ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਇਹ ਜੀਵ ਆਪ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਕੋਈ ਰਥ, ਰਥਵਾਹ, ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜੀਵ ਆਪ ਹੀ ਰਥ, ਰਥਵਾਹ ਤੇ ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਆਨੰਦ ਜਾਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਸਰੋਵਰ, ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਕਮਲ-ਕੁੰਡ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ, ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸੁਵਰਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਇਕੱਲਾ ਹੰਸ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋਸਲੇ (ਸਰੀਰ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਮਰ ਜੀਵ ਘੋਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਫਿਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸੁਵਰਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਇਕੱਲਾ ਹੰਸ। ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਉੱਚੇ-ਹੇਠਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਕਦੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਆਨੰਦ ਬਾਗ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਇਆ।" ਜੇ ਉਹ ਲੱਭਣ ਤੇ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਉਸਦਾ ਜਾਗਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜਾਗਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਇਹ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਯਾਜ्ञਵਲਕਯ।" "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਭੋਗ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਣ ਲਈ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਉਥੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੀਵ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। "ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਯਾਜ्ञਵਲਕਯ।" "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਗਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਕੇ, ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਪਨੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ, ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ, ਦੋਹਾਂ ਕੰਢਿਆਂ—ਜਾਗਣ ਤੇ ਸੁਪਨੇ—ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਹੰਸ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਕੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਇਹ ਜੀਵ ਵੀ ਉਸ ਹੱਦ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਨਾਡੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਲ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਇੰਨੀ ਹੀ ਨਾਡੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਚਿੱਟੀ, ਨੀਲੀ, ਪੀਲੀ, ਹਰੀ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਇਹ ਜੀਵ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਡਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਦਿਵਤਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ," ਇਹ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੁੱਖ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਇੱਛਾ ਹੈ—ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਜੀਵ, ਗਿਆਨਮਈ ਆਤਮਾ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਹੀ ਪੂਰਨ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਕੋਈ ਰੂਪ ਦੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਪਿਓ ਪਿਓ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਮਾਂ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਸੰਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਦੇਵਤੇ ਦੇਵਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਵੇਦ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਯਜਨ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਚੋਰ ਚੋਰ ਨਹੀਂ, ਭ੍ਰੂਣਹੱਤਾ ਭ੍ਰੂਣਹੱਤਾ ਨਹੀਂ, ਚੰਡਾਲ ਚੰਡਾਲ ਨਹੀਂ, ਭਿਖਾਰੀ ਭਿਖਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਤਿਆਗੀ ਤਿਆਗੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੇਖਣਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਪਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵੇਖਣਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਵੇਖ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੁੰਘਣਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ, ਪਰ ਸੁੰਘਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੁੰਘਣਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਸੁੰਘ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਚੱਖਣਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ, ਪਰ ਚੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਚੱਖਣਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਚੱਖ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਬੋਲਣਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਪਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਬੋਲ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਪਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੁਣਨਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਸੁਣ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਪਰ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੋਚਣਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਸੋਚ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਛੂਹਣਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ, ਪਰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਛੂਹਣਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਛੂਹ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਣਣਾ ਇੱਥੇ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਜਾਣਣਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਹ ਜਾਣ ਸਕੇ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਸੁੰਘ ਸਕਦੇ, ਚੱਖ ਸਕਦੇ, ਬੋਲ ਸਕਦੇ, ਸੁਣ ਸਕਦੇ, ਸੋਚ ਸਕਦੇ, ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਤੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਬਿਨਾ ਦੂਜੇ ਦੇ—ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਇਹੀ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ, ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ, ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਸ ਆਨੰਦ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨਵਾਨ, ਸਰਬ-ਸੰਪੰਨ, ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸੋ ਗੁਣਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਉਹਨਾਂ ਜਨਮਜਾਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਇਹੀ ਅਮਰਤਾ ਹੈ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨਵਾਨ, ਸਰਬ-ਸੰਪੰਨ, ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸੋ ਗੁਣਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਜਨਮਜਾਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਾਜ਼੍ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਾਜ਼੍ਨਵਲਕਯ ਡਰ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਨ ਕਰ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਜੀਵ, ਜਾਗਣ ਤੇ ਨੀਂਦ ਵਿਚਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਕੇ, ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਰਸਤੇ, ਹਰ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਰੱਥ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਜੀਵ, ਬੁੱਧੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਪਰਲੀ ਸਾਂਸ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਸੂਖਮ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਕਰਕੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਆਮ, ਅੰਜੀਰ ਜਾਂ ਜਾਮਣ ਡਾਲੀ ਤੋਂ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਜੀਵ, ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ, ਮੁੜ, ਉਸੇ ਰਸਤੇ, ਹਰ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੱਗਣ ਤੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਥਵਾਹ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਆਦਿ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਜਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ," ਇਉਂ ਹੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੱਗਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਉਂ ਹੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਉਪਰਲੀ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਇਹ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਚੱਖਦਾ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ।" "ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਦਾ ਸਿਰਾ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਸਿਰ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੋਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਗਿਆਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਅਨੁਭਵ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੋਂਕ ਪੱਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਜੀਵ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।