ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਪਰਸਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ, "ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖੋ। ਉਹ ਦੂਜਾ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਮੂਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ।" ਫਿਰ ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਪਰਸਨ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਫਿਰ ਰੋਕਿਆ, "ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਾ ਆਖੋ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਸਾਂਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਪਰਸਨ ਛਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਾ ਆਖੋ। ਉਹ ਮੌਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।" ਚੌਥੀ ਵਾਰੀ ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਪਰਸਨ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਾ ਆਖੋ। ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਗਾਰਗਿਆ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਹੀ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਹੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਸ਼ਤਰੀਅ ਪਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਏਗਾ।" ਫਿਰ ਵੀ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਰੂਰ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਗਾਰਗਿਆ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਸੌਂਦੇ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਮਹਾਨ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਵਾਲਾ, ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ" ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਗਾਇਆ। ਉਹ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਜਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨਮਈ ਪਰਸਨ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਕਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ?" ਗਾਰਗਿਆ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੇ ਖੁਦ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨਮਈ ਪਰਸਨ ਸੁੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸਾਂਸ, ਬੋਲੀ, ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਮਨ—ਸਭ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਕ ਉੱਤੇ-ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਨਮੁੱਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਡੀਆਂ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ, ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਜਾਲੀ ਕੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਕੜੀ ਧਾਗੇ ਤਣਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਸਭ ਸਾਂਸਾਂ, ਸਭ ਸੰਸਾਰ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਸਭ ਜੀਵ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ਸਾਂਸਾਂ ਹੀ ਸੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੱਚੇ, ਆਧਾਰ, ਪ੍ਰਤਿਆਧਾਰ, ਸਤੰਭ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਬੱਚਾ ਦਰਅਸਲ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਸਾਂਸ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਾਂਸ ਸਤੰਭ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਰੱਸੀ ਹੈ।" "ਇਹਦੇ ਸੱਤ ਮੋਹੜੇ (ਖਿੜਕੀਆਂ) ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਨਸਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਾਂ ਪਰਜਨਯਾ ਨਾਲ, ਪੀਲੀਆਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਕਾਲੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਹੇਠਲਾ ਪਲਕ ਧਰਤੀ ਨਾਲ, ਉੱਤਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਭੋਜਨ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਇੱਕ ਰਿਕ ਹੈ: ਜੋ ਪਿਆਲਾ ਹੇਠਾਂ ਖੁਲਿਆ ਤੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਹਨ; ਅੱਠਵੀਂ ਬੋਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਖੁਲਿਆ ਤੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲਾ ਪਿਆਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ—ਸਾਂਸ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਸੱਤ ਕੰਢੇ ਹਨ—ਸਾਂਸ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਬੋਲੀ ਅੱਠਵੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਦੋ ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਹਨ; ਇਹ ਗੌਤਮ ਹੈ, ਇਹ ਭਰਦਵਾਜ। ਇਹ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਇਹ ਜਮਦਗਨੀ। ਇਹ ਦੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਹਨ; ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਹੈ, ਇਹ ਕਸ਼ਯਪ। ਬੋਲੀ ਅਤ੍ਰਿ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਰੂਪ, ਮਰਣਧਾਰਕ ਤੇ ਅਮਰ, ਅਡਿੱਗ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ।" "ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਰਣਧਾਰਕ, ਅਡਿੱਗ, ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।" "ਇਸ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਰਣਧਾਰਕ, ਅਡਿੱਗ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਅਰੂਪ: ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਅਮਰ ਹਨ; ਇਹੀ ਤੱਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਅਰੂਪ, ਅਮਰ, ਤੱਤ ਦਾ ਰਸ ਉਹ ਪਰਸਨ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਚਕਰ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਇਹ ਰੁੱਤ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਵਰਣ ਹੈ।" "ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ: ਜੋ ਸਾਂਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਰਣਧਾਰਕ, ਅਡਿੱਗ, ਤੇ ਸਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਰਣਧਾਰਕ, ਅਡਿੱਗ, ਤੇ ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਅੱਖ ਹੈ; ਸਤ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਅਰੂਪ: ਸਾਂਸ ਅਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ—ਇਹ ਅਮਰ ਹੈ; ਇਹੀ ਤੱਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਅਰੂਪ, ਅਮਰ, ਤੱਤ ਦਾ ਰਸ ਉਹ ਪਰਸਨ ਹੈ ਜੋ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ।" "ਉਸ ਪਰਸਨ ਦਾ ਰੂਪ ਰਾਜਸੀ ਕਪੜੇ, ਚਿੱਟੀ ਉਨ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ, ਜੁਗਨੂ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ, ਕਮਲ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਇੱਥੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: 'ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ: 'ਸੱਚ ਦਾ ਸੱਚ।' ਸਾਂਸ ਸੱਚ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨਾਲ ਯਾਜ੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਥੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੇ ਕਾਟਿਆਯਨੀ ਲਈ ਆਖਰੀ ਵਿਆਸਥਾ ਕਰ ਦਿਆਂ।" ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਜੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਅਮਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" ਯਾਜ੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਮਿਲੇਗੀ; ਪਰ ਧਨ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ।" ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਮਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ? ਜੋ ਕੁਝ ਆਪ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਓਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਯਾਜ੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆ, ਬੈਠ ਜਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਮਝਾਵਾਂ, ਤੂੰ ਸੋਚੀਓ। ਬੋਲੋ, ਮਹਾਰਾਜ।" ਯਾਜ੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਹੈ ਸੰਬੰਧ—ਉਪਨਿਸ਼ਦ—ਬ੍ਰਿਹਦਾਰਣਯਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ—ਇਸ ਦੇ ਭਾਗ।" ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਖੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਖੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ, ਦੇਵਤੇ, ਜੀਵ, ਜਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਇਹੀ ਸੰਸਾਰ, ਇਹੀ ਦੇਵਤੇ, ਇਹੀ ਜੀਵ, ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ—ਇਹ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ, ਜਦੋਂ ਡਫਲੀ ਵੱਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਡਫਲੀ ਜਾਂ ਵਜਾਉਣ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;" "ਜਿਵੇਂ, ਜਦੋਂ ਵੀਨਾ ਵੱਜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਵੀਨਾ ਜਾਂ ਵਜਾਉਣ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਧੁਨੀ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਤੱਤ—ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ—ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ।