ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਤਮਾ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ – ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਮਰ ਆਤਮਾ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਹ ਅਮਰ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਮ-ਰੂਪ ਸੱਚ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਗਾਰਗੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਿਪਤ ਬਾਲਾਕੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਆਂਗੇ। ਜਨਕਾ, ਜਨਕਾ! ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਕਦੇ ਵਿਛੁੜਦੀ ਨਹੀਂ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਅਜੇਤ, ਸੈਨਾ ਦਾ ਅਗਵਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਤੂ ਤੇ ਅਜੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਅਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਦੂਜਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਟੋਲੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਪਿੱਛੋਂ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਮੌਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਆਖ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਆਤਮ-ਸਵਾਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗਾਰਗਿਆ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹੀ ਤੱਕ ਹੈ, ਇਹੀ ਤੱਕ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਉਲਟ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਲਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਏਗਾ।" ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਗਾਰਗਿਆ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ: "ਮਹਾਨ, ਚਿੱਟਾ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਸੋਮ ਰਾਜਾ।" ਉਹ ਜਾਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨ-ਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਕਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ?" ਗਾਰਗਿਆ ਨੇ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨ-ਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਿਆਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ, ਬੋਲ, ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਮਨ – ਇਹ ਸਭ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਜਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤੇ-ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਫਿਰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਭਹੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਡੀਆਂ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ, ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਮਨੁੱਖ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਧਾਗੇ ਬੁਣਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਸ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਸਭ ਸਾਹ, ਜਗਤ, ਦੇਵਤੇ, ਜੀਵ – ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ਸਾਹ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਹੈ।" "ਜੋ ਬੱਚੇ, ਆਧਾਰ, ਪ੍ਰਤਿਆਧਾਰ, ਸਤੰਭ ਤੇ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਬੱਚਾ ਦਰਅਸਲ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸਾਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਆਧਾਰ, ਪ੍ਰਤਿਆਧਾਰ, ਸਾਹ ਹੀ ਸਤੰਭ ਤੇ ਭੋਜਨ ਰੱਸੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਦੇ ਸੱਤ ਰਸਤੇ ਹਨ।" "ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਜਨਯਾ; ਪੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ; ਚਿੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗ; ਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ। ਹੇਠਲੀ ਪਲਕ ਧਰਤੀ ਨਾਲ, ਉੱਤਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਇੱਕ ਰਿਕ ਹੈ: ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਤੱਟ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ; ਬੋਲੀ ਅੱਠਵੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਪਿਆਲਾ ਸਰੀਰ ਹੈ – ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਰੱਖੀ ਹੈ – ਸਾਹ ਹੀ ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਹ ਹਨ। ਬੋਲੀ ਅੱਠਵੀਂ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ।" "ਇਹ ਦੋ ਗੌਤਮ ਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਹਨ; ਇਹ ਗੌਤਮ, ਇਹ ਭਰਦਵਾਜ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਜਮਦਗਨੀ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਜਮਦਗਨੀ। ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ; ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਇਹ ਕਸ਼ਯਪ। ਬੋਲੀ ਅਤ੍ਰਿ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਭੋਜਨ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਤੇ ਅਮਰ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਾਇਤ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ।" "ਜੋ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੈ; ਇਹ ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।" "ਇਸ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦਾ ਰਸ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਚਮਕਣਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਨਿਰਾਕਾਰ: ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ – ਇਹ ਅਮਰ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ।" "ਇਸ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅਮਰ, ਤੇ ਰਸ ਦਾ – ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਚਕਰ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਇਹ ਸੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਵਿਵਰਣ।" "ਹੁਣ, ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ: ਜੋ ਸਾਹ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ – ਇਹ ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਸਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਸਤ ਦਾ ਰਸ ਅੱਖ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਤ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਨਿਰਾਕਾਰ: ਸਾਹ ਤੇ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ – ਇਹ ਅਮਰ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ।" "ਇਸ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅਮਰ ਤੇ ਰਸ ਦਾ – ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਸੱਜੇ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਸਲ ਤੱਤ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।