ଯୋହ ଵୈସଂପଦଂ ଵେଦ, ସଁ ହାସ୍ମୈ ପଦ୍ଯତେ, ଯଂ କାମଂ କାମଯତେ॥ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଵୈସଂପଚ୍; ଛ୍ରୋତ୍ରେ ହୀମେସର୍ଵେ ଵେଦା ଅଭିସଂପନ୍ନାଃ॥ ସଁ ହାସ୍ମୈ ପଦ୍ଯତେ, ଯଂ କାମଂ କାମଯତେ, ଯଏଵଂ ଵେଦ
ଯିଏ ସଫଳତାକୁ ଜାଣେ, ସେଠାରେ ସଫଳତା ଆସେ, ସେ ଯାହା ଚାହେ, ତାହା ପାଏ। ଏଠିରେ ସଫଳତା ହେଉଛି କାନ। କାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣେ, ସେଠାରେ ସଫଳତା ଆସେ, ସେ ଯାହା ଚାହେ, ତାହା ପାଏ।
ଯୋହ ଵାଆଯତନଂ ଵେଦାଯତନଁ ସ୍ଵାନାଂ ଭଵତି ଆଯତନଂ ଜନାନାଂ॥ ମନୋ ଵାଆଯତନମ୍॥ ଆଯତନଁ ସ୍ଵାନାଂ ଭଵତି ଆଯତନଂ ଜନାନାଂ, ଯଏଵଂ ଵେଦ
ଯିଏ ଆଶ୍ରୟକୁ ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ମଣିଷଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ। ଏଠିରେ ଆଶ୍ରୟ ହେଉଛି ମନ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ମଣିଷଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।
ଯୋହ ଵୈପ୍ରଜାତିଂ ଵେଦ, ପ୍ରଜାଯତେ ହ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭୀ॥ ରେତୋ ଵୈପ୍ରଜାତିଃ॥ ପ୍ରଜାଯତେ . ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ ଯଏଵଂ ଵେଦ
ଯିଏ ପ୍ରଜାତିର ଅର୍ଥ ଜାଣିଛି, ସେ ପିଲାମାନେ ଓ ପଶୁମାନେ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପ୍ରଜାତି ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରେତସ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ପିଲାମାନେ ଓ ପଶୁମାନେ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତେହେମେପ୍ରାଣା, ଅହଁଶ୍ରେଯସେ ଵିଵଦମାନା, ବ୍ରହ୍ମ ଜଗ୍ମୁଃ . \` କୋନୋ ଵସିଷ୍ଠ ଇତି॥ . ଯସ୍ମିନ୍ଵ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତ ଇଦଁ ଶରୀରଂ ପାପିଯୋ ମନ୍ଯତେ, ସଵୋ ଵସିଷ୍ଠ ଇତି
ଏହି ପ୍ରାଣମାନେ, କିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତାହା ନେଇ ଆପସରେ ମତଭେଦ କରି, ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। 'କିଏ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ?' ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଯାହା ଚାଲିଯିବା ପରେ ଏହି ଶରୀର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗେ, ସେଇ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଵାଗ୍ଘୋଚ୍ଚକ୍ରାମ॥ ସାସଂଵତ୍ସରଂ ପ୍ରୋଷ୍ଯାଗତ୍ଯୋଵାଚଃ କଥମଶକତ ମଦୃତେଜୀଵିତୁମିତି॥ ତେହୋଚୁଃ ଯଥା କଡା ଅଵଦନ୍ତୋ ଵାଚା, ପ୍ରାଣନ୍ତଃ ପ୍ରାଣେନ, ପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷା, ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ, ଵିଦ୍ଵାଁସୋ ମନସା, ପ୍ରଜାଯମାନା ରେତସୈଵମଜୀଵିଷ୍ମେତି॥ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ଵାକ୍
ବାକ୍ ଶରୀର ଛାଡିଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଫେରି ଆସି, ପଚାରିଲା— 'ମୁଁ ନଥିବାବେଳେ କିପରି ବଞ୍ଚିଲେ?' ସେମାନେ କହିଲେ— 'ଯେପରି ଗୋଉଁ ଲୋକେ କଥା କହିପାରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖନ୍ତି, କାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣନ୍ତି, ମନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣନ୍ତି, ରେତସ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାତି କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଆମେ ବଞ୍ଚିଲୁ।' ପରେ ବାକ୍ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଚକ୍ଷୁର୍ହୋଚ୍ଚକ୍ରାମ॥ ତତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ପ୍ରୋଷ୍ଯାଗତ୍ଯୋଵାଚଃ କଥମଶକତ ମଦୃତେଜୀଵିତୁମିତି॥ ତେହୋଚୁଃ ଯଥାନ୍ଧା, ଅପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷା, ପ୍ରାଣନ୍ତଃ ପ୍ରାଣେନ, ଵଦନ୍ତୋ ଵାଚା, ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ, ଵିଦ୍ଵାଁସୋ ମନସା, ପ୍ରଜାଯମାନା ରେତସୈଵମଜୀଵିଷ୍ମେତି॥ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ଚକ୍ଷୁଃ
ଶ୍ରୋତ୍ରଁ ହୋଚ୍ଚକ୍ରାମ॥ ତତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ପ୍ରୋଷ୍ଯାଗତ୍ଯୋଵାଚଃ କଥମଶକତ ମଦୃତେଜୀଵିତୁମିତି॥ ତେହୋଚୁଃ ଯଥା ବଧିରା, ଅଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ, ପ୍ରାଣନ୍ତଃ ପ୍ରାଣେନ, ଵଦନ୍ତୋ ଵାଚା, ପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷା, ଵିଦ୍ଵାଁସୋ ମନସା, ପ୍ରଜାଯମାନା ରେତସୈଵମଜୀଵିଷ୍ମେତି॥ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ଶ୍ରୋତ୍ରମ୍
ମନୋ ହୋଚ୍ଚକ୍ରାମ॥ ତତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ପ୍ରୋଷ୍ଯାଗତ୍ଯୋଵାଚଃ କଥମଶକତ ମଦୃତେଜୀଵିତୁମିତି॥ ତେହୋଚୁଃ ଯଥା ମୁଗ୍ଧା, ଅଵିଦ୍ଵାଁସୋ ମନସା, ପ୍ରାଣନ୍ତଃ ପ୍ରାଣେନ, ଵଦନ୍ତୋ ଵାଚା, ପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷା, ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ, ପ୍ରଜାଯମାନା ରେତସୈଵମଜୀଵିଷ୍ମେତି॥ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ମନଃ
ମନ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଫେରି ଆସି ପଚାରିଲା, 'ମୁଁ ନଥିବାବେଳେ ତମେ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିଲା?' ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଯେପରି ଅବୁଜ ଲୋକେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଶ୍ୱାସରେ ଶ୍ୱାସ ନିଆନ୍ତି, ଜିହ୍ୱାରେ କଥା କହନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖନ୍ତି, କାନରେ ଶୁଣନ୍ତି, ରେତସରେ ସନ୍ତାନ ହୁଅନ୍ତି—ଏଭଳି ଆମେ ବଞ୍ଚିଥିଲୁ।' ପରେ ମନ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ରେତୋ ହୋଚ୍ଚକ୍ରାମ॥ ତତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ପ୍ରୋଷ୍ଯାଗତ୍ଯୋଵାଚଃ କଥମଶକତ ମଦୃତେଜୀଵିତୁମିତି॥ ତେହୋଚୁଃ ଯଥା କ୍ଲୀବା, ଅପ୍ରଜାଯମାନା ରେତାସା, ପ୍ରାଣନ୍ତଃ ପ୍ରାଣେନ, ଵଦନ୍ତୋ ଵାଚା, ପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷା, ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ, ଵିଦ୍ଵାଁସୋ ମନସୈଵମଜୀଵିଷ୍ମେତି॥ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ରେତଃ
ଅଥ ହ ପ୍ରାଣଉତ୍କ୍ରମିଷ୍ଯନ୍ ଯଥା ମହାସୁହଯଃ ସୈନ୍ଧଵଃ ପଡ୍ଵୀଶଶଙ୍ଖୂନ୍ତ୍ସଂଵୃହେଦ୍ ଏଵଁ ହୈଵେମାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ତ୍ସଂଵଵର୍ହ॥ ତେହୋଚୁଃ ମା, ଭଗଵ, ଉତ୍କ୍ରମୀଃ ନଵୈଶକ୍ଷ୍ଯାମସ୍ ତ୍ଵଦୃତେଜୀଵିତୁମିତି॥ ତସ୍ଯୋ ମେ ବଲିଂ କୁରୁତେତି॥ ତଥେତି
ତାପରେ ଶ୍ୱାସ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ଯେପରି ସିନ୍ଧୁ ଦେଶର ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଏକତ୍ର କରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଶ୍ୱାସ ଏକଠା ହେଲା। ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଚାଲିଯିବେ ନାହିଁ; ଆପଣ ନଥିଲେ ଆମେ ବଞ୍ଚିପାରିବୁ ନାହିଁ।' ଶ୍ୱାସ କହିଲା, 'ତେବେ ଆମକୁ ଆପଣଙ୍କର ଆଦର ଦିଅ।' ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଠିକ ଅଛି।'
ତଦ୍ଵିଦ୍ଵାଁସଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯା ଅଶିଷ୍ଯନ୍ତ ଆଚାମନ୍ତି ଅଶିତ୍ଵାଚାମନ୍ତି ଏତମେଵତଦନ୍ନମନଗ୍ନଂ କୁର୍ଵନ୍ତୋ ମନ୍ଯନ୍ତେ॥ ତସ୍ମାଦେଵଂଵିଦଶିଷ୍ଯନାଚମେଦ୍ ଅଶିତ୍ଵାଚମେଦ୍॥ ଏତମେଵତଦନମନଗ୍ନଂ କୁରୁତେ . ॥. 3
ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଲୋକେ ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଓ ପରେ ଜଳ ପିଉନ୍ତି, ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଲୋକ ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଓ ପରେ ଜଳ ପିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ସଯଃ କାମଯତେଃ ମହତ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାମିତି ଉଦଗଯନଆପୂର୍ଯମାଣପକ୍ଷେ ପୁଣ୍ଯାହେ, ଦ୍ଵାଦଶାହମୁପସଦ୍ଵ୍ରତୀଭୂତ୍ଵୌଦୁମ୍ବରେ କଁସେଚମସେଵା ସର୍ଵୌଷଧଂ ଫଲାନୀତି ସଂଭୃତ୍ଯ, ପରିସମୁହ୍ଯ, ପରିଲିପ୍ଯାଗ୍ନିମୁପସମାଧାଯାଵୃତାଜ୍ଯଁ , \^. ସଁସ୍କୃତ୍ଯ, ପୁଁସାନକ୍ଷତ୍ରେଣ ମନ୍ଥଁ ସଂନୀଯ, ଜୁହୋତିଃ
ଯଦି କେହି ଚାହେ, 'ମୁଁ ବଡ଼ ହେବି,' ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିନର ଶୁଭ ଦିନରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଉପସଦ୍ ବ୍ରତ ରଖି, ଉଡୁମ୍ବର ଗଛର ଫଳ ଓ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଗଛର ଫଳ ଏକଠା କରି, ଏହାକୁ ଗଠି, ଲଗାଇ, ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଘୃତ ଦେଇ, ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୂଷା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମଥି, ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଯାଵନ୍ତୋ ଦେଵାସ୍ ତ୍ଵଯି, ଜାତଵେଦଃ ତିର୍ଯଙ୍ଚୋ ଘ୍ନନ୍ତି ପୁରୁଷସ୍ଯ କାମାନ୍ ତେଭ୍ଯୋଽହଂ ଭାଗଧେଯଂ ଜୁହୋମି, ତେମା ତୃପ୍ତାଃ . କାମୈସ୍ ତର୍ପଯନ୍ତୁ, ସ୍ଵାହା
ଜାତବେଦ, ତୁମରେ ଯେତେ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମନୁଷ୍ୟର ଇଚ୍ଛାକୁ ବାଧା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଦେଉଛି; ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ସ୍ୱାହା।
ଯାତିରଶ୍ଚୀ ନିପଦ୍ଯସେଃ ଅହଂ ଵିଧରଣୀଇତି, ତାଂ ତ୍ଵା ଘୃତସ୍ଯ ଧାରଯା ଯଜେ ସଁରାଧନୀମହଁ॥ ସ୍ଵାହା॥ ପ୍ରଜାଯତେ ନତ୍ଵଦେତାନ୍ଯନ୍ଯଇତି ତୃତୀଯଂ ଜୁହୋତି. . \`॥.
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଚାରିପାୟା ପଶୁ ଭଳି ଶୋଇଯାଉଛ, ମୁଁ ତୁମେ ଦେଖିବାର ଭାରବାହକ। ଘୃତର ଧାରାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜା କରିଛି, ହେ ପୋଷଣକାରୀ। ସ୍ୱାହା। ସନ୍ତାନ ହେଉ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଉନାହିଁ। ତୃତୀୟ ହୋମ କରାଯାଏ।
ଅଥୈନମଭିମୃଶତିଃ ଭ୍ରମ୍ ଅସି, ଜ୍ଵଲଦସି, ପୂର୍ଣମସି, ପ୍ରସ୍ତବ୍ଧମସି ଏକସଭମସି, ହିଙ୍କୃତମସି, ହିଙ୍କ୍ରିଯମାନମସି ଉଦ୍ଗୀଥମସି ଉଦ୍ଗୀଯମାନମସି, ଶ୍ରାଵିତମସି, ପ୍ରତ୍ଯାଶ୍ରାଵିତମସି ଆର୍ଦ୍ରେ ସଂଦୀପ୍ତମସି, ଵିଭୂରସି, ପ୍ରଭୂରସି, ଜ୍ଯୋତିରସି ଅନ୍ନମସି, , ନିଧନମସି, ସଂଵର୍ଗୋଽସୀତି
ତାପରେ ସେ ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହେ: 'ତୁମେ ଗତି, ତୁମେ ଜ୍ୱାଳା, ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ତୁମେ ଦୃଢତା, ତୁମେ ଏକତା, ତୁମେ ସ୍ୱୀକୃତି, ତୁମେ ସ୍ୱୀକୃତ ହେଉଛ, ତୁମେ ଉଦ୍ଗୀଥ, ତୁମେ ଉଦ୍ଗୀତ ହେଉଛ, ତୁମେ ଶୁଣିବା, ତୁମେ ଶୁଣାଯାଉଛ, ତୁମେ ତରଳ ଓ ଦୀପ୍ତ, ତୁମେ ବିପୁଳ, ତୁମେ ପ୍ରବଳ, ତୁମେ ଆଲୋକ, ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ, ତୁମେ ଏକତ୍ରିକରଣ।'
ଅଥୈନମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତି ଆମୋଽସ୍ଯ୍ . ଆମଁ ହିତେ ମଯି ସହିରାଜେଶାନୋଽଧିପତିଃ, ସମାଁ ରାଜେଶନୋଽଧିପତିଂ କରୋତ୍ଵିତି
ତାପରେ ସେ ଏହାକୁ ଉଠାଇ କହିଲେ: 'ତୁମେ କাঁচା ଅଛ। ମୋ ସହିତ, ତୁମେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜା ହେଉ। ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜା ତୁମକୁ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜା କରୁନ।'
ଅଥୈନମାଚାମତିଃ ତତ୍ଷଵିତୁର୍ଵରେଣ୍ଯଂ ମଧୁ ଵାତା ଋତାଯତେ ମଧୁ କ୍ଷରନ୍ତି ସିନ୍ଧଵୋ; ମାଧ୍ଵୀର୍ନଃ ସନ୍ତ୍ଵୋଷଧୀଃ॥ ଭୂଃ ସ୍ଵାହା
ତାପରେ ସେ ପାଣି ଚୁଷି କହିଲେ: 'ସାବିତୃର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ, ମଧୁ ଭରା ପବନ ତଥ୍ୟ ପାଇଁ ବହେ, ମଧୁ ଭରା ନଦୀ ଝରେ; ଔଷଧିଗୁଡିକ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁ ଭରା ହେଉ।' ଭୂଃ, ସ୍ୱାହା।
ଭର୍ଗୋ ଦେଵସ୍ଯ ଧୀମହି ମଧୁ ନକ୍ତମୁତୋଷସୋ, ମଧୁମତ୍ପାର୍ଥିଵଁ ରଜୋ, ମଧୁ ଦ୍ଯୌରସ୍ତୁ ନଃ ପିତା॥ ଭୁଵଃ ସ୍ଵାହା
'ଦେବତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରିବା; ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ମଧୁ ଭରା, ପୃଥିବୀର ଧୂଳି ମଧୁ ଭରା, ଆକାଶ ଆମ ପିତା ମଧୁ ଭରା।' ଭୁଵଃ, ସ୍ୱାହା।
ଧିଯୋଯୋନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାଦ୍॥ ମଧୁମାନ୍ନୋ ଵନସ୍ପତିଃ ମଧୁମାଁ୨ ଅସ୍ତୁ ସୂର୍ଯୋ, ମାଧ୍ଵୀର୍ଗଵୋ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ॥ ସ୍ଵଃ ସ୍ଵାହେତି॥ ସର୍ଵାଂ ଚ ସାଵିତ୍ରୀମନ୍ଵାହ, ସର୍ଵାଶ୍ଚ ମଧୁମତୀଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଵ୍ଯାହୃତୀର୍ . ॥. ଅହମେଵେଦଁ ସର୍ଵଂ ଭୂଯାସଂ॥ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵଃ ସ୍ଵାହେତି॥ ଅନ୍ତତଆଚମ୍ଯ, ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପାଣୀ ଜଘନେନାଗ୍ନିଂ ପ୍ରାକ୍ଷିରାଃ ସଂଵିଶତି
ପ୍ରାତରାଦିତ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠତେଃ ଦିଶାମେକପୁଣ୍ଡରୀକମସି ଅହଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାମେକପୁଣ୍ଡରୀକଂ ଭୂଯାସମିତି॥ ଯଥେତମେତ୍ଯ, ଜଘନେନାଗ୍ନିମାସୀନୋ ଵଁଶଂ ଜପତିଃ
ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହେ: 'ଦିଗଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକ ଦଳିଆ ପଦ୍ମ, ମୁଁ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପଦ୍ମ ହେବି.' ଏଭଳି କହି, ପଛ ଦିଆଁ ଆଗରେ ବସି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢିଥାଏ।
ତଁ ହୈତମୂଦ୍ଦାଲକ ଆରୁଣିର୍ଵାଜସନେଯାଯ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯାଯାନ୍ତେଵାସିନ ଉକ୍ତ୍ଵୋଵାଚାପି ଯଏନଁ ଶୁଷ୍କେ ସ୍ଥାଣୌନିଷିଙ୍ଚେଦ୍ ଜାଯେରଙ୍ଛାଖାଃ, ପ୍ରରୋହେଯୁଃ ପଲାଶାନୀତି
ଉଦ୍ଦାଳକ ଆରୁଣି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ବାଜସନେୟ ଗୋତ୍ରର, କହିଥିଲେ: 'ଯଦି ଶୁଷ୍କ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଉପରେ ଜଳ ଛିଟାଯାଏ, ତେବେ ତାର ଶାଖା ଉଗୁ ଆସିବ, ପତ୍ର ଫୁଟିଯିବ।'
ଏତମୁ ହୈଵଵାଜସନେଯୋଯାଜ୍ନଵଲ୍କ୍ଯୋ ମଧୁକାଯ ପୈଙ୍ଗ୍ଯାଯାନ୍ତେଵାସିନ ଉକ୍ତ୍ଵୋଵାଚାପି ଯଏନଁ ଶୁଷ୍କେ ସ୍ଥାଣୌନିଷିଙ୍ଚେଦ୍ ଜାଯେରଙ୍ଛାଖାଃ, ପ୍ରରୋହେଯୁଃ ପଲାଶାନୀତି
ଏହି ଉପଦେଶ ମଧୁକ ପୈଂଗିର ଶିଷ୍ୟକୁ କହି, ବାଜସନେୟୀ ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟ କହିଲେ: 'ଯଦି ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ କାଠକୁ ଛିଟାଯାଏ, ତେବେ ଶାଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ପତ୍ର ଫୁଟିବ.'
