ਇੱਕ ਵਾਰ, ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਹਿਰੀ ਗੱਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਉਹ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ਾਹਪੂਰਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਜਾਨਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਥਵਾਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਆਦਿ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਜਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਥਵਾਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਰੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਦਿਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ।" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" ਦਿਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਅੱਖ ਰਾਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਸਿਰ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸਮਝ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੋਂਕ ਪੱਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਆਤਮਾ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਣਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਨਵਾਂ, ਵਧੀਆ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਗਿਆਨ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਵਾਂ, ਵਧੀਆ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦਾ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਨ ਹੈ—ਗਿਆਨ, ਮਨ, ਬੋਲ, ਸਾਹ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੁਣਨ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਗੁੱਸਾ, ਗੁੱਸਾ-ਰਹਿਤਤਾ, ਖੁਸ਼ੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਰਹਿਤਤਾ, ਧਰਮ, ਅਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ, ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾੜਾ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇਰਾਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਇਰਾਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਕਰਮ; ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: "ਉਹ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਮਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਰਮ ਲਈ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: "ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤਦ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਉੱਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਪਿਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾ ਕੇ, ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਰਾਜਾ," ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਹੈ।" "ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਆਦਰਨੀਯ," ਜਨਕ ਨੇ ਵੰਨਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਹਨ: "ਇਹ ਰਾਹ ਸਿੱਟਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇੱਥੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਉਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਟਾ, ਨੀਲਾ, ਪੀਲਾ, ਹਰਾ, ਲਾਲ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੱਧ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਅਸੁਰਿਆ" ਸੰਸਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਿਆਨ, ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਤਮਾ ਨੂੰ "ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ" ਜਾਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ, ਕਿਸ ਲਈ ਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇ? ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਗਰਤ ਆਤਮਾ, ਸਮਝ ਨਾਲ, ਇਸ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਰਤਾਜ, ਸਿੱਧਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਹਾਕਮ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੰਜ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਟਿਕੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਅਮਰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਲ ਤੇ ਦਿਨ ਚਲਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਚਾਨਣਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ, ਜੀਵਨ, ਅਮਰਤਾ ਵਜੋਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹ ਦਾ ਸਾਹ, ਅੱਖ ਦੀ ਅੱਖ, ਕੰਨ ਦਾ ਕੰਨ, ਖਾਣ ਦੀ ਖਾਣ, ਮਨ ਦਾ ਮਨ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਆਦਿ ਬ੍ਰਹਮਨ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੌਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਪਾਰ, ਅਟੱਲ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ, ਸਰਵੋਤਮ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਜਨਮਾ, ਮਹਾਨ, ਅਟੱਲ—ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਬਹੁਤ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਟਿਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਥਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਸਭ ਦਾ ਹਾਕਮ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ, ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਘਟਦਾ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹਾਕਮ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਾਕਮ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਉਹ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ, ਤਪ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਤੇ ਨਾਸ-ਰਹਿਤ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖੀ: "ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਆਤਮਾ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣ ਗਿਆ?" ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਧਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਇਹ ਆਤਮਾ—"ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ"—ਪਕੜਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਕੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਨਾਸ-ਰਹਿਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਟੁੱਟ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੁੜਦਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਸੋਚੇ, "ਮੈਂ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ," ਜਾਂ "ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ," ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਮਰ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਤੋਂ ਉਪਰ। ਨਾ ਚੰਗਾ, ਨਾ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ: "ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਨਹੀਂ, ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਯਮੀ, ਵਾਪਸ ਖਿੱਚਿਆ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦਾ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾੜੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮਾੜੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾੜੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਭੁੱਖ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਬ੍ਰਹਮਨ-ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਜੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। "ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ," ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ, ਅਜਨਮਾ ਆਤਮਾ, ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਨ, ਅਜਨਮਾ ਆਤਮਾ, ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ, ਅਜਨਮਾ ਆਤਮਾ, ਨਾਸ-ਰਹਿਤ, ਅਮਰ, ਨਿਰਭੈ, ਮੌਤ-ਰਹਿਤ ਹੈ। "ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਭੈ ਬ੍ਰਹਮਨ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਨਕ," ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਆਦਰਨੀਯ, ਮੈਂ ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਹੁਣ, ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ: ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਤੇ ਕਾਤਿਆਯਨੀ। ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਖੋਜੀ ਸੀ, ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਆਮ ਸਮਝ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਹੋਰ ਜੀਵਨ-ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਤ੍ਰੇਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਿਆਗ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਵੰਡ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੀ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ?" ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਧਨ-ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ।" ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਮਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਦੱਸੋ।" ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਖੋਲ ਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰ।" ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਤੀ ਪਤੀ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਧਨ ਧਨ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਨ ਬ੍ਰਹਮਨ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਖ਼ਤ੍ਰ ਖ਼ਤ੍ਰ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਜੀਵ ਜੀਵ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਸਭ ਕੁਝ ਸਭ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਸੁਣਨਾ, ਸੋਚਣਾ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਚ ਕੇ, ਜਾਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।