ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਹੀ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਪਾਪ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹੀ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਪਾਪ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਚੁੱਕੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਗਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਅੱਗ ਬਣ ਗਈ, ਤੇ ਇਹ ਅੱਗ ਹੁਣ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦ ਸਾਹ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਉਹ ਹਵਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਹਵਾ ਹੁਣ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ। ਜਦ ਅੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਹੁਣ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕੰਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ। ਜਦ ਕੰਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁਣ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ। ਜਦ ਮਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਚੰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਚੰਨ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦੇਵੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਲਿਆਈ ਗਈ। ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਿਰਫ ਖੁਰਾਕ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਹ ਭੋਜਨ ਸਾਨੂੰ ਵੰਡ।” ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਠੀਕ ਹੈ।” ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਕਦੇ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਹ ਉਹ ਰਸ ਹੈ। ਜਿਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਸਾਹ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹ ਹੀ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਵੀ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਸਾਮਨ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਸਾਮਨ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਉਸ ਦਾ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮਨ ਦਾ ਸਰ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਘੋੜੇ, ਮੱਛਰ, ਹਾਥੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸਾਮਨ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ; ਸਾਹ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਗੀਤ ਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਚਿਕਿਤਾਨਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਇਹੀ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਰ ਉਲਟ ਰਸਤੇ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆ।” ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਮਨ ਦੀ ਅਸਲ ਮਲਕੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਮਲਕੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਮਲਕੀਅਤ ਸਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਯਾਜਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ; ਸਵਰ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਯਾਜਕਤਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਯਾਜਕ ਸਵਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਮਲਕੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਮਨ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਸੋਨਾ ਵੀ ਸਵਰ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਸੋਨਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਮਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਨੀਂਹ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਪਵਮਾਨਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਆਓ: ਪ੍ਰਸਤੋਤ੍ਰ ਹੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਸਾਮਨ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ: “ਅਸਤਿ ਤੋਂ ਸਤਿ ਵਲ ਲੈ ਚਲ; ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵਲ ਲੈ ਚਲ; ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵਲ ਲੈ ਚਲ।” ਜਦ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਅਸਤਿ ਤੋਂ ਸਤਿ ਵਲ ਲੈ ਚਲ,” ਤਾਂ ਅਸਤਿ ਮੌਤ ਹੈ, ਸਤਿ ਅਮਰਤਾ ਹੈ; “ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵਲ ਲੈ ਚਲ”—ਇਹ ਆਖਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣਾਵੀਂ।” “ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵਲ ਲੈ ਚਲ”—ਮੌਤ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਚਾਨਣ ਅਮਰਤਾ ਹੈ; “ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵਲ ਲੈ ਚਲ”—ਇਹ ਆਖਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣਾਵੀਂ।” “ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵਲ ਲੈ ਚਲ”—ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਭਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਇੱਛਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਾਇਕ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿੱਖੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਹਾਂ।” ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ “ਮੈਂ” ਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਵੀ, ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ “ਮੈਂ ਹਾਂ” ਆਖਦੇ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੇ, ਤੇ ਇਹ ਜਾਣੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਚਿਆ, “ਜਦ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸ ਤੋਂ ਡਰਾਂ?” ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਸਿਰਫ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਇਕੱਲਾ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਜੋੜੀ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਤੀ ਤੇ ਪਤਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਯਾਜ਼੍ਨਵਲਕਯਾ ਆਖਦੇ ਸਨ, “ਇਹ ਦੁੱਖਣੀ ਮਟਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਰਗੇ ਹਨ।” ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਥਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਉਹ ਲੁਕ ਗਈ। ਉਹ ਬਲਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਹ ਗਾਂ ਬਣ ਗਈ; ਉਹ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਘੋੜਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਹ ਘੋੜੀ; ਉਹ ਗਧਾ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਗਧੀ; ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇਕ-ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਬੱਕਰਾ ਤੇ ਉਹ ਬੱਕਰੀ, ਉਹ ਭੇੜ ਤੇ ਉਹ ਮੋਢੀ ਬਣ ਗਏ; ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਬੱਕਰਿਆਂ ਤੇ ਭੇੜਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਿਟੀਆਂ ਤੱਕ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜੋੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ, “ਮੈਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।” ਇਸ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ, ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਯੋਨੀ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਆਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਜਦ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਉਸ ਦੀ ਕਰੀਏ,” ਉਹ ਹਰ ਕੋਈ ਇਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਹੀ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਤਰਲ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਵੀਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਸੋਮਾ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਅੱਗ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ: ਉਹ, ਉੱਚਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਇਹ ਸਭ ਅਭੇਦ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸਦਾ ਸੀ: “ਇਹ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ।” ਅੱਜ ਵੀ, ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਥੇ, ਨਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੱਕ, ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵਾਧੀ ਚੱਕੂ ਆਪਣੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ “ਸਾਹ”; ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ “ਬੋਲੀ”; ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ “ਅੱਖ”; ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ “ਕੰਨ”; ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ “ਮਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਜੋ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਹ ਉਤਨਾ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।