ଏତମୁ ହୈଵମଧୁକଃ ପୈଙ୍ଗ୍ଯଶ୍ଚୂଡାଯ ଭାଗଵିତ୍ତଯେଽନ୍ତେଵାସିନ ଉକ୍ତ୍ଵୋଵାଚାପି ଯଏନଁ ଶୁଷ୍କେ ସ୍ଥାଣୌନିଷିଙ୍ଚେଦ୍ ଜାଯେରଙ୍ଛାଖାଃ, ପ୍ରରୋହେଯୁଃ ପଲାଶାନୀତି
ଏହି ଉପଦେଶ ଚୂଡା ଭାଗବିତ୍ତର ଶିଷ୍ୟକୁ କହି, ପୈଂଗିର ମଧୁକ କହିଲେ: 'ଯଦି ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ କାଠକୁ ଛିଟାଯାଏ, ତେବେ ଶାଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ପତ୍ର ଫୁଟିବ.'
ଏତମୁ ହୈଵଚୂଡୋ ଭାଗଵିତ୍ତିର୍ଜାନକଯ ଅଯସ୍ଥୂଣାଯାନ୍ତେଵାସିନ ଉକ୍ତ୍ଵୋଵାଚାପି ଯଏନଁ ଶୁଷ୍କେ ସ୍ଥାଣୌନିଷିଙ୍ଚେଦ୍ ଜାଯେରଙ୍ଛାଖାଃ, ପ୍ରରୋହେଯୁଃ ପଲାଶାନୀତି
ଏହି ଉପଦେଶ ଆୟସ୍ଥୂଣର ଜନକ ଶିଷ୍ୟକୁ କହି, ଭାଗବିତ୍ତର ଚୂଡା କହିଲେ: 'ଯଦି ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ କାଠକୁ ଛିଟାଯାଏ, ତେବେ ଶାଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ପତ୍ର ଫୁଟିବ.'
ଏତମୁ ହୈଵଜାନକିରାଯସ୍ଥୂଣଃ ଷତ୍ଯକାମାଯ ଜାବାଲାଯାନ୍ତେଵାସିନ ଉକ୍ତ୍ଵୋଵାଚାପି ଯଏନଁ ଶୁଷ୍କେ ସ୍ଥାଣୌନିଷିଙ୍ଚେଦ୍ ଜାଯେରଙ୍ଛାଖାଃ, ପ୍ରରୋହେଯୁଃ ପଲାଶାନୀତି
ଏହି ଉପଦେଶ ଜାବାଲର ଶତ୍ୟକାମ ଶିଷ୍ୟକୁ କହି, ଆୟସ୍ଥୂଣର ଜନକ କହିଲେ: 'ଯଦି ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ କାଠକୁ ଛିଟାଯାଏ, ତେବେ ଶାଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ପତ୍ର ଫୁଟିବ.'
ଏତମୁ ହୈଵଷତ୍ଯକାମୋ ଜାବାଲୋଽନ୍ତେଵାସିଭ୍ଯ ଉକ୍ତ୍ଵୋଵାଚାପି ଯଏନଁ ଶୁଷ୍କେ ସ୍ଥାଣୌନିଷିଙ୍ଚେଦ୍ ଜାଯେରଙ୍ଛାଖାଃ, ପ୍ରରୋହେଯୁଃ ପଲାଶାନୀତି॥ ତମେତଂ ନାପୁତ୍ରାଯ ଵାନନ୍ତେଵାସିନେ ଵା ବ୍ରୂଯାତ୍
ଏହି ଉପଦେଶ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ କହି, ଜାବାଲର ଶତ୍ୟକାମ କହିଲେ: 'ଯଦି ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ କାଠକୁ ଛିଟାଯାଏ, ତେବେ ଶାଖା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ, ପତ୍ର ଫୁଟିବ.' ଏହି ଉପଦେଶ ପୁଅ ନୁହେଁ କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟ ନୁହେଁ ଯେଉଁଠାରେ, ସେଉଁଠି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଚତୁରୌଦୁମ୍ବରୋଭଵତି ଔଦୁମ୍ବରଶ୍ଚମସ ଔଦୁମ୍ବରଃ ସ୍ରୁଵ ଔଦୁମ୍ବର ଇଧ୍ମ, ଔଦୁମ୍ବର୍ଯା ଉପମନ୍ଥନ୍ଯୌ
ଚାରିଟି ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଜିନିଷ ଅଛି: ଉଦୁମ୍ବର ଚମସ, ଉଦୁମ୍ବର ଶ୍ରୁବ, ଉଦୁମ୍ବର ଇଧ୍ମ, ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଦୁଇଟି ମନ୍ଥନ ଟୁକୁଡି।
ଚକ୍ଷୁ ଶରୀର ଛାଡିଗଲା। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଫେରି ଆସି, ପଚାରିଲା— 'ମୁଁ ନଥିବାବେଳେ କିପରି ବଞ୍ଚିଲେ?' ସେମାନେ କହିଲେ— 'ଯେପରି ଅନ୍ଧ ଲୋକେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିପାରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚନ୍ତି, ବାକ୍ ଦ୍ୱାରା କଥା କହନ୍ତି, କାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣନ୍ତି, ମନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣନ୍ତି, ରେତସ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାତି କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଆମେ ବଞ୍ଚିଲୁ।' ପରେ ଚକ୍ଷୁ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
କାନ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଫେରି ଆସି ପଚାରିଲା, 'ମୁଁ ନଥିବାବେଳେ ତମେ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିଲା?' ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଯେପରି ବହିରା ଲୋକେ କାନରେ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଶ୍ୱାସରେ ଶ୍ୱାସ ନିଆନ୍ତି, ଜିହ୍ୱାରେ କଥା କହନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖନ୍ତି, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ତଥା ରେତସରେ ସନ୍ତାନ ହୁଅନ୍ତି—ଏଭଳି ଆମେ ବଞ୍ଚିଥିଲୁ।' ପରେ କାନ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ରେତସ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଫେରି ଆସି ପଚାରିଲା, 'ମୁଁ ନଥିବାବେଳେ ତମେ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିଲା?' ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଯେପରି ଅସମର୍ଥ ଲୋକେ ରେତସରେ ସନ୍ତାନ ହୁଅନ୍ତିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଶ୍ୱାସରେ ଶ୍ୱାସ ନିଆନ୍ତି, ଜିହ୍ୱାରେ କଥା କହନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖନ୍ତି, କାନରେ ଶୁଣନ୍ତି, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—ଏଭଳି ଆମେ ବଞ୍ଚିଥିଲୁ।' ପରେ ରେତସ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସାହ ଵାଗୁଵାଚଃ ଯଦ୍ଵାଅହଂ ଵସିଷ୍ଠାସ୍ମି, ତ୍ଵଂ ତଦ୍ଵସିଷ୍ଠୋଽସୀତି॥ ଚକ୍ଷୁର୍ ଯଦ୍ଵାଅହଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାସ୍ମି, ତ୍ଵଂ ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠୋ! ଽସୀତି॥ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଯଦ୍ଵାଅହଁ ସଂପଦସ୍ମି, ତ୍ଵଂ ତତ୍ସଂପଦସୀତି॥ ମନୋ ଯଦ୍ଵାଅହମାଯତନମସ୍ମି, ତ୍ଵଂ ତଦାଯତନମସୀତି॥ ରେତୋ ଯଦ୍ଵାଅହଂ ପ୍ରଜାତିରସ୍ମି, ତ୍ଵଂ ତତ୍ପ୍ରଜାତିରସୀତି॥ ତସ୍ଯୋ ମେ କିମନ୍ନଂ, କିଂ ଵାସ ଇତି॥ ଯଦିଦଂ କିଙ୍ଚାଶ୍ଵଭ୍ଯ, ଆକ୍ରିମିଭ୍ଯ \^ ଆକୀଟପତଙ୍ଗେଭ୍ଯଃ ତତ୍ତେଽନ୍ନମ୍; ଆପୋ ଵାସ ଇତି॥ ନହ ଵାଅସ୍ଯାନନ୍ନଂ ଜଗ୍ଧଂ ଭଵତି, ନାନନ୍ନଂ ପ୍ରତିଗୃହୀତଂ ଯଏଵମେତଦନସ୍ଯାନ୍ନଂ ଵେଦ
ତେବେ ବାକ୍ କହିଲା, 'ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଟେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଟ.' ଚକ୍ଷୁ କହିଲା, 'ମୁଁ ଆଧାର ଅଟେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆଧାର ଅଟ.' ଶ୍ରୋତ୍ର କହିଲା, 'ମୁଁ ସମୃଦ୍ଧି ଅଟେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଅଟ.' ମନ କହିଲା, 'ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ଅଟେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଅଟ.' ରେତସ୍ କହିଲା, 'ମୁଁ ସନ୍ତାନ ଅଟେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଅଟ.' ସେ ପଚାରିଲା, 'ମୋର ଖାଦ୍ୟ କଣ, ମୋର ପୋଶାକ କଣ?' ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, 'ଘୋଡା, ପଶୁ, କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେହି ତୁମର ଖାଦ୍ୟ; ଜଳ ହେଉଛି ତୁମର ପୋଶାକ.' ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି କିଛି ଖାଇବା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିବା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଉଁଠି କିଛି ଖାଇବା ଖାଦ୍ୟ ବିନା ନୁହେଁ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯ ସ୍ଵାହା, ଶ୍ରେଷ୍ଠାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ଵାହା, ଵସିଷ୍ଠାଯୈ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଵାଚେସ୍ଵାହା, ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୈ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଚକ୍ଷୁଷେ ସ୍ଵାହା, ସଂପଦେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଶ୍ରୋତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହାଯତନାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ମନସେ ସ୍ଵାହା, ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ରେତସେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ 5 3, ; ଭୂତାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭଵିଷ୍ଯତେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଵିଶ୍ଵାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସର୍ଵାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ପୃଥିଵ୍ଯୈସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଅନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଦିଵେସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ବ୍ରହ୍ମଣେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ କ୍ଷତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ 7 3, ; ଭୂଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭୁଵଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସ୍ଵଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ 8 3, ; ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ତେଜସେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଶ୍ରିଯୈସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସଵିତ୍ରେସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ପ୍ରଜାପତଯେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି
ଝେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା, ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ପ୍ରାଣ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। କଥା ପାଇଁ ସ୍ୱାହା, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା, ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଶ୍ରୋତ୍ର ପାଇଁ ସ୍ୱାହା, ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ମନ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ରେତସ୍ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୂତ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସମସ୍ତ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଆନ୍ତରିକ୍ଷ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଦିବ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ବ୍ରହ୍ମା ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। କ୍ଷତ୍ର ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୂଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୁଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସ୍ୱଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୂଃ ଭୁଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସୋମ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ତେଜସ୍ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସବିତୃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ପ୍ରଜାପତି ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି।
5-8; ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭୂଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭୁଵଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସ୍ଵଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵଃ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ବ୍ରହ୍ମଣେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ କ୍ଷତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭୂତାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଭଵିଷ୍ଯତେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ଵିଶ୍ଵାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ସର୍ଵାଯ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି॥ ପ୍ରଜାପତଯେ ସ୍ଵାହେତି ଅଗ୍ନୌ ହୁତ୍ଵା, ମନ୍ଥେ ସଁସ୍ରଵମଵନଯତି
ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସୋମ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୂଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୁଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସ୍ୱଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୂଃ ଭୁଃ ସ୍ୱଃ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ବ୍ରହ୍ମା ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। କ୍ଷତ୍ର ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭୂତ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ସମସ୍ତ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି। ପ୍ରଜାପତି ପାଇଁ ସ୍ୱାହା—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ମନ୍ଥନରୁ ତାତି ଦେଉଛି।
'ବୁଦ୍ଧି ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁ। ମଧୁ ଭରା ବନସ୍ପତି ଆମର ହେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧୁ ଭରା ହେଉ, ଗାଁଗୁଡିକ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁ ଭରା ହେଉ।' ସ୍ୱଃ, ସ୍ୱାହା। ସେ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଠିଲେ, ସମସ୍ତ ମଧୁ ଭରା ଶ୍ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାହୃତି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। 'ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ହେଉ।' ଭୂଃ ଭୁଵଃ ସ୍ୱଃ, ସ୍ୱାହା। ପାଣି ଚୁଷିବା ପରେ, ହାତ ଧୋଇ, ସେ ପୃଷ୍ଠ ଦିଆଁ ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମୁଖ କରି ବସିଲେ।