਰਮ ਆਨਨ੍ਦ ਏष ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਃ, ਸਮ੍ਰਾਡ੍, ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਃ॥ ਸੋऽਹਂ ਭਗਵਤੇ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦਦਾਮਿ॥ ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯੈਵ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ॥ ਅਤ੍ਰ ਹ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋ ਬਿਭਯਾਂ ਚਕਾਰਃ ਮੇਧਾਵੀ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਮਾਨ੍ਤੇਭ੍ਯ ਉਦਰੌਤ੍ਸੀਦਿਤਿ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪੂਰਾ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਕਰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਜਨਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ। ਹੁਣ ਮੋਖ ਲਈ ਹੋਰ ਸਿਖਾਓ।' ਇਸ 'ਤੇ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਡਰ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ, 'ਸਿਆਣਾ ਰਾਜਾ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਕੋਨਾ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਚਮਕ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਦੇ ਅੱਖ ਰਾਹੀਂ, ਕਦੇ ਸਿਰ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੋਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸਮਝ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਗੁੱਸਾ, ਗੁੱਸਾ-ਰਹਿਤ, ਖੁਸ਼ੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਰਹਿਤ, ਧਰਮ, ਅਧਰਮ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿਚ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪੀ।