ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਹੋਏ—ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵਤੇ ਘੱਟ ਸੀ, ਅਸੁਰ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ, “ਆਓ, ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ, ਪਰ ਯਜਨ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਰਾਹੀਂ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਚਾਰਣ ਕਰ।” ਬੋਲੀ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ; ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ। ਅਸੁਰ ਸਮਝ ਗਏ, “ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਗੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੋਲੀ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਅਸੁਚਿਤ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਾਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਚਾਰਣ ਕਰ।” ਸਾਸ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਸਾਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ; ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ, “ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਗੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਸ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਅਸੁਚਿਤ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਚਾਰਣ ਕਰ।” ਅੱਖ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ; ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੇਖਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ, “ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਗੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਖ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਅਸੁਚਿਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਚਾਰਣ ਕਰ।” ਕੰਨ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ; ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੁਣਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ, “ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਗੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੰਨ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਅਸੁਚਿਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਚਾਰਣ ਕਰ।” ਮਨ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ; ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੋਚਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ, “ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਗੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਅਸੁਚਿਤ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ; ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਯਜਨ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਚਾਰਣ ਕਰ।” ਸਾਸ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ, “ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਗੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਸ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਪਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡਲੇ ਨੂੰ ਵੱਜਣ 'ਤੇ ਉਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਜਿੱਤ ਗਏ, ਅਸੁਰਾਂ ਹਾਰ ਗਏ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਵੈਰੀ, ਉਸਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?” ਉਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ, ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ 'ਦੂਰ' ਕਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹੀ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਗਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਅੱਗ ਬਣ ਗਈ; ਇਹ ਅੱਗ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਾਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਹਵਾ ਬਣ ਗਈ; ਇਹ ਹਵਾ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਅੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਬਣ ਗਈ; ਇਹ ਸੂਰਜ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਕੰਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ; ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਇਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਤਮਾ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਹੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ। ਹੁਣ ਭੋਜਨ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਵੰਡੋ।” ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। “ਠੀਕ ਹੈ,” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਉਹ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਘਾਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ, ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਸਾਸ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈ; ਜਿਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਸਾਸ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਸ ਹੀ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ; ਬੋਲੀ ਸਾਮਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮਨ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਜੋ ਘੋੜੇ, ਮੱਛਰ, ਹਾਥੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਮਨ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹੈ। ਸਾਸ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਸ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਗੀਤ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਖਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਚਿਕਿਤਾਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵੰਡਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਾਸ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ।” ਜੋ, ਇਸ ਸਾਮਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਮਿਲਕੀਅਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਮਿਲਕੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਮਿਲਕੀਅਤ ਸਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ; ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਕੀਅਤ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਮਿਲਕੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ, ਇਸ ਸਾਮਨ ਦਾ ਸੋਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਸੋਨਾ ਸਵਰ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨ ਦਾ ਸੋਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ, ਇਸ ਸਾਮਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਨੀਂਹ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਸ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪਵਮਾਨਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਗੱਲ: ਪ੍ਰਸਤੋਤ੍ਰ ਹੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾ ਦਾ ਸਾਮਨ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇ: “ਅਸਤ ਤੋਂ ਸਤ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ; ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ; ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ।” ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਅਸਤ ਤੋਂ ਸਤ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ,” ਅਸਤ ਮੌਤ ਹੈ, ਸਤ ਅਮਰਤਾ ਹੈ; “ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮੈਨੂੰ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣਾਵੋ।” “ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ”—ਮੌਤ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਚਾਨਣ ਅਮਰਤਾ ਹੈ; “ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮੈਨੂੰ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣਾਵੋ।” “ਮੌਤ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ”—ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਛੁਪਿਆ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜੋ ਖਾਣਾ ਤੇ ਪੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਚਾਹੋ, ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਗਾਇਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਯਜਕ ਲਈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਚਾਹੇ, ਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਖੇ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਨੇੜੇ-ਦੇੜੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਹਾਂ।” ਇਸ ਲਈ, ਉਹ “ਮੈਂ” ਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ “ਮੈਂ ਹਾਂ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਨਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ (ਪੁਰੁਸ਼) ਕਹਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜਦ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਤੋਂ ਡਰਾਂ?” ਇਸ ਤੋਂ, ਉਸ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਪ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, “ਇਹ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਮਸੂਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।” ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਔਰਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਬਲਦ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਾਂ ਬਣੀ; ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਸ਼ੂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।