ਜੋ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਨ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਠਿਕਾਣੇ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਹੀ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਹੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੰਸ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ—ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੱਤ—ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸਾਡਾ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੌਣ ਹੈ?” ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, “ਜਿਸਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।” ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲੀ (ਵਾਣੀ) ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਗੂੰਗੇ ਲੋਕ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੀਏ।” ਫਿਰ ਬੋਲੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ ਅੱਖ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਗਈ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲ ਕੇ, ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੀਏ।” ਫਿਰ ਅੱਖ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਫਿਰ ਕਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਰੇ ਲੋਕ ਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੀਏ।” ਫਿਰ ਕਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਨਾ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੀਏ।” ਫਿਰ ਮਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬੀਜ (ਸ਼ੁਕਰ) ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਨਪੂੰਸਕ ਲੋਕ ਨਾ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਚ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੀਏ।” ਫਿਰ ਬੀਜ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਣ (ਸਾਹ) ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਧ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਜਾਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।” ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੋ।” ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈਂ।” ਅੱਖ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਧਾਰ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਧਾਰ ਹੈਂ।” ਕਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਹੈਂ।” ਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਠਿਕਾਣਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਹੈਂ।” ਬੀਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੰਸ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਵੰਸ ਹੈਂ।” ਪ੍ਰਾਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਕੀ ਹਨ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਘੋੜਿਆਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਕੀੜਿਆਂ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਤੇਰਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹੈ।” ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘੇ, ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਚੰਨਣੀ ਪੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨਾਂ 'ਚ, ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਡੁੰਬਰਾ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਭ ਔਖਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਘਿਉ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪੁਸ਼ਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਤਨੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, “ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਸ੍ਵਾਹਾ।” ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਚੌਪਾਇਆ ਵਾਂਗ ਲੇਟਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹਾਂ; ਘਿਉ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ੍ਵਾਹਾ। ਵੰਸ ਵਧੇ ਤੇ ਇਹ ਕਦੇ ਹੋਰਥਾਂ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਤੀਜੀ ਆਹੁਤੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੱਡੇ, ਵਧੀਆ, ਪ੍ਰਾਣ, ਬੋਲੀ, ਅੱਖ, ਕਾਨ, ਮਨ, ਬੀਜ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਹੋਣ, ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ, ਸਭ, ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਆਕਾਸ਼, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਸ਼ਕਤੀ, ਭੂ: ਭੁਵ: ਸ੍ਵ: ਆਦਿਕ, ਅੱਗ, ਸੋਮ, ਤੇਜ, ਪ੍ਰਭਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਸਵੀਤ੍ਰ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਖਰ ’ਚ, ਉਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, “ਤੂੰ ਚਲਣ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਥਿਰਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਏਕਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਗੀਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੁਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਨਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤੇਜਿਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਭੋਜਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਲੀਨਤਾ ਹੈਂ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, “ਤੂੰ ਕੱਚਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰ, ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਵੇ।” ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, “ਉਹ ਸਵੀਤ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਸੱਚ ਲਈ ਵਗਣ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿਣ, ਔਖਧੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ। ਭੂ: ਸ੍ਵਾਹਾ।” “ਅਸੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ, ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਸਵੇਰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿੱਠੀ ਹੋਵੇ, ਅਕਾਸ਼ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੋਵੇ, ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ। ਭੁਵ: ਸ੍ਵਾਹਾ।” “ਬੁੱਧੀ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ। ਜੰਗਲ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਗਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ। ਸ੍ਵ: ਸ੍ਵਾਹਾ।” ਪੂਰੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਸਾਰੇ ਮਧੁਰ ਸ਼ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। “ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।” ਭੂ: ਭੁਵ: ਸ੍ਵ: ਸ੍ਵਾਹਾ। ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਲੋਟਸ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਲੋਟਸ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਕੋਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਦਾਲਕ ਆਰੁਣੀ, ਜੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲਕਯ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇ ਕੋਈ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਛਿੜਕ ਦੇਵੇ, ਤਾੰ ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣ।” ਯਾਜ੍ਞਵਲਕਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਧੁਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣ।” ਮਧੁਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੂਡਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣ।” ਚੂਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਨਕ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣ।” ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਤ੍ਯਕਾਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣ।” ਆਖਿਰ, ਸਤ੍ਯਕਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜੇ ਇਹ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣ।” ਇਹ ਗਿਆਨ ਨਾ-ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਨਾ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਡੁੰਬਰਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਉਡੁੰਬਰਾ ਦੀ ਕੜਛੀ, ਹਵਨ ਦੀ ਚਮਚ, ਲੱਕੜ, ਅਤੇ ਦੋ ਘਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਉਡੁੰਬਰਾ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ—ਚੌਲ, ਜੌ, ਤਿਲ, ਮਾਸ, ਅਨੁਪ੍ਰਿਯੰਗੁ, ਗੰਹੂੰ, ਮਸੂਰ, ਖਲਵਾ ਤੇ ਖਲਾਕੁਲਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ ਪੀਸ ਕੇ, ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਦ, ਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਗੁੰਧ ਕੇ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਫੁੱਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਫਲ ਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਬੀਜ (ਸ਼ੁਕਰ) ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਧਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਾਂ।” ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਔਰਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ, ਔਰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਔਰਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਸਦਾ ਵੇਦੀ-ਸਥਾਨ ਗੋਦ ਹੈ, ਵਾਲਾਂ ਕੁਸ਼ ਹਨ, ਚਮੜੀ ਦੋ ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਗ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਨੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਔਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਔਰਤ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਦਾਲਕ ਆਰੁਣੀ, ਨਖਾ ਮੌਦਗਲਯ, ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਹਰਿਤ—all ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਤੇ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗਿਆਨ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਬੀਜ ਜਾਗਦੇ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਹੇ, “ਅੱਜ ਜੋ ਮੇਰਾ ਬੀਜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੀਜ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਮੇਰੀ ਉਰਜਾ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਤੀ, ਮੇਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇ; ਘਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗ ਸਥਾਪਤ ਹੋਵੇ।” ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਚੁੱਟੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਭੌਂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਜਾਣੇ, ਤਾਂ ਕਹੇ, “ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਰਜਾ, ਤਾਕਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਧਨ, ਤੇ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ।” ਮਹਾਵਾਰੀ ਦਾ ਕਪੜਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਪਾਈ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਹ ਕਪੜਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ; ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਡੰਡੇ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰੇ; “ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਆਹਾਰ, ਰਸਮਾਂ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤਹਿ ਭੇਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਿਖਾਏ।