ସଯଥା ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଧ୍ମାଯମାନସ୍ଯ ନବାହ୍ଯାଙ୍ଛବ୍ଦାଙ୍ଛକ୍ନୁଯାଦ୍ଗ୍ରହଣାଯ, ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ତୁଗ୍ରହଣେନ ଶଙ୍ଖଧ୍ମସ୍ଯ ଵା ଶବ୍ଦୋ ଗୃହୀତଃ;
ଯେପରି ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଶଂଖ ଠାରୁ ବାହାର ଶବ୍ଦକୁ ଧରିପାରିବା ଯାଉନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶଂଖକୁ ଧରିଲେ କିମ୍ବା ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଶଂଖର ଶବ୍ଦ ଧରିଯାଏ।
ସଯଥାର୍ଦ୍ରୈଧାଗ୍ନେରଭ୍ଯାହିତସ୍ଯ ପୃଥଗ୍ଧୂମାଵିନିଶ୍ଚରନ୍ତି ଏଵଵାଅରେଽସ୍ଯ ମହତୋଭୂତସ୍ଯ ନିଶ୍ଵସିତମ୍ ଏତଦ୍ଯଦୃଗ୍ଵେଦୋଯଜୁର୍ଵେଦଃ ସାମଵେଦୋଽଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସ ଇତିହାସଃ ପୁରାଣଂ ଵିଦ୍ଯାଉପନିଷଦଃ ଶ୍ଲୋକାଃ ସୂତ୍ରାଣ୍ଯନୁଵ୍ଯାଖ୍ଯାନାନି ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନନି ଅସ୍ଯୈଵୈତାନି ସର୍ଵାଣି ନିଶ୍ଵସିତାନି
ଯେପରି ଭିଜା କାଠ ଦେଇ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଲେ, ଅଲଗା ଧୂଆଁ ବାହାରିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ମହା ଭୂତର ଶ୍ୱାସ — ଏହି ରୁଗ୍ବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ସାମବେଦ, ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ, ଇତିହାସ, ପୁରାଣ, ବିଦ୍ୟା, ଉପନିଷଦ, ଶ୍ଲୋକ, ସୂତ୍ର, ଅନୁବ୍ୟାଖ୍ୟାନ, ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ — ଏସବୁ ଏହିଅଟିର ଶ୍ୱାସ।
ସଯଥା ସର୍ଵାସାମପାଁ ସମୁଦ୍ରଏକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଁ ସ୍ପର୍ଶାନାଂ ତ୍ଵଗେକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଂ ଗନ୍ଧାନାଂ ନାସିକେ ଏକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଁ ରସାନାଂ ଜିହ୍ଵୈକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଁ ରୂପାଣାଂ ଚକ୍ଷୁରେକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷଁ ଶବ୍ଦାନାଁ ଶ୍ରୋତ୍ରମେକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଁ ସଙ୍କଲ୍ପାନାଂ ମନ ଏକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଂ ଵେଦାନାଂ ଵାଗେକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଂ କର୍ମଣାଁ ହସ୍ତାଵେକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାମଧ୍ଵନାଂ ପାଦାଵେକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାମାନନ୍ଦାନାମୁପସ୍ଥ ଏକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିସର୍ଗାଣାଂ ପାଯୁରେକାଯନମ୍ ଏଵଁ ସର୍ଵାସାଂ ଵିଦ୍ଯାନାଁ ହୃଦଯମେକାଯନମ୍
ସଯଥା ସୈନ୍ଧଵଖିଲ୍ଯଉଦକେପ୍ରାସ୍ତ ଉଦକମେଵାନୁଵିଲୀଯେତ, ନାହାସ୍ଯୋଦ୍ଗ୍ରହଣାଯୈଵ ସ୍ଯାଦ୍ ଯତୋ-ଯତସ୍ ତ୍ଵାଦଦୀତ ଲଵଣମେଵୈଵଂ ଵାଅର ଇଦଂ ମହଦ୍ଭୂତମନନ୍ତମପାରଂ ଵିଜ୍ଞାନଘନଏଵୈତେଭ୍ଯୋ ଭୂତେଭ୍ଯଃ ସମୁତ୍ଥାଯ, ତାନ୍ଯ୍ ଏଵାନୁଵିନଶ୍ଯତି; ନପ୍ରେତ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାସ୍ତୀତ୍ଯରେ ବ୍ରଵୀମୀତି ହୋଵାଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯଃ
ଯେପରି ଏକ ଲୁଣ୍ଡ ଲୁଣ୍ ଜଳରେ ପକାଇଦିଲେ ସେ ଜଳରେ ମିଶିଯାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଚଖିଲେ ଲୁଣ୍ ରସ ମିଳେ, ଏହିପରି ଏହି ବଡ଼, ଅନନ୍ତ, ଅପାର ଜ୍ଞାନର ଗଠି ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଶିଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅଲଗା ଚେତନା ରହିନାହିଁ, ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ କହୁଛି, ବୋଲି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ।
ସାହୋଵାଚ ମୈତ୍ରେଯି ଅତ୍ରୈଵମା ଭଗଵାନମୂମୁହଦ୍ ନପ୍ରେତ୍ଯ ସଂଜ୍ଞାସ୍ତୀତି
ମୈତ୍ରେୟୀ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ଆପଣ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅଲଗା ଚେତନା ନାହିଁ ବୋଲି କହିବାରେ ମୋତେ ଭଲ ଭାବରେ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ।
ସହୋଵାଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ . ନଵାଅରେଽହଂ ମୋହଂ ବ୍ରଵୀମି ଅଲଂ ଵାଅର ଇଦଂ ଵିଜ୍ଞାନାଯ
ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ: ନା, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଭ୍ରମ କଥା କହୁନାହିଁ; ଏହି କଥା ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର।
ଯତ୍ର ହିଦ୍ଵୈତମିଵ ଭଵତି, ତଦିତର ଇତରଂ ଜିଘ୍ରତି, ତଦିତର ଇତରଂ ପଶ୍ଯତି ତଦିତର ଇତରଁ ଶୃଣୋତି, ତଦିତର ଇତରମଭିଵଦତି, ତଦିତର ଇତରଂ ମନୁତେ, ତଦିତର ଇତରଂ ଵିଜାନାତି
ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟତା ରହିଛି, ସେଠି ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଘ୍ରାଣ କରେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଶୁଣେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ କଥା କହେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଜାଣିଥାଏ।
ଯତ୍ର ତ୍ଵସ୍ଯ ସର୍ଵମାତ୍ମୈଵାଭୂତ୍ ତତ୍କେନ କଂ ପଶ୍ଯେତ୍ ତତ୍କେନ କଂ ଜିଘ୍ରେତ୍ ତତ୍କେନ କଁ ଶୃଣୁଯାତ୍ ତତ୍କେନ କମଭିଵଦେତ୍ ତତ୍କେନ କଂ ମନ୍ଵୀତ, ତତ୍କେନ କଂ ଵିଜାନୀଯାଦ୍॥ ଯେନେଦଁ ସର୍ଵଂ ଵିଜାନାତି, ତଂ କେନ ଵିଜାନୀଯାଦ୍ ଵିଜ୍ଞାତାରମରେ କେନ ଵିଜାନୀଯାଦିତି॥ 5
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ କିଛି ଆତ୍ମା ହୋଇଯାଏ, ସେଠି କେଉଁ ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ ଦେଖିବେ? କେଉଁ ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ ଘ୍ରାଣ କରିବେ? କେଉଁ ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ ଶୁଣିବେ? କେଉଁ ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ କଥା କହିବେ? କେଉଁ ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ ଚିନ୍ତା କରିବେ? କେଉଁ ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ ଜାଣିବେ? ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଯାଏ, ସେ ଜ୍ଞାତାକୁ କେଉଁ ଦ୍ୱାରା ଜାଣିବେ?
ଇଯଂ ପୃଥିଵୀସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯୈପୃଥିଵ୍ଯୈସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ଯାଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯସ୍ ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଁ ଶାରୀରସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମ, ଇଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ଶରୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଇମାଆପଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଆସାମପାଁ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମାସ୍ଵପ୍ସୁତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଁ ରୈତସସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମ, ଇଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ଜଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ଜଳରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ରେତସରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଅଯମଗ୍ନିଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ନଗ୍ନୌତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଂ ଵାଙ୍ମଯସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମ, ଇଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ବାକ୍ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଅଯମାକାଶଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯାକାଶସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ନାକାଶେତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଁ ହୃଦ୍ଯ୍ ଆକାଶସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ଆକାଶ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ହୃଦୟର ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଅଯଂ ଵାଯୁଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯ ଵାଯୋଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ଵାଯୌତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଂ ପ୍ରାଣସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦଂ ଅମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ବାୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ବାୟୁରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ବାୟୁରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ପ୍ରାଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଅଯମାଦିତ୍ଯଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ନାଦିତ୍ଯେତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଂ ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଅଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ଚନ୍ଦ୍ରେତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଂ ମାନସସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ମନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଇମାଦିଶଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଆସାଂ ଦିଶାଁ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମାସୁଦିକ୍ଷୁତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଁ ଶ୍ରୌତ୍ରଃ ପ୍ରାତିଶ୍ରୁତ୍କସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ଦିଶା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ଦିଶାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ଦିଶାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ କାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଇଯଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯୈଵିଦ୍ଯୁତଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯୁତି ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଂ ତୈଜସସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଅଯଁ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୁତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯ ସ୍ତନଯିତ୍ନୋଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ତ୍ସ୍ତନଯିତ୍ନୌତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଁ ଶାବ୍ଦଃ ସୌଵରସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ତଡ଼ିତ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ତଡ଼ିତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ତଡ଼ିତ୍ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ଶବ୍ଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଅଯଂ ଧର୍ମଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ଧର୍ମେତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଂ ଧାର୍ମସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ଧର୍ମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ଧର୍ମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଇଦଁ ସତ୍ଯଁ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯ ସତ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ତ୍ସତ୍ଯେତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଁ ସାତ୍ଯସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ସତ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଧୁ, ଏହି ସତ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ; ଏହି ସତ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ସତ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅମର ପୁରୁଷ, ସେଇ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସମସ୍ତ।
ଇଦଂ ମାନୁଷଁ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯ ମାନୁଷସ୍ଯ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ମାନୁଷେତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମଧ୍ଯାତ୍ମଂ ମାନୁଷସ୍ ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ମଣିଷ ପାଇଁ ମଧୁ। ଏହି ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅମର ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଭାବେ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅମର ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଏହି ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସବୁ।
ଅଯମାତ୍ମାସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଂ ମଧୁ ଅସ୍ଯାତ୍ମନଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଧୁ; ଯଶ୍ଚାଯମସ୍ମିନ୍ନାତ୍ମନି ତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଯଶ୍ଚାଯମାତ୍ମାତେଜୋମଯୋଽମୃତମଯଃ ପୁରୁଷୋ, ଅଯମେଵସଯୋଽଯମାତ୍ମେଦମମୃତମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଁ ସର୍ଵମ୍
ଏହି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁ, ଏବଂ ଏହି ଆତ୍ମା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧୁ। ଏହି ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅମର ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଆତ୍ମା ଯେଉଁଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅମର ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଏହି ଆତ୍ମା, ଏହି ଅମୃତ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ସବୁ।
ସଵାଅଯମାତ୍ମାସର୍ଵେଷାଂ ଅଧିପତିଃ, ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତାନାଁ ରାଜା॥ ତଦ୍ଯଥା ରଥନାଭୌଚ ରଥନେମୌଚାରାଃ ସର୍ଵେ ସମର୍ପିତା, ଏଵମେଵାସ୍ମିନ୍ନାତ୍ମନି ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣାଃ ସର୍ଵ ଏତଆତ୍ମାନଃ ସମର୍ପିତାଃ
ଏହି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ରାଜା। ଯେପରି ଗଡ଼ିର ନାଭି ଓ ଚକ୍ରରେ ସମସ୍ତ କାଠି ଲଗାଯାଇଥାଏ, ସେପରି ଏହି ଆତ୍ମାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ଶ୍ୱାସ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ଏଠି ଏକାତ୍ମକ ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଇଦଂ ଵୈତନ୍ମଧୁ ଡଧ୍ଯଙ୍ଙ୍ ଅଥର୍ଵଣୋଽଶ୍ଵିଭ୍ଯାମୁଵାଚ॥ ତଦେତଦୃଷିଃ ପଶ୍ଯନ୍ନଵୋଚତ୍ 1.116.12: ତଦ୍ଵାଂ, ନରା, ସନଯେ ଦଁସ ଉଗ୍ରମ୍ ଆଵିଷ୍ କୃଣୋମି, ତନ୍ଯତୁର୍ନଵୃଷ୍ଟିଂ, ଡଧ୍ଯଙ୍ ହ ଯନ୍ମଧ୍ଵ୍ ଅଥର୍ଵଣୋଵାମ୍ ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଶୀର୍ଷ୍ଣାପ୍ରଯଦୀମୁଵାଚେତି
ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ମଧୁ, ଯାହା ଡଢ୍ୟଞ୍ଜ ଅଥର୍ବଣ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ କହିଥିଲେ। ଋଷି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କହିଥିଲେ: 'ହେ ନର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ବସ୍ତୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି, ଯେପରି ବଜ୍ରଧାରୀ ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ଡଢ୍ୟଞ୍ଜ ଅଥର୍ବଣ ତୁମକୁ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମଧୁ କହିଥିଲେ।'
ଇଦଂ ଵୈତନ୍ମଧୁ ଡଧ୍ଯଙ୍ଙ୍ ଅଥର୍ଵଣୋଽଶ୍ଵିଭ୍ଯାମୁଵାଚ॥ ତଦେତଦୃଷିଃ ପଶ୍ଯନ୍ନଵୋଚତ୍ 1.117.22: ଅଥର୍ଵଣାଯାଶ୍ଵିନା ଡଧୀଚେଽଶ୍ଵ୍ଯଁ ଶିରଃ ପ୍ରତ୍ଯୈରଯତଂ; ସଵାଂ ମଧୁ ପ୍ରଵୋଚଦୃତାଯନ୍ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରଂ ଯଦ୍ ଦସ୍ରାଉ ଅପିକକ୍ଷ୍ଯଂ ଵାମିତି
ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ମଧୁ, ଯାହା ଡଢ୍ୟଞ୍ଜ ଅଥର୍ବଣ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ କହିଥିଲେ। ଋଷି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କହିଥିଲେ: 'ହେ ଅଶ୍ୱିନୀ, ତୁମେ ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ପାଇଁ ଡଢ୍ୟଞ୍ଜଙ୍କ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇଦେଲେ; ସେ ତୁମକୁ ଏହି ମଧୁ, ନିଜ ହୃଦୟର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିଦେଲେ, ଯାହା ଗୋପନ ଥିଲା।'
ଇଦଂ ଵୈତନ୍ମଧୁ ଡଧ୍ଯଙ୍ଙ୍ ଅଥର୍ଵଣୋଽଶ୍ଵିଭ୍ଯାମୁଵାଚ॥ ତଦେତଦୃଷିଃ ପଶ୍ଯନ୍ନଵୋଚତ୍ ପୁରଶ୍ଚକ୍ରେ ଦ୍ଵିପଦଃ, ପୁରଶ୍ଚକ୍ରେ ଚତୁଷ୍ପଦଃ; ପୁରଃ ସ, ପକ୍ଷୀଭୁତ୍ଵା, ପୁରଃ ପୁରୁଷ ଆଵିଶଦିତି॥ ସଵାଅଯଂ ପୁରୁଷଃ ସର୍ଵାସୁ ପୂର୍ଷୁପୁରିଶଯୋ; ନୈନେନ କିଂ ଚନାନାଵୃତଂ, ନୈନେନ କିଂ ଚନାସମ୍ଵୃତମ୍
ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ମଧୁ, ଯାହା ଡଢ୍ୟଞ୍ଜ ଅଥର୍ବଣ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ କହିଥିଲେ। ଋଷି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କହିଥିଲେ: 'ସେ ଦୁଇପଦୀକୁ ଆଗରେ ତିଆରି କଲେ, ଚତୁଷ୍ପଦୀକୁ ଆଗରେ ତିଆରି କଲେ; ସେ ପକ୍ଷୀ ହୋଇ, ଆଗରେ ପୁରୁଷ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।' ଏହି ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଦେହରେ, ସମସ୍ତ ଗୃହରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ତାଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଲୁଚି ନାହିଁ, କିଛି ଖୋଲି ନାହିଁ।
ଅଥ ଵଁଶଃ ପଶୁତିମାଷ୍ଯୋ ଗୌପଵନାଦ୍ ଗୌପଵନଃ ପଶୁତିମାଷ୍ଯାତ୍ ପଶୁତିମାଷ୍ଯୋ ଗୌପଵନାଦ୍ ଗୌପଵନଃ କୌଶିକାତ୍ କୌଶିକଃ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯାତ୍ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯଃ ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯାତ୍ ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯଃ କୌଶିକାଚ୍ଚ ଗୌତମାଚ୍ଚ, ଗୌତମୋ
ଅଥବା, ଏହି ହେଉଛି ପରମ୍ପରା: ପଶୁତିମାଷ୍ୟ ଗୌପବନଠାରୁ, ଗୌପବନ ପଶୁତିମାଷ୍ୟଠାରୁ, ପଶୁତିମାଷ୍ୟ ଗୌପବନଠାରୁ, ଗୌପବନ କୌଶିକଠାରୁ, କୌଶିକ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଠାରୁ, କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟଠାରୁ, ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟ କୌଶିକ ଓ ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ...
ଅଗ୍ନିଵେଶ୍ଯାଦ୍ ଅଗ୍ନିଵେଶ୍ଯଃ ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯାଚ୍ଚାନଭିମ୍ଲାତାଚ୍ଚ, ଅନଭିମ୍ଲାତ ଅନଭିମ୍ଲାତାଦ୍ ଅନଭିମ୍ଲାତ ଅନଭିମ୍ଲାତାଦ୍ ଅନଭିମ୍ଲାତୋ ଗୌତମାଦ୍ ଗୌତମଃ ଷୈତଵପ୍ରାଚୀନଯୋଗ୍ଯାଭ୍ଯାଁ, ଷୈତଵପ୍ରାଚୀନଯୋଗ୍ଯୌ ପାରାଶର୍ଯାତ୍ ପାରାଶର୍ଯୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଚ୍ଚ ଗୌତମାଚ୍ଚ, ଗୌତମୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପାରାଶର୍ଯାତ୍ ପାରାଶର୍ଯୋ ଵୈଜଵାପାଯନାଦ୍ ଵୈଜଵାପାଯନଃ କୌଶିକାଯନେଃ, କୌଶିକାଯନିର୍
ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଳର ଗତି ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ସ୍ପର୍ଶର ଗତି ଚମ୍ମ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର ଗତି ନାକ, ସମସ୍ତ ରସର ଗତି ଜିହ୍ବା, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟର ଗତି ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦର ଗତି କାନ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାର ଗତି ମନ, ସମସ୍ତ ବେଦର ଗତି ବାକ୍, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଗତି ହାତ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳର ଗତି ପା, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ଗତି ଉପସ୍ଥ, ସମସ୍ତ ବିସର୍ଗର ଗତି ପାୟୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଗତି ହୃଦୟ।
ଇଦଂ ଵୈତନ୍ମଧୁ ଡଧ୍ଯଙ୍ଙ୍ ଅଥର୍ଵଣୋଽଶ୍ଵିଭ୍ଯାମୁଵାଚ॥ ତଦେତଦୃଷିଃ ପଶ୍ଯନ୍ନଵୋଚତ୍ 6.47.18: ରୂପଁ-ରୂପଂ ପ୍ରତିରୂପୋ ବଭୂଵ, ତଦସ୍ଯ ରୂପଂ ପ୍ରତିଚକ୍ଷଣାଯେ- -ନ୍ଦ୍ରୋ ମାଯାଭିଃ ପୁରୁରୂପ ଈଯତେ, ଯୁକ୍ତାହ୍ଯସ୍ଯ ହରଯଃ ଶତାଦଶେତି॥ ଅଯଂ ଵୈହରଯୋ, ଅଯଂ ଵୈଦଶ ଚ ସହସ୍ରଣି ବହୂନି ଚାନନ୍ତାନି ଚ॥ ତଦେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମାପୂର୍ଵମନପରମନନ୍ତରମବାହ୍ଯମ୍ ଅଯମାତ୍ମାବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵାନୁଭୂଃ॥ ଇତ୍ଯନୁଶାସନମ୍॥ [ପନୁସ୍ତୁବ୍] 20 5,20-22 6; ଅଥ ଵଁଶଃ॥ ତଦିଦଂ ଵଯଁ ହୌର୍ପଣାଯ୍ଯାଚ୍, ଛୌର୍ପଣଯ୍ଯୋ ଗୌତମାଦ୍ ଗୌତମୋ ଵତ୍ସ୍ଯାଦ୍ ଵତ୍ସ୍ଯୋ ଵାତ୍ସ୍ଯାଚ୍ଚ ପାରାଶର୍ଯାଚ୍ଚ, ପାରାଶର୍ଯଃ ଷାଂକ୍ତ୍ଯାଚ୍ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜାଚ୍ଚ, ଭାରଦ୍ଵାଜ ଔଦାଵହେଶ୍ଚ ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯାଚ୍ଚ, ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯୋ ଵୈଜଵାପାଚ୍ଚ ଗୌତମାଚ୍ଚ, ଗୌତମୋ ଵୈଜଵାପାଯନାଚ୍ଚ ଵୈଷ୍ଟପୁରେଯାଚ୍ଚ, ଵୈଷ୍ଟପୁରେଯଃ ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯାଚ୍ଚ ର଼ୌହିଣାଯନାଚ୍ଚ, ର଼ୌହିଣାଯନଃ ହୌନକାଚ୍ଚାତ୍ରେଯାଚ୍ଚ ର଼ୈଭ୍ଯାଚ୍ଚ, ର଼ୈଭ୍ଯଃ ପୌତିମାଷ୍ଯାଯଣାଚ୍ଚ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯାଯନାଚ୍ଚ, କୌଣ୍ଡିନ୍ଯାଯନଃ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯାତ୍ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯଃ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯାତ୍ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯଃ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯାଚ୍ଚାଗ୍ନିଵେଶ୍ଯାଚ୍ଚ, 21 5,20-22 6; ଅଗ୍ନିଵେଶ୍ଯଃ ଷୌତଵାତ୍ ଷୌତଵଃ ପାରାଶର୍ଯାତ୍ ପାରାଶର୍ଯଃ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଯାତ୍ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଯୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଚ୍ଚାସୁରାଯଣାଚ୍ଚ ଗୌତମାଚ୍ଚ, ଗୌତମୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଵୈଜଵାପାଯନାଚ୍, ଵୈଜଵାପାଯନଃ କଶିକାଯନେଃ, କଶିକାଯନିର୍ଘୃତକୌଶିକାଦ୍ ଘୃତକୌଶିକଃ ପାରାଶର୍ଯାତ୍ ପାରାଶର୍ଯଃ ପାରାଶର୍ଯାତ୍ ପାରାଶର୍ଯଃ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଯାତ୍ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଯୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଭାରଦ୍ଵାଜାଚ୍ଚାସୁରାଯଣାଚ୍ଯସ୍କାଚ୍ଚ, ଅସୁରାଯଣସ୍ ଟ୍ରୈଵଣେଃ ଟ୍ରୈଵଣିରାଉପଜନ୍ଧନେଃ ଆଉପଜନ୍ଧନିଃଅସୁରେଃ ଅସୁରିର୍ଭାରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଅତ୍ରେଯାତ୍ 22 5,20-22 6; ଅତ୍ରେଯୋମାଣ୍ଟେଃ, ମାଣ୍ଟିର୍ଗୌତମାଦ୍ ଗୌତମୋ ଗୌତମାଦ୍ ଗୌତମୋ ଵାତ୍ସ୍ଯାଦ୍ ଵାତ୍ସ୍ଯଃ ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯାଚ୍, ଛାଣ୍ଡିଲ୍ଯଃ କୈଶୋର୍ଯାତ୍କାପ୍ଯାତ୍ କୈଶୋର୍ଯଃ କାପ୍ଯଃ କୁମାରହରିତାତ୍ କୁମାରହରିତୋଗାଲଵାଦ୍ ଗାଲଵୋଵିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ଯାଦ୍ ଵିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ଯୋବାଭଵାଦ୍ଵତ୍ସନପାଦ୍ ବାଭଵଃ ପଥଃ ଷୌଭରାତ୍ ପନ୍ଥାଃ ଷୌଭରୋଽଯାସ୍ଯାଦଙ୍ଗିରସାଦ୍ ଆଯାସ୍ଯୋ ଅଙ୍ଗିରସଽଭୁତେସ୍ ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ ଅଭୁତିଃ ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵରୂପାଦ୍ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ ଵିଶ୍ଵରୂପସ୍ ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୋଽଶ୍ଵିଭ୍ଯାମ୍ ଆଶ୍ଵିନୌ ଡଧିଚ ଅଥର୍ଵନାଦ୍ ଡଧ୍ଯଙ୍ଙ୍ ଅଥର୍ଵନୋଽଥର୍ଵନୋ ଡୈଵାଦ୍ ଅଥର୍ଵା ଡୈଵ ମୃତ୍ଯୋଃ ପ୍ରାଦ୍ଧଁସନାନ୍ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରାଦ୍ଧଁସନଃ ଷନଗାତ୍ ଷନଗଃ ପରେଷ୍ଟିଣଃ ପରେଷ୍ଟୀବ୍ରହ୍ମନୋ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵଯଂଭୁ, ବ୍ରହ୍ମଣେ ନମଃ
ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ମଧୁ, ଯାହାକି ଡଢିଞ୍ଜ ଅଥର୍ବଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନୀକୁ କହିଥିଲେ। ଋଷି ଏହାକୁ ଦେଖି କହିଥିଲେ—‘ସେ ସମସ୍ତ ରୂପର ଆକୃତି ହେଇଗଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଏକ ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ଅଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କର ଶତାଧିକ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି।’ ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଦଶ, ହଜାର ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହାର ଆଗ କିଛି ନାହିଁ, ପଛ କିଛି ନାହିଁ, ଭିତର କିଛି ନାହିଁ, ବାହାର କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛି। ଏହି ହେଉଛି ଉପଦେଶ। ଅଥବା, ଏହି ହେଉଛି ପରମ୍ପରା: ବଶ ଔର୍ପଣାୟ୍ୟଠାରୁ, ଔର୍ପଣାୟ୍ୟ ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ବାତ୍ସ୍ୟଠାରୁ, ବାତ୍ସ୍ୟ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ଶାଙ୍କ୍ତ୍ୟ ଓ ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଔଦାବହ ଓ ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟଠାରୁ, ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ବୈଜବାପ ଓ ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ବୈଜବାପାୟନ ଓ ବୈଷ୍ଟପୁରେୟଠାରୁ, ବୈଷ୍ଟପୁରେୟ ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ଓ ରୌହିଣାୟନଠାରୁ, ରୌହିଣାୟନ ହୌଣକ, ଆତ୍ରେୟ ଓ ରୈଭ୍ୟଠାରୁ, ରୈଭ୍ୟ ପୌତିମାଷ୍ୟାୟନ ଓ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟାୟନଠାରୁ, କୌଣ୍ଡିନ୍ୟାୟନ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଠାରୁ, କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଠାରୁ, କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଠାରୁ, ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ ଷୌତବଠାରୁ, ଷୌତବ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ଠାରୁ, ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଅସୁରାୟନ ଓ ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ବୈଜବାପାୟନଠାରୁ, ବୈଜବାପାୟନ କାଶିକାୟନଠାରୁ, କାଶିକାୟନ ଘୃତକୌଶିକଠାରୁ, ଘୃତକୌଶିକ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ଠାରୁ, ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଅସୁରାୟନ ଓ ଯାସ୍କଠାରୁ, ଅସୁରାୟନ ଟ୍ରୈବଣିଠାରୁ, ଟ୍ରୈବଣି ଔପଜନ୍ଧନଠାରୁ, ଔପଜନ୍ଧନ ଅସୁରିଠାରୁ, ଅସୁରି ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆତ୍ରେୟଠାରୁ, ଆତ୍ରେୟ ମାଣ୍ଟିଠାରୁ, ମାଣ୍ଟି ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ବାତ୍ସ୍ୟଠାରୁ, ବାତ୍ସ୍ୟ ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟଠାରୁ, ଛାଣ୍ଡିଳ୍ୟ କୈଶୋର୍ୟଠାରୁ, କୈଶୋର୍ୟ କାପ୍ୟଠାରୁ, କାପ୍ୟ କୁମାରହାରିତଠାରୁ, କୁମାରହାରିତ ଗାଳବଠାରୁ, ଗାଳବ ବିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ୟଠାରୁ, ବିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ବାଭ୍ରବଠାରୁ, ବାଭ୍ରବ ବତ୍ସନପାତଠାରୁ, ବତ୍ସନପାତ ପନ୍ଥାଠାରୁ, ପନ୍ଥା ଷୌଭରଠାରୁ, ଷୌଭର ଆୟାସ୍ୟଠାରୁ, ଆୟାସ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରସଠାରୁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଭୂତିଠାରୁ, ଭୂତି ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରିଠାରୁ, ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରି ବିଶ୍ୱରୂପଠାରୁ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରିଠାରୁ, ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରି ଅଶ୍ୱିନୀଠାରୁ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଡଢିଚଠାରୁ, ଡଢିଚ ଅଥର୍ବଣଠାରୁ, ଅଥର୍ବଣ ଦୈବଠାରୁ, ଦୈବ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ, ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାଧ୍ୱସନଠାରୁ, ପ୍ରାଧ୍ୱସନ ଷଣଗଠାରୁ, ଷଣଗ ପରେଷ୍ଠିଠାରୁ, ପରେଷ୍ଠି ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ, ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱୟଂଭୂ। ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟଠାରୁ, ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ଓ ଅନଭିମ୍ଲାତଠାରୁ, ଅନଭିମ୍ଲାତ ଅନଭିମ୍ଲାତଠାରୁ, ଅନଭିମ୍ଲାତ ଅନଭିମ୍ଲାତଠାରୁ, ଅନଭିମ୍ଲାତ ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ଷୈତବପ୍ରାଚୀନଯୋଗ୍ୟଠାରୁ, ଷୈତବପ୍ରାଚୀନଯୋଗ୍ୟ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ବୈଜବାପାୟନଠାରୁ, ବୈଜବାପାୟନ କୌଶିକାୟନଠାରୁ, କୌଶିକାୟନ...
ଘୃତକୌଶିକାଦ୍ ଘୃତକୌଶିକଃ ପ୍ରାଶର୍ଯାଯଣାତ୍ ପାରଶର୍ଯାଯଣଃ ପାରାଶର୍ଯାତ୍ ପାରାଶର୍ଯୋ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଯାତ୍ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଯ ଅସୁରାଯଣାଚ୍ଚ ଯାସ୍କାଚ୍ଚ, ଅସୁରାଯଣସ୍ ଟ୍ରୈଵଣେଃ, ଟ୍ରୈଵଣିରୌପଜନ୍ଧନେଃ, ଔପଜନ୍ଧନିରସୁରେଃ, ଅସୁରିର୍ଭାରଦ୍ଵାଜାଦ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜ ଅତ୍ରେଯାଦ୍ ଅତ୍ରେଯୋ ମାଣ୍ଟେଃ, ମାଣ୍ଟିର୍ଗୌତମାଦ୍ ଗୌତମୋ ଵାତ୍ସ୍ଯାଦ୍ ଵାତ୍ସ୍ଯଃ ହାଣ୍ଡିଲ୍ଯାଚ୍, ଛାଣ୍ଡିଲ୍ଯଃ କୈଶୋର୍ଯାତ୍କାପ୍ଯାତ୍ କୈଶୋର୍ଯଃ କାପ୍ଯଃ କୁମାରହାରିତାତ୍ କୁମାରହାରିତୋ ଗାଲଵାଦ୍ ଗାଲଵୋ ଵିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ଯାଦ୍ ଵିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ଯୋ ଵତ୍ସନପାତୋ ବାଭ୍ରଵାଦ୍ ଵତ୍ସନପାଦ୍ବାଭ୍ରଵଃ ପଥଃ ଷୌଭରାତ୍ ପନ୍ଥାଃ ଷୌଭରୋଽଯାସ୍ଯାଦଙ୍ଗିରସାଦ୍ ଆଯାସ୍ଯ ଅଙ୍ଗିରସ ଅଭୂତେସ୍ ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ ଅଭୂତିସ୍ ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵରୂପାତ୍ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ ଵିଶ୍ଵରୂପସ୍ ଟ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୋଽଵ୍ଶିଭ୍ଯାମ୍ ଆଶ୍ଵିନୌ ଡଧୀଚ ଅଥର୍ଵଣାଦ୍ ଡଧ୍ଯଙ୍ଙ୍ ଅଥର୍ଵଣୋଽଥର୍ଵଣୋ ଡୈଵାଦ୍ ଆଥର୍ଵା ଡୈଵୋ ମୃତ୍ଯୋଃ ପ୍ରାଧ୍ଵଁସନାନ୍ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରାଧ୍ଵଁସନଃ ପ୍ରଧ୍ଵଁସନାତ୍ ପ୍ରଧ୍ଵଁସନ ଏକର୍ଷେଃ ଏକର୍ଷିର୍ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେଃ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିର୍ଵ୍ଯଷ୍ଟେଃ ଵ୍ଯଷ୍ଟିଃ ଷନାରୋଃ, ଷନାରୁଃ ଷନାତନାତ୍ ଷନାତନଃ ଷନଗାତ୍ ଷନଗଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ, ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମଣୋ; ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵଯଂଭୁ, ବ୍ରହ୍ମଣେ ନମଃ॥ [ପ୍ନୋର୍ମଲ୍] 3 = 14.6. =
ଘୃତକୌଶିକ ଘୃତକୌଶିକଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟାୟନ ପାରାଶର୍ୟଠାରୁ, ପାରାଶର୍ୟ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ଠାରୁ, ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଅସୁରାୟନ ଓ ଯାସ୍କଠାରୁ, ଅସୁରାୟନ ଟ୍ରୈବଣିଠାରୁ, ଟ୍ରୈବଣି ଔପଜନ୍ଧନଠାରୁ, ଔପଜନ୍ଧନ ଅସୁରିଠାରୁ, ଅସୁରି ଭାରଦ୍ୱାଜଠାରୁ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଆତ୍ରେୟଠାରୁ, ଆତ୍ରେୟ ମାଣ୍ଟିଠାରୁ, ମାଣ୍ଟି ଗୌତମଠାରୁ, ଗୌତମ ବାତ୍ସ୍ୟଠାରୁ, ବାତ୍ସ୍ୟ ହାଣ୍ଡିଳ୍ୟଠାରୁ, ଛାଣ୍ଡିଳ୍ୟ କୈଶୋର୍ୟଠାରୁ, କୈଶୋର୍ୟ କାପ୍ୟଠାରୁ, କାପ୍ୟ କୁମାରହାରିତଠାରୁ, କୁମାରହାରିତ ଗାଳବଠାରୁ, ଗାଳବ ବିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ୟଠାରୁ, ବିଦର୍ଭୀକୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ବତ୍ସନପାତଠାରୁ, ବତ୍ସନପାତ ବାଭ୍ରବଠାରୁ, ବାଭ୍ରବ ପନ୍ଥାଠାରୁ, ପନ୍ଥା ଷୌଭରଠାରୁ, ଷୌଭର ଆୟାସ୍ୟଠାରୁ, ଆୟାସ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରସଠାରୁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଭୂତିଠାରୁ, ଭୂତି ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରିଠାରୁ, ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରି ବିଶ୍ୱରୂପଠାରୁ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରିଠାରୁ, ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରି ଅଶ୍ୱିନୀଠାରୁ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଡଢିଚଠାରୁ, ଡଢିଚ ଅଥର୍ବଣଠାରୁ, ଅଥର୍ବଣ ଦୈବଠାରୁ, ଦୈବ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ, ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାଧ୍ୱସନଠାରୁ, ପ୍ରାଧ୍ୱସନ ପ୍ରାଧ୍ୱସନଠାରୁ, ପ୍ରାଧ୍ୱସନ ଏକର୍ଷିଠାରୁ, ଏକର୍ଷି ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଠାରୁ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ବ୍ୟଷ୍ଟିଠାରୁ, ବ୍ୟଷ୍ଟି ଷଣାରଠାରୁ, ଷଣାର ଷଣାତନଠାରୁ, ଷଣାତନ ଷଣଗଠାରୁ, ଷଣଗ ପରମେଷ୍ଠିଠାରୁ, ପରମେଷ୍ଠି ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ; ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱୟଂଭୂ। ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।