ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬ੍ਰਹਦਾਰਣਯਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਗहरे ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ—ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ, ਉਥੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਆਤਮਾ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਦ ਦਿਲ ਤੋਂ ਬਹੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਨਲੀਆਂ (ਚੈਨਲ) ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਵੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ "ਬੱਚੇ", "ਸਹਾਰਾ", "ਵਿਰੋਧੀ-ਸਹਾਰਾ", "ਖੰਭਾ", ਅਤੇ "ਰੱਸੀ" ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸੱਤ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ "ਬੱਚਾ" ਦਰਅਸਲ ਮੱਧ-ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ-ਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਖੰਭਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਰੱਸੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਖਿੜਕੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਨਲੀਆਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ; ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਜਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ; ਪੀਲੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ; ਚਿੱਟੀਆਂ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ; ਕਾਲੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਹੇਠਲੀ ਪਲਕ ਧਰਤੀ ਨਾਲ, ਉੱਪਰਲੀ ਪਲਕ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ: "ਚੋਟੀ ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਕਟੋਰਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਤਟ (ਸੇਰ) ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ; ਅਠਵੀਂ ਬੋਲੀ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ।" ਇਹ ਕਟੋਰਾ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ—ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਤਟ—ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਅਠਵੀਂ ਬੋਲੀ—ਬੋਲੀ ਹੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਅਠਵੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਹਨ—ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ; ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ; ਬੋਲੀ ਅਤ੍ਰੀ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਦੁਆਰਾ ਭੋਜਨ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਅਤ੍ਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਭੋਜਨ-ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਰੂਪਵਾਨ ਅਤੇ ਅਰੂਪਵਾਨ; ਮਰਣਧਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰ; ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ; ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ। ਜੋ ਰੂਪਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਰਣਧਾਰ, ਅਟੱਲ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪਵਾਨ ਦਾ ਸਾਰ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਰੂਪਵਾਨ: ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਅਮਰ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਅਰੂਪਵਾਨ, ਅਮਰ, ਅਤੇ ਸਾਰ ਦਾ ਰਸ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ: ਇਹ ਵੀ ਅਰੂਪਵਾਨ ਹੈ—ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਣਧਾਰ, ਅਟੱਲ, ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪਵਾਨ, ਮਰਣਧਾਰ, ਅਟੱਲ, ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਰਸ ਅੱਖ ਹੈ; ਅਸਤਿਤਵ ਹੀ ਰਸ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਰੂਪਵਾਨ: ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਅਮਰ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਅਰੂਪਵਾਨ, ਅਮਰ, ਅਤੇ ਸਾਰ ਦਾ ਰਸ, ਜੋ ਸੱਜੇ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਰਾਜਸੀ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਚਿੱਟੇ ਉਨ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਜुगਨੂ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੋ, ਕਮਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਓਹੀ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: "ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ: "ਸੱਚ ਦਾ ਸੱਚ।" ਪ੍ਰਾਣ ਸੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਤ੍ਰੇਈ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਕਾਟਯਾਯਨੀ ਲਈ ਆਖਰੀ ਵਿਧਾਨ ਕਰਾਂ।" ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਜੇ ਧਰਤੀ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਮਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਪਰ ਧਨ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ।" ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਮਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਜੋ revered one ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੱਸੋ।" ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਪਿਆਰੇ ਵਚਨ ਬੋਲਿਆ ਹੈ; ਆ, ਬੈਠ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਸਮਝਾਵਾਂ, ਤੂੰ ਸੋਚੀ।" ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਹੈ—ਉਪਨਿਸ਼ਦ—ਬ੍ਰਹਦਾਰਣਯਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ।" ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਜੀਵ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਇਹੀ ਲੋਕ, ਇਹੀ ਦੇਵਤੇ, ਇਹੀ ਜੀਵ, ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ—ਇਹ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਡੰਗਰ ਵੱਜਣ 'ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਡੰਗਰ ਜਾਂ ਵੱਜਣ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੰਤੂ ਵੱਜਣ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਸ਼ੰਖ ਵੱਜਣ 'ਤੇ, ਆਵਾਜ਼ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਵੱਜਣ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਫੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਭਿੱਜੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਲਾਉਣ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੂਆਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਅਥਰਵਵੇਦ, ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣ, ਗਿਆਨ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਸ਼ਲੋਕ, ਸੁਤਰ, ਵਿਆਖਿਆ, ਟਿੱਪਣੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਟਿਕਾਣਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਛੂਹਣ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਚਮੜੀ, ਸਾਰੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਨੱਕ, ਸਾਰੇ ਸੁਆਦਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਜੀਭ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਅੱਖ, ਸਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਕੰਨ, ਸਾਰੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਮਨ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬੋਲੀ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੱਥ, ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਪੈਰ, ਸਾਰੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਲਿੰਗ, ਸਾਰੇ ਵਿਸਰਜਨ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਗੁਦਾ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਦਿਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨਮਕ ਦਾ ਟੋਲਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਘੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੱਢਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਚੱਖੋ, ਨਮਕ ਦਾ ਸੁਆਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ, ਅੰਤ-ਰਹਿਤ, ਅਨੰਤ, ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਟੋਲਾ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰੀ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਕੇ ਕਿ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰੀ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ।" ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ; ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ।" ਜਿਥੇ ਦਵੈਤ ਹੈ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਸੁੰਘਦਾ, ਸੁਣਦਾ, ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਸੋਚਦਾ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਿਸ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖੇ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਸੁੰਘੇ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰੇ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਸੋਚੇ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣੇ? ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ? ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ? ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ (ਸ਼ਹਦ) ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਹਨ। ਜੋ ਚਮਕਦਾ, ਅਮਰ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਮਕਦਾ, ਅਮਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਮਰ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਹਨ। ਜੋ ਚਮਕਦਾ, ਅਮਰ ਵਿਅਕਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਮਕਦਾ, ਅਮਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ, ਉਹੀ ਅਮਰ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕਤਾ, ਅਤੇ "ਸੱਚ ਦਾ ਸੱਚ" ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।